Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ 1:31

Ο Χριστός μάς εξαγόρασε από την κατάρα του νόμου με το να γίνει για εμάς κατάρα, ώστε εμείς να διαφύγουμε την κατάρα της ανομίας. <Αυτός είναι για τον οποίο είπα.> Υπενθυμίζει στους ακροατές τα λόγια του, και παραχωρεί τη μεγαλύτερη δόξα στον Χριστό, εκπληρώνοντας έργο όχι αγάπης, αλλά μάλλον αλήθειας ή και ανάγκης· διότι υποτάσσεται, έστω κι αν δεν το θέλει, το δημιούργημα στον Δημιουργό, ο δούλος στον Δεσπότη, και το χορηγούμενο στον χορηγό. Το με ποιον τρόπο όμως ο Χριστός ερχόταν πίσω από τον Ιωάννη, αλλά βρέθηκε μπροστά του, επειδή υπήρχε πριν από αυτόν, όπως ο ίδιος ομολογεί, το έχουμε αναλύσει επαρκώς στα προηγούμενα. <Και εγώ δεν τον ήξερα, αλλά για να φανερωθεί στον Ισραήλ, γι' αυτό ήρθα εγώ βαπτίζοντας με νερό.> Αυτός που σκίρτησε μέσα στα σπλάχνα της ίδιας του της μητέρας στη φωνή της αγίας Παρθένου, η οποία κυοφορούσε ακόμη τον Κύριο, ο προφήτης πριν από τη γέννηση, ο μαθητής που ήταν ακόμη έμβρυο, λέει για τον Σωτήρα «Δεν τον ήξερα», και λέει την αλήθεια· διότι δεν ψεύδεται. Επειδή ο Θεός γνωρίζει τα πάντα από τον εαυτό Του και χωρίς να διδαχθεί, ενώ η κτίση μέσα από διδασκαλία· το Πνεύμα όμως, κατοικώντας στους αγίους, αναπληρώνει ό,τι λείπει, και χαρίζει το δικό του αγαθό στην ανθρώπινη φύση, εννοώ τη γνώση των μελλόντων και των κρυμμένων μυστηρίων.

Αλλά, ναι, ισχυρίζεται κάποιος, ο Λόγος επιτέλεσε τα θεοπρεπή έργα μέσω εκείνου που προήλθε από το σπέρμα του Δαβίδ. Λοιπόν, σε σένα που τα λες αυτά, θα αντιτάξουμε τα λόγια του Ιωάννη, διότι είπε κάπου προς τους Ιουδαίους: «Πίσω μου έρχεται άνδρας ο οποίος έχει προηγηθεί από εμένα, διότι υπήρχε πριν από εμένα, και εγώ δεν τον γνώριζα. Αλλά εκείνος που με έστειλε να βαπτίζω με νερό, αυτός μου είπε: Πάνω σε όποιον δεις να κατεβαίνει το Πνεύμα και να μένει πάνω του, αυτός είναι που βαπτίζει με Άγιο Πνεύμα. Και εγώ είδα και μαρτύρησα ότι αυτός είναι ο Υιός του Θεού». Ιδού λοιπόν, ενώ σαφώς τον ονομάζει άνδρα, λέει ότι υπήρξε πριν από αυτόν και ότι είναι πρώτος από αυτόν, προϋπάρχοντας δηλαδή θεϊκά, σύμφωνα βέβαια με αυτό που ειπώθηκε σαφώς από τον ίδιο προς τα πλήθη των Ιουδαίων: «Αλήθεια σας λέω, πριν γεννηθεί ο Αβραάμ, εγώ είμαι». Έπειτα, επιπλέον αυτού, λέει ότι κατέβηκε πάνω του το Πνεύμα από τον ουρανό. Άραγε ισχυρίζονται ότι το Άγιο Πνεύμα κατέβηκε πάνω στον γυμνό και ακόμη άσαρκο Λόγο του Θεού, και αναδεικνύουν τον χορηγό του Πνεύματος σε μέτοχο του δικού του Πνεύματος;

Έχει γραφτεί, λοιπόν, για τον μακάριο Βαπτιστή ότι: «Την επόμενη ημέρα βλέπει τον Ιησού να έρχεται προς αυτόν, και λέει: Ίδε ο αμνός του Θεού, ο οποίος σηκώνει την αμαρτία του κόσμου. Αυτός είναι για τον οποίο εγώ είπα: Πίσω μου έρχεται άνδρας ο οποίος με έχει προσπεράσει, διότι υπήρχε πριν από εμένα, και εγώ δεν τον γνώριζα, αλλά για να φανερωθεί στον Ισραήλ, για αυτόν τον λόγο ήλθα εγώ βαπτίζοντας με ύδωρ.» Κατανόησε, λοιπόν, πώς, αποκαλώντας τον άνδρα και ονομάζοντάς τον αμνό, λέει ότι δεν είναι άλλος αυτός που σηκώνει την αμαρτία του κόσμου, και του έχει αποδώσει αυτό το μέγα και πράγματι εξαίσιο και θεοπρεπές αξίωμα. Λέει δε ότι προηγείται και είναι πρώτος από αυτόν, καίτοι γεννήθηκε αργότερα, αναφερόμενος βεβαίως στον χρόνο της κατά σάρκα γεννήσεως. Διότι, έστω κι αν γεννήθηκε αργότερα ως άνθρωπος ο Εμμανουήλ, υπήρχε προ παντός αιώνος ως Θεός. Σε αυτόν ανήκει, επομένως, και το χρονικά πρόσφατο ανθρωπίνως και το αιώνιο θεϊκώς. Για αυτόν τον λόγο και ο πανάριστος Πέτρος, μη θεωρώντας τον Λόγο γυμνό ούτε άσαρκο, αλλά φανερωμένο με σάρκα και αίμα, διατύπωσε την ομολογία της πίστεώς του σε αυτόν με σαφήνεια και χωρίς πλάνη, λέγοντας: «Εσύ είσαι ο Χριστός, ο Υιός του Θεού του ζώντος.» Και άκουσε ως απόκριση σε αυτό: «Μακάριος είσαι, Σίμων Βαρ Ιωνά, διότι δεν σου το αποκάλυψε σάρκα και αίμα, αλλά ο Πατέρας μου, ο εν τοις ουρανοίς.»

Αν και παρήγαγε αυτόν τον οίνο, είναι θαυμαστό ότι πάλι έγινε πολύ καλύτερος από τον προηγούμενο· διότι, όπως λέει, κάθε άνθρωπος προσφέρει τον κατώτερο οίνο όχι πρώτα, αλλά στο τέλος. Ο Χριστός όμως, αν και ήρθε τελευταίος, έγινε πρώτος· διότι, ως τύπος του νόμου, ο Ιωάννης είπε: Εκείνος που έρχεται οπίσω μου, υπήρχε πριν από εμένα· και εγώ δεν τον γνώριζα.

Διότι το να περιφέρεται κανείς στο σπίτι του καθενός και, πλησιάζοντας στις θύρες, να τους καλεί έξω και, κρατώντας τον Χριστό, να λέει ότι αυτός είναι ο Υιός του Θεού, θα καθιστούσε τη μαρτυρία ύποπτη και θα ήταν έργο εξαιρετικά κοπιαστικό. Το να τον πάρει, πάλι, και να εισέλθει στη συναγωγή για να τον υποδείξει, και αυτό το ίδιο θα καθιστούσε ομοίως τη μαρτυρία ύποπτη. Το ότι, όμως, όλα τα πλήθη από κάθε πόλη είχαν ξεχυθεί στον Ιορδάνη και παρέμεναν γύρω από τις όχθες του ποταμού, και το ότι προσήλθε και ο ίδιος για να βαπτιστεί και να λάβει την άνωθεν σύσταση, μέσω της φωνής του Πατρός και μέσω της επιφοιτήσεως του Πνεύματος εν είδει περιστεράς, καθιστούσαν τη μαρτυρία του Ιωάννη για αυτόν απολύτως υπεράνω υποψίας. Για τον λόγο αυτόν λέει: «Και εγώ δεν τον γνώριζα», καθιστώντας με τον τρόπο αυτόν την προσωπική του μαρτυρία αξιόπιστη.

Πώς, λοιπόν, θα μπορούσες να είσαι αξιόπιστος μάρτυς; Και πώς θα δίδασκες άλλους, εφόσον ο ίδιος αγνοείς; Δεν είπε, «δεν τον γνωρίζω», αλλά, «δεν τον γνώριζα»· ώστε εξαιτίας αυτού ακριβώς να καταστεί περισσότερο αξιόπιστος. Διότι πώς θα μεροληπτούσε υπέρ κάποιου που αγνοούσε; «Αλλά για να φανερωθεί στον Ισραήλ, γι’ αυτό ήλθα εγώ βαπτίζοντας με ύδωρ». Επομένως, ούτε ο ίδιος είχε ανάγκη βαπτίσματος ούτε κάποια άλλη αιτία είχε εκείνο το λουτρό, παρά μόνο το να προετοιμάσει την οδό για την πίστη στον Χριστό για όλους τους υπολοίπους. Διότι δεν είπε, «για να καθαρίσω αυτούς που βαπτίζονται», ούτε, «για να τους απαλλάξω από τα αμαρτήματα ήλθα να βαπτίζω», αλλά, «για να φανερωθεί στον Ισραήλ».

γ'. Από αυτό, λοιπόν, μας γίνεται φανερό ότι και εκείνα τα θαύματα, τα οποία υποστηρίζουν ότι έκανε ο Χριστός κατά την παιδική του ηλικία, είναι ψευδή και επινοήματα κάποιων που τα παρενέβαλαν. Διότι, εάν είχε αρχίσει να θαυματουργεί από την πρώτη παιδική του ηλικία, ούτε ο Ιωάννης θα τον αγνοούσε, ούτε το υπόλοιπο πλήθος θα είχε ανάγκη από διδάσκαλο που θα τους τον φανέρωνε. Τώρα όμως ο ίδιος λέει ότι για αυτόν τον λόγο παρουσιάστηκε, «για να φανερωθεί στον Ισραήλ»· και για αυτό έλεγε πάλι: «Εγώ έχω ανάγκη να βαπτιστώ από εσένα». Αργότερα δε, επειδή πληροφορήθηκε σαφέστερα, τον κήρυττε στα πλήθη λέγοντας: «Αυτός ήταν για τον οποίο είπα: Οπίσω μου έρχεται άνδρας, ο οποίος έχει προηγηθεί από εμένα», διότι «Εκείνος που με έστειλε να βαπτίζω με νερό» –και με έστειλε ακριβώς για αυτόν τον λόγο, «για να φανερωθεί στον Ισραήλ»– ο Ίδιος του τον αποκάλυψε και πριν από την κάθοδο του Πνεύματος. Γι' αυτό και προτού εμφανιστεί, έλεγε: «Οπίσω μου έρχεται Εκείνος, ο οποίος έχει προηγηθεί από εμένα». Δεν τον γνώριζε, λοιπόν, προτού να έλθει στον Ιορδάνη και να τους βαπτίζει όλους, αλλά όταν επρόκειτο να βαπτιστεί, τότε τον αναγνώρισε· και τούτο, διότι ο Πατέρας τον αποκάλυψε στον Προφήτη, και το Πνεύμα τον υπέδειξε, την ώρα που βαπτιζόταν, στους Ιουδαίους, για χάρη των οποίων άλλωστε πραγματοποιήθηκε και η κάθοδος του Πνεύματος.

Βʹ. Εάν όμως πει κάποιος ότι αυτό δεν αποτελεί επαρκές τεκμήριο για το ότι αυτή είναι η αρχή των σημείων, επειδή απλώς έχει προστεθεί το «στην Κανά της Γαλιλαίας», με την έννοια ότι ενδέχεται να ήταν το πρώτο που συνέβη εκεί, όχι όμως και απολύτως το πρώτο (διότι είναι πιθανό να είχε κάνει άλλα αλλού)· σε αυτόν θα απαντήσουμε εκείνο που είπαμε και προηγουμένως. Ποιο είναι δηλαδή αυτό; Αυτό ακριβώς που λέει ο Ιωάννης: «Εγώ δεν τον γνώριζα· αλλά για να φανερωθεί στον Ισραήλ, γι' αυτό ήλθα εγώ βαπτίζοντας». Εάν λοιπόν θαυματουργούσε κατά την πρώτη του ηλικία, δεν θα είχαν ανάγκη οι Ισραηλίτες κάποιον άλλον για να τον φανερώσει. Διότι, εκείνος που έφθασε σε ανδρική ηλικία, και έτσι, μέσω των θαυμάτων, έγινε γνωστός όχι μόνο στους κατοίκους της Ιουδαίας, αλλά και σε εκείνους της Συρίας και ακόμη πιο πέρα, και μάλιστα έχοντας κάνει αυτά μέσα σε τρία μόνο έτη, ή μάλλον χωρίς να χρειαστεί ούτε αυτά τα τρία έτη για να δείξει ποιος είναι· διότι αμέσως και από την πρώτη στιγμή η φήμη του διαδόθηκε παντού· αυτός, λοιπόν, που σε τόσο σύντομο χρονικό διάστημα έλαμψε εξαιτίας του πλήθους των θαυμάτων, ώστε το όνομά του να γίνει ολόφανερο σε όλους, πολύ περισσότερο αν θαυματουργούσε ως παιδί από την πρώτη του ηλικία, δεν επρόκειτο να περάσει απαρατήρητος για τόσο πολύ χρόνο. Διότι, αφενός, τα όσα θα τελούνταν θα φαίνονταν πιο παράδοξα, επειδή θα γίνονταν από ένα μικρό παιδί, και αφετέρου, ο χρόνος θα ήταν διπλάσιος, τριπλάσιος και πολύ περισσότερος.

Πάλι, και αυτό μας το καθιστά σαφές ο Βαπτιστής, λέγοντας: «Εγώ δεν τον γνώριζα· αλλά για να φανερωθεί στον Ισραήλ, γι' αυτό ήλθα βαπτίζοντας με νερό». Και αν αυτή είναι η μόνη αιτία, πώς λέει ο Λουκάς ότι: «Ήλθε στην περίχωρο του Ιορδάνη, κηρύσσοντας βάπτισμα μετανοίας εις άφεσιν αμαρτιών»;

Ο Ιωάννης ο Πρόδρομος και Βαπτιστής λέει: «Αυτός είναι για τον οποίο εγώ είπα: Οπίσω μου έρχεται άνδρας ο οποίος προηγείται από εμένα, διότι υπήρχε πριν από εμένα. Και εγώ δεν τον γνώριζα, αλλά για να φανερωθεί στον Ισραήλ, γι' αυτό ήλθα εγώ βαπτίζοντας με νερό», και «ίδε ο αμνός του Θεού, ο οποίος αίρει την αμαρτία του κόσμου». Κατανοήστε πώς, αποκαλώντας τον άνδρα και ονομάζοντάς τον αμνό, δεν εννοεί κάποιον άλλον ως αυτόν που αίρει την αμαρτία του κόσμου, και του έχει αποδώσει αυτό το μεγάλο, αληθινά εξαίσιο και θεοπρεπές αξίωμα. Και λέει ότι είναι προγενέστερος και πρώτος από αυτόν, αν και έρχεται ύστερα, αναφερόμενος βέβαια στον χρόνο της κατά σάρκα γεννήσεως. Διότι, αν και ο Εμμανουήλ γεννήθηκε αργότερα ως άνθρωπος, εντούτοις υπήρχε προ παντός αιώνος ως Θεός. Επομένως, σε αυτόν ανήκει και το πρόσφατο σύμφωνα με την ανθρώπινη φύση, και το αιώνιο σύμφωνα με τη θεία φύση. Γι' αυτό και ο Ζαχαρίας, ο πατέρας του Ιωάννη, προφητεύοντας για το δικό του παιδί λέει: «Και εσύ, παιδί μου, θα ονομαστείς προφήτης του Υψίστου· διότι θα προπορευτείς προ προσώπου του Κυρίου για να ετοιμάσεις τις οδούς του». Ο Υιός που γεννήθηκε από Παρθένο ρωτούσε τους μαθητές του λέγοντας: «Ποιος λένε οι άνθρωποι ότι είναι ο Υιός του ανθρώπου;» Επειδή λοιπόν άλλοι έλεγαν άλλα και τον θεωρούσαν ως έναν από τους προφήτες, μη αποδεχόμενος τα λεγόμενά τους επειδή δεν έλεγαν την αλήθεια, ρωτούσε πάλι: «Εσείς όμως», που γνωρίζετε περισσότερα από τους άλλους, «ποιος λέτε ότι είμαι;»

Διότι αυτός ολοφάνερα προηγείται κατά έξι μήνες του Κυρίου ως προς τη σαρκική γέννηση. Άνδρας δε ονομάζεται ο Κύριος, ίσως μεν λόγω του τέλειου της ηλικίας του, διότι βαπτίστηκε τριανταέτης, ίσως όμως και ως άνδρας κάθε ψυχής και νυμφίος της Εκκλησίας. «Διότι σας αρραβώνιασα», λέει ο Παύλος, «για να σας παρουσιάσω σε έναν άνδρα», δηλαδή στον Χριστό. Λέει λοιπόν ο Πρόδρομος ότι εγώ μεν είμαι ο νυμφαγωγός και προξενητής, έρχεται όμως πίσω μου ο άνδρας. Διότι εγώ προσελκύω τις ψυχές προς την πίστη στον Χριστό, αυτός όμως είναι ο άνδρας που πρόκειται να ενωθεί μαζί τους. «Και εγώ δεν τον γνώριζα· αλλά για να φανερωθεί στον Ισραήλ, γι' αυτό ήλθα εγώ βαπτίζοντας με νερό».

«Και εγώ τον έχω δει και έχω μαρτυρήσει ότι αυτός είναι ο Υιός του Θεού.» Επειδή ο Πρόδρομος ήταν συγγενής του Κυρίου (διότι λέει ο άγγελος προς την Παρθένο: «Ιδού, η συγγενής σου Ελισάβετ συνέλαβε»), για να μην υποθέσει κάποιος ότι λόγω της συγγένειας ο Πρόδρομος μεροληπτεί υπέρ του Κυρίου και μαρτυρεί τέτοια πράγματα για αυτόν, για τον λόγο αυτόν λέει συνεχώς ότι «Και εγώ δεν τον γνώριζα», διαλύοντας τις υποψίες. Αλλά, λέει, για να φανερωθεί στον Ισραήλ, γι' αυτό ήρθα να βαπτίζω. Για να οδηγηθούν όλοι, λέει, στην πίστη προς αυτόν και να υποδειχθεί στα πλήθη, γι' αυτό εγώ βαπτίζω. Διότι, καθώς εγώ βαπτίζω, συρρέουν τα πλήθη. Και καθώς αυτοί συγκεντρώνονται, φανερώνεται σε αυτούς ο Χριστός κηρυσσόμενος από εμένα, και υποδεικνύεται παρών στους παρόντες. Διότι, αν δεν συνέρρεαν εξαιτίας του βαπτίσματος, πώς θα μπορούσε να υποδειχθεί ο Κύριος από τον Ιωάννη; Διότι βέβαια δεν θα περιερχόταν τα σπίτια και θα περιήγε από το χέρι τον Χριστό για να τον δείχνει στον καθένα. Γι' αυτό λοιπόν, λέει, ήρθα βαπτίζοντας με ύδωρ, ώστε να φανερωθεί από εμένα στα πλήθη που συνέρχονται για το βάπτισμα. Από αυτό δε μαθαίνουμε ότι τα λεγόμενα παιδικά θαύματα του Χριστού είναι ψευδή και επινοημένα από εκείνους που θέλουν να διακωμωδήσουν το μυστήριο. Διότι, αν ήταν αληθινά, πώς ήταν δυνατόν να αγνοείται ο Κύριος κάνοντας αυτά; Επειδή προφανώς δεν ήταν λογικό, επιτελώντας τέτοια θαύματα, να μην είναι πασίγνωστος. Αλλά δεν συμβαίνει αυτό, δεν συμβαίνει.