Πατερικές αναφορές στο ΙΕΡΕΜΙΑΣ 9:6

Αυτός λέει: «Τόκος πάνω στον τόκο και δόλος πάνω στον δόλο· δεν θέλησαν να με γνωρίσουν, λέει ο Κύριος», για εκείνον που έχει πει: «Εάν δανείσεις χρήματα στον φτωχό αδελφό σου, δεν θα τον πιέζεις ούτε θα του επιβάλεις τόκο. Είπε ο άφρων στην καρδιά του: Δεν υπάρχει Θεός». Και πώς υπάρχουν τα μετά τον Θεό; «Δεν υπάρχει Θεός». Και πώς υπάρχουν τα διά του Θεού; «Δεν υπάρχει Θεός». Και πώς υπάρχουν τα υπό τον Θεό; «Δεν υπάρχει Θεός». Και πώς κάθε ανθρώπινη γλώσσα ονομάζει τον Θεό; Άραγε όλες οι μυριάδες των ανθρώπων κάνουν λάθος λέγοντας ότι υπάρχει Θεός, και μόνο ο άφρων λέει την αλήθεια; Και νομίζει αυτός ότι λέει την αλήθεια, όντας ο μόνος που ψεύδεται κατ' αυτόν τον τρόπο; Και ενώ εκείνος που θέλει να ανατρέψει τη μαρτυρία πέντε ή επτά μαρτύρων σε διαθήκες απορρίπτεται όταν κρίνει η αλήθεια, την οικουμενική και παγκόσμια φωνή του κόσμου θέλει μόνος του ο άφρων να την ανατρέψει; Και πώς δεν είναι πραγματικά απορριπτέος άφρων και πιο άφρων από τον ίδιο του τον εαυτό; Άφρων επειδή αρνείται, πιο άφρων επειδή αναιδεύεται. Διότι, έστω κι αν οι άνθρωποι του κόσμου διαμόρφωσαν διαφορετική αντίληψη περί Θεού, ωστόσο το θεμέλιο του ονόματος κανείς δεν το παρασάλευσε. «Είπε ο άφρων στην καρδιά του: Δεν υπάρχει Θεός». Δεν υπάρχει το θεμέλιο, και πώς στέκεται η οικοδομή; Δεν υπάρχει η καρένα, και πώς συγκρατείται το πλοίο; Δεν υπάρχει ο ναυπηγός, και πώς συναρμολογήθηκε το πλοίο; Δεν υπάρχει ο οικοδόμος, και πώς φτιάχτηκε το σπίτι; Δεν υπάρχει ο αρχιτέκτονας, και ποιος έχτισε την πόλη;

Ω της αναιδούς και αδικαιολόγητης ψευδολογίας! Όντως, σύμφωνα με τον Ιερεμία, αποτελούν «σύνοδο αθετούντων» και «δεν πρόκειται να λαλήσουν την αλήθεια», προσθέτοντας «δόλο πάνω στον δόλο». «Διότι η γλώσσα τους έμαθε να λέει ψέματα» και «την τέντωσαν σαν τόξο για το ψέμα». Διότι ούτε μας ζητήθηκε ομολογία ούτε δώσαμε. Αν όμως δεν είναι έτσι, ας εμφανιστεί κάποιος μάρτυρας· αλλά δεν υπάρχει κανείς, απεναντίας μάλιστα υπάρχουν πολλοί μάρτυρες ότι δεν τον αξίωσαν ούτε καν ακροάσεως, απορρίπτοντας ακόμα και τον ίδιο τον υποψήφιο. Αλλά και εκείνους τους αρχιερείς που είπαν ότι ο άνδρας αξίζει να ακουστεί, και ότι, αν κάποιος τον κατηγορεί, πρέπει να του δοθεί η ευκαιρία απολογίας —διότι αυτό είναι το κανονικό και το νόμιμο—, εκείνους λοιπόν που τα είπαν αυτά στον τωρινό ψευδογράφο, αυτός τους αφόρισε, τους απέκλεισε από τις ιερές πομπές, τους αφαίρεσε τις εκκλησίες τους και τις παρέδωσε προς εκμετάλλευση σε εκείνους που είναι πρόθυμοι για ασυλλόγιστες ορμές. Και πώς θα μπορούσε να μας ζητηθεί ομολογία, όταν σε δύο συνόδους υπερασπιστήκαμε με παρρησία την ευσέβεια και τη στηρίξαμε όταν κλονιζόταν από τους συκοφάντες, και πριν από αυτό υπήρξαμε, όσο λίγοι, γνήσια τέκνα της ιεράς Εκκλησίας, χωρίς να έχουμε καμία απολύτως αμφιβολία περί της πίστεως, όπως έχει ήδη αποδειχθεί; Αλλά, όπως ακριβώς εκείνο το καταφανές ψέμα γράφτηκε εναντίον μας, έτσι είναι ψέμα και αυτό που ακολουθεί. Και πώς δεν θα είχε δώσει τη συνηθισμένη ομολογία πίστεως ο υποψήφιος όταν λάμβανε τη χειροτονία; Δεν είναι άραγε σαφές ότι η απαίτηση της ομολογίας, την οποία επικαλείται, είναι μάταιη πρόφαση;

Νικήτα, μοναχού και πρεσβυτέρου της μονής Στουδίου του Στηθάτου, κατά των αγιοκατηγόρων. Είναι καλό να κάνουμε σήμερα αρχή από τον προφήτη Ιερεμία και έτσι, σαν κι εκείνον, στο μέσο της παρούσας γενιάς των ανθρώπων να αναφωνήσουμε με πιο δυνατή φωνή: να φυλάγεται ο καθένας από τον πλησίον του και να μην έχετε εμπιστοσύνη στους αδελφούς σας, διότι κάθε αδελφός θα υποσκελίσει δόλια τον άλλον και κάθε φίλος θα πορευθεί με δολιότητα. Αυτό λοιπόν νομίζω πως ακούω να λέγεται και τώρα, και βλέπω να γίνεται πράξη κατά τον παρόντα καιρό, όπως όταν ο Ισραήλ δεν θέλησε να γνωρίσει τον Θεό, και ο τόκος πάνω στον τόκο και ο δόλος πάνω στον δόλο αυξανόταν, και η αλήθεια δεν λεγόταν καθαρά, επειδή η γλώσσα τους είχε τότε μάθει να λαλεί ψεύδη. Γι' αυτό και μου έρχεται να θρηνήσω και να πω κι εγώ όπως εκείνος τα εξής: αλίμονο, διότι εκείνοι που τρέφονταν με τρυφή αφανίστηκαν στους δρόμους, εκείνοι που ανατράφηκαν στα πορφυρά περιβλήθηκαν κοπριά και ο εκλεκτός λαός του Θεού εξομοιώθηκε με λαό που δεν έχει γνώση και ακούει από τον Θεό να λέει: «Εσύ απέρριψες τη γνώση, κι εγώ θα σε απορρίψω από το να είσαι ιερέας μου». Το έθνος το άγιο, το βασίλειο ιεράτευμα, ο Ισραήλ που βλέπει τον Θεό, ατιμαστήκαμε, αχρειωθήκαμε, διότι πληθυνθήκαμε και συναναστρεφόμενοι με τον λοιμό διαφθειρόμαστε, επειδή δυστυχώς η μήτρα έγινε για εμάς, σύμφωνα με την παλαιά κατάρα του προφήτη, άτεκνη και οι μαστοί ξηροί. Διότι, λέει, «Τι θα τους δώσεις; Δώσε τους, Κύριε, μήτρα άτεκνη και μαστούς ξηρούς».

Συνάγεται λοιπόν από αυτά το συμπέρασμα, ότι εκείνος που ζει αντίθετα προς τον νόμο του Θεού, δεν φοβάται τον Θεό· εκείνος που δεν φοβάται τον Θεό, δεν Τον έχει δει· εκείνος που δεν Τον έχει δει, δεν έχει φως· εκείνος που δεν έχει φως, δεν έχει πιστέψει στον Χριστό· εκείνος που δεν έχει πιστέψει στον Χριστό, δεν έχει ζωή· και γι' αυτό, επειδή δεν έχει αγγίξει ούτε την αρχή της σοφίας, είναι μωρός, τυφλός, άπιστος και νεκρός. Και πολύ σωστά λέει ο ευαγγελιστής Ιωάννης, ότι «Καθένας που αμαρτάνει δεν έχει δει τον Θεό ούτε Τον έχει γνωρίσει». Λέει επίσης και ο προφήτης Ιερεμίας: «Ποιος είναι αυτός που ομολογεί τον Θεό και αγνοεί τον Θεό; Εκείνος που μοιχεύει, εκείνος που αθετεί, εκείνος που τεντώνει τη γλώσσα του σαν τόξο, εκείνος στον οποίο επικρατεί το ψέμα και όχι η πίστη, εκείνος που προχωρά από το ένα κακό στο άλλο, εκείνος που περιπαίζει τον φίλο του, εκείνος που δεν μιλά με αλήθεια, του οποίου η γλώσσα έμαθε να λέει ψέματα, εκείνος που αδίκησε και δεν σταμάτησε ώστε να επιστρέψει· τόκος πάνω στον τόκο, δόλος πάνω στον δόλο· η γλώσσα του είναι βέλος που πληγώνει, δόλια είναι τα λόγια του στόματός του· στον πλησίον του μιλά ειρηνικά, ενώ μέσα του κρύβει έχθρα· και εμένα δεν με γνώρισε, λέει ο Κύριος, και εμένα δεν θέλησε να γνωρίσει, λέει ο Κύριος». Εάν λοιπόν αυτός είναι που αγνοεί τον Θεό και δεν θέλει να Τον δει, σε τι διαφέρει ένας τέτοιος άνθρωπος από εκείνους που ούτε ομολογούν τον Χριστό ούτε πιστεύουν σε Αυτόν;