Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ 1:25

Άνδρες Ισραηλίτες και όσοι φοβάστε τον Θεό, ακούστε. Ο Θεός εξέλεξε τους πατέρες σας, και ύψωσε τον λαό όταν ζούσε ως πάροικος στην Αίγυπτο, και με υψωμένο βραχίονα τούς έβγαλε από εκεί· και επί σαράντα περίπου χρόνια τούς υπέμεινε και τούς φρόντιζε στην έρημο. Και, αφού κατέβαλε επτά έθνη στη γη Χαναάν, τους έδωσε ως κληρονομία τη γη τους. Και ύστερα από αυτά, επί περίπου τετρακόσια πενήντα χρόνια, τους έδωσε κριτές, έως τον προφήτη Σαμουήλ. Έπειτα ζήτησαν βασιλιά, και ο Θεός τους έδωσε τον Σαούλ, τον γιο του Κεις, άνδρα από τη φυλή Βενιαμίν, για σαράντα χρόνια. Και αφού τον απομάκρυνε, ανέδειξε αντί γι’ αυτόν τον Δαβίδ ως βασιλιά, για τον οποίο και έδωσε αυτή τη μαρτυρία: «Βρήκα τον Δαβίδ, τον γιο του Ιεσσαί, άνδρα κατά την καρδιά μου, ο οποίος θα εκτελέσει όλα τα θελήματά μου». Από το σπέρμα αυτού ο Θεός, σύμφωνα με την επαγγελία, έφερε στον Ισραήλ σωτηρία, αφού ο Ιωάννης είχε προηγουμένως κηρύξει, πριν από την εμφάνισή του, βάπτισμα μετανοίας σε όλο τον Ισραήλ. Και όταν ο Ιωάννης ολοκλήρωνε τον δρόμο του, έλεγε: «Ποιον υποθέτετε ότι είμαι; Δεν είμαι εγώ· αλλά ιδού, έρχεται ύστερα από μένα Εκείνος, του οποίου δεν είμαι άξιος να λύσω το υπόδημα των ποδιών». Άνδρες αδελφοί, υιοί του γένους του Αβραάμ, και όσοι από σας φοβάστε τον Θεό, σε σας στάλθηκε ο λόγος αυτής της σωτηρίας. Διότι οι κάτοικοι της Ιερουσαλήμ και οι άρχοντές τους, επειδή δεν τον γνώρισαν, αλλά και μη κατανοώντας τις φωνές των προφητών που διαβάζονται κάθε Σάββατο, τον καταδίκασαν και έτσι τις εκπλήρωσαν. Και, αν και δεν βρήκαν σε αυτόν καμιά αιτία θανάτου, ζήτησαν από τον Πιλάτο να θανατωθεί. Και όταν εκπλήρωσαν όλα όσα είχαν γραφεί γι’ αυτόν, τον κατέβασαν από το ξύλο και τον έθεσαν σε μνημείο. Ο Θεός όμως τον ανέστησε από τους νεκρούς. Και παρουσιάστηκε επί πολλές ημέρες σε εκείνους που είχαν ανεβεί μαζί του από τη Γαλιλαία στα Ιεροσόλυμα, οι οποίοι έγιναν μάρτυρές του προς τον λαό, καθώς και προς τους μαθητές του και τους αποστόλους, ενώ μετά την ανάστασή του εμφανιζόταν επί σαράντα ημέρες και τους μιλούσε για όσα αφορούν τη βασιλεία των ουρανών. Αυτοί και σε σας ευαγγελίστηκαν, και σε μας επίσης ευαγγελίζονται, την επαγγελία που είχε δοθεί προς τους πατέρες, ότι δηλαδή αυτήν ο Θεός την εκπλήρωσε στα τέκνα τους, σε μας, αναστήσας τον Ιησού, καθώς και στον ψαλμό έχει γραφεί: «Υιός μου είσαι εσύ· εγώ σήμερα σε γέννησα».

Διότι λέγοντας ότι «εκείνος ήταν ο λύχνος που έκαιγε και φώτιζε», τους ελέγχει ευλόγως ως ανθρώπους που δεν έχουν κατανοήσει ακόμη αυτό που σκιαγραφούνταν από παλιά μέσα από τα νομικά αινίγματα. Και με το να πει «Εσείς όμως θελήσατε να αγαλλιάσετε για λίγη ώρα στο φως του», πάλι τους παρουσιάζει να προτάσσουν πάντοτε το δικό τους θέλημα έναντι της άνωθεν απόφασης, και να έχουν συνηθίσει να ακολουθούν μόνο όσα οι ίδιοι επιθυμούν. Διότι, λέγει, ενώ ο νομοθέτης διέταξε να φέγγει και να καίει ο λύχνος διαπαντός, εσείς δεν θελήσατε να φέγγει για πάντα, αλλά μόνο για μία ώρα, δηλαδή για ένα εντελώς ελάχιστο χρονικό διάστημα. Επειδή, αφού στην αρχή τον θαυμάσατε, κατόπιν σβήσατε, όσον αφορά το δικό σας μέρος, το φως του λύχνου, επικρίνοντας εντελώς παράλογα αυτόν που είχε σταλεί από τον Θεό, και όχι μόνο αρνούμενοι οι ίδιοι να βαπτιστείτε, αλλά εμποδίζοντάς τον και από το να βαπτίζει άλλους· διότι στείλατε απεσταλμένους προς αυτόν λέγοντας: «Τότε γιατί βαπτίζεις;», δηλαδή γιατί φωτίζεις οδηγώντας στη μετάνοια και στην επίγνωση του Χριστού; Επομένως, ο Σωτήρας απήγγειλε κατηγορία αφέλειας και συνάμα παρανομίας στους ανόητους γραμματείς και Φαρισαίους, υπερασπιζόμενος πάλι τα λόγια του Ιωάννη. Αυτό ακριβώς νομίζω πως εννόησε και κατανόησε άριστα ο μακάριος Λουκάς, και γι' αυτό κατακρίνει εντόνως τη δική τους απόνοια, λέγοντας: «Και όλος ο λαός, όταν άκουσε» –τα λόγια του Σωτήρα δηλαδή– «εδικαίωσε τον Θεό, καθώς βαπτίστηκε με το βάπτισμα του Ιωάννη».

Διότι έτσι λέει κάπου ο Θεός γι' αυτόν προς τον άγιο Μωυσή: «Προφήτη θα αναστήσω σε αυτούς από τους αδελφούς τους, όμοιον με εσένα, και θα θέσω τα λόγια μου στο στόμα του, και θα τους μιλήσει για όλα όσα του παραγγείλω». Επομένως, από την ποιότητα των λόγων και από το μεγαλείο των ρημάτων, λένε ότι ήδη έχει πλέον εμφανιστεί εκείνος ακριβώς που είχε προκηρυχθεί μέσω του νόμου. Διότι σε ποιον θα ταίριαζε να λέει, «Εάν κάποιος διψά, ας έλθει προς εμένα και ας πιει», και, «Εκείνος που πιστεύει σε εμένα, καθώς είπε η Γραφή, ποταμοί ζωντανού νερού θα ρεύσουν από την κοιλία του», παρά μόνο στον κατά φύσιν Θεό, και αυτός ήταν ο Χριστός; Και αν οι Ιουδαίοι, έχοντας ταπεινή αντίληψη γι' αυτόν, τον ονομάζουν απλώς προφήτη, αγνοώντας την υπεροχή του Εμμανουήλ πάνω σε όλα, αλλά συγκαταλέγοντάς τον ως έναν από τους πολλούς, εντελώς ασύνετα μάλιστα προσκρούοντας και στις νομικές θεωρήσεις, και σε αυτό πάλι θα ελεγχθούν· διότι νομίζουν ότι άλλος είναι ο Χριστός και άλλος ο προφήτης του νόμου. Και δεν είναι καθόλου αξιοθαύμαστο εάν ο λαός δεν κατέχει την ακρίβεια σε αυτά τα ζητήματα, όταν και αυτή ακόμη η θεομάχος πληθύς των αλαζόνων Φαρισαίων φαίνεται να πάσχει από την ίδια αμάθεια με τους όχλους. Διότι, επικρίνοντας κάποτε τον μακάριο Βαπτιστή, του λένε: «Γιατί λοιπόν βαπτίζεις, εάν εσύ δεν είσαι ο Χριστός ούτε ο Ηλίας ούτε ο προφήτης;»

Αλλά τα μεν πλήθη το υποπτεύονταν αυτό από άδολη διάθεση· οι δε Φαρισαίοι επειδή ήθελαν να βρουν αφορμή εναντίον του. Διότι, επειδή ήταν κοινώς ομολογημένο ότι ο Χριστός θα ερχόταν από την κώμη του Δαβίδ, ενώ αυτός καταγόταν από τη φυλή του Λευί, του έστησαν παγίδα με την ερώτησή τους, ώστε, αν έλεγε κάτι τέτοιο, να του επιτεθούν αμέσως. Αυτό άλλωστε έγινε φανερό και από τα όσα ακολούθησαν· διότι, μολονότι δεν ομολόγησε τίποτε από όσα περίμεναν, και πάλι τον εγκαλούν λέγοντας: «Γιατί, λοιπόν, βαπτίζεις, αν εσύ δεν είσαι ο Χριστός;»

Αποκρίνεται ο Ιωάννης: Δεν είμαι εγώ ο Χριστός. Και του λέει πάλι αυτή: Εάν δεν είσαι εσύ ο Χριστός, γιατί βαπτίζεις; Αποκρίθηκε πάλι εκείνος: Δεν είμαι εγώ ο Χριστός. Οπίσω μου έρχεται κάποιος που είναι ισχυρότερός μου, του οποίου δεν είμαι άξιος να λύσω τον ιμάντα του υποδήματος. Επειδή όμως εκείνος αργοπορούσε, έλεγε αυτή: Αλίμονό μου, είμαι τραυματισμένη από την αγάπη. Πάλι της λέει ο Ιωάννης: Μη στενάζεις, πάψε, απλώς κάνε λίγη υπομονή. Βλέπει ο Ιωάννης τον Κύριο να προσέρχεται και της λέει: Πάψε, μη στενάζεις πλέον. Τον υποδεικνύει από μακριά, εκτείνοντας το δάχτυλό του, και λέει: Ιδού αυτός που ζητάς. Ιδού ο αμνός του Θεού, ο αίρων την αμαρτίαν του κόσμου. Ακούγοντας αυτή για αμνό από τον Ιωάννη, και για ποιμένα από τον Ησαΐα, αμφιβάλλει, λέγοντας μέσα της: Σε ποιον άραγε να πιστέψω; Άραγε σε τούτον να πιστέψω ή στον Ησαΐα; Βλέπει ο Δεσπότης ότι αμφέβαλλε· φωνάζει και λέει: Εγώ είμαι ο ποιμήν ο καλός. Έτσι της λύνει την αμφιβολία με τον λόγο του. Προσέρχεται εκείνη στον νυμφίο, τον περιπτύσσεται και τον φιλά. Και εκπληρώνεται εκείνο που έχει γραφτεί από τον Δαβίδ: Το έλεος και η αλήθεια συναντήθηκαν, η δικαιοσύνη και η ειρήνη καταφιλήθηκαν.

Και αυτά τα λόγια ας τα βροντοφωνάζει ο Ιωάννης σε εκείνους που θέλουν να τον ρωτούν με πολύ δόλιο τρόπο, ή μάλλον που σπεύδουν με ιουδαϊκό και κακοήθη τρόπο: «Τότε γιατί βαπτίζεις, εάν εσύ δεν είσαι ο Χριστός, ούτε ο Ηλίας, ούτε ο προφήτης;» Διότι ο ίδιος δεν ήταν βέβαια ο Χριστός, αλλά είχε προηγηθεί ως πρόδρομος του Χριστού, σταλμένος για να ετοιμάσει λαό εκλεκτό, ζηλωτή καλών έργων και προφανώς άξιο της χάριτος. Και δεν ήταν ο Ηλίας από τον Κάρμηλο, αλλά είχε έλθει με το πνεύμα του Ηλία, φέροντας την άσκηση και τα ενδύματα του Ηλία, και κατοικώντας στην έρημο, από την οποία ο Ηλίας αρπάζεται με αγγελικές ενέργειες και αναφέρεται σαν να πηγαίνει στον ουρανό (διότι δεν πήγε πραγματικά στον ουρανό). Αλλά ούτε ήταν «ο προφήτης». Ο Ιωάννης είχε προοριστεί ως εκείνος που αναμενόταν να έλθει για τη σωτηρία των επιγείων. Διότι ο όρος «προφήτης» με το άρθρο υποδήλωνε σε εμάς τον Χριστό, και αυτό ήταν το γνώρισμα της διαφορετικής του σημασίας. Διότι προφήτης ονομαζόταν και καθένας από τους προφήτες, ως μέτοχος του προφητικού χαρίσματος, αλλά δεν λεγόταν με το άρθρο, ούτε είχε το άρθρο να προηγείται αυτής της κλήσης. Αλλά «ο προφήτης» ονομαζόταν μόνο ο Χριστός, που εξέφραζε το πατρικό θέλημα, ως βουλή και λόγος και σύμβουλος του Θεού, ο οποίος έδινε σε όλους τους προφήτες την ικανότητα να ομιλούν, και χάριζε το προφητικό πνεύμα, και με αυτόν τον τρόπο ξεχώριζε από τους άλλους προφήτες και δεν δεχόταν καμία σύγκριση με αυτούς. Αλλά τι;

Έπειτα προσθέτει: «Ευθύνατε την οδό του Κυρίου.» Εύλογα ο Ιωάννης ονομάζεται φωνή, καθώς είναι Πρόδρομος του Χριστού, όπως ακριβώς και η φωνή προηγείται του λόγου. Για παράδειγμα, για να το εκφράσω πιο καθαρά, η φωνή είναι άναρθρη πνοή που εξέρχεται από τον θώρακα, όταν όμως διαρθρωθεί από τη γλώσσα, τότε γίνεται λόγος. Πρώτα λοιπόν έρχεται η φωνή και έπειτα ο λόγος. Έτσι πρώτος ήλθε ο Ιωάννης και έπειτα ο Χριστός, όσον αφορά την εν σαρκί παρουσία Του. Και το μεν βάπτισμα του Ιωάννη ήταν αδιάρθρωτο, διότι δεν είχε το «εν Πνεύματι». Το βάπτισμα όμως του Χριστού ήταν διαρθρωμένο και δεν είχε τίποτα το σκιώδες και προτυπωτικό, διότι τελούνταν «εν Πνεύματι». «Και οι απεσταλμένοι προέρχονταν από τους Φαρισαίους. Και τον ρώτησαν και του είπαν: Γιατί λοιπόν βαπτίζεις, αν εσύ δεν είσαι ο Χριστός, ούτε ο Ηλίας, ούτε ο προφήτης;» Επειδή με την κολακεία δεν μπορούσαν να τον παγιδεύσουν, προσπαθούν να τον εκφοβίσουν με πιο σκληρά και επικριτικά λόγια, προκειμένου να πει αυτό που ήθελαν και να ομολογήσει τον εαυτό του ως Χριστό, λέγοντας: «Γιατί λοιπόν βαπτίζεις;», δηλαδή ποιος σου έδωσε τόσο μεγάλη εξουσία; Όπως δε προκύπτει από αυτά τα λόγια, αποδεικνύεται ότι άλλον νόμιζαν πως είναι ο Χριστός και άλλον ο προσδοκώμενος προφήτης.