Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ 1:26

Άνδρες Ισραηλίτες και όσοι φοβάστε τον Θεό, ακούστε. Ο Θεός εξέλεξε τους πατέρες σας, και ύψωσε τον λαό όταν ζούσε ως πάροικος στην Αίγυπτο, και με υψωμένο βραχίονα τούς έβγαλε από εκεί· και επί σαράντα περίπου χρόνια τούς υπέμεινε και τούς φρόντιζε στην έρημο. Και, αφού κατέβαλε επτά έθνη στη γη Χαναάν, τους έδωσε ως κληρονομία τη γη τους. Και ύστερα από αυτά, επί περίπου τετρακόσια πενήντα χρόνια, τους έδωσε κριτές, έως τον προφήτη Σαμουήλ. Έπειτα ζήτησαν βασιλιά, και ο Θεός τους έδωσε τον Σαούλ, τον γιο του Κεις, άνδρα από τη φυλή Βενιαμίν, για σαράντα χρόνια. Και αφού τον απομάκρυνε, ανέδειξε αντί γι’ αυτόν τον Δαβίδ ως βασιλιά, για τον οποίο και έδωσε αυτή τη μαρτυρία: «Βρήκα τον Δαβίδ, τον γιο του Ιεσσαί, άνδρα κατά την καρδιά μου, ο οποίος θα εκτελέσει όλα τα θελήματά μου». Από το σπέρμα αυτού ο Θεός, σύμφωνα με την επαγγελία, έφερε στον Ισραήλ σωτηρία, αφού ο Ιωάννης είχε προηγουμένως κηρύξει, πριν από την εμφάνισή του, βάπτισμα μετανοίας σε όλο τον Ισραήλ. Και όταν ο Ιωάννης ολοκλήρωνε τον δρόμο του, έλεγε: «Ποιον υποθέτετε ότι είμαι; Δεν είμαι εγώ· αλλά ιδού, έρχεται ύστερα από μένα Εκείνος, του οποίου δεν είμαι άξιος να λύσω το υπόδημα των ποδιών». Άνδρες αδελφοί, υιοί του γένους του Αβραάμ, και όσοι από σας φοβάστε τον Θεό, σε σας στάλθηκε ο λόγος αυτής της σωτηρίας. Διότι οι κάτοικοι της Ιερουσαλήμ και οι άρχοντές τους, επειδή δεν τον γνώρισαν, αλλά και μη κατανοώντας τις φωνές των προφητών που διαβάζονται κάθε Σάββατο, τον καταδίκασαν και έτσι τις εκπλήρωσαν. Και, αν και δεν βρήκαν σε αυτόν καμιά αιτία θανάτου, ζήτησαν από τον Πιλάτο να θανατωθεί. Και όταν εκπλήρωσαν όλα όσα είχαν γραφεί γι’ αυτόν, τον κατέβασαν από το ξύλο και τον έθεσαν σε μνημείο. Ο Θεός όμως τον ανέστησε από τους νεκρούς. Και παρουσιάστηκε επί πολλές ημέρες σε εκείνους που είχαν ανεβεί μαζί του από τη Γαλιλαία στα Ιεροσόλυμα, οι οποίοι έγιναν μάρτυρές του προς τον λαό, καθώς και προς τους μαθητές του και τους αποστόλους, ενώ μετά την ανάστασή του εμφανιζόταν επί σαράντα ημέρες και τους μιλούσε για όσα αφορούν τη βασιλεία των ουρανών. Αυτοί και σε σας ευαγγελίστηκαν, και σε μας επίσης ευαγγελίζονται, την επαγγελία που είχε δοθεί προς τους πατέρες, ότι δηλαδή αυτήν ο Θεός την εκπλήρωσε στα τέκνα τους, σε μας, αναστήσας τον Ιησού, καθώς και στον ψαλμό έχει γραφεί: «Υιός μου είσαι εσύ· εγώ σήμερα σε γέννησα».

Διότι δεν θεωρούν άξιο, όπως είναι φυσικό, να τον κατατάξουν στον κατάλογο των προσδοκώμενων προσώπων, αλλά, νοσώντας από την αλαζονεία με την οποία ανατράφηκαν, τον θεωρούν ένα τίποτα, έστω και αν προαναγγέλλεται μέσω της φωνής του προφήτη. Διότι, αφού άκουσαν ότι «Εγώ είμαι φωνή βοώντος στην έρημο: Ετοιμάστε την οδό του Κυρίου», μην αποδεχόμενοι τον λόγο του, σχεδόν τον επιπλήττουν απροκάλυπτα λέγοντας: «Κανένα στοιχείο αξιοπιστίας δεν υπάρχει σε σένα, ούτε κάτι το θαυμαστό ή σπουδαίο. Γιατί, λοιπόν, βαπτίζεις; Γιατί εσύ, που δεν είσαι απολύτως τίποτα, επιχειρείς ένα τόσο μεγάλο έργο;» Ήταν δε συνήθεια στους ανόσιους Φαρισαίους να το κάνουν αυτό: να μειώνουν δηλαδή αυτόν που είναι ήδη παρών και να προσποιούνται μάλλον ότι τιμούν αυτόν που πρόκειται να έρθει. Διότι, προκειμένου να καρπώνονται πάντοτε τις τιμές από τους Ιουδαίους και να εξασφαλίζουν για τον εαυτό τους πόρους χρημάτων, δεν επιθυμούν κανένας άλλος να φαίνεται διαπρεπής. Έτσι, άλλωστε, σκότωσαν και τον ίδιο τον κληρονόμο λέγοντας: «Ελάτε να τον σκοτώσουμε και να κρατήσουμε την κληρονομιά του». «Εγώ βαπτίζω με νερό». Με ανεξικακία ο μακάριος Βαπτιστής ανέχεται όσους τον επιπλήττουν. Και βρίσκοντας εξαιρετική ευκαιρία, έκανε την εξήγηση για τα δικά του πεπραγμένα αφετηρία του σωτηρίου κηρύγματος. Διδάσκει δε ήδη, έστω και παρά τη θέλησή τους, τους απεσταλμένους των Φαρισαίων, ότι ο Χριστός βρίσκεται προ των πυλών.

Μη ρωτάτε λοιπόν, λέει, για τους χρόνους κατά τους οποίους θα αναλάμψει πάλι, δηλαδή πότε θα έρθει ο καιρός της βασιλείας των ουρανών, αλλά μάλλον φροντίστε να την επιτύχετε. Διότι βρίσκεται μέσα σας· δηλαδή εξαρτάται από τη δική σας προαίρεση και είναι στην εξουσία σας το να τη λάβετε. Είναι δυνατόν δηλαδή στον κάθε άνθρωπο, εφόσον καταπλουτίσει με τη δικαίωση εν Χριστώ μέσω της πίστεως και λαμπρυνθεί μέσω κάθε αρετής, να επιτύχει τη βασιλεία των ουρανών. Διότι, ενεργεία μεν, βρίσκεται εκτός από εκείνους από την καρδιά των οποίων εξέρχονται πονηροί διαλογισμοί· δυνάμει δε, βρίσκεται εντός όλων. Το ότι η βασιλεία του Θεού βρισκόταν εντός των Φαρισαίων, αν και εκείνοι το αγνοούσαν και νόμιζαν ότι θα έρθει σε κάποιον χρόνο σε έναν τόπο απ' έξω, το αποδεικνύει ο Ιωάννης λέγοντας: «Ανάμεσά σας στέκεται αυτός που εσείς δεν γνωρίζετε», μιλώντας για τον Χριστό. <Θα έρθουν ημέρες που θα επιθυμήσετε να δείτε μία από τις ημέρες του Υιού του ανθρώπου, και δεν θα τη δείτε. (A f. 233, C f. 141) Λέγοντας αυτά, θέλει να είναι έτοιμοι για καθετί από όσα από τη φύση τους προκαλούν θλίψη, και να προετοιμάζονται για υπομονή· ώστε, αφού γίνουν δόκιμοι, να μπορέσουν να εισέλθουν στη βασιλεία του Θεού.

Ότι δε το Πνεύμα παρομοιάζεται με τη φύση του πυρός, σε πληροφορεί λέγοντας στα πλήθη των Ιουδαίων και ο μακάριος Βαπτιστής: «Εγώ βαπτίζω με νερό, αλλά ανάμεσά σας στέκεται αυτός που εσείς δεν γνωρίζετε, ο οποίος έρχεται πίσω μου, του οποίου δεν είμαι άξιος να λύσω το λουρί του υποδήματός του.» Είπε δε ότι: «Αυτός θα σας βαπτίσει με Άγιο Πνεύμα και πυρ.» Διότι δεν έχουμε βαπτιστεί σε αισθητό πυρ, αλλά εν Αγίω Πνεύματι, το οποίο δίκην πυρός κατατήκει τον μολυσμό στις ψυχές· γι' αυτό άλλωστε έχει γραφτεί για τον Χριστό ότι: «Ιδού, αυτός εισέρχεται ως πυρ χωνευτηρίου και ως πόα πλυνόντων· και θα καθίσει χωνεύοντας και καθαρίζοντας, όπως το ασήμι και το χρυσάφι.» Άσβεστο λοιπόν είναι το πυρ του θυσιαστηρίου. Διότι παρέμεινε στον Χριστό το Άγιο Πνεύμα, καίτοι εκ φύσεως ενυπάρχει σε αυτόν, καθόσον νοείται και είναι Θεός. Είπε δε και ο νόμος ότι το πυρ αποτελεί ίδιον του θυσιαστηρίου. Διότι, έστω κι αν ο Μονογενής έγινε άνθρωπος, και, σύμφωνα με το σχήμα που αρμόζει στην ανθρώπινη φύση, λέγεται ότι έχει έλθει σε μέθεξη του Πνεύματος· εντούτοις το Πνεύμα είναι δικό του και βρίσκεται μέσα του, και είναι αληθώς ίδιόν του.

Ο Ιωάννης, όμως, αναγνωρίζοντάς τον με το διορατικό πνεύμα καθώς πλησίαζε, έλεγε προς τα πλήθη: «Ανάμεσά σας στέκεται αυτός που εσείς δεν γνωρίζετε, ο οποίος, αν και έρχεται μετά από εμένα» ως προς τη σαρκική γέννηση και τη φανέρωση, «υπήρχε πριν από εμένα» ως Θεός και Λόγος του Θεού και Υιός, γεννημένος από τον Θεό Πατέρα προ των αιώνων, και φέροντας τώρα μέσα του όλο το πλήρωμα της θεότητας σωματικά, «του οποίου δεν είμαι άξιος να λύσω το λουρί του υποδήματός του». Και υπόδημα του Λόγου του Θεού τι άλλο είναι, παρά βεβαίως η σάρκα, την οποία φόρεσε για χάρη μας; Το δε λουρί του υποδήματος είναι ο τρόπος της ένωσης της θεότητας και της σάρκας, τον οποίο, επειδή είναι απόρρητος, δεν είναι ικανός να λύσει και να διασαφηνίσει ούτε καν αυτός, ο ανώτερος ανάμεσα στους γεννημένους από γυναίκες. «Αυτός», λέει, «θα σας βαπτίσει με Πνεύμα Άγιο και φωτιά», δηλαδή με τη φωτιστική και την κολαστική, καθώς καθένας θα λάβει το ανάλογο σύμφωνα με την αξία της δικής του διαθέσεως. Όλοι εμείς είμαστε δικό του λογικό χωράφι· αυτός κρατά για τέτοιου είδους χωράφι «το φτυάρι στο χέρι του», δηλαδή τις λειτουργικές δυνάμεις και τους αγγέλους που υπηρετούν στη μέλλουσα κρίση και διαχωρίζουν τα ζιζάνια από το σιτάρι· ως χέρι δε, να εννοήσεις την εξουσία. «

Ο νόμος κατηγορεί, και οι προφήτες κατηγορούν· κατηγορεί και ο θάνατος. Αλλά η χάρις είναι η συγχώρηση που τα λύνει όλα, η άφεση. Γι' αυτό φώναζε: «Δεν ήλθα για να κρίνω τον κόσμο, αλλά για να σώσω τον κόσμο». Αυτός θα σας βαπτίσει με Πνεύμα Άγιο και πυρ. Ονόμασε το Πνεύμα πυρ, για να μάθεις τη δύναμή του. Γιατί το ονόμασε πυρ; Θέλω, μέσα από γνώριμες λέξεις, να παραστήσω τα νοήματα που υπερβαίνουν τη διάνοιά σου, ότι, όπως το πυρ κατακαίει τα αγκάθια, έτσι και το Πνεύμα, όταν έλθει, εξαλείφει τα αμαρτήματα, και όπως το πυρ μετατρέπει τη μεταλλοφόρο γη σε χρυσό, έτσι και το Πνεύμα, όταν εισέρχεται στο βάπτισμα και στην κολυμβήθρα του ύδατος, κάνει τον μοιχό δίκαιο, τον ληστή τον καθιστά υιό του Θεού. Και μη μου πεις, πώς· επειδή κι εγώ σε ρωτώ: «Πώς το πυρ παίρνοντας το χώμα το κάνει χρυσό;» Και δεν ξέρεις να απαντήσεις. Υποχωρείς μπροστά στην τέχνη ενός συνδούλου σου, και δεν υποχωρείς στη φιλανθρωπία του Δεσπότη; Το πυρ και από το χώμα φτιάχνει χρυσό, και πάλι έναν σκουριασμένο ανδριάντα τον λιώνει, τον αποκαθαίρει, και τον κάνει καθαρό, έτσι και το Άγιο Πνεύμα, και από κατηχουμένους δημιουργεί πιστούς, και τον αμαρτωλό πιστό τον καθιστά δίκαιο. Γι' αυτό λέει ο Δαβίδ: «Καρδιά καθαρή κτίσε μέσα μου, Θεέ, και πνεύμα ευθές ανανέωσε στα έγκατά μου». Ανάμεσά σας όμως στέκεται εκείνος του οποίου δεν είμαι ικανός να λύσω το λουρί του υποδήματός του.

Έτσι χορηγεί ο Σωτήρας χάρη στο βάπτισμα, έτσι το καθαρό και αναμάρτητο σώμα του Κυρίου εξάλειψε τον ρύπο που παρέμενε στα ύδατα, ώστε πλέον η φύση των υδάτων να έχει όχι μόνο την ιδιότητα να καθαρίζει εκ φύσεως, αλλά και να φωτίζει εκ χάριτος. Επομένως, όσοι βαπτίζονται πλέον, βαπτίζονται εν πνεύματι και αληθεία, και αυτό ο ίδιος ο Βαπτιστής Ιωάννης το διακήρυξε σαφώς λέγοντας: «Εγώ μεν σας βαπτίζω με ύδωρ· ανάμεσά σας όμως στέκεται εκείνος τον οποίο εσείς δεν γνωρίζετε, αυτός θα σας βαπτίσει εν πνεύματι και αληθεία». Βλέπεις τον Βαπτιστή, παρά την τόση τιμή και το αξίωμά του, να θεωρεί μικρό το δικό του έργο, και να θαυμάζει το δώρο του Σωτήρος.

Και ο προφήτης για αυτήν ακριβώς την ημέρα έλεγε τα εξής: Ο ήλιος θα μεταστραφεί σε σκοτάδι και η σελήνη σε αίμα, προτού να έλθει η ημέρα του Κυρίου η μεγάλη και επιφανής. Αλλά για ποιον λόγο δεν ονομάζεται Επιφάνεια η ημέρα κατά την οποία γεννήθηκε, αλλά η ημέρα κατά την οποία βαπτίσθηκε; Διότι αυτή είναι η ημέρα κατά την οποία βαπτίσθηκε και αγίασε τη φύση των υδάτων. Για αυτόν ακριβώς τον λόγο, τα μεσάνυχτα αυτής της εορτής, όλοι αντλούν νερό, μεταφέρουν τα νάματα στα σπίτια τους και τα φυλάσσουν για έναν ολόκληρο χρόνο, επειδή ακριβώς σήμερα αγιάσθηκαν τα ύδατα. Και το θαυμαστό σημείο γίνεται ολοφάνερο, καθώς η φύση των υδάτων αυτών δεν αλλοιώνεται από την πάροδο του χρόνου, αλλά για έναν ολόκληρο χρόνο, και πολλές φορές για δύο και τρία έτη, το νερό που αντλήθηκε σήμερα παραμένει ακέραιο και δροσερό, και μετά από τόσο πολύ χρόνο συναγωνίζεται τα νερά που μόλις έχουν αντληθεί από τις πηγές. Για ποιον λόγο, λοιπόν, ονομάζεται αυτή Επιφάνεια; Επειδή δεν έγινε σε όλους φανερός τότε που γεννήθηκε, αλλά όταν βαπτίσθηκε· διότι μέχρι αυτήν την ημέρα παρέμενε άγνωστος στους πολλούς. Και για το ότι οι πολλοί τον αγνοούσαν και δεν γνώριζαν ποιος ήταν, άκουσε τον Ιωάννη τον Βαπτιστή να λέει: Ανάμεσά σας στέκεται εκείνος, τον οποίον εσείς δεν γνωρίζετε.

Επειδή, δηλαδή, δεν μπόρεσαν να τον παγιδεύσουν με την κολακεία, περίμεναν ότι μέσω της κατηγορίας θα μπορούσαν να τον εξαναγκάσουν να πει αυτό που δεν ήταν· αλλά δεν τα κατάφεραν. Ω της ανοησίας! Ω της αλαζονείας και της άκαιρης περιέργειας! Σταλθήκατε για να πληροφορηθείτε από αυτόν ποιος είναι και από πού προέρχεται, όχι για να του επιβάλετε και νόμους. Διότι αυτή η συμπεριφορά έδειχνε πάλι ανθρώπους που τον εξανάγκαζαν να ομολογήσει τον εαυτό του ως τον Χριστό. Αλλά όμως, ούτε και τώρα αγανακτεί, ούτε τους λέει κάτι τέτοιο, όπως θα ήταν φυσικό: Εσείς μου δίνετε διαταγές και μου νομοθετείτε; Αντιθέτως, επιδεικνύει πάλι πολλή επιείκεια. Διότι, εγώ μεν, λέει, βαπτίζω με νερό· ανάμεσά σας όμως στέκεται εκείνος, τον οποίο εσείς δεν γνωρίζετε. Αυτός είναι εκείνος που έρχεται οπίσω μου, ο οποίος στάθηκε ανώτερός μου, του οποίου δεν είμαι άξιος να λύσω το λουρί του υποδήματος.

Επομένως, ούτε ο Ιωάννης θα παραχωρούσε αυτή τη μαρτυρία στον Χριστό, εάν Εκείνος δεν ήταν Θεός. Διότι, έστω και αν την αποποιήθηκε από τον εαυτό του επειδή ήταν ανώτερη από τη δική του φύση, δεν θα την απέδιδε πάλι σε κάποια άλλη, κατώτερη φύση. «Ανάμεσά σας στέκεται κάποιος, τον οποίο εσείς δεν γνωρίζετε». Αυτό το είπε, επειδή ήταν φυσικό να έχει αναμειχθεί και Εκείνος με τον λαό ως ένας από τους πολλούς, εφόσον παντού δίδασκε την ταπεινοφροσύνη και την αποφυγή της έπαρσης. Ως γνώση δε εδώ, εννοεί την ακριβή γνώση· δηλαδή, το ποιος είναι και από πού προέρχεται. Τη δε φράση «Αυτός που έρχεται οπίσω μου», την επαναλαμβάνει συνεχώς, σαν να λέει σχεδόν: μην νομίσετε ότι τα πάντα εξαντλούνται στο δικό μου βάπτισμα. Διότι, αν αυτό ήταν τέλειο, δεν θα ερχόταν άλλος μετά από εμένα για να προσφέρει ένα άλλο· αντίθετα, αυτό αποτελεί προετοιμασία και προοδοιπορία για εκείνο.

Και ίσως το βρέφος σκιρτά με αγαλλίαση, επειγόμενο, αν είναι δυνατόν, να προλάβει την προθεσμία της φύσης. Είδε παρούσα τη μητέρα του Δεσπότη· δυσφορεί μέσα στη φυλακή της κοιλιάς, σκιρτά με αγαλλίαση· και επειδή δεν μπορεί ακόμη να μιλήσει, ούτε έχει γλώσσα ικανή να αρθρώσει λόγο, ούτε το στόμα του εξυπηρετεί την προθυμία του, χρησιμοποιεί τη γλώσσα της μητέρας του και προφητεύει, και μιλάει μεν η Ελισάβετ, ο Ιωάννης όμως από την κοιλιά υπαγορεύει τα λόγια. Δεν είναι λοιπόν δικαίως και περισσότερο από προφήτης; Υπάρχει και άλλος λόγος, για τον οποίο είναι περισσότερο από προφήτης. Οι προφήτες προέλεγαν το μέλλον και επιθυμούσαν να δουν αυτό που προέβλεπαν με την ψυχή τους. Γι' αυτό αναφωνούσαν: Δείξε μας, Κύριε, το έλεός σου, και δώσε μας το σωτήριό σου. Γι' αυτό και ο Κύριος είπε γι' αυτούς: Πολλοί προφήτες και δίκαιοι επιθύμησαν να δουν αυτά που βλέπετε, και να ακούσουν αυτά που ακούτε· και δεν τα είδαν, ούτε τα άκουσαν. Οι προφήτες, λοιπόν, προλέγουν το μέλλον· ο Ιωάννης όμως υποδεικνύει και εκείνον που έχει προφητευθεί. Προλέγει το μέλλον από την κοιλιά, και αργότερα λέει: Εκείνος του οποίου δεν είμαι άξιος να λύσω το λουρί του υποδήματός του, στέκεται ανάμεσά σας. Πώς τον υποδεικνύει; Ιδού ο αμνός του Θεού, ο οποίος σηκώνει την αμαρτία του κόσμου. Αυτός, λοιπόν, ως προφήτης και περισσότερο από προφήτης, δεν ανέχθηκε την άσεμνη συμβίωση, αλλά μιλά με παρρησία υπέρ της σωφροσύνης.

Διότι πώς θα αληθεύει ο μέγας Ιωάννης, μαρτυρώντας για την αλήθεια και λέγοντας: Ανάμεσά σας στέκεται εκείνος τον οποίο εσείς δεν γνωρίζετε, υπονοώντας αυτόν που δεν ήταν ακόμη σωματικά παρών; Και ο ίδιος ο Σωτήρας, που είναι η Αλήθεια: απευθυνόμενος στον Ναθαναήλ με τα λόγια: Πριν σε φωνάξει ο Φίλιππος, όταν ήσουν κάτω από τη συκιά, σε είδα, και ενώ βρισκόταν σωματικά μαζί με τους μαθητές μακριά από τη Βηθανία, ανακοινώνοντας τον θάνατο του Λαζάρου, και δίνοντας την υπόσχεση ότι θα είναι μαζί τους μετά την ανάσταση έως τη συντέλεια του αιώνος.

Οι μαρτυρίες, βέβαια, για αυτό που είναι σε όλους γνωστό είναι πολλές και εύκολο να τις βρει κανείς· όπως: «αποκριθείς ο Σίμων Πέτρος είπε: εσύ είσαι ο Χριστός, ο Υιός του Θεού του ζώντος»· διότι, στην προηγηθείσα ερώτηση του Δεσπότη «εσείς ποιος λέτε ότι είμαι;», ο κορυφαίος των αποστόλων εκφράζει τη δική του γνώμη και των συμμαθητών του. Και στο «αποκρίθηκε δε λέγοντας σε αυτούς: όποιος έχει δύο χιτώνες ας δώσει σε εκείνον που δεν έχει», διακρίνεται το ίδιο νόημα· διότι υποδεικνύει στα πλήθη που ρώτησαν από πού θα καρπωθούν τη σωτηρία. Όπως και στο «Αποκρίθηκε σε αυτούς ο Ιωάννης λέγοντας, εγώ βαπτίζω με νερό· ανάμεσά σας όμως στέκεται αυτός που εσείς δεν γνωρίζετε»· διότι και αυτό αναφέρεται στην ίδια ακριβώς χρήση· και αμέτρητα άλλα.

«Και πώς καθαρίζεις τους ρυπαρούς από αμαρτήματα, εφόσον και εσύ ο ίδιος έχεις ανάγκη από εκείνον που καθαρίζει, και για τον λόγο αυτό», λέει, «βρίσκεσαι μακριά από τη θεϊκή τελειότητα και δεν είσαι αμέτοχος των ανθρώπινων μολυσμών; Διότι κανένας δεν είναι καθαρός από ρύπο, έστω και αν ζήσει μόνο μία ημέρα, και κανένας δεν θα μπορούσε να καυχηθεί ότι έχει αγνή καρδιά, έχοντας κληρονομήσει χοϊκή φύση». — «Εγώ μεν σας βαπτίζω με νερό, εσάς που είστε περισσότερο ρυπαροί από εμένα, παρέχοντάς σας ένα μικρό ξέπλυμα μέσω της μετάνοιας και προκαθαρίζοντάς σας, τρόπον τινά, από την άπειρη και δυσέκπλυτη ρυπαρότητα, ανάμεσά σας όμως στέκεται κάποιος που εσείς δεν γνωρίζετε, ο οποίος θα σας βαπτίσει με πυρ και πνεύμα, κατακαίγοντας ολόκληρο το αλώνι των αμαρτημάτων σας και σκορπίζοντας σαν με φύσημα όλο το άχυρο των σφαλμάτων σας. Το λιχνιστήρι του βαστιέται από το θείο χέρι και διακαθαρίζει όλο το αλώνι του, και με αυτό, τον μεν καθαρό σίτο που του προσφέρεται και είναι απαλλαγμένος από τα χείριστα ζιζάνια, τον τοποθετεί στην ουράνια αποθήκη, όπου σκόρος δεν εμφανίζεται και όπου ληστής δεν εισέρχεται, με τον πρώτο να φθείρει κακώς το μυστικό αγαθό και τον δεύτερο να κλέβει σκληρά τον θησαυρό· το δε άχυρο θα το κατακάψει με άσβεστο πυρ, ως ανάξιο των ουράνιων αποθηκών».

Γι' αυτό ούτε ρωτούν αν αυτός είναι ο Χριστός, αλλά «Εσύ ποιος είσαι;», σαν να λέγουν: Ποιος είσαι εσύ που επιχειρείς ένα τόσο μεγάλο έργο, το να βαπτίζεις και να καθαρίζεις αυτούς που εξομολογούνται; Διότι μου φαίνεται πως οι Ιουδαίοι δεν ήθελαν να θεωρηθεί ούτε ο Ιωάννης από τους πολλούς ως ο Χριστός, αλλά από φθόνο και κακία τον ρωτούν: «Εσύ ποιος είσαι;» Καταραμένοι λοιπόν οι Ιουδαίοι, οι οποίοι, ενώ τον υποδέχονται όταν βαπτίζει, μετά το βάπτισμά τους δείχνουν αχαριστία, όντως γεννήματα εχιδνών. «Τους αποκρίθηκε ο Ιωάννης λέγοντας: Εγώ βαπτίζω με νερό· ανάμεσά σας όμως στέκεται αυτός, τον οποίο εσείς δεν γνωρίζετε· αυτός είναι που έρχεται πίσω μου, ο οποίος υπήρχε πριν από εμένα, και του οποίου δεν είμαι άξιος να λύσω το λουρί του υποδήματος.» Δες και την πραότητα του αγίου, καθώς και την αλήθεια· την μεν πραότητα, διότι δεν τους λέει τίποτε το σκληρό, αν και ήταν προκλητικοί· την δε αλήθεια, διότι είναι μάρτυρας της δόξας του Χριστού με πολλή παρρησία· και δεν αποκρύπτει τη δόξα του Κυρίου περιποιώντας δόξα στον εαυτό του, αλλά ομολογεί ότι: Εγώ μεν τελώ ένα ταπεινό βάπτισμα· διότι γίνεται μόνο με νερό και δεν παρέχει άφεση αμαρτιών, αλλά προπαρασκευάζει τους ανθρώπους για να δεχθούν το πνευματικό βάπτισμα, αυτό που δωρίζει την άφεση των αμαρτιών. «Ανάμεσά σας όμως στέκεται αυτός, τον οποίο εσείς δεν γνωρίζετε·» διότι ο Κύριος, όντας αναμεμειγμένος με το πλήθος, αγνοείτο ποιος ήταν και από πού.

Αυτή η θυσία είναι του τάδε, αντί του: Ο τάδε την προσέφερε. Έτσι, λοιπόν, και ο Κύριος ονομάζεται αμνός του Θεού, επειδή ο Θεός και Πατέρας, λόγω της αγάπης του προς εμάς, τον παρέδωσε σε σφαγή υπέρ ημών. Και δεν είπε, αυτός που σήκωσε την αμαρτία, αλλά «αυτός που σηκώνει»· διότι καθημερινά σηκώνει τις αμαρτίες μας, άλλες μεν μέσω του βαπτίσματος, άλλες δε μέσω της μετάνοιας. Και οι μεν αμνοί που θυσιάζονταν στην Παλαιά Διαθήκη δεν εξαφάνιζαν εντελώς την αμαρτία κανενός· αυτός όμως σηκώνει την αμαρτία όλου του κόσμου, δηλαδή την εξαφανίζει και την απομακρύνει. Για ποιον λόγο, όμως, δεν είπε «αμαρτίες», αλλά «αμαρτία»; Ίσως επειδή με το να πει «αμαρτία», μίλησε καθολικά, όπως συνηθίζουμε να λέμε ότι αποστάτησε ο άνθρωπος, εννοώντας ότι όλη η ανθρωπότητα αποστάτησε από τον Θεό· έτσι, λοιπόν, και εδώ, λέγοντας «την αμαρτία», υπέδειξε όλες τις αμαρτίες. Ή ίσως, επειδή ο άνθρωπος, αφού παράκουσε τον Θεό, κατακρημνίστηκε στα πάθη, η αμαρτία του κόσμου ήταν η παρακοή, την οποία εξάλειψε ο Κύριος, γινόμενος υπάκουος μέχρι θανάτου, και θεραπεύοντας το αντίθετο με το αντίθετο. «Αυτός είναι για τον οποίο εγώ είπα: Πίσω μου έρχεται ένας άνδρας, ο οποίος έχει βρεθεί μπροστά μου, διότι υπήρχε πριν από εμένα.» Πιο πάνω, στους απεσταλμένους των Φαρισαίων ο Ιωάννης έλεγε, ότι «Ανάμεσά σας στέκεται αυτός που εσείς δεν γνωρίζετε, ο οποίος έχει βρεθεί μπροστά μου»· τώρα όμως τον δείχνει και με το δάχτυλο, και τον φανερώνει σε όσους τον αγνοούν.