Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ 1:34

Έχει γραφτεί στον προκείμενο ψαλμό περί της τελειωτικής καταστροφής του διαβόλου: «Οι ρομφαίες του εχθρού εξέλιπαν εις τέλος». Και πότε εξέλιπαν εις τέλος; «Εις το τέλος». Σε ποιο τέλος, πες μου; Όταν ο διάβολος άδειασε τη φαρέτρα των πειρασμών και έφυγε ηττημένος. «Αφού νήστεψε», λέει, ο Ιησούς «σαράντα ημέρες και σαράντα νύχτες, ύστερα πείνασε», και η πείνα ήταν πρόσκληση για τον διάβολο. Διότι, αφού τον πλησίασε ο πειράζων και ακόνισε τη γλώσσα του σαν ρομφαία, έλεγε: Επειδή, όπως λέει ο Ιωάννης, «εσύ είσαι ο Υιός του Θεού», φωνάζοντας: «Και εγώ έχω δει και έχω μαρτυρήσει ότι αυτός είναι ο Υιός του Θεού», και επειδή γνωρίζω ότι ο Υιός του Θεού κάποτε ξέρανε τη θάλασσα και μετέβαλε πέτρες σε λίμνες, «εάν λοιπόν είσαι Υιός του Θεού», και τώρα μετάβαλε τις φύσεις των πραγμάτων όπως τότε. «Πες να γίνουν άρτοι αυτοί οι λίθοι». Και ο λίθος διαλέγεται με τον Άρτο και πείραζε τον Άρτο μέσω άρτων. Γιατί μηχανεύεσαι πανουργίες, πονηρέ;

Γι' αυτόν ακριβώς τον λόγο θεωρώ ότι πρέπει προπάντων να περιγελά κανείς τους ανόητους αιρετικούς, οι οποίοι εκλαμβάνουν ως κυριολεκτική πραγματικότητα αυτό που τέθηκε ως σημείο, έστω κι αν έγινε κατ' οικονομίαν, όπως ήδη έχει ειπωθεί, για την ανάγκη της ανθρωπότητας. «Και εγώ έχω δει, και έχω μαρτυρήσει ότι αυτός είναι ο Υιός του Θεού». Αξιόπιστος είναι ο μάρτυρας, ο οποίος λέει αυτό ακριβώς που όντως έχει δει. Διότι ίσως δεν αγνοεί αυτό που έχει γραφεί: «Εκείνα που είδαν τα μάτια σου, να λέγεις». Είδα, λοιπόν, λέει, το σημείο και κατανόησα αυτό που υποδηλώνεται μέσω αυτού· μαρτυρώ ότι αυτός είναι ο Υιός του Θεού, εκείνος που διακηρύσσεται μεν μέσω του νόμου του Μωυσή, και κηρύσσεται μέσω της φωνής των αγίων προφητών. Μου φαίνεται πάλι ότι ο μακάριος Ευαγγελιστής λέει με μεγάλη βεβαιότητα: «Αυτός είναι ο Υιός του Θεού», δηλαδή ο ένας και μόνος κατά φύσιν, ο κληρονόμος της ιδιότητας του Γεννήτορος, σύμφωνα με τον οποίο μορφωνόμαστε και εμείς οι κατά θέσιν (κατά χάριν) και μέσω του οποίου έχουμε κληθεί κατά χάριν στο αξίωμα της υιοθεσίας.

Διότι τους ευαγγελιζόταν λέγοντας: «Οπίσω μου έρχεται άνδρας ο οποίος έχει τεθεί εμπρός μου, διότι ήταν πριν από εμένα, και εγώ δεν τον γνώριζα, αλλά εκείνος που με έστειλε να βαπτίζω με νερό, εκείνος μου είπε: Σε όποιον δεις το Πνεύμα να κατεβαίνει από τον ουρανό και να μένει πάνω του, αυτός είναι που βαπτίζει με Πνεύμα Άγιο, και εγώ είδα και εμαρτύρησα ότι αυτός είναι ο Υιός του Θεού». Και δεν είπε «μαζί με αυτόν είναι ο Υιός του Θεού», ούτε «μέσα σε αυτόν είναι», αλλά ότι «αυτός είναι».

Αλλά, ναι, ισχυρίζεται κάποιος, ο Λόγος επιτέλεσε τα θεοπρεπή έργα μέσω εκείνου που προήλθε από το σπέρμα του Δαβίδ. Λοιπόν, σε σένα που τα λες αυτά, θα αντιτάξουμε τα λόγια του Ιωάννη, διότι είπε κάπου προς τους Ιουδαίους: «Πίσω μου έρχεται άνδρας ο οποίος έχει προηγηθεί από εμένα, διότι υπήρχε πριν από εμένα, και εγώ δεν τον γνώριζα. Αλλά εκείνος που με έστειλε να βαπτίζω με νερό, αυτός μου είπε: Πάνω σε όποιον δεις να κατεβαίνει το Πνεύμα και να μένει πάνω του, αυτός είναι που βαπτίζει με Άγιο Πνεύμα. Και εγώ είδα και μαρτύρησα ότι αυτός είναι ο Υιός του Θεού». Ιδού λοιπόν, ενώ σαφώς τον ονομάζει άνδρα, λέει ότι υπήρξε πριν από αυτόν και ότι είναι πρώτος από αυτόν, προϋπάρχοντας δηλαδή θεϊκά, σύμφωνα βέβαια με αυτό που ειπώθηκε σαφώς από τον ίδιο προς τα πλήθη των Ιουδαίων: «Αλήθεια σας λέω, πριν γεννηθεί ο Αβραάμ, εγώ είμαι». Έπειτα, επιπλέον αυτού, λέει ότι κατέβηκε πάνω του το Πνεύμα από τον ουρανό. Άραγε ισχυρίζονται ότι το Άγιο Πνεύμα κατέβηκε πάνω στον γυμνό και ακόμη άσαρκο Λόγο του Θεού, και αναδεικνύουν τον χορηγό του Πνεύματος σε μέτοχο του δικού του Πνεύματος;

Κατηγορείς, πες μου, τον νομοθέτη για την κατάργηση του νόμου, και ότι δεν ακολούθησε τις δικές του εντολές; Αλλά ο Θεός είναι υπεράνω κάθε νόμου· διότι εκείνος που θέσπισε τους νόμους, όχι για τον εαυτό του αλλά για εμάς, μεταβάλλει κατά καιρούς τα διατεταγμένα όπως ο ίδιος βούλεται, ανυψώνοντάς τα σε κάτι καλύτερο. Ήταν λοιπόν καιρός να παύσουν οι τύποι και να αναδειχθούν τα ανώτερα. Γι' αυτό και είπε κάπου ο Θεός μέσω της φωνής του Ησαΐα: «Και θα αφανιστούν τα νομικά προστάγματα του λαού μου». Διότι ο παλαιός νόμος αδράνησε όταν αναδείχθηκε η νέα εντολή, την οποία μας εξέφρασε ο ίδιος ο Υιός. Σύμφωνα με αυτά, και σε αυτούς που ρωτούσαν: «Με ποια εξουσία τα κάνεις αυτά;» ο Σωτήρας ανταπάντησε με τα σχετικά με το βάπτισμα του Ιωάννη. Αυτοί όμως αποφεύγουν την αλήθεια, και ενώ ασεβούν δεν φρίττουν. Διότι ο μεν Θεός και Πατέρας απέστειλε εκ των προτέρων τον μακάριο Βαπτιστή να ανακράζει: «Ετοιμάστε την οδό του Κυρίου, κάντε ευθείες τις τρίβους του Θεού μας». Για τον οποίο λέει και ο σοφότατος ευαγγελιστής: «Αυτός ήρθε για μαρτυρία, για να μαρτυρήσει περί του φωτός». Και μαρτύρησε λέγοντας ότι «Αυτός είναι που βαπτίζει εν Αγίω Πνεύματι» και ότι «Αυτός είναι ο Υιός του Θεού». Είναι λοιπόν αξιόπιστος στη μαρτυρία του για τον Χριστό, όντας μέγας, ο μακάριος Βαπτιστής.

Γνωρίζουμε δε ότι ο ιερότατος Παύλος έχει γράψει ότι πρέπει «να καθαιρούμε λογισμούς, και κάθε ύψωμα που επαίρεται κατά της γνώσεως του Θεού, και να αιχμαλωτίζουμε κάθε νόημα στην υπακοή του Χριστού». Όμως, λοιπόν, μπορείς άραγε να αναφέρεις εκείνα στα οποία σκανδαλίζονται, και σκοντάφτουν στον λίθο του προσκόμματος με ιουδαϊκό τρόπο; Β— Θα μπορούσα, πώς όχι άλλωστε; Και είναι πάρα πολλά αυτά. Θα αναλυθεί όμως το καθένα με τη σειρά του. Ισχυρίζονται λοιπόν ότι ο Χριστός αγιάσθηκε από τον Πατέρα. Διότι έχει γραφτεί: «Και μαρτύρησε ο Ιωάννης λέγοντας ότι, έχω δει το Πνεύμα να καταβαίνει από τον ουρανό, και έμεινε πάνω σε αυτόν, και εγώ δεν τον γνώριζα, αλλά εκείνος που με έστειλε να βαπτίζω με νερό, εκείνος μου είπε: Σε όποιον δεις το Πνεύμα να καταβαίνει και να μένει πάνω του, αυτός είναι που βαπτίζει με Πνεύμα Άγιο. Και εγώ έχω δει και έχω μαρτυρήσει ότι αυτός είναι ο Υιός του Θεού». Έγραψε δε και ο Παύλος για αυτόν: «Διότι και αυτός που αγιάζει και εκείνοι που αγιάζονται προέρχονται όλοι από έναν». Επειδή ο Λόγος, όντας Θεός και άγιος κατά φύση, επ' ουδενί θα μπορούσε να αγιαστεί. Απομένει λοιπόν να πούμε ότι αγιάσθηκε ο άνθρωπος που προσλήφθηκε από αυτόν κατά συνάφεια. Α— Τότε πώς αυτός που βαπτίσθηκε και έλαβε τη φανερή κάθοδο του Πνεύματος βαπτίζει με Άγιο Πνεύμα, και εκτελεί αυτά που πρέπουν και αρμόζουν αποκλειστικά στη θεία φύση;

Διότι είναι χορηγός του αγιασμού, και αποδεικνύοντας αυτό ως δικό του αγαθό, ο ενανθρωπήσας Λόγος φύσηξε σωματικά στους αγίους αποστόλους λέγοντας: «Λάβετε Πνεύμα άγιο· αν συγχωρήσετε τις αμαρτίες κάποιων, συγχωρούνται, αν κάποιων τις κρατήσετε, παραμένουν κρατημένες». Πώς όμως ο θεσπέσιος Βαπτιστής, υποδεικνύοντας ολοκάθαρα αυτόν που αγιάστηκε, μαρτύρησε ότι «Αυτός είναι ο Υιός του Θεού», κατά τρόπο μοναδικό και χρησιμοποιώντας άρθρο; Διότι, όντας μυσταγωγός όλης της οικουμένης, έπρεπε, αν βέβαια γνώριζε ότι είναι άλλος από τον αληθινό Υιό, να επισημάνει την αλήθεια, λέγοντας με σαφήνεια: Αυτός είναι εκείνος που, μέσω της συνάφειας με τον κατά φύση και αληθινό Υιό, έγινε Υιός κατά παραχώρηση και κατά χάρη. Αλλά δεν είπε τίποτα τέτοιο· γνωρίζοντας ότι είναι ένας και ο αυτός, και Λόγος εκ του Θεού Πατρός και εκ σπέρματος του Δαβίδ κατά σάρκα, λέει μεν ότι αγιάστηκε καθόσον είναι άνθρωπος, αλλά από την άλλη ότι αγιάζει καθόσον νοείται ως Θεός. Διότι, όπως είπα, ήταν ταυτόχρονα και το ένα και το άλλο. Αν λοιπόν δεν έγινε άνθρωπος, αν δεν γεννήθηκε κατά σάρκα από γυναίκα, ας απομακρύνουμε από αυτόν τα ανθρώπινα γνωρίσματα. Αν όμως είναι αλήθεια ότι, υποβάλλοντας τον εαυτό του σε κένωση, έγινε όμοιος με εμάς, για ποιο λόγο του αφαιρούν εκείνα τα γνωρίσματα μέσω των οποίων νοείται ότι έχει κενωθεί, ακυρώνοντας εντελώς απερίσκεπτα το σοφό σχέδιο της ένσαρκης οικονομίας;

Διότι, επειδή και ο ίδιος ο Κύριος στα Ευαγγέλια είπε ότι με το πνεύμα του Θεού εκβάλλει τα δαιμόνια, και ο πατήρ Χρυσόστομος, λέγοντας εδώ ότι η χάρη είναι αυτή που κατήλθε επί της σαρκός, παρέθεσε τον λόγο που ειπώθηκε από τον Θεό προς τον Βαπτιστή: «σε όποιον δεις το πνεύμα να κατεβαίνει σαν περιστέρι και να μένει επάνω του, αυτός είναι ο Υιός του Θεού, διότι όλη η χάρη εξεχύθη σε εκείνον τον ναό», αυτό ακριβώς το Άγιο Πνεύμα ήταν η χάρη που εξεχύθη σε εκείνη τη σάρκα. Κατά τον Ακίνδυνο, αντίθετα, πρόκειται για την ίδια την ουσία και την υπόσταση του Παναγίου Πνεύματος, και όχι για τη χάρη και την ενέργεια. Διότι αυτός υποστηρίζει ότι δεν υπάρχει άκτιστο ή ενεργό πνεύμα ή ενέργεια που να διαφέρει καθ' οιονδήποτε τρόπο από εκείνη την ουσία.

Ότι όσα του παρέδωσαν εκείνοι οι οποίοι έγιναν από την αρχή αυτόπτες μάρτυρες και υπηρέτες του Λόγου, προέρχονταν από το Πνεύμα. Και γιατί δεν είπε: «Καθώς μας παρέδωσαν αυτοί που αξιώθηκαν το Άγιο Πνεύμα», αλλά: «Αυτοί που έγιναν από την αρχή αυτόπτες μάρτυρες»; Διότι αυτό κυρίως είναι αξιόπιστο για την πίστη, το να μαθαίνει κανείς από αυτόπτες μάρτυρες· το άλλο, αντίθετα, θα φαινόταν στους ανόητους ως αλαζονεία και έπαρση. Γι' αυτό και ο Ιωάννης έλεγε έτσι: «Εγώ έχω δει και έχω μαρτυρήσει ότι αυτός είναι ο Υιός του Θεού». Και ο Χριστός κατ' αυτόν τον τρόπο συνομιλεί με τον Νικόδημο, ο οποίος διέθετε πιο υλική αντίληψη: «Εκείνο που γνωρίζουμε μιλάμε, και εκείνο που έχουμε δει μαρτυρούμε, και τη μαρτυρία μας κανείς δεν τη δέχεται». Και πάλι, δείχνοντας ότι είναι δυνατόν να μαρτυρεί κανείς πολλά από όσα έχει δει, έλεγε στους μαθητές: «Και εσείς μαρτυρείτε για εμένα, διότι από την αρχή είστε μαζί μου». Και οι ίδιοι οι απόστολοι σε πολλά σημεία λένε τα εξής: «Μάρτυρες είμαστε εμείς και το Πνεύμα το Άγιο, το οποίο έδωσε ο Θεός σε όσους τον υπακούν». Και μετά από αυτά, βεβαιώνοντας την ανάσταση, ο Πέτρος έλεγε: «Εμείς οι οποίοι φάγαμε και ήπιαμε μαζί του». Διότι δέχονταν ευκολότερα τη μαρτυρία από ανθρώπους που τον είχαν συναναστραφεί, επειδή έως εκείνη τη στιγμή υπολείπονταν πάρα πολύ στην κατανόηση της έννοιας του Πνεύματος.

Και εγώ έχω δει και έχω μαρτυρήσει, ότι αυτός είναι ο Υιός του Θεού. Και πού μαρτύρησε ότι αυτός είναι ο Υιός του Θεού; Διότι Αμνό μεν τον ονόμασε, και είπε ότι επρόκειτο να βαπτίζει με Πνεύμα, αλλά πουθενά δεν τον ονόμασε Υιό του Θεού. Αν και οι άλλοι ευαγγελιστές δεν αναγράφουν να έχει πει τίποτε μετά το βάπτισμα, αλλά, αποσιωπώντας τα ενδιάμεσα, διηγούνται τα θαύματα του Χριστού που έγιναν μετά τη σύλληψη του Ιωάννη. Από αυτά είναι εύλογο να συμπεράνει κανείς ότι και αυτά και πολλά άλλα περισσότερα έχουν παραλειφθεί· και τούτο το δήλωσε και ο ίδιος αυτός ο ευαγγελιστής προς το τέλος του συγγράμματός του. Διότι τόσο πολύ απείχαν από το να επινοήσουν κάτι σπουδαίο για αυτόν, ώστε όσα μεν φαίνονταν να είναι επονείδιστα, τα κατέγραψαν όλοι ομόφωνα και με απόλυτη ακρίβεια, και δεν θα βρεις κανέναν τους να παραλείπει τίποτε από τέτοιου είδους περιστατικά· ενώ από τα θαύματα, άλλα μεν τα άφησαν στους άλλους, άλλα δε τα αποσιώπησαν όλοι. Αυτά δε δεν τα ανέφερα τυχαία, αλλά για να αντικρούσω την αναισχυντία των Ελλήνων. Διότι αυτό αποτελεί επαρκές δείγμα του φιλαλήθους χαρακτήρα τους, και του γεγονότος ότι δεν έλεγαν τίποτε προς χάριν κολακείας.

Γι' αυτό ακριβώς και ο Πατέρας, στέλνοντας τον Ιωάννη, του έδωσε αυτό ως πρώτο δείγμα της αξίας Εκείνου που είχε έλθει, λέγοντας: «Πάνω σε όποιον δεις το Πνεύμα να κατεβαίνει και να μένει, αυτός είναι που βαπτίζει με Πνεύμα Άγιο». Γι' αυτό και ο ίδιος λέει: «Εγώ είδα και έχω μαρτυρήσει ότι αυτός είναι ο Υιός του Θεού»· ώστε μέσα από αυτό, πλέον, να επιβεβαιώνεται σαφώς και το άλλο. Έπειτα, επειδή είπε τα ευχάριστα και ανακούφισε τον ακροατή και τον χαλάρωσε, τον θέτει πάλι σε εγρήγορση, ώστε να μην γίνει ράθυμος. Διότι τέτοιο ήταν το ιουδαϊκό γένος: με τα καλά εφησύχαζαν εύκολα και γίνονταν χειρότεροι. Γι' αυτό πάλι προσθέτει τα φοβερά, λέγοντας: «Του οποίου το λιχνιστήρι βρίσκεται στο χέρι του». Διότι πιο πάνω μεν μίλησε για την κόλαση, εδώ όμως υποδεικνύει και τον Κριτή, και παρουσιάζει την τιμωρία ως αιώνια: «Διότι θα κατακάψει», λέει, «το άχυρο με πυρ άσβεστο».

Διότι για αυτόν εκείνος είπε ότι: «Δεν είμαι ικανός να λύσω τον ιμάντα του υποδήματός του»· και, «Ιδού ο αμνός του Θεού, ο οποίος αίρει την αμαρτία του κόσμου»· και, «Αυτός είναι ο Υιός του Θεού»· και, «Εκείνος που έρχεται από άνωθεν είναι υπεράνω όλων»· και ότι «Το πτύον είναι στο χέρι του, και θα διακαθαρίσει το αλώνι του». Ώστε, αν είχαν πιστέψει σε εκείνον, τίποτε δεν θα τους εμπόδιζε να γνωρίζουν με ποια εξουσία τα κάνει αυτά. Έπειτα, επειδή με δόλο έλεγαν, «Δεν γνωρίζουμε», δεν είπε, «Ούτε εγώ γνωρίζω»· αλλά τι; «Ούτε εγώ σας λέω». Διότι, αν μεν αγνοούσαν, θα έπρεπε να διδαχθούν· επειδή όμως ενεργούσαν με δόλο, ευλόγως δεν τους απαντά τίποτε. Και πώς δεν είπαν ότι το βάπτισμα προέρχεται «Από τους ανθρώπους»; Διότι φοβούνταν τα πλήθη, λέγει. Είδες διεστραμμένη καρδιά;

Ο Ιωάννης μαρτυρεί γι' αυτόν και αναφωνεί λέγοντας: «Αυτός ήταν για τον οποίο είπα: Εκείνος που έρχεται πίσω μου, πέρασε μπροστά μου, επειδή υπήρχε πριν από εμένα.» Υπήρχε πρώτος, δηλαδή, ως Θεός· διότι ως άνθρωπος ο Χριστός γεννήθηκε μετά τον Ιωάννη. Και πάλι: «Τον Θεό κανείς δεν τον έχει δει ποτέ· ο μονογενής Υιός, ο οποίος βρίσκεται στους κόλπους του Πατέρα, εκείνος τον φανέρωσε.» Και ποιος τον φανέρωσε, αν όχι ο Χριστός; Αυτός, λοιπόν, είναι «ο μονογενής Υιός, ο οποίος βρίσκεται στους κόλπους του Πατέρα». Και ο Ιωάννης ο Πρόδρομος λέει: «Και εγώ έχω δει και έχω μαρτυρήσει ότι αυτός είναι ο Υιός του Θεού.» Το να πει «ο Υιός του Θεού» και να μην πει «υιός Θεού» άναρθρα, υποδηλώνει αυτόν, τον έναν Υιό του Θεού, τον μονογενή.

Ψαλμός πδ'. Εις το τέλος, στους υιούς Κορέ. «Ευδόκησας, Κύριε, τη γη σου» και τα εξής ευχαριστήρια και ικετευτικά προς τον Θεό λόγια. Έπειτα, λέγοντας «δείξε μας, Κύριε, το έλεός σου, και το σωτήριό σου δώσε σε εμάς», εννοεί τον αγαπητό Υιό και αληθινό σωτήρα του κόσμου, ο οποίος «και θα λαλήσει ειρήνη στον λαό του και στους οσίους», ήτοι στους πιστούς του, «και σε εκείνους που στρέφουν την καρδιά τους προς αυτόν, και είναι κοντά σε εκείνους που τον φοβούνται, για να κατασκηνώσει η δόξα στη γη μας», είτε στη «χοϊκή ουσία» μας είτε και στη γη, μετασχηματίζοντάς την προς τη δόξα της θεογνωσίας. «Το έλεος και η αλήθεια συναντήθηκαν» στον Ιορδάνη. Έλεος είναι ο Χριστός, αλήθεια ο Βαπτιστής, ο οποίος τον κηρύττει εν αληθεία ως Υιό του Θεού και «αμνό που αίρει την αμαρτία του κόσμου». «Το έλεος και η αλήθεια συναντήθηκαν», δηλαδή τα προαναφερθέντα πρόσωπα, «τη δικαιοσύνη και την ειρήνη καταφίλησαν»· φιλικά καταφίλησαν τη δικαιοσύνη και την ειρήνη, φιλικά ο ένας προσέφερε στον άλλον την αληθινή μαρτυρία. Ο μεν μαρτυρώντας ότι «αυτός είναι ο Υιός του Θεού», ο δε ότι «αυτός είναι ο άγγελος που προκηρύχθηκε μέσω του Ησαΐα και του Μαλαχία, ο οποίος ετοιμάζει την οδό για εκείνον που έρχεται». «Η αλήθεια ανέτειλε από τη γη», δηλαδή η αληθινά φανερωθείσα Θεοτόκος μητέρα και παρθένος. «Και η δικαιοσύνη πρόβαλε από τον ουρανό» και κατήλθε ο Χριστός με τρόπο άρρητο μέσα στην πάναγνη μήτρα και κοιλιά της. «

Εκείνος δε, «Εκείνος που με έστειλε να βαπτίζω με νερό», λέει, «αυτός μου είπε: σε όποιον δεις το Πνεύμα να κατεβαίνει και να μένει πάνω του, αυτός είναι που βαπτίζει με Άγιο Πνεύμα. Και εγώ είδα και μαρτύρησα ότι αυτός είναι ο Υιός του Θεού».

«Και εγώ τον έχω δει και έχω μαρτυρήσει ότι αυτός είναι ο Υιός του Θεού.» Επειδή ο Πρόδρομος ήταν συγγενής του Κυρίου (διότι λέει ο άγγελος προς την Παρθένο: «Ιδού, η συγγενής σου Ελισάβετ συνέλαβε»), για να μην υποθέσει κάποιος ότι λόγω της συγγένειας ο Πρόδρομος μεροληπτεί υπέρ του Κυρίου και μαρτυρεί τέτοια πράγματα για αυτόν, για τον λόγο αυτόν λέει συνεχώς ότι «Και εγώ δεν τον γνώριζα», διαλύοντας τις υποψίες. Αλλά, λέει, για να φανερωθεί στον Ισραήλ, γι' αυτό ήρθα να βαπτίζω. Για να οδηγηθούν όλοι, λέει, στην πίστη προς αυτόν και να υποδειχθεί στα πλήθη, γι' αυτό εγώ βαπτίζω. Διότι, καθώς εγώ βαπτίζω, συρρέουν τα πλήθη. Και καθώς αυτοί συγκεντρώνονται, φανερώνεται σε αυτούς ο Χριστός κηρυσσόμενος από εμένα, και υποδεικνύεται παρών στους παρόντες. Διότι, αν δεν συνέρρεαν εξαιτίας του βαπτίσματος, πώς θα μπορούσε να υποδειχθεί ο Κύριος από τον Ιωάννη; Διότι βέβαια δεν θα περιερχόταν τα σπίτια και θα περιήγε από το χέρι τον Χριστό για να τον δείχνει στον καθένα. Γι' αυτό λοιπόν, λέει, ήρθα βαπτίζοντας με ύδωρ, ώστε να φανερωθεί από εμένα στα πλήθη που συνέρχονται για το βάπτισμα. Από αυτό δε μαθαίνουμε ότι τα λεγόμενα παιδικά θαύματα του Χριστού είναι ψευδή και επινοημένα από εκείνους που θέλουν να διακωμωδήσουν το μυστήριο. Διότι, αν ήταν αληθινά, πώς ήταν δυνατόν να αγνοείται ο Κύριος κάνοντας αυτά; Επειδή προφανώς δεν ήταν λογικό, επιτελώντας τέτοια θαύματα, να μην είναι πασίγνωστος. Αλλά δεν συμβαίνει αυτό, δεν συμβαίνει.