Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ 1:22

Άνδρες Ισραηλίτες και όσοι φοβάστε τον Θεό, ακούστε. Ο Θεός εξέλεξε τους πατέρες σας, και ύψωσε τον λαό όταν ζούσε ως πάροικος στην Αίγυπτο, και με υψωμένο βραχίονα τούς έβγαλε από εκεί· και επί σαράντα περίπου χρόνια τούς υπέμεινε και τούς φρόντιζε στην έρημο. Και, αφού κατέβαλε επτά έθνη στη γη Χαναάν, τους έδωσε ως κληρονομία τη γη τους. Και ύστερα από αυτά, επί περίπου τετρακόσια πενήντα χρόνια, τους έδωσε κριτές, έως τον προφήτη Σαμουήλ. Έπειτα ζήτησαν βασιλιά, και ο Θεός τους έδωσε τον Σαούλ, τον γιο του Κεις, άνδρα από τη φυλή Βενιαμίν, για σαράντα χρόνια. Και αφού τον απομάκρυνε, ανέδειξε αντί γι’ αυτόν τον Δαβίδ ως βασιλιά, για τον οποίο και έδωσε αυτή τη μαρτυρία: «Βρήκα τον Δαβίδ, τον γιο του Ιεσσαί, άνδρα κατά την καρδιά μου, ο οποίος θα εκτελέσει όλα τα θελήματά μου». Από το σπέρμα αυτού ο Θεός, σύμφωνα με την επαγγελία, έφερε στον Ισραήλ σωτηρία, αφού ο Ιωάννης είχε προηγουμένως κηρύξει, πριν από την εμφάνισή του, βάπτισμα μετανοίας σε όλο τον Ισραήλ. Και όταν ο Ιωάννης ολοκλήρωνε τον δρόμο του, έλεγε: «Ποιον υποθέτετε ότι είμαι; Δεν είμαι εγώ· αλλά ιδού, έρχεται ύστερα από μένα Εκείνος, του οποίου δεν είμαι άξιος να λύσω το υπόδημα των ποδιών». Άνδρες αδελφοί, υιοί του γένους του Αβραάμ, και όσοι από σας φοβάστε τον Θεό, σε σας στάλθηκε ο λόγος αυτής της σωτηρίας. Διότι οι κάτοικοι της Ιερουσαλήμ και οι άρχοντές τους, επειδή δεν τον γνώρισαν, αλλά και μη κατανοώντας τις φωνές των προφητών που διαβάζονται κάθε Σάββατο, τον καταδίκασαν και έτσι τις εκπλήρωσαν. Και, αν και δεν βρήκαν σε αυτόν καμιά αιτία θανάτου, ζήτησαν από τον Πιλάτο να θανατωθεί. Και όταν εκπλήρωσαν όλα όσα είχαν γραφεί γι’ αυτόν, τον κατέβασαν από το ξύλο και τον έθεσαν σε μνημείο. Ο Θεός όμως τον ανέστησε από τους νεκρούς. Και παρουσιάστηκε επί πολλές ημέρες σε εκείνους που είχαν ανεβεί μαζί του από τη Γαλιλαία στα Ιεροσόλυμα, οι οποίοι έγιναν μάρτυρές του προς τον λαό, καθώς και προς τους μαθητές του και τους αποστόλους, ενώ μετά την ανάστασή του εμφανιζόταν επί σαράντα ημέρες και τους μιλούσε για όσα αφορούν τη βασιλεία των ουρανών. Αυτοί και σε σας ευαγγελίστηκαν, και σε μας επίσης ευαγγελίζονται, την επαγγελία που είχε δοθεί προς τους πατέρες, ότι δηλαδή αυτήν ο Θεός την εκπλήρωσε στα τέκνα τους, σε μας, αναστήσας τον Ιησού, καθώς και στον ψαλμό έχει γραφεί: «Υιός μου είσαι εσύ· εγώ σήμερα σε γέννησα».

Ενώ λοιπόν ήταν τρία τα πρόσωπα που αναγγελλόταν ότι θα έρθουν, δηλαδή ο Χριστός, ο Ιωάννης και ο Ηλίας, οι Ιουδαίοι προσδοκούν ότι θα έρθουν περισσότεροι, για να ακούσουν δίκαια το «Πλανάσθε, μη γνωρίζοντας τις Γραφές». Διότι, αφού ρώτησαν τον μακάριο Βαπτιστή, και έμαθαν ότι αυτός δεν είναι ο Χριστός, αποκρίνονται: «Τι λοιπόν; Είσαι ο Ηλίας;». Και όταν εκείνος είπε «Δεν είμαι», ενώ έπρεπε πλέον να ρωτήσουν για τον Πρόδρομο –διότι αυτός υπολειπόταν ακόμη– αστόχαστα ανατρέχουν στον ίδιο τον Χριστό, ο οποίος υποδηλωνόταν ως προφήτης μέσω του νόμου. Διότι, δες τι λένε, μη γνωρίζοντας τα όσα ειπώθηκαν μέσω του Μωυσή: «Είσαι εσύ ο προφήτης;». Και αποκρίθηκε: «Όχι»· διότι δεν ήταν αυτός ο Χριστός, όπως άλλωστε είχε ήδη σπεύσει να διαβεβαιώσει. <Τι λες εσύ για τον εαυτό σου; Εγώ είμαι φωνή βοώντος στην έρημο.> Τους ελέγχει αυστηρά ως μη γνωρίζοντες τίποτα, και επιβεβαιώνει με την προφητική μαρτυρία την αποστολή που του ανατέθηκε, δηλαδή τον σκοπό του· διότι ήρθα, λέει, για να μην πω τίποτε άλλο παρά ότι πλέον βρίσκεται προ των θυρών ο προσδοκώμενος, μάλλον δε εντός των θυρών ο Δεσπότης. Ετοιμαστείτε για την οδό την οποία θα σας προστάξει να βαδίσετε· βαδίσατε την οδό του Μωυσή, αναλάβετε τώρα την οδό του Χριστού. Αυτήν σας προκήρυττε ο χορός των αγίων προφητών. <Παράθεση ρητών περί της κατά Χριστόν οδού.> Ησαΐας: «Ελάτε να ανεβούμε στο όρος του Κυρίου και στον οίκο του Θεού του Ιακώβ, και θα μας αναγγείλει την οδό του, και θα πορευτούμε σε αυτήν». Ο ίδιος: «

Έπειτα, «εμφανίστηκε ένας άνθρωπος απεσταλμένος από τον Θεό, το όνομά του ήταν Ιωάννης. Αυτός ήλθε ως μάρτυρας, για να μαρτυρήσει για το φως, ώστε όλοι να πιστέψουν μέσω αυτού. Δεν ήταν εκείνος το φως, αλλά ήλθε για να μαρτυρήσει για το φως. Ήταν το φως το αληθινό, το οποίο φωτίζει κάθε άνθρωπο που έρχεται στον κόσμο. Στον κόσμο ήταν, και ο κόσμος δημιουργήθηκε δι' αυτού, και ο κόσμος δεν τον γνώρισε. Ήλθε στα δικά του, και οι δικοί του δεν τον δέχθηκαν. Όσοι όμως τον δέχθηκαν, τους έδωσε την εξουσία να γίνουν τέκνα Θεού· οι οποίοι δεν γεννήθηκαν από αίμα και σάρκα, αλλά γεννήθηκαν από τον Θεό. Και ο Λόγος, λέει, έγινε σάρκα, και κατασκήνωσε ανάμεσά μας. Ο Ιωάννης μαρτυρεί και φωνάζει δυνατά λέγοντας: αυτός ήταν για τον οποίο σας είπα»· και ότι «από το πλήρωμά του όλοι εμείς λάβαμε». Και λέει «δεν είμαι εγώ ο Χριστός, αλλά φωνή αυτού που βοά στην έρημο». 13. Και όταν διηγείται όλα αυτά, λέει «αυτά έγιναν στη Βηθαβαρά»· σε άλλα όμως αντίγραφα «στη Βηθανία, πέρα από τον Ιορδάνη». Και μετά από αυτά δείχνει ότι του είπαν κάποιοι από τους μαθητές του Ιωάννη: «Ραββί, πού μένεις; Εκείνος δε είπε: ελάτε και δείτε· και πήγαν, και έμειναν κοντά του εκείνη την ημέρα.»

Στο παρελθόν, λοιπόν, ο Μωυσής οδήγησε τον λαό των Ιουδαίων μέσα από την έρημο, τώρα όμως γίνεται λόγος για μιαν άλλη έρημο και για κάποιον άνδρα που βοά μέσα σε αυτήν, ή σύμφωνα με τον Ακύλα: «φωνή κάποιου που καλεί στην έρημο». Ποιος ήταν όμως αυτός που βοούσε στην έρημο, ποια ήταν αυτή η έρημος, και προς ποιους ελέγετο το: «Ετοιμάσατε την οδό του Κυρίου και κάντε ευθείες τις τρίβους του»; Ήταν φυσικό όσοι τα άκουγαν αυτά να τα ερευνούν, να προσδοκούν την εκπλήρωση της προφητείας και να εύχονται να δουν το σωτήριο του Θεού που είχε προφητευθεί. Γι’ αυτόν τον λόγο, επειδή οι γνώστες των προφητικών λόγων προσδοκούσαν ότι αυτά επρόκειτο να συμβούν, σε αυτούς που στάλθηκαν στον Ιωάννη από τους αρχιερείς και τους διδασκάλους του λαού, οι οποίοι ζητούσαν να μάθουν ποιος είναι και ρωτούσαν: «Μήπως τάχα αυτός είναι ο Χριστός ή ο Ηλίας ή ο προφήτης;», ο ίδιος έλεγε πως δεν είναι κανένας από αυτούς. Και όταν συνέχισαν να τον ρωτούν και να λένε: «Πες μας λοιπόν, ποιος είσαι; Για να δώσουμε απάντηση σε εκείνους που μας έστειλαν. Τι λες για τον εαυτό σου;».

Αυτός όμως ήταν ο Χριστός. Γι' αυτό ακριβώς δεν λένε: «Προφήτης είσαι εσύ;», υπονοώντας έναν από τους πολλούς, αλλά με το άρθρο: «Ο προφήτης είσαι εσύ;»· εκείνος, δηλαδή, που προαναγγέλθηκε από τον Μωυσή. Γι' αυτό λοιπόν και αυτός αρνήθηκε, όχι το ότι είναι προφήτης, αλλά το ότι είναι εκείνος ο προφήτης. Του είπαν επομένως: «Ποιος είσαι; Για να δώσουμε απάντηση σε αυτούς που μας έστειλαν».

Επειδή όμως οι περίοικοι διαφωνούσαν, λόγω του ότι δεν υπήρχε τέτοιο όνομα στη συγγένειά της, ο δίκαιος έγραψε σε μια πινακίδα τα ίδια με τη γυναίκα, λέγοντας: «Ιωάννης θα είναι το όνομά του». Διότι, βλέποντας και ακούγοντας αυτά και όσα παρόμοια συνέβαιναν στην ορεινή περιοχή της Ιουδαίας, όλοι θαύμαζαν και έλεγαν: «Τι άραγε θα γίνει αυτό το παιδί;», μη γνωρίζοντας ότι αυτός είναι ο άγγελος που αποστέλλεται από τον Θεό προ προσώπου του Κυρίου, του Υιού του Θεού, αν και πριν από λίγη ώρα άκουγαν τον θείο Ζαχαρία να λέει: «Και εσύ, παιδί, θα ονομαστείς προφήτης του Υψίστου· διότι θα προπορευτείς προ προσώπου του Κυρίου για να ετοιμάσεις τις οδούς του». Ακούγοντας όμως αυτά, νόμιζαν ότι το παιδί θα εξελιχθεί απλώς σε έναν προφήτη, όπως ένας από τους προγενεστέρους του, χωρίς να υποψιάζονται ότι αυτός θα είναι άγγελος Θεού, ούτε ανώτερος από όλους τους προφήτες, ούτε «ο μεγαλύτερος μεταξύ όσων έχουν γεννηθεί από γυναίκες». Και τι το αξιοθαύμαστο που διέφευγε από τους παρόντες το μεγαλείο του παιδιού που γεννήθηκε, τη στιγμή που ακόμη και από εσένα, μέχρι τώρα, το μέγεθος της δόξας του θα είχε διαφύγει, αν ο ίδιος δεν ομολογούσε τον εαυτό του ως άγγελο Θεού και «φωνή βοώντος εν τη ερήμω»; Διότι, όταν οι Ιουδαίοι απέστειλαν από τα Ιεροσόλυμα ιερείς και Λευίτες σε αυτόν στον Ιορδάνη για να τον ρωτήσουν, τότε, όταν ρωτήθηκε, ομολόγησε με αλήθεια ότι δεν είμαι εγώ ο Χριστός, ούτε ο Ηλίας, ούτε ο προφήτης, αλλά εγώ είμαι «φωνή βοώντος εν τη ερήμω», όπως είπε ο Ησαΐας, «ετοιμάσατε την οδό του Κυρίου».

«Όχι». Του είπαν λοιπόν: «Ποιος είσαι, για να δώσουμε απάντηση σε αυτούς που μας έστειλαν; Τι λες για τον εαυτό σου;» Είπε: «Εγώ είμαι φωνή βοώντος στην έρημο: Ισιώστε τον δρόμο του Κυρίου, όπως είπε ο προφήτης Ησαΐας». Περίμεναν ότι θα έρθει ο Ηλίας, πιστεύοντας σε αρχαία παράδοση· γι' αυτό τον ρωτούν αν είναι ο Ηλίας· διότι πράγματι και ο τρόπος ζωής του έμοιαζε με αυτόν του Ηλία. Αρνείται λοιπόν και αυτό. «Είσαι εσύ ο προφήτης;» Αρνείται και αυτό, αν και ήταν πράγματι προφήτης. Πώς λοιπόν το αρνείται; Πώς; Επειδή δεν τον ρώτησαν: «Είσαι προφήτης;» αλλά «Είσαι ο προφήτης;» διατυπώνοντας την ερώτηση με το άρθρο «ο», αντί του: εκείνος ο προφήτης ο αναμενόμενος, για τον οποίο είπε ο Μωυσής ότι «Προφήτη θα σας αναστήσει ο Κύριος ο Θεός». Δεν αρνήθηκε λοιπόν ο Ιωάννης ότι είναι προφήτης, αλλά το «ο προφήτης», εκείνος δηλαδή ο αναμενόμενος.