Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ 1:20

Ωστόσο, μαζί με όλα όσα έχουν ήδη λεχθεί, σας προβάλλουμε ως μάρτυρες όχι μόνο τους προφήτες, αλλά και εκείνους που παρακολούθησαν από κοντά την ένσαρκη παρουσία του Χριστού. Διότι και όσα πρόκειται τώρα να πούμε, τα έχετε καταγεγραμμένα στα υπομνήματά σας· αφού οι πατέρες σας εκείνης της εποχής, που είχαν ηττηθεί ολοκληρωτικά και επιχείρησαν να μεταστρέψουν την ήττα τους σε ακατανίκητη νίκη, διέταξαν να μη διατηρεί κανείς από τους Ιουδαίους γραπτώς όσα έγιναν από τον Χριστό, ούτε καν να τα αναζητεί ή να τα διαβάζει, ώστε να μη δώσει η φιλοπονία στους πολλούς τη δυνατότητα να τα γνωρίσουν. Αλλά εμείς τα λέμε αυτά σε σας που τα γνωρίζετε, έστω κι αν από τη συνήθεια αναγκάζεστε να αποκρύπτετε την αλήθεια. Δεν ακούσατε για τους Μάγους που πέρασαν από την Περσίδα στην Παλαιστίνη, οδηγημένοι από θεία χρησμωδία μαζί με αστέρα, και οι οποίοι, αφού προσκύνησαν τον Χριστό, του πρόσφεραν δώρα; Μετά από αυτούς, οι τότε αρχιερείς σας, όταν συνάντησαν τον τότε βασιλιά Ηρώδη, του είπαν πού γεννιέται ο Χριστός· και του είπαν: «Στη Βηθλεέμ, την πόλη της Ιουδαίας, όπως λέγουν οι προφήτες». Και έτσι ο Ηρώδης, επειδή φθόνησε τη βασιλεία που αναφαινόταν, προχώρησε σε εκείνη τη μεγάλη παιδοσφαγή. Ο Ιωάννης ο Βαπτιστής δεν καταγόταν από τους Ιουδαίους; Προς αυτόν έστειλαν τότε οι πατέρες σας να τον ρωτήσουν αν αυτός ήταν ο Χριστός, και εκείνος είπε: «Δεν είμαι εγώ». Αλλά, δείχνοντάς τους τον Χριστό, είπε: «Αυτός είναι ο Αμνός του Θεού, ο αίρων την αμαρτία του κόσμου»։

Άνδρες Ισραηλίτες και όσοι φοβάστε τον Θεό, ακούστε. Ο Θεός εξέλεξε τους πατέρες σας, και ύψωσε τον λαό όταν ζούσε ως πάροικος στην Αίγυπτο, και με υψωμένο βραχίονα τούς έβγαλε από εκεί· και επί σαράντα περίπου χρόνια τούς υπέμεινε και τούς φρόντιζε στην έρημο. Και, αφού κατέβαλε επτά έθνη στη γη Χαναάν, τους έδωσε ως κληρονομία τη γη τους. Και ύστερα από αυτά, επί περίπου τετρακόσια πενήντα χρόνια, τους έδωσε κριτές, έως τον προφήτη Σαμουήλ. Έπειτα ζήτησαν βασιλιά, και ο Θεός τους έδωσε τον Σαούλ, τον γιο του Κεις, άνδρα από τη φυλή Βενιαμίν, για σαράντα χρόνια. Και αφού τον απομάκρυνε, ανέδειξε αντί γι’ αυτόν τον Δαβίδ ως βασιλιά, για τον οποίο και έδωσε αυτή τη μαρτυρία: «Βρήκα τον Δαβίδ, τον γιο του Ιεσσαί, άνδρα κατά την καρδιά μου, ο οποίος θα εκτελέσει όλα τα θελήματά μου». Από το σπέρμα αυτού ο Θεός, σύμφωνα με την επαγγελία, έφερε στον Ισραήλ σωτηρία, αφού ο Ιωάννης είχε προηγουμένως κηρύξει, πριν από την εμφάνισή του, βάπτισμα μετανοίας σε όλο τον Ισραήλ. Και όταν ο Ιωάννης ολοκλήρωνε τον δρόμο του, έλεγε: «Ποιον υποθέτετε ότι είμαι; Δεν είμαι εγώ· αλλά ιδού, έρχεται ύστερα από μένα Εκείνος, του οποίου δεν είμαι άξιος να λύσω το υπόδημα των ποδιών». Άνδρες αδελφοί, υιοί του γένους του Αβραάμ, και όσοι από σας φοβάστε τον Θεό, σε σας στάλθηκε ο λόγος αυτής της σωτηρίας. Διότι οι κάτοικοι της Ιερουσαλήμ και οι άρχοντές τους, επειδή δεν τον γνώρισαν, αλλά και μη κατανοώντας τις φωνές των προφητών που διαβάζονται κάθε Σάββατο, τον καταδίκασαν και έτσι τις εκπλήρωσαν. Και, αν και δεν βρήκαν σε αυτόν καμιά αιτία θανάτου, ζήτησαν από τον Πιλάτο να θανατωθεί. Και όταν εκπλήρωσαν όλα όσα είχαν γραφεί γι’ αυτόν, τον κατέβασαν από το ξύλο και τον έθεσαν σε μνημείο. Ο Θεός όμως τον ανέστησε από τους νεκρούς. Και παρουσιάστηκε επί πολλές ημέρες σε εκείνους που είχαν ανεβεί μαζί του από τη Γαλιλαία στα Ιεροσόλυμα, οι οποίοι έγιναν μάρτυρές του προς τον λαό, καθώς και προς τους μαθητές του και τους αποστόλους, ενώ μετά την ανάστασή του εμφανιζόταν επί σαράντα ημέρες και τους μιλούσε για όσα αφορούν τη βασιλεία των ουρανών. Αυτοί και σε σας ευαγγελίστηκαν, και σε μας επίσης ευαγγελίζονται, την επαγγελία που είχε δοθεί προς τους πατέρες, ότι δηλαδή αυτήν ο Θεός την εκπλήρωσε στα τέκνα τους, σε μας, αναστήσας τον Ιησού, καθώς και στον ψαλμό έχει γραφεί: «Υιός μου είσαι εσύ· εγώ σήμερα σε γέννησα».

Διότι σχεδόν αυτό λέει η θεία Γραφή: ότι ο Λάζαρος, αφού πέθανε και τερμάτισε τη μετά σώματος ζωή του, μεταφέρθηκε στους κόλπους του Αβραάμ, δηλαδή κατατάχθηκε ανάμεσα στους υιούς του Αβραάμ. Διότι προς αυτόν ο Θεός έχει πει: «Σε έθεσα πατέρα πολλών εθνών», και κάπου έτσι έχει γραφτεί γι' αυτόν: «Διότι σε έθεσα πατέρα πολλών εθνών». <Και αυτή είναι η μαρτυρία του Ιωάννη, όταν οι Ιουδαίοι έστειλαν από τα Ιεροσόλυμα ιερείς και Λευίτες για να τον ρωτήσουν: Εσύ ποιος είσαι; Και ομολόγησε και δεν αρνήθηκε· και ομολόγησε ότι: Εγώ δεν είμαι ο Χριστός.> Ο Ευαγγελιστής θυμάται τα δικά του λόγια και φροντίζει να μας τα εξηγήσει εκτενέστερα, πράττοντας μάλιστα πολύ ορθά, αυτά τα οποία ήδη προηγουμένως μας φανέρωσε συνοπτικά. Διότι, αφού είπε: «Υπήρξε άνθρωπος σταλμένος από τον Θεό, το όνομά του Ιωάννης· αυτός ήλθε για μαρτυρία, για να μαρτυρήσει για το φως», αναγκαστικά εισάγει και τον τρόπο της μαρτυρίας που έγινε από αυτόν. Διότι όταν, λέει, οι κατά τον νόμο διδάσκαλοι των ιουδαϊκών ταγμάτων έστειλαν σε αυτόν ιερείς και Λευίτες, διατάζοντάς τους να ρωτήσουν τι λέει για τον εαυτό του, τότε λοιπόν πολύ ξεκάθαρα ομολόγησε, αποβάλλοντας κάθε δισταγμό για χάρη της αλήθειας· διότι είπε: «Εγώ δεν είμαι ο Χριστός». Επομένως ούτε και εγώ, λέει, ο συγγραφέας του βιβλίου, διαψεύστηκα λέγοντας γι' αυτόν: «Δεν ήταν εκείνος το φως, αλλά ήρθε για να μαρτυρήσει για το φως». <Και τον ρώτησαν: Τι λοιπόν;>

«Ο προφήτης είσαι εσύ; Και αποκρίθηκε: Όχι». Αφού πάλι, με μορφή επεξήγησης, είπε: «Ομολόγησε ότι εγώ δεν είμαι ο Χριστός», προσπαθεί να δείξει πώς ή με ποιον τρόπο διατυπώθηκε η ομολογία. Και μου φαίνεται ότι μέσω αυτών επιθυμεί να αποκαλύψει την αμάθεια των Ιουδαίων. Διότι «ενώ ισχυρίζονταν ότι είναι σοφοί, απομωράνθηκαν»· και όντας υπερόπτες για τη γνώση του νόμου, προβάλλοντας συνεχώς τις εντολές του Μωυσή και ισχυριζόμενοι ότι γνωρίζουν με ακρίβεια τους λόγους των αγίων προφητών, μέσα από αυτά για τα οποία ρωτούν αμαθώς, αποδεικνύονται πάρα πολύ ανίδεοι. Διότι ο μεν ιεροφάντης Μωυσής, λέγοντας ότι ο Κύριος θα αναδειχθεί σε τάξη προφήτη, προκήρυττε στους υιούς του Ισραήλ ότι: «Προφήτη από τους αδελφούς σου, σαν κι εμένα, θα σου αναστήσει ο Κύριος ο Θεός σου, αυτόν θα ακούτε· σύμφωνα με όλα όσα ζήτησες από τον Κύριο τον Θεό σου στο Χωρήβ». Ο δε μακάριος Ησαΐας, εισάγοντάς μας τον πρόδρομο και προάγγελο, λέει: «Φωνή βοώντος στην έρημο, ετοιμάστε την οδό του Κυρίου, κάντε ευθείες τις τρίβους του». Και τρίτος, επιπλέον, ο προφήτης Ιωήλ λέει για τον Θεσβίτη, και αυτός είναι ο Ηλίας: «Και ιδού, εγώ αποστέλλω σε εσάς τον Ηλία τον Θεσβίτη, ο οποίος θα επιστρέψει την καρδιά του πατέρα προς τον υιό, και τους απειθείς στη φρόνηση των δικαίων, για να μην έλθω και πατάξω ολοκληρωτικά τη γη».

Διότι, όταν ρωτήθηκε από εκείνους που είχαν σταλεί σε αυτόν, αν ο ίδιος είναι ο Χριστός, «Ομολόγησε και δεν αρνήθηκε· ομολόγησε ότι εγώ δεν είμαι ο Χριστός, αλλά ότι είμαι απεσταλμένος πριν από εκείνον». Έδωσε λοιπόν μαρτυρία στην αλήθεια, διότι η αλήθεια είναι ο Χριστός. <Εγώ όμως δεν λαμβάνω τη μαρτυρία από άνθρωπο, αλλά τα λέγω αυτά για να σωθείτε εσείς.> Δεν απορρίπτει ως άχρηστη τη φωνή του Ιωάννη, ούτε καθιστά ανενεργό τον μάρτυρα της αλήθειας· διότι τότε θα φαινόταν δικαιολογημένα ότι ο ίδιος πράττει κάτι το άτοπο εις βάρος του εαυτού του, απορρίπτοντας παράλογα και καθιστώντας ανάξιο πίστεως εκείνον τον οποίο ο ίδιος έστειλε να βροντοφωνάζει: «Ετοιμάστε την οδό του Κυρίου, κάντε ευθείες τις τρίβους του Θεού μας»· αλλά, πολεμώντας την απύθμενη δυσηκοΐα των Ιουδαίων, προχωρά σε σπουδαιότερα και πιο αξιόλογα, λέγοντας αφενός ότι δεν έχει ανάγκη να δέχεται τη μαρτυρία για τον εαυτό του από ανθρώπινη φωνή, και αφετέρου καθιστώντας λαμπρότερη την απόδειξη με βάση την εξουσία που αρμόζει σε Αυτόν που είναι κατά φύση Θεός, και την υπεροχή που φανερώνεται στα θεία σημεία. Διότι ενίοτε μπορεί κανείς να παρερμηνεύσει ή να απορρίψει τη φωνή ενός ανθρώπου, θεωρώντας ότι δεν λέει την αλήθεια, έστω κι αν αυτός συγκαταλέγεται στους αγίους· αυτό ακριβώς δεν δίσταζαν να κάνουν μερικοί, οι οποίοι αντιδρούσαν στα λόγια των προφητών φωνάζοντας: «Άλλα πείτε μας, και αναγγείλετέ μας κάποια άλλη πλάνη».

Έπειτα, «εμφανίστηκε ένας άνθρωπος απεσταλμένος από τον Θεό, το όνομά του ήταν Ιωάννης. Αυτός ήλθε ως μάρτυρας, για να μαρτυρήσει για το φως, ώστε όλοι να πιστέψουν μέσω αυτού. Δεν ήταν εκείνος το φως, αλλά ήλθε για να μαρτυρήσει για το φως. Ήταν το φως το αληθινό, το οποίο φωτίζει κάθε άνθρωπο που έρχεται στον κόσμο. Στον κόσμο ήταν, και ο κόσμος δημιουργήθηκε δι' αυτού, και ο κόσμος δεν τον γνώρισε. Ήλθε στα δικά του, και οι δικοί του δεν τον δέχθηκαν. Όσοι όμως τον δέχθηκαν, τους έδωσε την εξουσία να γίνουν τέκνα Θεού· οι οποίοι δεν γεννήθηκαν από αίμα και σάρκα, αλλά γεννήθηκαν από τον Θεό. Και ο Λόγος, λέει, έγινε σάρκα, και κατασκήνωσε ανάμεσά μας. Ο Ιωάννης μαρτυρεί και φωνάζει δυνατά λέγοντας: αυτός ήταν για τον οποίο σας είπα»· και ότι «από το πλήρωμά του όλοι εμείς λάβαμε». Και λέει «δεν είμαι εγώ ο Χριστός, αλλά φωνή αυτού που βοά στην έρημο». 13. Και όταν διηγείται όλα αυτά, λέει «αυτά έγιναν στη Βηθαβαρά»· σε άλλα όμως αντίγραφα «στη Βηθανία, πέρα από τον Ιορδάνη». Και μετά από αυτά δείχνει ότι του είπαν κάποιοι από τους μαθητές του Ιωάννη: «Ραββί, πού μένεις; Εκείνος δε είπε: ελάτε και δείτε· και πήγαν, και έμειναν κοντά του εκείνη την ημέρα.»

Στο παρελθόν, λοιπόν, ο Μωυσής οδήγησε τον λαό των Ιουδαίων μέσα από την έρημο, τώρα όμως γίνεται λόγος για μιαν άλλη έρημο και για κάποιον άνδρα που βοά μέσα σε αυτήν, ή σύμφωνα με τον Ακύλα: «φωνή κάποιου που καλεί στην έρημο». Ποιος ήταν όμως αυτός που βοούσε στην έρημο, ποια ήταν αυτή η έρημος, και προς ποιους ελέγετο το: «Ετοιμάσατε την οδό του Κυρίου και κάντε ευθείες τις τρίβους του»; Ήταν φυσικό όσοι τα άκουγαν αυτά να τα ερευνούν, να προσδοκούν την εκπλήρωση της προφητείας και να εύχονται να δουν το σωτήριο του Θεού που είχε προφητευθεί. Γι’ αυτόν τον λόγο, επειδή οι γνώστες των προφητικών λόγων προσδοκούσαν ότι αυτά επρόκειτο να συμβούν, σε αυτούς που στάλθηκαν στον Ιωάννη από τους αρχιερείς και τους διδασκάλους του λαού, οι οποίοι ζητούσαν να μάθουν ποιος είναι και ρωτούσαν: «Μήπως τάχα αυτός είναι ο Χριστός ή ο Ηλίας ή ο προφήτης;», ο ίδιος έλεγε πως δεν είναι κανένας από αυτούς. Και όταν συνέχισαν να τον ρωτούν και να λένε: «Πες μας λοιπόν, ποιος είσαι; Για να δώσουμε απάντηση σε εκείνους που μας έστειλαν. Τι λες για τον εαυτό σου;».

«Διότι τον είδαν τα ύδατα και φοβήθηκαν», εξεπλάγησαν και σχεδόν εγκατέλειψαν τα όριά τους. Γι' αυτό ο προφήτης, έχοντας δει αυτό από τα πολύ παλιά χρόνια, ερωτά λέγοντας: «Τι σου συμβαίνει, θάλασσα, και έφυγες; Και εσύ, Ιορδάνη, γιατί στράφηκες προς τα πίσω;» Και αυτά αποκρινόμενα είπαν: Είδαμε τον Κτίστη των πάντων σε «μορφή δούλου», και αγνοώντας το μυστήριο της οικονομίας καταδιωκόμαστε από τον φόβο, αλλά τώρα που γνωρίσαμε την οικονομία, προσκυνούμε την ευσπλαχνία του, διότι ήλθε για να σώσει και όχι για να κρίνει την οικουμένη. Γι' αυτό ο Ιωάννης, ο πρόδρομος του Κυρίου, που αρχικά αγνοούσε αυτό το μυστήριο και έπειτα έμαθε ότι είναι αληθινά ο Κύριος, φώναζε λέγοντας σε αυτούς που προσέρχονταν για να βαπτιστούν από αυτόν: «Γεννήματα εχιδνών», γιατί με κοιτάζετε τόσο επίμονα; «Δεν είμαι εγώ ο Χριστός». Υπηρέτης είμαι και όχι αυθέντης. Απλός άνθρωπος είμαι, όχι βασιλιάς. Πρόβατο είμαι, όχι ποιμένας. Άνθρωπος είμαι, όχι Θεός. Έλυσα τη στειρότητα της μητέρας μου με τη γέννησή μου, δεν κατέστησα στείρα την παρθενία. Από τα κάτω προήλθα, δεν κατήλθα από τα άνω. Έδεσα την πατρική γλώσσα, δεν άπλωσα θεϊκή χάρη. Από μητέρα κυοφορήθηκα, δεν φανερώθηκα από αστέρα. Εγώ είμαι ευτελής και ελάχιστος, «έρχεται όμως πίσω μου αυτός που βρίσκεται μπροστά μου», πίσω ως προς τον χρόνο, μπροστά ως προς το απρόσιτο και ανέκφραστο φως της θεότητας.

Έρχεται ο ισχυρότερός μου, του οποίου δεν είμαι ικανός να βαστάξω τα υποδήματα· αυτός θα σας βαπτίσει με Πνεύμα Άγιο και πυρ. Εγώ είμαι υποτελής, αυτός όμως είναι αυτεξούσιος· εγώ είμαι ένοχος αμαρτιών, αυτός όμως είναι αφαιρετής των αμαρτιών· εγώ παραβαίνω τον νόμο, αυτός όμως φωταγωγεί τη χάρη· εγώ κατηχώ ως δούλος, αυτός όμως κρίνει ως δεσπότης· εγώ έχω το έδαφος για κλίνη, αυτός έχει τον ουρανό· εγώ βαπτίζω βάπτισμα μετανοίας, αυτός όμως δωρίζει χάρισμα υιοθεσίας. «Αυτός θα σας βαπτίσει με Πνεύμα Άγιο και πυρ». Τι προσηλώνεστε σε εμένα; «Δεν είμαι εγώ ο Χριστός». Ενώ ο Ιωάννης έλεγε αυτά προς το πλήθος, και ενώ ο λαός προσδοκούσε να δει κάποιο παράδοξο θέαμα με τα σωματικά του μάτια, και ο διάβολος καταπλησσόταν από την τόσο μεγάλη μαρτυρία του Ιωάννη, ιδού, προσέρχεται ο Κύριος λιτός, μόνος, γυμνός, απροστάτευτος, έχοντας ως ένδυμα το ανθρώπινο σώμα, κρύβοντας δε το αξίωμα της θεότητας, ώστε να διαφύγει την πανουργία του δράκοντα. Και όχι μόνο προσήλθε στον Ιωάννη ως Κύριος δίχως τη βασιλική δορυφορία, αλλά και ως απλός άνθρωπος υπόχρεος αμαρτιών έκλινε το κεφάλι του για να βαπτιστεί από τον Ιωάννη. Γι' αυτό ο Ιωάννης, βλέποντας την τόσο μεγάλη ταπεινοφροσύνη και μένοντας έκθαμβος μπροστά στο γεγονός, άρχισε να τον εμποδίζει λέγοντας, όπως μόλις ακούσατε: «Εγώ έχω ανάγκη να βαπτιστώ από εσένα, και εσύ έρχεσαι σε εμένα;». Τι κάνεις, ω Δέσποτα;

Εσείς αποστείλατε αυτούς που κατέχουν τα πρωτεία· εσείς ρωτήσατε μέσω αυτών· εσείς ακούσατε όσα απάντησε ο Βαπτιστής. Εκείνοι επέδειξαν κάθε περιέργεια, τα πάντα ερεύνησαν, και ανέφεραν όλους όσους υποπτευόσασταν· και όμως με πολλή παρρησία ομολόγησε ότι δεν είναι ούτε ο Χριστός, ούτε ο Ηλίας, ούτε ο προφήτης.

Διότι το ότι η προσθήκη αυτή υποδηλώνει αυτό ακριβώς το νόημα, είναι δυνατόν να το μάθουμε και από τα Ευαγγέλια. Επειδή, όταν οι Ιουδαίοι έστειλαν απεσταλμένους στον Ιωάννη ρωτώντας: «Ποιος είσαι;», δεν έλεγαν: «Εσύ είσαι χριστός;», αλλά «Εάν εσύ είσαι ο Χριστός»· ούτε έλεγαν: «Εσύ είσαι προφήτης;», αλλά «Εάν εσύ είσαι ο προφήτης»· καθένα από τα οποία ήταν κάτι το ξεχωριστό. Γι' αυτόν τον λόγο και ο Ιωάννης, ξεκινώντας το Ευαγγέλιό του, δεν έλεγε: «Στην αρχή ήταν Λόγος», αλλά: «Στην αρχή ήταν ο Λόγος και ο Λόγος ήταν προς τον Θεό». Έτσι λοιπόν και εδώ δεν είπε: «Ιδού παρθένος», αλλά: «Ιδού η παρθένος»· και το «Ιδού» το εξέφερε με το κύρος που αρμόζει σε προφήτη. Διότι ήταν έκφραση ανθρώπου που σχεδόν έβλεπε τα όσα συνέβαιναν, τα οραματιζόταν μπροστά του και είχε απόλυτη βεβαιότητα για όσα έλεγε. Επειδή εκείνοι έβλεπαν τα αόρατα με μεγαλύτερη σαφήνεια από ό,τι βλέπουν τα δικά μας μάτια. Διότι, από τη μια πλευρά, η αίσθηση είναι φυσικό και να εξαπατηθεί· από την άλλη πλευρά, όμως, η χάρη του Πνεύματος παρείχε αλάθητη την κρίση.

Αποκρίνεται ο Ιωάννης: Δεν είμαι εγώ ο Χριστός. Και του λέει πάλι αυτή: Εάν δεν είσαι εσύ ο Χριστός, γιατί βαπτίζεις; Αποκρίθηκε πάλι εκείνος: Δεν είμαι εγώ ο Χριστός. Οπίσω μου έρχεται κάποιος που είναι ισχυρότερός μου, του οποίου δεν είμαι άξιος να λύσω τον ιμάντα του υποδήματος. Επειδή όμως εκείνος αργοπορούσε, έλεγε αυτή: Αλίμονό μου, είμαι τραυματισμένη από την αγάπη. Πάλι της λέει ο Ιωάννης: Μη στενάζεις, πάψε, απλώς κάνε λίγη υπομονή. Βλέπει ο Ιωάννης τον Κύριο να προσέρχεται και της λέει: Πάψε, μη στενάζεις πλέον. Τον υποδεικνύει από μακριά, εκτείνοντας το δάχτυλό του, και λέει: Ιδού αυτός που ζητάς. Ιδού ο αμνός του Θεού, ο αίρων την αμαρτίαν του κόσμου. Ακούγοντας αυτή για αμνό από τον Ιωάννη, και για ποιμένα από τον Ησαΐα, αμφιβάλλει, λέγοντας μέσα της: Σε ποιον άραγε να πιστέψω; Άραγε σε τούτον να πιστέψω ή στον Ησαΐα; Βλέπει ο Δεσπότης ότι αμφέβαλλε· φωνάζει και λέει: Εγώ είμαι ο ποιμήν ο καλός. Έτσι της λύνει την αμφιβολία με τον λόγο του. Προσέρχεται εκείνη στον νυμφίο, τον περιπτύσσεται και τον φιλά. Και εκπληρώνεται εκείνο που έχει γραφτεί από τον Δαβίδ: Το έλεος και η αλήθεια συναντήθηκαν, η δικαιοσύνη και η ειρήνη καταφιλήθηκαν.

Επειδή όμως οι περίοικοι διαφωνούσαν, λόγω του ότι δεν υπήρχε τέτοιο όνομα στη συγγένειά της, ο δίκαιος έγραψε σε μια πινακίδα τα ίδια με τη γυναίκα, λέγοντας: «Ιωάννης θα είναι το όνομά του». Διότι, βλέποντας και ακούγοντας αυτά και όσα παρόμοια συνέβαιναν στην ορεινή περιοχή της Ιουδαίας, όλοι θαύμαζαν και έλεγαν: «Τι άραγε θα γίνει αυτό το παιδί;», μη γνωρίζοντας ότι αυτός είναι ο άγγελος που αποστέλλεται από τον Θεό προ προσώπου του Κυρίου, του Υιού του Θεού, αν και πριν από λίγη ώρα άκουγαν τον θείο Ζαχαρία να λέει: «Και εσύ, παιδί, θα ονομαστείς προφήτης του Υψίστου· διότι θα προπορευτείς προ προσώπου του Κυρίου για να ετοιμάσεις τις οδούς του». Ακούγοντας όμως αυτά, νόμιζαν ότι το παιδί θα εξελιχθεί απλώς σε έναν προφήτη, όπως ένας από τους προγενεστέρους του, χωρίς να υποψιάζονται ότι αυτός θα είναι άγγελος Θεού, ούτε ανώτερος από όλους τους προφήτες, ούτε «ο μεγαλύτερος μεταξύ όσων έχουν γεννηθεί από γυναίκες». Και τι το αξιοθαύμαστο που διέφευγε από τους παρόντες το μεγαλείο του παιδιού που γεννήθηκε, τη στιγμή που ακόμη και από εσένα, μέχρι τώρα, το μέγεθος της δόξας του θα είχε διαφύγει, αν ο ίδιος δεν ομολογούσε τον εαυτό του ως άγγελο Θεού και «φωνή βοώντος εν τη ερήμω»; Διότι, όταν οι Ιουδαίοι απέστειλαν από τα Ιεροσόλυμα ιερείς και Λευίτες σε αυτόν στον Ιορδάνη για να τον ρωτήσουν, τότε, όταν ρωτήθηκε, ομολόγησε με αλήθεια ότι δεν είμαι εγώ ο Χριστός, ούτε ο Ηλίας, ούτε ο προφήτης, αλλά εγώ είμαι «φωνή βοώντος εν τη ερήμω», όπως είπε ο Ησαΐας, «ετοιμάσατε την οδό του Κυρίου».

Ποιος λοιπόν δεν θα με χλευάσει ως ψεύτη, βλέποντάς με να πράττω τα αντίθετα από όσα έχω πει; «Δείτε», θα πουν, «αυτόν που λέει ότι είναι ανάξιος έστω και να βαστάξει τα υποδήματα εκείνου που έρχεται, πώς χειροθετεί χωρίς δισταγμό την κορυφή της κεφαλής Του και τον βαπτίζει αναιδώς». Τι δε θα πουν, ακούγοντας αυτά, και οι Ιουδαίοι που έστειλαν σε μένα από τα Ιεροσόλυμα ιερείς και Λευίτες, επειγόμενοι να μάθουν ποιος είμαι εγώ που βαπτίζω, και εγώ ομολόγησα και δεν αρνήθηκα, αλλά ομολόγησα την αλήθεια, ότι δεν είμαι εγώ ο Χριστός, ούτε ο Ηλίας, ούτε ο προφήτης, αλλά ότι έχω αποσταλεί πριν από Εκείνον και ότι εγώ είμαι «φωνή βοώντος εν τη ερήμω», και ιδού εγώ βοώ προς εσάς σε αυτή την έρημο, «όπως είπε ο Ησαΐας ο προφήτης: Ετοιμάσατε την οδό του Κυρίου, κάντε ευθείες τις τρίβους του Θεού ημών»; Διότι ως πρόδρομος Εκείνου τρέχω μπροστά και προετοιμάζω την οδό Του και, προπορευόμενος, βοώ προς εσάς: «Ετοιμάσατε την οδό του Κυρίου» διά της μετανοίας και της πίστεως· έχει ήδη φθάσει Αυτός που θα σας βαπτίσει με Πνεύμα Άγιο και πυρ και θα σας υιοθετήσει. Εφόσον διακήρυξα αυτά, Δέσποτα, και τα συνακόλουθά τους για Σένα στα πλήθη, μου φαίνεται απρεπές το να Σε βαπτίσω.

Διότι λέγει: «Γιατί μέχρι σήμερα δεν κοινώνησες μαζί μας και με τον πατριάρχη, παρόλο που παρήλθαν τόσες εορτές;» Και «πες με παρρησία την αιτία». Και ο αρχιεπίσκοπος ομολόγησε και δεν το αρνήθηκε, και ομολόγησε ότι: «Ούτε απέναντι στους ευσεβείς μας βασιλείς έχω κάτι, ούτε πάλι απέναντι στον πατριάρχη, αλλά απέναντι στον οικονόμο που στεφάνωσε τον μοιχό και για τον λόγο αυτό έχει καθαιρεθεί από τους ιερούς κανόνες». Σε αυτά η απόκριση του λογοθέτη ήταν ότι: «Οι ευσεβείς μας βασιλείς δεν σε έχουν ανάγκη ούτε στη Θεσσαλονίκη ούτε αλλού».

Αλλά ούτε και οι άγγελοι βλέπουν την ουσία του Θεού, έστω κι αν λέγεται ότι βλέπουν το πρόσωπο του Θεού· διότι αυτό είναι ενδεικτικό μόνο του ότι έχουν πάντοτε στραμμένο το νου τους προς τον Θεό. Ο Υιός λοιπόν μόνος βλέπει τον Πατέρα, και τον κάνει γνωστό σε όλους τους ανθρώπους. Και ακούγοντας για πατρικούς κόλπους, να μην υποπτευθείς τίποτα το σωματικό στον Θεό. Διότι, θέλοντας ο ευαγγελιστής να δείξει τη γνησιότητα, το αχώριστο και το συναΐδιο του Υιού προς τον Πατέρα, ανέφερε αυτό το όνομα. «Και αυτή είναι η μαρτυρία του Ιωάννη, όταν οι Ιουδαίοι έστειλαν από τα Ιεροσόλυμα ιερείς και Λευίτες, για να τον ρωτήσουν: Εσύ ποιος είσαι; Και ομολόγησε, και δεν αρνήθηκε· και ομολόγησε ότι: Εγώ δεν είμαι ο Χριστός.» Είπε προηγουμένως ότι ο Ιωάννης μαρτυρεί για αυτόν· έπειτα, αφού είπε ενδιάμεσα τι μαρτύρησε ο Ιωάννης για τον Χριστό, ότι «Αυτός υπήρχε πριν από εμένα», και ότι «Όλοι εμείς οι προφήτες λάβαμε από το πλήρωμά του», προσθέτει: «Και αυτή είναι η μαρτυρία του Ιωάννη.» Ποια; Αυτή που είπε πιο πάνω, ότι «υπήρχε πριν από εμένα», και τα λοιπά· αλλά και όσα λέγει στη συνέχεια, ότι «Δεν είμαι εγώ ο Χριστός», και αυτά αποτελούν μαρτυρία του Ιωάννη. Έστειλαν λοιπόν οι Ιουδαίοι προς τον Ιωάννη τους πιο εκλεκτούς που διέθεταν, δηλαδή ιερείς και Λευίτες, και μάλιστα Ιεροσολυμίτες, έτσι ώστε αυτοί, ως πιο συνετοί, να πείσουν τον Ιωάννη με κολακείες να ομολογήσει τον εαυτό του ως Χριστό.

Δες όμως την κακοήθεια· δεν τον ρωτούν ευθέως: Εσύ είσαι ο Χριστός; αλλά, «Εσύ ποιος είσαι;» Εκείνος όμως, γνωρίζοντας την πονηριά τους, δεν λέει ποιος ήταν, αλλά ομολογεί ότι «Δεν είμαι εγώ ο Χριστός», αποβλέποντας στον σκοπό τους, και προσελκύοντάς τους με κάθε τρόπο στο να πιστέψουν ότι άλλος είναι ο Χριστός, ο οποίος θεωρούνταν από αυτούς ασήμαντος και από ασήμαντο πατέρα, αφού ήταν ξυλουργός· και από ασήμαντη πατρίδα, αφού καταγόταν από τη Ναζαρέτ, από την οποία πίστευαν ότι δεν προέρχεται τίποτα καλό. Για τον ίδιο τον Πρόδρομο, αντίθετα, είχαν μεγάλη εκτίμηση· διότι ήταν γιος αρχιερέα, και ζούσε βίο αγγελικό και σχεδόν άυλο. Γι' αυτό είναι δίκαιο να θαυμάσει κανείς, πώς από αυτά με τα οποία νόμιζαν εκείνοι ότι θα βλάψουν τη δόξα του Χριστού, από αυτά ακριβώς παγιδεύονται. Διότι ρωτούν τον Ιωάννη ως αξιόπιστο, προκειμένου να έχουν τη μαρτυρία του ως δικαιολογία για την απιστία τους προς τον Χριστό, σε περίπτωση που δεν τον ομολογούσε ως Χριστό· αλλά το πράγμα ανατράπηκε στο αντίθετο για αυτούς. Διότι αυτόν που θεωρούσαν αξιόπιστο, τον βρίσκουν να μαρτυρεί για τον Χριστό, και να μην ελκύει την τιμή στον εαυτό του. «Και τον ρώτησαν: Τι λοιπόν; Είσαι εσύ ο Ηλίας; Και λέει: Δεν είμαι. Είσαι εσύ ο προφήτης; Και αποκρίθηκε:»