Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ 1:39

διότι γνωρίζει τα πάντα ως Θεός· θέτοντας όμως την ερώτηση ως αρχή και ρίζα για τη συζήτηση. <Εκείνοι δε του είπαν: Ραββί, πού μένεις;> Με ευγένεια απαντούν αυτοί που ρωτήθηκαν· διότι τον αποκαλούν ήδη δάσκαλο, εκφράζοντας σαφώς με αυτόν τον τρόπο την επιθυμία τους να μάθουν κάτι· έπειτα ζητούν να μάθουν την κατοικία του, με σκοπό να πουν εκεί όσα χρειάζονται σε κατάλληλο χρόνο· διότι βεβαίως δεν θεωρούσαν σωστό, όπως είναι φυσικό, να κάνουν πάρεργο του δρόμου τον λόγο για τα αναγκαία ζητήματα· τα λεγόμενα, όμως, θα αποτελέσουν και πάλι για εμάς έναν ωφέλιμο τύπο. <Λέει σε αυτούς: Ελάτε και θα δείτε.> Δεν τους υποδεικνύει την οικία, αν και του ζητήθηκε να το κάνει αυτό, αλλά μάλλον τους προτρέπει να πάνε σε αυτήν αμέσως· διδάσκοντας πρώτα αυτό, δίνοντας το παράδειγμα με την πράξη του, ότι δεν είναι καλό η αναζήτηση των αγαθών να αναβάλλεται· διότι η καθυστέρηση σε όσα έχουν τη φύση να ωφελούν είναι εντελώς επιζήμια· έπειτα, εκτός από αυτό, προσθέτει και το εξής: ότι για όσους αγνοούν ακόμη τον άγιο οίκο του Σωτήρος ημών Χριστού, δηλαδή την Εκκλησία, δεν αρκεί για τη σωτηρία το να μάθουν πού βρίσκεται, αλλά το να προσέλθουν σε αυτόν μέσω της πίστεως, και βεβαίως να δουν όσα τελούνται μυστικώς σε αυτόν. <Πήγαν λοιπόν και είδαν πού μένει και έμειναν κοντά του εκείνη την ημέρα· η ώρα ήταν περίπου δέκατη.> Με αφοσίωση οι μαθητές διδάσκονταν τη γνώση των θείων μυστηρίων· διότι νομίζω ότι δεν πρέπει στους φιλομαθείς να υπάρχει μια διάνοια που να ικανοποιείται και να αποκάμνει εύκολα, αλλά μάλλον ιδιαίτερα φιλόπονη, και ανώτερη από τη μικροψυχία στους αγαθούς κόπους, ώστε σε όλο τον χρόνο της ζωής να διαπρέπει με απόλυτη προθυμία· διότι νομίζω ότι αυτό ακριβώς φανερώνει με αινιγματικό τρόπο το: Έμειναν κοντά του εκείνη την ημέρα.

Και επειδή λέει «Η ώρα ήταν περίπου δεκάτη», λέμε και ως προς αυτό ακριβώς, εφαρμόζοντας τον χρήσιμο και οικείο στον καθένα λόγο, ότι πάλι ο συγγραφέας μάς διδάσκει τη θεολογία μέσω αυτής της τόσο λεπτής παρατήρησης, ότι δηλαδή το μέγα μυστήριο του Σωτήρος μας δεν φανερώθηκε στην αρχή αυτού του αιώνα, αλλά στο τέλος, όταν πια ο καιρός τελείωνε· διότι στις έσχατες ημέρες, όπως είναι γραμμένο, όλοι έχουμε αναδειχθεί διδακτοί του Θεού. Δέξου, λοιπόν, πάλι την εικόνα των λεγομένων σχετικά με τη δεκάτη ώρα, ότι δηλαδή οι μαθητές παρέμειναν κοντά στον Σωτήρα, για τους οποίους ο άγιος Ευαγγελιστής λέει ότι, αφού κατέλυσαν μια φορά, παρέμειναν μαζί του· ώστε πάλι να μαθαίνουν όσοι μέσω της πίστεως εισέρχονται στον θείο οίκο και προστρέχουν στον ίδιο τον Χριστό, ότι πρέπει να παραμένουν κοντά του, και να μην αγαπούν πάλι την αποξένωση, είτε εκτρεπόμενοι προς την αμαρτία είτε παλινδρομώντας προς την απιστία. <Ο Ανδρέας, ο αδελφός του Σίμωνα Πέτρου, ήταν ένας από τους δύο που άκουσαν τον Ιωάννη και τον ακολούθησαν· αυτός βρίσκει πρώτος τον αδελφό του τον Σίμωνα, και του λέει: Βρήκαμε τον Μεσσία, και τον οδήγησε στον Ιησού.> Αυτοί, μόλις έλαβαν το τάλαντο, αμέσως εφαρμόζουν την εργασία του ταλάντου και την προσφέρουν στον δεσπότη.

Έπειτα, «εμφανίστηκε ένας άνθρωπος απεσταλμένος από τον Θεό, το όνομά του ήταν Ιωάννης. Αυτός ήλθε ως μάρτυρας, για να μαρτυρήσει για το φως, ώστε όλοι να πιστέψουν μέσω αυτού. Δεν ήταν εκείνος το φως, αλλά ήλθε για να μαρτυρήσει για το φως. Ήταν το φως το αληθινό, το οποίο φωτίζει κάθε άνθρωπο που έρχεται στον κόσμο. Στον κόσμο ήταν, και ο κόσμος δημιουργήθηκε δι' αυτού, και ο κόσμος δεν τον γνώρισε. Ήλθε στα δικά του, και οι δικοί του δεν τον δέχθηκαν. Όσοι όμως τον δέχθηκαν, τους έδωσε την εξουσία να γίνουν τέκνα Θεού· οι οποίοι δεν γεννήθηκαν από αίμα και σάρκα, αλλά γεννήθηκαν από τον Θεό. Και ο Λόγος, λέει, έγινε σάρκα, και κατασκήνωσε ανάμεσά μας. Ο Ιωάννης μαρτυρεί και φωνάζει δυνατά λέγοντας: αυτός ήταν για τον οποίο σας είπα»· και ότι «από το πλήρωμά του όλοι εμείς λάβαμε». Και λέει «δεν είμαι εγώ ο Χριστός, αλλά φωνή αυτού που βοά στην έρημο». 13. Και όταν διηγείται όλα αυτά, λέει «αυτά έγιναν στη Βηθαβαρά»· σε άλλα όμως αντίγραφα «στη Βηθανία, πέρα από τον Ιορδάνη». Και μετά από αυτά δείχνει ότι του είπαν κάποιοι από τους μαθητές του Ιωάννη: «Ραββί, πού μένεις; Εκείνος δε είπε: ελάτε και δείτε· και πήγαν, και έμειναν κοντά του εκείνη την ημέρα.»

Και την επομένη, «η ώρα ήταν περίπου η δεκάτη», ο Ανδρέας, ο αδελφός του Σίμωνα Πέτρου, ήταν ένας από τους δύο που τον είχαν ακολουθήσει· αυτός βρίσκει πρώτος τον δικό του αδελφό, τον Σίμωνα, και του λέει: «Βρήκαμε τον Μεσσία» (το οποίο μεταφράζεται Χριστός). Αυτός τον οδήγησε στον Ιησού. Ο Ιησούς, αφού τον κοίταξε, είπε: «Εσύ είσαι ο Σίμων ο υιός του Ιωνά, εσύ θα ονομαστείς Κηφάς» (το οποίο ερμηνεύεται Πέτρος). Την επόμενη ημέρα, ο Ιησούς θέλησε να αναχωρήσει για τη Γαλιλαία, και βρίσκει τον Φίλιππο και του λέει: «Ακολούθησέ με». Ο Φίλιππος καταγόταν από τη Βηθσαϊδά, από την πόλη του Ανδρέα και του Πέτρου. Βρίσκει ο Φίλιππος τον Ναθαναήλ και του λέει: «Αυτόν για τον οποίο έγραψε ο Μωυσής στον Νόμο και οι προφήτες, τον βρήκαμε, τον Ιησού, τον υιό του Ιωσήφ από τη Ναζαρέτ». Και του είπε ο Ναθαναήλ: «Από τη Ναζαρέτ είναι δυνατόν να προέλθει κάτι καλό;» Του λέει ο Φίλιππος: «Έλα και δες». Όταν ο Ιησούς είδε τον Ναθαναήλ να έρχεται προς αυτόν, λέει γι' αυτόν: «Ιδού ένας αληθινός Ισραηλίτης, στον οποίο δεν υπάρχει δόλος». Του λέει ο Ναθαναήλ: «Από πού με γνωρίζεις;» Αποκρίθηκε ο Ιησούς και του είπε: «Προτού σε φωνάξει ο Φίλιππος, ενώ ήσουν κάτω από τη συκιά, σε είδα». Αποκρίθηκε σε αυτόν ο Ναθαναήλ και είπε: «Ραββί, εσύ είσαι ο Υιός του Θεού, εσύ είσαι ο βασιλιάς του Ισραήλ». Αποκρίθηκε σε αυτόν ο Ιησούς και του είπε: «Επειδή σου είπα ότι σε είδα κάτω από τη συκιά πιστεύεις; Μεγαλύτερα από αυτά θα δεις».

Αυτή δε ήταν η δέκατη όγδοη ημέρα μετά τον πειρασμό, καθώς προείπαμε, και η πρώτη κατά τον Ιωάννη, όταν ακολούθησαν τον Ιησού ο Ανδρέας και οι συν αυτώ και έμειναν κοντά Του εκείνη την ημέρα (η ώρα ήταν περίπου η δέκατη), όταν ο Ανδρέας, αφού βρήκε τον αδελφό του Σίμωνα, τον οδήγησε στον Ιησού. Έπειτα το Ευαγγέλιο λέγει: «την επομένη θέλησε να αναχωρήσει για τη Γαλιλαία και βρίσκει τον Φίλιππο και του λέγει ο Κύριος: ακολούθησέ με». Αυτή δε ήταν η δέκατη ένατη ημέρα μετά τον πειρασμό, όπως προκύπτει από τη σειρά του Ευαγγελίου, σχετικά με την κλήση του Φιλίππου και του Ναθαναήλ. Και λοιπόν την τρίτη ημέρα, λέγει, έγινε γάμος στην Κανά της Γαλιλαίας, μετά τις δύο προαναφερθείσες ημέρες από τον Ιωάννη. Με την προσθήκη, λοιπόν, των είκοσι ημερών στις σαράντα ημέρες του πειρασμού συμπληρώνονται δύο μήνες, οι οποίοι όταν συνενωθούν με τους δέκα μήνες συμπληρώνουν ένα έτος, το οποίο συνιστά τη συμπλήρωση τριάντα ετών από τη γέννηση του Κυρίου, και έτσι διαπιστώνεται ότι ο Χριστός τέλεσε το πρώτο σημείο της μεταβολής του ύδατος σε οίνο στο τέλος του τριακοστού έτους, πράγμα που πρέπει να γίνει αντιληπτό από εσένα προσέχοντας με ακρίβεια τη σειρά των Ευαγγελίων.

Μια αποστολική σάλπιγγα μας συγκέντρωσε σε πανήγυρη, ο Ανδρέας, ο πρωτότοκος του χορού των αποστόλων, ο πρωτοπαγής στύλος της εκκλησίας, ο Πέτρος πριν από τον Πέτρο, το θεμέλιο του θεμελίου, η αρχή της απαρχής, αυτός που καλεί πριν κληθεί, αυτός που σφραγίζει πριν σφραγιστεί, αυτός που οδηγεί άλλους πριν προσαχθεί, που κηρύττει ένα ευαγγέλιο το οποίο δεν έχει ακόμη γίνει πιστευτό, που ανοίγει τη θύρα στην οποία έως τότε δεν είχε εισέλθει, που αποκαλύπτει τη ζωή πριν τη διδαχθεί, που υπόσχεται άρτο τον οποίο δεν είχε ακόμη λάβει στα χέρια του. Μήπως άραγε είχε ακούσει κάτι μικρό ή μεγάλο από αυτά που αφορούν τη διδασκαλία; «Πού μένεις;» έλεγε ο ίδιος στον Ιησού. Και εκείνος απάντησε: «Ελάτε και θα δείτε.» Και τι το τόσο σπουδαίο είχε αυτή η λέξη, ώστε ο Ανδρέας να προτρέχει και να την εξαγγέλλει;

Διότι βέβαια υπήρξαν πολλοί αμνοί, και προφήτες, και χριστοί, και υιοί· αλλά από όλους εκείνους τον ξεχωρίζει με τεράστια διαφορά. Και δεν εξασφάλισε αυτή τη διάκριση μόνο με το οριστικό άρθρο, αλλά και με την προσθήκη του χαρακτηρισμού «Μονογενής». Διότι τίποτα το κοινό δεν έχει αυτός με την κτίση. Αν πάλι σε κάποιον φαίνεται ακατάλληλη η ώρα για να λέγονται αυτά τη δέκατη ώρα (διότι αυτή ήταν τότε η ώρα της ημέρας· «Ήταν περίπου η δέκατη ώρα», λέει), μου φαίνεται ότι αυτός πλανάται σφόδρα. Διότι για τους πολλούς και για εκείνους που είναι δούλοι της σάρκας, είναι εύλογο ο χρόνος μετά το γεύμα να μην είναι ιδιαίτερα κατάλληλος για κάποια από τα σοβαρά ζητήματα, επειδή η καρδιά τους βαραίνει από τα φαγητά· εδώ όμως επρόκειτο για έναν άνθρωπο που ούτε καν συμμετείχε στη συνηθισμένη τροφή, αλλά και το βράδυ το περνούσε με τόση νήψη, με όση εμείς τα χαράματα, ή μάλλον με πολύ περισσότερη (διότι σε εμάς πολλές φορές τα υπολείμματα του βραδινού φαγητού που παραμένουν προκαλούν φαντασιώσεις στην ψυχή, ενώ εκείνος με τίποτα από αυτά δεν βάραινε το πλοίο του)· επομένως, πολύ δικαιολογημένα, ακόμη και αργά το απόγευμα, μιλούσε για τέτοια θέματα. Έπειτα, διέμενε και στην έρημο, κοντά στον Ιορδάνη, όπου όλοι προσέρχονταν για το βάπτισμα με μεγάλο τρόμο, φροντίζοντας ελάχιστα τότε για τα βιοτικά· αφού άλλωστε και κοντά στον Χριστό παρέμειναν τρεις ημέρες και ήταν νηστικοί. Διότι αυτό είναι το γνώρισμα ενός φλογερού κήρυκα και επιμελούς γεωργού, το να μην αποχωρεί προτού δει ότι έχει ριζώσει ο λόγος που φύτεψε.

Το ότι λοιπόν έμειναν κοντά του εκείνη την ημέρα, το ανέφερε ο Ευαγγελιστής· το γιατί όμως, δεν το πρόσθεσε, καθώς η αιτία ήταν προφανής. Διότι ούτε εκείνοι τον ακολούθησαν ούτε ο Χριστός τους προσέλκυσε για κανέναν άλλον λόγο, παρά μόνο για τη διδασκαλία. Την οποία απόλαυσαν τόσο πλούσια και με τόση προθυμία μέσα σε μία μόνο νύχτα, ώστε αμέσως να προχωρήσουν στην άγρα και άλλων.

Ήλθαν, λέει, και παρέμειναν κοντά του την ημέρα εκείνη· και απλώς όλα τα υπόλοιπα όσα σχετίζονται με το βάπτισμα.

Άλλο. ΚΕ΄. Το «πού» είναι δηλωτικό του τόπου από τον οποίο περιέχεται το σώμα. Δεν είναι βέβαια περιγραπτό μόνον το σώμα, αλλά και ο τόπος που το περιέχει, ενώ μόνο ό,τι βρίσκεται έξω από τον τόπο είναι απερίγραπτο, ως απεριόριστο. Εάν λοιπόν ο Χριστός δεν είναι περιγραπτός, όχι μόνο δεν αποτελεί σώμα, αλλά βρίσκεται και έξω από τον τόπο· και πώς λέει ο ίδιος: «Ο άρτος τον οποίο εγώ θα δώσω είναι η σάρκα μου»; Και πάλι, όταν ο Ανδρέας και ο άλλος μαθητής τον ρώτησαν, «Πού μένεις;», απάντησε: «Ελάτε και δείτε»· «ήλθαν», λέγει, «και είδαν πού μένει». Επομένως είναι περιγραπτός, εφόσον προσέλαβε σώμα, μένοντας σε σπίτι, αναχωρώντας για το σπίτι και ερχόμενος από το σπίτι.

Επομένως, ούτε διαψεύστηκε, αλλά οδήγησε δύο μαθητές στον Χριστό. Διότι, όντας πραγματικά νυμφαγωγός, έκανε τα πάντα ώστε να οδηγήσει στον νυμφίο την ανθρώπινη φύση. Γι' αυτό και ο μεν Χριστός σιωπά ως νυμφίος, ενώ ο πρόξενος λέει τα πάντα. Και ως νυμφίος εμφανίζεται στο πλήθος ο Κύριος. Διότι στους γάμους δεν πηγαίνει η νύμφη προς τον νυμφίο, αλλά αυτός προς εκείνη, έστω κι αν είναι γιος βασιλιά. Γι' αυτό και ο Κύριος, επειδή επρόκειτο να νυμφευθεί τη φύση μας, κατέβηκε προς αυτήν στη γη και, αφού έγιναν οι γάμοι, την πήρε, όταν αναλήφθηκε στον πατρικό οίκο. «Αφού λοιπόν προσβλέψει», λέει, «ο Ιωάννης στον Ιησού», δηλαδή φανερώνοντας και με τα μάτια του τη χαρά που ένιωθε για τον Χριστό και τον θαυμασμό του, λέει: «Να ο αμνός». Και οι μαθητές, αφού μαλάκωσαν από τις συνεχείς μαρτυρίες, ακολούθησαν τον Ιησού, χωρίς να περιφρονήσουν τον Ιωάννη, αλλά μάλλον επειδή πείστηκαν σε αυτόν που μαρτυρούσε τα ανώτερα για τον Χριστό. «Όταν δε στράφηκε ο Ιησούς και τους είδε να ακολουθούν, τους λέει: Τι ζητάτε; Εκείνοι του είπαν: Ραββί, το οποίο μεταφραζόμενο σημαίνει Διδάσκαλε, πού μένεις; Τους λέει: Ελάτε και δείτε. Πήγαν λοιπόν και είδαν πού μένει και έμειναν κοντά του εκείνη την ημέρα. Η ώρα δε ήταν περίπου δεκάτη».

Ο Κύριος όμως δεν τους λέει τα γνωρίσματα της οικίας, αλλά, «Ελάτε», λέει, «και δείτε». Αυτό το κάνει, αφενός για να τους ελκύσει περισσότερο να τον ακολουθήσουν, αφετέρου για να δοκιμάσει τον πόθο τους, μήπως τυχόν αποκάμουν στον δρόμο. Διότι, αν είχαν προσέλθει με ψυχρή διάθεση, ούτε καν θα τον ακολουθούσαν μέχρι την οικία. Πώς όμως αλλού λέει, ότι «Ο Υιός του ανθρώπου δεν έχει πού να γείρει το κεφάλι του», ενώ εδώ φαίνεται να έχει οικία; Αυτό δεν είναι αντίθετο προς εκείνο. Διότι όταν λέει, «Δεν έχει πού να γείρει το κεφάλι του», δεν εννοεί αυτό, το να μην έχει καθόλου κατάλυμα, αλλά το να μην έχει δικό του. Αν λοιπόν έμενε σε οικία, δεν έμενε σε δική του, αλλά σε ξένη. Όχι μάταια επισημαίνει ο ευαγγελιστής τον χρόνο, ότι «Ήταν περίπου η δέκατη ώρα», αλλά για να διδάξει και όσους διδάσκουν και όσους θέλουν να μαθητεύσουν, ότι δεν πρέπει να γίνεται αναβολή εξαιτίας του χρόνου, αλλά και ο διδάσκαλος να μην αναβάλλει και να λέει ότι είναι αργά και αύριο θα μάθεις, και ο μαθητής να αναγνωρίζει κάθε καιρό ως κατάλληλο για μάθηση και να μην αναβάλλει την ακρόαση για την επόμενη μέρα. Και μαθαίνουμε επίσης και τούτο, ότι είχαν τόσο ελαφρύ στομάχι, και διατηρούσαν τέτοια νήψη, ώστε τον χρόνο που άλλοι ξοδεύουν για την ανάπαυση του σώματος, επειδή βαραίνουν από τα φαγητά και δεν μπορούν να καταπιαστούν με κάποιο σπουδαίο έργο, αυτοί τον αναλώναν στην ακρόαση της διδασκαλίας. Όντως ήταν μαθητές του άτροφου Ιωάννη.