Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ 1:30

Ο Χριστός μάς εξαγόρασε από την κατάρα του νόμου με το να γίνει για εμάς κατάρα, ώστε εμείς να διαφύγουμε την κατάρα της ανομίας. <Αυτός είναι για τον οποίο είπα.> Υπενθυμίζει στους ακροατές τα λόγια του, και παραχωρεί τη μεγαλύτερη δόξα στον Χριστό, εκπληρώνοντας έργο όχι αγάπης, αλλά μάλλον αλήθειας ή και ανάγκης· διότι υποτάσσεται, έστω κι αν δεν το θέλει, το δημιούργημα στον Δημιουργό, ο δούλος στον Δεσπότη, και το χορηγούμενο στον χορηγό. Το με ποιον τρόπο όμως ο Χριστός ερχόταν πίσω από τον Ιωάννη, αλλά βρέθηκε μπροστά του, επειδή υπήρχε πριν από αυτόν, όπως ο ίδιος ομολογεί, το έχουμε αναλύσει επαρκώς στα προηγούμενα. <Και εγώ δεν τον ήξερα, αλλά για να φανερωθεί στον Ισραήλ, γι' αυτό ήρθα εγώ βαπτίζοντας με νερό.> Αυτός που σκίρτησε μέσα στα σπλάχνα της ίδιας του της μητέρας στη φωνή της αγίας Παρθένου, η οποία κυοφορούσε ακόμη τον Κύριο, ο προφήτης πριν από τη γέννηση, ο μαθητής που ήταν ακόμη έμβρυο, λέει για τον Σωτήρα «Δεν τον ήξερα», και λέει την αλήθεια· διότι δεν ψεύδεται. Επειδή ο Θεός γνωρίζει τα πάντα από τον εαυτό Του και χωρίς να διδαχθεί, ενώ η κτίση μέσα από διδασκαλία· το Πνεύμα όμως, κατοικώντας στους αγίους, αναπληρώνει ό,τι λείπει, και χαρίζει το δικό του αγαθό στην ανθρώπινη φύση, εννοώ τη γνώση των μελλόντων και των κρυμμένων μυστηρίων.

Διότι τους ευαγγελιζόταν λέγοντας: «Οπίσω μου έρχεται άνδρας ο οποίος έχει τεθεί εμπρός μου, διότι ήταν πριν από εμένα, και εγώ δεν τον γνώριζα, αλλά εκείνος που με έστειλε να βαπτίζω με νερό, εκείνος μου είπε: Σε όποιον δεις το Πνεύμα να κατεβαίνει από τον ουρανό και να μένει πάνω του, αυτός είναι που βαπτίζει με Πνεύμα Άγιο, και εγώ είδα και εμαρτύρησα ότι αυτός είναι ο Υιός του Θεού». Και δεν είπε «μαζί με αυτόν είναι ο Υιός του Θεού», ούτε «μέσα σε αυτόν είναι», αλλά ότι «αυτός είναι».

Αλλά, ναι, ισχυρίζεται κάποιος, ο Λόγος επιτέλεσε τα θεοπρεπή έργα μέσω εκείνου που προήλθε από το σπέρμα του Δαβίδ. Λοιπόν, σε σένα που τα λες αυτά, θα αντιτάξουμε τα λόγια του Ιωάννη, διότι είπε κάπου προς τους Ιουδαίους: «Πίσω μου έρχεται άνδρας ο οποίος έχει προηγηθεί από εμένα, διότι υπήρχε πριν από εμένα, και εγώ δεν τον γνώριζα. Αλλά εκείνος που με έστειλε να βαπτίζω με νερό, αυτός μου είπε: Πάνω σε όποιον δεις να κατεβαίνει το Πνεύμα και να μένει πάνω του, αυτός είναι που βαπτίζει με Άγιο Πνεύμα. Και εγώ είδα και μαρτύρησα ότι αυτός είναι ο Υιός του Θεού». Ιδού λοιπόν, ενώ σαφώς τον ονομάζει άνδρα, λέει ότι υπήρξε πριν από αυτόν και ότι είναι πρώτος από αυτόν, προϋπάρχοντας δηλαδή θεϊκά, σύμφωνα βέβαια με αυτό που ειπώθηκε σαφώς από τον ίδιο προς τα πλήθη των Ιουδαίων: «Αλήθεια σας λέω, πριν γεννηθεί ο Αβραάμ, εγώ είμαι». Έπειτα, επιπλέον αυτού, λέει ότι κατέβηκε πάνω του το Πνεύμα από τον ουρανό. Άραγε ισχυρίζονται ότι το Άγιο Πνεύμα κατέβηκε πάνω στον γυμνό και ακόμη άσαρκο Λόγο του Θεού, και αναδεικνύουν τον χορηγό του Πνεύματος σε μέτοχο του δικού του Πνεύματος;

Έχει γραφτεί, λοιπόν, για τον μακάριο Βαπτιστή ότι: «Την επόμενη ημέρα βλέπει τον Ιησού να έρχεται προς αυτόν, και λέει: Ίδε ο αμνός του Θεού, ο οποίος σηκώνει την αμαρτία του κόσμου. Αυτός είναι για τον οποίο εγώ είπα: Πίσω μου έρχεται άνδρας ο οποίος με έχει προσπεράσει, διότι υπήρχε πριν από εμένα, και εγώ δεν τον γνώριζα, αλλά για να φανερωθεί στον Ισραήλ, για αυτόν τον λόγο ήλθα εγώ βαπτίζοντας με ύδωρ.» Κατανόησε, λοιπόν, πώς, αποκαλώντας τον άνδρα και ονομάζοντάς τον αμνό, λέει ότι δεν είναι άλλος αυτός που σηκώνει την αμαρτία του κόσμου, και του έχει αποδώσει αυτό το μέγα και πράγματι εξαίσιο και θεοπρεπές αξίωμα. Λέει δε ότι προηγείται και είναι πρώτος από αυτόν, καίτοι γεννήθηκε αργότερα, αναφερόμενος βεβαίως στον χρόνο της κατά σάρκα γεννήσεως. Διότι, έστω κι αν γεννήθηκε αργότερα ως άνθρωπος ο Εμμανουήλ, υπήρχε προ παντός αιώνος ως Θεός. Σε αυτόν ανήκει, επομένως, και το χρονικά πρόσφατο ανθρωπίνως και το αιώνιο θεϊκώς. Για αυτόν τον λόγο και ο πανάριστος Πέτρος, μη θεωρώντας τον Λόγο γυμνό ούτε άσαρκο, αλλά φανερωμένο με σάρκα και αίμα, διατύπωσε την ομολογία της πίστεώς του σε αυτόν με σαφήνεια και χωρίς πλάνη, λέγοντας: «Εσύ είσαι ο Χριστός, ο Υιός του Θεού του ζώντος.» Και άκουσε ως απόκριση σε αυτό: «Μακάριος είσαι, Σίμων Βαρ Ιωνά, διότι δεν σου το αποκάλυψε σάρκα και αίμα, αλλά ο Πατέρας μου, ο εν τοις ουρανοίς.»

Διότι φανερώνει στο πρόσωπό του τη δόξα του Πατέρα, παρόλο που ο Μονογενής έγινε άνθρωπος. Διότι μόνο με αυτόν τον τρόπο και όχι διαφορετικά νοείται και ονομάζεται Χριστός. Αλλιώς, ας μας διδάξουν οι αντίπαλοι με ποιον τρόπο θα μπορούσε να δει κανείς σε έναν κοινό άνθρωπο τον φωτισμό της θείας δόξας, ή έστω την επίγνωσή της. Διότι δεν πρόκειται να δούμε τον Θεό με ανθρώπινη μορφή, παρά μόνο στον Λόγο που έγινε όμοιος με εμάς και ενανθρώπησε, ο οποίος παρέμεινε ακόμη και έτσι κατά φύση και αληθινά Υιός, και παραδόξως μπορούσε κανείς να το δει και αυτό, εφόσον νοείται ως Θεός. Γι' αυτό και ο οικονόμος των μυστηρίων του, αφού τον ονόμασε Χριστό Ιησού, ως κάποιον που έγινε σαν εμάς και σαρκώθηκε, γνωρίζει ότι ταυτόχρονα είναι κατά φύση και αληθινά Θεός. Γράφει λοιπόν ως εξής: «Σας έγραψα όμως κάπως πιο τολμηρά, για να σας τα υπενθυμίσω, εξαιτίας της χάριτος που μου δόθηκε από τον Θεό για να είμαι λειτουργός του Χριστού Ιησού στα έθνη, ιερουργώντας το Ευαγγέλιο του Θεού.» Προφητεύει επίσης και ο Ζαχαρίας στο ίδιο του το παιδί, εννοώ βέβαια τον Βαπτιστή: «Και εσύ, παιδί μου, προφήτης του Υψίστου θα ονομαστείς· διότι θα προπορευθείς προ του προσώπου του Κυρίου για να ετοιμάσεις λαό για αυτόν.» Έπειτα, τον Ύψιστο και Κύριο ο θεσπέσιος Βαπτιστής υποδείκνυε λέγοντας: «Ίδε ο Αμνός του Θεού, ο οποίος σηκώνει την αμαρτία του κόσμου. Αυτός είναι για τον οποίο εγώ είπα: Πίσω μου έρχεται άνδρας ο οποίος βρέθηκε εμπρός μου, διότι υπήρχε πριν από εμένα.»

ΙΙΙ. Του ίδιου αγίου Κυρίλλου από την πρώτη ομιλία με θέμα ότι δεν πρέπει να αποκαλούμε τον Χριστό άνθρωπο θεοφόρο, αλλά Θεό που ενανθρώπησε. Μέγας ήταν όντως ο μακάριος Μωυσής· διότι άκουσε τον Θεό να λέει «Σε γνωρίζω περισσότερο από όλους, και βρήκες χάρη ενώπιόν μου»· αλλά ήταν πιστός ως υπηρέτης σε οίκο· αξιοθαύμαστος ήταν ο προφήτης Σαμουήλ, αλλά συγκαταλεγόταν σε «εκείνους που επικαλούνται» τον Θεό των όλων· άγιοι έγιναν οι μακάριοι προφήτες, όμως ομολογούν το μέτρο της δουλείας τους, και εκπλήρωναν τη διακονία που αρμόζει σε υπηρέτες, μεταφέροντας τους άνωθεν και προερχόμενους από τον Θεό λόγους στους ανθρώπους εκείνης της εποχής, ή μάλλον και σε εμάς τους ίδιους· διότι διαρκώς αναφωνούν: Αυτά λέει ο Κύριος· είπε εξάλλου κάπου και ο ίδιος ο Χριστός για τον μακάριο Βαπτιστή: «Ανάμεσα στους γεννημένους από γυναίκες δεν έχει εγερθεί μεγαλύτερος από τον Ιωάννη τον Βαπτιστή»· αυτός όμως, μολονότι σύμφωνα με την αψευδή φωνή του Σωτήρα έλαβε δικαίως την ανώτερη θέση, δεν αγνόησε την υπεροχή του Κυρίου, ομολόγησε τον Δεσπότη, και παραχώρησε τα πρωτεία στη δόξα του Χριστού· διότι είπε ξεκάθαρα: «Αυτός ήταν για τον οποίο εγώ είπα: Πίσω μου έρχεται άνδρας, του οποίου δεν είμαι άξιος να λύσω τον ιμάντα των υποδημάτων του».

Και του είπε: «Αλήθεια, αλήθεια σας λέγω, θα δείτε τον ουρανό ανοιγμένο και τους αγγέλους του Θεού να ανεβαίνουν και να κατεβαίνουν πάνω στον Υιό του Ανθρώπου. Και την τρίτη ημέρα έγινε γάμος στην Κανά της Γαλιλαίας» και τα εξής, για να δείξει ότι, μετά τις σαράντα ημέρες του πειρασμού και μετά την επιστροφή από αυτόν τον πειρασμό και την πορεία του προς τη Ναζαρέτ και τη Γαλιλαία, όπως ανέφεραν οι άλλοι τρεις ευαγγελιστές, ήλθε και πάλι στον Ιορδάνη· όπως άλλωστε θα αποδειχθεί και από τα λόγια του Ιωάννη, ο οποίος είπε τα εξής όταν τον είδε να έρχεται την επόμενη ημέρα [λέγοντας]: «Ιδού ο αμνός του Θεού, ο αίρων την αμαρτίαν του κόσμου». Και πάλι την άλλη ημέρα, όταν τον είδε να περιπατεί, είπε: «Αυτός είναι για τον οποίο σας είπα, εκείνος που έρχεται πίσω μου βρέθηκε μπροστά μου, διότι υπήρχε πριν από εμένα»· «Και μαρτύρησε», λέγει, «ο Ιωάννης λέγοντας ότι έχω δει το Πνεύμα να κατεβαίνει με μορφή περιστεράς και να έρχεται πάνω του». Το δε «μαρτύρησε» και το «Αυτός είναι για τον οποίο σας είπα», τα λέγει αναφερόμενος πλέον σε άλλον, παρελθόντα χρόνο, για να δείξει ότι αυτός ο καιρός δεν είναι ο ίδιος με εκείνον τον χρόνο του βαπτίσματος, αλλά άλλος, διαφορετικός από εκείνον.

Για ποιο λόγο λοιπόν αποφάσισαν αυτοί που εξαπάτησαν τον ίδιο τους τον νου και ξέρασαν αυτή την αίρεση στη ζωή των ανθρώπων, να αθετήσουν το κατά Ιωάννην Ευαγγέλιο; Διότι δικαίως ονομάσαμε την αίρεσή τους άλογη, επειδή δεν δέχονται τον Θεό Λόγο που ήλθε άνωθεν και κηρύχθηκε δια του Ιωάννη. Μη κατανοώντας δηλαδή τη δύναμη των Ευαγγελίων, λένε: πώς οι άλλοι ευαγγελιστές είπαν ότι ο Ιησούς ανεχώρησε ως φυγάς από το πρόσωπο του Ηρώδη στην Αίγυπτο και, μετά τη φυγή, επέστρεψε και παρέμεινε στη Ναζαρέτ, έπειτα, αφού έλαβε το βάπτισμα, αναχώρησε στην έρημο, και μετά από αυτά επέστρεψε, και μετά την επιστροφή του άρχισε να κηρύττει, 18. το δε Ευαγγέλιο στο όνομα του Ιωάννη, λένε, ψεύδεται· διότι, αφού πει ότι ο Λόγος έγινε σάρκα και κατοίκησε ανάμεσά μας, και μερικά ακόμη, αμέσως λέει ότι έγινε γάμος στην Κανά της Γαλιλαίας. Και δεν θυμούνται, αυτοί που επισύρουν στους εαυτούς τους την αφροσύνη, ότι ο Ιωάννης, αφού είπε ότι ο Λόγος έγινε σάρκα και κατοίκησε ανάμεσά μας, δηλαδή ότι έγινε άνθρωπος, και ο ίδιος αναφέρει ότι ήλθε προς τον Ιωάννη τον Βαπτιστή στον Ιορδάνη και βαπτίστηκε από αυτόν· διότι ο ίδιος ο Ιωάννης μαρτυρεί λέγοντας ότι ο Ιωάννης ο Βαπτιστής έχει πει: «Αυτός είναι για τον οποίο σας μίλησα», και πάλι ότι «έχω δει το Άγιο Πνεύμα να κατεβαίνει με μορφή περιστεριού και να μένει πάνω του», και «αυτός είναι που σηκώνει την αμαρτία του κόσμου».

Το ότι έγινε αρχιερέας οφείλεται στο ότι με το σώμα Του προσέφερε τον Εαυτό Του στον Πατέρα υπέρ της ανθρωπότητας, όντας ο ίδιος ιερέας και ο ίδιος ιερείο. Προσέφερε μεν τον Εαυτό Του, ιερουργώντας ως αρχιερέας υπέρ όλης της κτίσεως, και αφού ανήλθε πνευματικώς και ενδόξως με το ίδιο το σώμα, «κάθισε στα δεξιά του Πατρός», «αφού έγινε αρχιερέας εις το διηνεκές» και «διήλθε τους ουρανούς» εφάπαξ, όπως μαρτυρεί για αυτόν στις επόμενες φράσεις ο ίδιος ο άγιος Απόστολος. Και έτσι κατέπεσε πάλι η προφασιστική τους επιχειρηματολογία σχετικά με τη Θεία Γραφή, η οποία είναι ζωοποιός και δεν περιέχει τίποτα που να αποτελεί πρόσκομμα για τους πιστούς ή ελάττωμα βλασφημίας εναντίον του Λόγου. 40. Έπειτα, αναφέρουν πάλι ένα άλλο ρητό, πως ο Ιωάννης, στεκόμενος στην έρημο και βλέποντάς Τον να έρχεται, έλεγε: «Αυτός είναι για τον οποίο σας είπα, ότι πίσω μου έρχεται άνδρας ο οποίος προηγήθηκε από εμένα, διότι υπήρχε πριν από εμένα». Και πρώτα μεν, αλλοιώνουν τις ίδιες τις λέξεις στη διάνοιά τους, σαν να έχουν θολωμένο νου, και λένε: Πώς εκπληρώνεται αυτό κατά την ένσαρκη παρουσία, εφόσον δεν είχε συλληφθεί στη μήτρα της Μαρίας πριν από τον Ιωάννη; Αλλά, όπως λέει ο ευαγγελιστής: «Τον δε έκτο μήνα απεστάλη ο άγγελος Γαβριήλ σε μία πόλη της Γαλιλαίας, προς μία παρθένο μνηστευμένη με άνδρα, του οποίου το όνομα ήταν Ιωσήφ. Και αφού εισήλθε προς αυτήν είπε: Χαίρε κεχαριτωμένη, ο Κύριος είναι μαζί σου», και τα υπόλοιπα της διήγησης.

Αυτά λοιπόν επιμαρτυρεί ο ευαγγελιστής, λέγοντας: «όπως είναι γεγραμμένο στο βιβλίο των λόγων του προφήτη Ησαΐα: Φωνή βοώντος στην έρημο, ετοιμάστε την οδό του Κυρίου», και τα εξής. Τι λοιπόν φώναζε δυνατά η φωνή που κήρυττε μέσω του Ιωάννη στην έρημο, παρά έλεγε προς «τα πλήθη που έρχονταν να βαπτιστούν από αυτόν», εφόσον συμπεριφέρονταν ως ερπετά της ερήμου, το ταιριαστό: «γεννήματα εχιδνών, ποιος σας υπέδειξε να ξεφύγετε από τη μέλλουσα οργή;»; Και πάλι, μεταβάλλοντας τις σκολιές ψυχές «σε ευθείες» και τις τραχιές «σε ομαλούς δρόμους», έλεγε προς τους ίδιους: «Κάντε λοιπόν καρπούς άξιους της μετάνοιας». Και αυτά συντελούνταν καθώς ο Ιωάννης προετοίμαζε εκείνους που επρόκειτο να δουν τη «δόξα» του Κυρίου, και το ονομαζόμενο «σωτήριο του Θεού», που δεν είναι άλλος από τον Χριστό, όπως μαρτυρούσε λέγοντας: «Εγώ μεν σας βαπτίζω με νερό· έρχεται όμως πίσω μου ο ισχυρότερός μου, του οποίου δεν είμαι άξιος να βαστάσω τα υποδήματα· αυτός θα σας βαπτίσει με Πνεύμα Άγιο και πυρ». Ο ίδιος, όταν είδε τον Ιησού να έρχεται, αναφώνησε: «Ίδε ο αμνός του Θεού, ο αίρων την αμαρτία του κόσμου. Αυτός είναι εκείνος για τον οποίο εγώ είπα, πίσω μου έρχεται άνδρας, ο οποίος υπήρχε πριν από εμένα».

Ο Ιωάννης, όμως, αναγνωρίζοντάς τον με το διορατικό πνεύμα καθώς πλησίαζε, έλεγε προς τα πλήθη: «Ανάμεσά σας στέκεται αυτός που εσείς δεν γνωρίζετε, ο οποίος, αν και έρχεται μετά από εμένα» ως προς τη σαρκική γέννηση και τη φανέρωση, «υπήρχε πριν από εμένα» ως Θεός και Λόγος του Θεού και Υιός, γεννημένος από τον Θεό Πατέρα προ των αιώνων, και φέροντας τώρα μέσα του όλο το πλήρωμα της θεότητας σωματικά, «του οποίου δεν είμαι άξιος να λύσω το λουρί του υποδήματός του». Και υπόδημα του Λόγου του Θεού τι άλλο είναι, παρά βεβαίως η σάρκα, την οποία φόρεσε για χάρη μας; Το δε λουρί του υποδήματος είναι ο τρόπος της ένωσης της θεότητας και της σάρκας, τον οποίο, επειδή είναι απόρρητος, δεν είναι ικανός να λύσει και να διασαφηνίσει ούτε καν αυτός, ο ανώτερος ανάμεσα στους γεννημένους από γυναίκες. «Αυτός», λέει, «θα σας βαπτίσει με Πνεύμα Άγιο και φωτιά», δηλαδή με τη φωτιστική και την κολαστική, καθώς καθένας θα λάβει το ανάλογο σύμφωνα με την αξία της δικής του διαθέσεως. Όλοι εμείς είμαστε δικό του λογικό χωράφι· αυτός κρατά για τέτοιου είδους χωράφι «το φτυάρι στο χέρι του», δηλαδή τις λειτουργικές δυνάμεις και τους αγγέλους που υπηρετούν στη μέλλουσα κρίση και διαχωρίζουν τα ζιζάνια από το σιτάρι· ως χέρι δε, να εννοήσεις την εξουσία. «

Αυτός ήταν για τον οποίο είπα: Εκείνος που έρχεται οπίσω μου, βρέθηκε έμπροσθέν μου. βʹ. Βλέπεις και εδώ πώς ερμηνεύει το «έμπροσθεν»; Διότι, αφού τον ονόμασε αμνό και είπε ότι σηκώνει την αμαρτία του κόσμου, τότε λέει ότι «Βρέθηκε έμπροσθέν μου», δηλώνοντας ότι αυτό ακριβώς σημαίνει το «έμπροσθεν», το να αναλάβει δηλαδή τις αμαρτίες του κόσμου, το να βαπτίσει με το Άγιο Πνεύμα. Διότι η μεν δική μου παρουσία δεν προσέφερε τίποτε περισσότερο από το να κηρύξει τον κοινό ευεργέτη της οικουμένης και να παράσχει το βάπτισμα του ύδατος· η δική Του όμως να καθαρίσει όλους τους ανθρώπους και να χαρίσει την ενέργεια του Παρακλήτου.

γ'. Από αυτό, λοιπόν, μας γίνεται φανερό ότι και εκείνα τα θαύματα, τα οποία υποστηρίζουν ότι έκανε ο Χριστός κατά την παιδική του ηλικία, είναι ψευδή και επινοήματα κάποιων που τα παρενέβαλαν. Διότι, εάν είχε αρχίσει να θαυματουργεί από την πρώτη παιδική του ηλικία, ούτε ο Ιωάννης θα τον αγνοούσε, ούτε το υπόλοιπο πλήθος θα είχε ανάγκη από διδάσκαλο που θα τους τον φανέρωνε. Τώρα όμως ο ίδιος λέει ότι για αυτόν τον λόγο παρουσιάστηκε, «για να φανερωθεί στον Ισραήλ»· και για αυτό έλεγε πάλι: «Εγώ έχω ανάγκη να βαπτιστώ από εσένα». Αργότερα δε, επειδή πληροφορήθηκε σαφέστερα, τον κήρυττε στα πλήθη λέγοντας: «Αυτός ήταν για τον οποίο είπα: Οπίσω μου έρχεται άνδρας, ο οποίος έχει προηγηθεί από εμένα», διότι «Εκείνος που με έστειλε να βαπτίζω με νερό» –και με έστειλε ακριβώς για αυτόν τον λόγο, «για να φανερωθεί στον Ισραήλ»– ο Ίδιος του τον αποκάλυψε και πριν από την κάθοδο του Πνεύματος. Γι' αυτό και προτού εμφανιστεί, έλεγε: «Οπίσω μου έρχεται Εκείνος, ο οποίος έχει προηγηθεί από εμένα». Δεν τον γνώριζε, λοιπόν, προτού να έλθει στον Ιορδάνη και να τους βαπτίζει όλους, αλλά όταν επρόκειτο να βαπτιστεί, τότε τον αναγνώρισε· και τούτο, διότι ο Πατέρας τον αποκάλυψε στον Προφήτη, και το Πνεύμα τον υπέδειξε, την ώρα που βαπτιζόταν, στους Ιουδαίους, για χάρη των οποίων άλλωστε πραγματοποιήθηκε και η κάθοδος του Πνεύματος.

Διότι ο Ιωάννης δεν έλαβε τη χάρη κατά τη γέννησή του, αλλά, έχοντας δεχθεί τη στολή του αγιασμού από την ίδια τη μητρική κοιλιά, έγινε παράδοξος στρατηγός, καθώς είπε ο άγγελος: Θα πλησθεί με Πνεύμα Άγιο από την κοιλιά της μητέρας του, και αυτός θα προπορευθεί ενώπιόν Του με το πνεύμα και τη δύναμη του Ηλία. Ποιος θα προπορευθεί ποιου; Ο Ιωάννης του Δεσπότη Χριστού· γι' αυτό ονομάζεται Πρόδρομος, όπως μπορεί κανείς να ακούσει τον ίδιο τον Ιωάννη να λέει για τον Σωτήρα: Έρχεται πίσω μου ένας άνδρας, ο οποίος υπήρχε πριν από εμένα· πίσω μου, λόγω του χρόνου· πριν από εμένα, λόγω του θρόνου. Και γιατί έλεγε ο Γαβριήλ ότι ο Ιωάννης θα προπορευόταν του βασιλιά Χριστού με το πνεύμα και τη δύναμη του Ηλία του Θεσβίτη; Άκουσε με σύνεση: Ηλίας ερμηνεύεται Θεός. Επειδή, λοιπόν, ο Ιωάννης είχε τον Θεό μέσα του, διότι πληρώθηκε από το Άγιο Πνεύμα ήδη από την κοιλιά της μητέρας του, και το Πνεύμα είναι Θεός· διότι για αυτόν έλεγε ο Κύριος μέσω του προφήτη πριν από πολλά χρόνια: Ιδού, εγώ αποστέλλω τον άγγελό μου προ του προσώπου σου, ο οποίος θα ετοιμάσει την οδό σου μπροστά σου, και πολλούς θα επιστρέψει από την πλάνη στην αλήθεια· γι' αυτόν τον λόγο, με το πνεύμα και τη δύναμη του Ηλία ο Ιωάννης προπορεύεται του Κυρίου· επειδή ο Ιωάννης είχε και πολλά κοινά με τον Ηλία. Πράγματι, μόλις το βρέφος γεννιέται, η φωνή επιστρέφει στον πατέρα.

Ο Ιωάννης ο Πρόδρομος και Βαπτιστής λέει: «Αυτός είναι για τον οποίο εγώ είπα: Οπίσω μου έρχεται άνδρας ο οποίος προηγείται από εμένα, διότι υπήρχε πριν από εμένα. Και εγώ δεν τον γνώριζα, αλλά για να φανερωθεί στον Ισραήλ, γι' αυτό ήλθα εγώ βαπτίζοντας με νερό», και «ίδε ο αμνός του Θεού, ο οποίος αίρει την αμαρτία του κόσμου». Κατανοήστε πώς, αποκαλώντας τον άνδρα και ονομάζοντάς τον αμνό, δεν εννοεί κάποιον άλλον ως αυτόν που αίρει την αμαρτία του κόσμου, και του έχει αποδώσει αυτό το μεγάλο, αληθινά εξαίσιο και θεοπρεπές αξίωμα. Και λέει ότι είναι προγενέστερος και πρώτος από αυτόν, αν και έρχεται ύστερα, αναφερόμενος βέβαια στον χρόνο της κατά σάρκα γεννήσεως. Διότι, αν και ο Εμμανουήλ γεννήθηκε αργότερα ως άνθρωπος, εντούτοις υπήρχε προ παντός αιώνος ως Θεός. Επομένως, σε αυτόν ανήκει και το πρόσφατο σύμφωνα με την ανθρώπινη φύση, και το αιώνιο σύμφωνα με τη θεία φύση. Γι' αυτό και ο Ζαχαρίας, ο πατέρας του Ιωάννη, προφητεύοντας για το δικό του παιδί λέει: «Και εσύ, παιδί μου, θα ονομαστείς προφήτης του Υψίστου· διότι θα προπορευτείς προ προσώπου του Κυρίου για να ετοιμάσεις τις οδούς του». Ο Υιός που γεννήθηκε από Παρθένο ρωτούσε τους μαθητές του λέγοντας: «Ποιος λένε οι άνθρωποι ότι είναι ο Υιός του ανθρώπου;» Επειδή λοιπόν άλλοι έλεγαν άλλα και τον θεωρούσαν ως έναν από τους προφήτες, μη αποδεχόμενος τα λεγόμενά τους επειδή δεν έλεγαν την αλήθεια, ρωτούσε πάλι: «Εσείς όμως», που γνωρίζετε περισσότερα από τους άλλους, «ποιος λέτε ότι είμαι;»

Αυτή η θυσία είναι του τάδε, αντί του: Ο τάδε την προσέφερε. Έτσι, λοιπόν, και ο Κύριος ονομάζεται αμνός του Θεού, επειδή ο Θεός και Πατέρας, λόγω της αγάπης του προς εμάς, τον παρέδωσε σε σφαγή υπέρ ημών. Και δεν είπε, αυτός που σήκωσε την αμαρτία, αλλά «αυτός που σηκώνει»· διότι καθημερινά σηκώνει τις αμαρτίες μας, άλλες μεν μέσω του βαπτίσματος, άλλες δε μέσω της μετάνοιας. Και οι μεν αμνοί που θυσιάζονταν στην Παλαιά Διαθήκη δεν εξαφάνιζαν εντελώς την αμαρτία κανενός· αυτός όμως σηκώνει την αμαρτία όλου του κόσμου, δηλαδή την εξαφανίζει και την απομακρύνει. Για ποιον λόγο, όμως, δεν είπε «αμαρτίες», αλλά «αμαρτία»; Ίσως επειδή με το να πει «αμαρτία», μίλησε καθολικά, όπως συνηθίζουμε να λέμε ότι αποστάτησε ο άνθρωπος, εννοώντας ότι όλη η ανθρωπότητα αποστάτησε από τον Θεό· έτσι, λοιπόν, και εδώ, λέγοντας «την αμαρτία», υπέδειξε όλες τις αμαρτίες. Ή ίσως, επειδή ο άνθρωπος, αφού παράκουσε τον Θεό, κατακρημνίστηκε στα πάθη, η αμαρτία του κόσμου ήταν η παρακοή, την οποία εξάλειψε ο Κύριος, γινόμενος υπάκουος μέχρι θανάτου, και θεραπεύοντας το αντίθετο με το αντίθετο. «Αυτός είναι για τον οποίο εγώ είπα: Πίσω μου έρχεται ένας άνδρας, ο οποίος έχει βρεθεί μπροστά μου, διότι υπήρχε πριν από εμένα.» Πιο πάνω, στους απεσταλμένους των Φαρισαίων ο Ιωάννης έλεγε, ότι «Ανάμεσά σας στέκεται αυτός που εσείς δεν γνωρίζετε, ο οποίος έχει βρεθεί μπροστά μου»· τώρα όμως τον δείχνει και με το δάχτυλο, και τον φανερώνει σε όσους τον αγνοούν.