Πατερικές αναφορές στο ΙΕΡΕΜΙΑΣ 9:8

Διότι νομίζω ότι ο νους των αντιπάλων δεν διαφέρει σε τίποτα από την λεοπάρδαλη. Επειδή εκείνη, ούσα ποικιλοτρόπως διάστικτη, φέρει στη ράχη της μια ανάμικτη και πολύμορφη συγκέντρωση χρωμάτων· αυτοί δε έχουν και τον ίδιο τους τον νου ανόμοιο και ασυνάρτητο, καθώς και τον λόγο που αναπέμπουν από την καρδιά τους προς τα άνω. «Διότι βέλος που πληγώνει είναι η γλώσσα τους, σύμφωνα με το γεγραμμένο, δόλια τα λόγια του στόματός τους».

«Στον πλησίον του μιλάει ειρηνικά, αλλά μέσα του έχει την έχθρα.» Διότι υποκρίνονται μεν ότι με κανέναν τρόπο δεν αντιτίθενται στη δόξα του Μονογενούς, πληγώνουν όμως σαν με αιχμηρό βέλος, εκτοξεύοντας από τη γλώσσα τους λόγια βλάσφημα και δυσβάσταχτα. Β. Ποια ακριβώς εννοείς; Α. Ενώ δηλαδή πολύ ορθά ονομάζουν Υιό τον μονογενή Λόγο του Θεού, και δεν αποφεύγουν να ομολογήσουν ότι έχει γεννηθεί, παραβιάζουν τον λόγο της αλήθειας, ανατρέποντας ανόσια τη δόξα του στο ακριβώς αντίθετο, και μεταθέτοντάς τον σε μια άλλη φύση διαφορετική από εκείνη που νοείται στον Πατέρα, με αποτέλεσμα να θεωρείται εκτός της ουσίας του και ετεροφυής, ή μάλλον εντελώς αποκομμένος από τη φυσική σχέση εκείνου που λέγεται ότι τον έτεκε, ο οποίος σύμφωνα με αυτούς πλέον δεν τον έχει καν γεννήσει.

ΚΕΦΑΛΑΙΟ Γ΄. Ότι ο Υιός είναι και Θεός κατά φύση, και κατά κανένα τρόπο δεν είναι ούτε κατώτερος ούτε ανόμοιος προς τον Πατέρα. <Και Θεός ήταν ο Λόγος.> Δεν αγνοούσε ο πνευματοφόρος ευαγγελιστής ότι θα εμφανιστούν μερικοί στους έσχατους καιρούς οι οποίοι θα κατηγορούν την ουσία του Μονογενούς «και θα αρνούνται τον Δεσπότη που τους αγόρασε», με το να νομίζουν ότι δεν είναι κατά φύση Θεός ο Λόγος που φανερώθηκε από τον Θεό και Πατέρα, αλλά ότι εισάγεται σε εμάς σαν κάποιος νόθος και ψευδώνυμος, ο οποίος απλώς περιβάλλεται το όνομα της υιότητας και της θεότητας, ενώ στην πραγματικότητα δεν το κατέχει. Κάτι τέτοιο κάνουν όσοι βάζουν μέσα στο νου τους την ιουδαϊκή ασέβεια του Αρείου, γι' αυτό και προφέρουν από νεκρή καρδιά, όχι τον ζωοποιό λόγο της ευσεβούς θεωρίας, αλλά ό,τι αποβλέπει και οδηγεί στον θάνατο: «Βέλος στ' αλήθεια που πληγώνει είναι η γλώσσα τους, δόλια τα λόγια του στόματός τους». Σαν λοιπόν κάποιος να αντιστεκόταν ήδη στα λόγια της αλήθειας, και σχεδόν να έλεγε προς τον άγιο Ευαγγελιστή: Ήταν μεν ο Λόγος, ω άνθρωπε, προς τον Θεό, και ας είναι έτσι, πειθόμαστε στα δικά σου συγγράμματα περί αυτού· ας υπάρχει και ας υφίσταται ο μεν Πατέρας με τη δική του ιδιότητα, και ο Υιός πάλι ομοίως. Τι λοιπόν αρμόζει να πιστεύουμε ότι είναι κατά φύση ο Λόγος; Διότι το να είναι προς τον Θεό, δεν αποτελεί οπωσδήποτε και δήλωση της ουσίας του.

Διότι κάποιες φορές προσποιούνται ότι είναι χρηστοί και, υφαρπάζοντας την εντύπωση της επιείκειας, από μέσα τους είναι λύκοι άρπαγες, σύμφωνα με όσα έχουν γραφτεί. Και για κάθε τέτοιον άνθρωπο, νομίζω, ο Θεός των όλων λέει μέσω της φωνής του προφήτη Ιερεμία: «Με το στόμα του μιλάει ειρηνικά, αλλά μέσα του κρύβει την έχθρα». Και βεβαίως και μέσω της φωνής του Δαβίδ: «Τα λόγια τους έγιναν πιο απαλά από το λάδι, όμως τα ίδια είναι βέλη». Αλλά, ακόμη κι αν καταβάλλουν κάθε προσπάθεια για να μπορέσουν να κρυφτούν, ο κατοικών στους ουρανούς θα τους περιγελάσει, και ο Κύριος θα τους χλευάσει. Διότι γνωρίζει, γνωρίζει καρδιές και νεφρούς.

Γι' αυτό λοιπόν λέει ο νόμος: "Δεν θα πορευθείς με δόλο ανάμεσα στο έθνος σου, και δεν θα μισήσεις τον αδελφό σου στην καρδιά σου." Το διατυπώνει μάλιστα και με άλλον τρόπο: "Και δεν θα φορέσεις επάνω σου", λέει, "ένδυμα υφασμένο από δύο διαφορετικά είδη"· και πάλι: "Δεν θα ντυθείς κίβδηλο ένδυμα, από μαλλί και λινάρι ταυτόχρονα." Διότι είναι πράγματι φοβερό και ξεπερνά κάθε επίκριση το να υπάρχει απάτη και δόλος σε εκείνους που έχουν τη φήμη της χρηστότητας· και αποτελεί αυτό πράγμα από τα πλέον μισητά στον Θεό, και έχει πάντοτε, τρόπον τινά, ως αδελφή του τη διψυχία, και τον διφυή και αλλοπρόσαλλο χαρακτήρα του φρονήματος, για τα οποία εξοργίζεται στο έπακρο ο θείος και ακήρατος νους. Διότι έχει πει κάπου για μερικούς: "Βέλος που πληγώνει είναι η γλώσσα τους· διότι τα λόγια του στόματός τους είναι δόλια· στον πλησίον του μιλάει ειρηνικά, ενώ μέσα του κρύβει την έχθρα."

Ολοκληρώνεται έως εδώ η έκθεση των προαναφερθέντων Ημιαρειανών και Αρειανών. 27. Όσοι είστε συνετοί, αφού μελετήσετε αυτήν και τις άλλες εκθέσεις, αντιληφθείτε πόσο ραδιούργο είναι το εγχείρημα του κάθε συστήματός τους και ότι δεν περιέχει τίποτε το ορθό, ούτε μετέχει στο ελάχιστο στη θεάρεστη ομολογία. Διότι ο Κύριος λέγει: «Ό,τι ακούσατε στο αυτί, κηρύξτε το πάνω στις στέγες»· και, όπως λέγει ο άγιος απόστολος, «ο καθένας ας λέγει την αλήθεια στον πλησίον του». Ο δε προφήτης, ελέγχοντας την κακοβουλία τους, αναφωνεί λέγοντας: «μιλάει ειρηνικά με τον πλησίον του, αλλά στην καρδιά του τρέφει την έχθρα» [ή μάλλον την κακία]. Έτσι και αυτοί, οι οπαδοί του Ακακίου, οι οποίοι διαχωρίστηκαν από τους οπαδούς του Βασιλείου, θέλοντας να διαλύσουν τον σύνδεσμο της αληθινής ομολογίας, συνέταξαν μια νόθη, ευάλωτη από παντού και απατηλή έκθεση, προκειμένου, βάσει αυτών των διατυπώσεων, εάν μεν θέλουν να εξαπατήσουν κάποιους, να μπορούν να ομολογούν το ορθό· εάν όμως θελήσουν να φανερώσουν το δηλητήριο της δικής τους κακοδοξίας, η έκθεση αυτή να είναι γι' αυτούς αμφίσημη και ως προς τις δύο περιπτώσεις και ικανή να εκφράζει την ομολογία της καθεμιάς από τις επιδιώξεις τους.

«Βέλος που πληγώνει είναι η γλώσσα τους». Το εβραϊκό κείμενο αναφέρει «που θανατώνει». Πώς δύναται ποτέ η γλώσσα να πληγώσει; Η γλώσσα πληγώνει χειρότερα από κάθε βέλος· δεν επιφέρει πληγή στο σώμα, αλλά διαπερνά αυτήν την ίδια την ψυχή. Δόλια είναι τα λόγια.

Βέλος που πληγώνει είναι η γλώσσα τους· τάφος ανοιγμένος ο λάρυγγάς τους· με τις γλώσσες τους δολιεύονταν. Διότι γίνονται πειστικοί, μεταμφιεσμένοι με το λείο και ευχάριστο ύφος των λόγων τους, θέλγοντας την ακοή· ωστόσο πληγώνουν, σαν με αιχμηρά βέλη, τις ψυχές των πιο αμαθών, καταξεσκίζοντάς τες στο βάθος με ποικίλα και ανίατα τραύματα.

Συνάγεται λοιπόν από αυτά το συμπέρασμα, ότι εκείνος που ζει αντίθετα προς τον νόμο του Θεού, δεν φοβάται τον Θεό· εκείνος που δεν φοβάται τον Θεό, δεν Τον έχει δει· εκείνος που δεν Τον έχει δει, δεν έχει φως· εκείνος που δεν έχει φως, δεν έχει πιστέψει στον Χριστό· εκείνος που δεν έχει πιστέψει στον Χριστό, δεν έχει ζωή· και γι' αυτό, επειδή δεν έχει αγγίξει ούτε την αρχή της σοφίας, είναι μωρός, τυφλός, άπιστος και νεκρός. Και πολύ σωστά λέει ο ευαγγελιστής Ιωάννης, ότι «Καθένας που αμαρτάνει δεν έχει δει τον Θεό ούτε Τον έχει γνωρίσει». Λέει επίσης και ο προφήτης Ιερεμίας: «Ποιος είναι αυτός που ομολογεί τον Θεό και αγνοεί τον Θεό; Εκείνος που μοιχεύει, εκείνος που αθετεί, εκείνος που τεντώνει τη γλώσσα του σαν τόξο, εκείνος στον οποίο επικρατεί το ψέμα και όχι η πίστη, εκείνος που προχωρά από το ένα κακό στο άλλο, εκείνος που περιπαίζει τον φίλο του, εκείνος που δεν μιλά με αλήθεια, του οποίου η γλώσσα έμαθε να λέει ψέματα, εκείνος που αδίκησε και δεν σταμάτησε ώστε να επιστρέψει· τόκος πάνω στον τόκο, δόλος πάνω στον δόλο· η γλώσσα του είναι βέλος που πληγώνει, δόλια είναι τα λόγια του στόματός του· στον πλησίον του μιλά ειρηνικά, ενώ μέσα του κρύβει έχθρα· και εμένα δεν με γνώρισε, λέει ο Κύριος, και εμένα δεν θέλησε να γνωρίσει, λέει ο Κύριος». Εάν λοιπόν αυτός είναι που αγνοεί τον Θεό και δεν θέλει να Τον δει, σε τι διαφέρει ένας τέτοιος άνθρωπος από εκείνους που ούτε ομολογούν τον Χριστό ούτε πιστεύουν σε Αυτόν;