Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ 1:41

Και επειδή λέει «Η ώρα ήταν περίπου δεκάτη», λέμε και ως προς αυτό ακριβώς, εφαρμόζοντας τον χρήσιμο και οικείο στον καθένα λόγο, ότι πάλι ο συγγραφέας μάς διδάσκει τη θεολογία μέσω αυτής της τόσο λεπτής παρατήρησης, ότι δηλαδή το μέγα μυστήριο του Σωτήρος μας δεν φανερώθηκε στην αρχή αυτού του αιώνα, αλλά στο τέλος, όταν πια ο καιρός τελείωνε· διότι στις έσχατες ημέρες, όπως είναι γραμμένο, όλοι έχουμε αναδειχθεί διδακτοί του Θεού. Δέξου, λοιπόν, πάλι την εικόνα των λεγομένων σχετικά με τη δεκάτη ώρα, ότι δηλαδή οι μαθητές παρέμειναν κοντά στον Σωτήρα, για τους οποίους ο άγιος Ευαγγελιστής λέει ότι, αφού κατέλυσαν μια φορά, παρέμειναν μαζί του· ώστε πάλι να μαθαίνουν όσοι μέσω της πίστεως εισέρχονται στον θείο οίκο και προστρέχουν στον ίδιο τον Χριστό, ότι πρέπει να παραμένουν κοντά του, και να μην αγαπούν πάλι την αποξένωση, είτε εκτρεπόμενοι προς την αμαρτία είτε παλινδρομώντας προς την απιστία. <Ο Ανδρέας, ο αδελφός του Σίμωνα Πέτρου, ήταν ένας από τους δύο που άκουσαν τον Ιωάννη και τον ακολούθησαν· αυτός βρίσκει πρώτος τον αδελφό του τον Σίμωνα, και του λέει: Βρήκαμε τον Μεσσία, και τον οδήγησε στον Ιησού.> Αυτοί, μόλις έλαβαν το τάλαντο, αμέσως εφαρμόζουν την εργασία του ταλάντου και την προσφέρουν στον δεσπότη.

Το δοχείο λοιπόν της σοφίας και της θεότητας, ο Χριστός, μεσιτεύοντας «συνδιαλλάσσει τα πάντα με τον Θεό μέσω του εαυτού του, μη καταλογίζοντας αμαρτίες», εκπληρώνοντας απόκρυφα μυστήρια με την πίστη της διαθήκης του που είχε προεπαγγελθεί από τον νόμο και τους προφήτες, κηρυσσόμενος Υιός Θεού και ονομαζόμενος υιός Δαβίδ· διότι είναι και τα δύο, Θεός και άνθρωπος, «μεσίτης Θεού και ανθρώπων», αληθινός «οίκος Θεού», «ιεράτευμα άγιο», χορηγός του Αγίου Πνεύματος, το οποίο αναγεννά και ανακαινίζει πάλι τα πάντα για τον Θεό· διότι «ο Λόγος έγινε σάρκα, και κατοίκησε ανάμεσά μας» και «είδαμε τη δόξα του, δόξα ως μονογενούς από τον Πατέρα». Όπως η βροχή, όταν ενσωματώνεται στα δέντρα και στα φυτά, διαμορφώνει σώμα και τον κάθε καρπό σύμφωνα με το είδος του, και στη μεν ελιά γίνεται πλούσιο λάδι, προσλαμβάνοντας από αυτήν το ουσιώδες, στο δε αμπέλι παίρνει τη χροιά του γλυκού κρασιού, στη συκιά γλυκαίνει ως σύκο και σε καθένα από τα σπέρματα αυξάνει τη βλάστηση ανάλογα με το είδος του· έτσι φρονώ ότι ο Λόγος του Θεού στο πρόσωπο της Μαρίας έγινε σάρκα και στο σπέρμα του Αβραάμ βρέθηκε ως άνθρωπος σύμφωνα με την επαγγελία. «Διότι βρήκαμε τον Μεσσία, για τον οποίο έγραψε ο Μωυσής».

Και την επομένη, «η ώρα ήταν περίπου η δεκάτη», ο Ανδρέας, ο αδελφός του Σίμωνα Πέτρου, ήταν ένας από τους δύο που τον είχαν ακολουθήσει· αυτός βρίσκει πρώτος τον δικό του αδελφό, τον Σίμωνα, και του λέει: «Βρήκαμε τον Μεσσία» (το οποίο μεταφράζεται Χριστός). Αυτός τον οδήγησε στον Ιησού. Ο Ιησούς, αφού τον κοίταξε, είπε: «Εσύ είσαι ο Σίμων ο υιός του Ιωνά, εσύ θα ονομαστείς Κηφάς» (το οποίο ερμηνεύεται Πέτρος). Την επόμενη ημέρα, ο Ιησούς θέλησε να αναχωρήσει για τη Γαλιλαία, και βρίσκει τον Φίλιππο και του λέει: «Ακολούθησέ με». Ο Φίλιππος καταγόταν από τη Βηθσαϊδά, από την πόλη του Ανδρέα και του Πέτρου. Βρίσκει ο Φίλιππος τον Ναθαναήλ και του λέει: «Αυτόν για τον οποίο έγραψε ο Μωυσής στον Νόμο και οι προφήτες, τον βρήκαμε, τον Ιησού, τον υιό του Ιωσήφ από τη Ναζαρέτ». Και του είπε ο Ναθαναήλ: «Από τη Ναζαρέτ είναι δυνατόν να προέλθει κάτι καλό;» Του λέει ο Φίλιππος: «Έλα και δες». Όταν ο Ιησούς είδε τον Ναθαναήλ να έρχεται προς αυτόν, λέει γι' αυτόν: «Ιδού ένας αληθινός Ισραηλίτης, στον οποίο δεν υπάρχει δόλος». Του λέει ο Ναθαναήλ: «Από πού με γνωρίζεις;» Αποκρίθηκε ο Ιησούς και του είπε: «Προτού σε φωνάξει ο Φίλιππος, ενώ ήσουν κάτω από τη συκιά, σε είδα». Αποκρίθηκε σε αυτόν ο Ναθαναήλ και είπε: «Ραββί, εσύ είσαι ο Υιός του Θεού, εσύ είσαι ο βασιλιάς του Ισραήλ». Αποκρίθηκε σε αυτόν ο Ιησούς και του είπε: «Επειδή σου είπα ότι σε είδα κάτω από τη συκιά πιστεύεις; Μεγαλύτερα από αυτά θα δεις».

Αυτή δε ήταν η δέκατη όγδοη ημέρα μετά τον πειρασμό, καθώς προείπαμε, και η πρώτη κατά τον Ιωάννη, όταν ακολούθησαν τον Ιησού ο Ανδρέας και οι συν αυτώ και έμειναν κοντά Του εκείνη την ημέρα (η ώρα ήταν περίπου η δέκατη), όταν ο Ανδρέας, αφού βρήκε τον αδελφό του Σίμωνα, τον οδήγησε στον Ιησού. Έπειτα το Ευαγγέλιο λέγει: «την επομένη θέλησε να αναχωρήσει για τη Γαλιλαία και βρίσκει τον Φίλιππο και του λέγει ο Κύριος: ακολούθησέ με». Αυτή δε ήταν η δέκατη ένατη ημέρα μετά τον πειρασμό, όπως προκύπτει από τη σειρά του Ευαγγελίου, σχετικά με την κλήση του Φιλίππου και του Ναθαναήλ. Και λοιπόν την τρίτη ημέρα, λέγει, έγινε γάμος στην Κανά της Γαλιλαίας, μετά τις δύο προαναφερθείσες ημέρες από τον Ιωάννη. Με την προσθήκη, λοιπόν, των είκοσι ημερών στις σαράντα ημέρες του πειρασμού συμπληρώνονται δύο μήνες, οι οποίοι όταν συνενωθούν με τους δέκα μήνες συμπληρώνουν ένα έτος, το οποίο συνιστά τη συμπλήρωση τριάντα ετών από τη γέννηση του Κυρίου, και έτσι διαπιστώνεται ότι ο Χριστός τέλεσε το πρώτο σημείο της μεταβολής του ύδατος σε οίνο στο τέλος του τριακοστού έτους, πράγμα που πρέπει να γίνει αντιληπτό από εσένα προσέχοντας με ακρίβεια τη σειρά των Ευαγγελίων.

Στη συνέχεια, λοιπόν, από αυτό το πρώτο σημείο επιτελεί και τα υπόλοιπα σημεία και διδάσκει το κήρυγμα, φανερώνοντας σε όλους τους ανθρώπους τη θαυμαστή και άρρητη φιλανθρωπία του και την ευαγγελική θαυματουργία, όπως πολλές φορές αναγκάστηκα να πω εξαιτίας της άγνοιας των πλανεμένων, οι οποίοι τολμούν να αντιλέγουν στην ακρίβεια των Ευαγγελίων, η οποία έχει εκτεθεί με αλληλουχία από το Άγιο Πνεύμα. 17. Διότι μια τόσο ακριβής απόδειξη δεν θα αφήσει περιθώριο σε εκείνους που αντιφάσκουν με τον ίδιο τους τον εαυτό· διότι δεν λέω ότι εναντιώνονται στην αλήθεια, επειδή ούτε καν το μπορούν. Καθίσταται γαρ φανερό ότι η αρχή της υπόλοιπης εξιστόρησης έγινε από το βάπτισμα· καθώς έτσι αποδεικνύεται πώς ο Κύριος, μετά την ημέρα του βαπτίσματος, βρέθηκε στον πειρασμό των σαράντα ημερών στην έρημο, γεγονότα για τα οποία το Άγιο Πνεύμα δεν μερίμνησε να τα αναφέρει μέσω του Ιωάννη· διότι αυτό είχε ήδη επισημανθεί μέσω των τριών Ευαγγελιστών. Και πάλι, στους άλλους Ευαγγελιστές δεν υπήρξε μέριμνα για τα υπόλοιπα, προκειμένου ο καθένας να βοηθείται από τον άλλον. Διότι η αλήθεια, όταν συλλέγεται από όλους, αποδεικνύεται ότι είναι μία και δεν βρίσκεται σε σύγκρουση με τον εαυτό της. Διότι αμέσως από εκεί, από τον πειρασμό, όπως είπα, έρχεται στη Ναζαρέτ και μένει εκεί, χωρίς να είναι ακόμη μαζί του κανένας μαθητής. Και από εκεί κατεβαίνει προς τον Ιωάννη, οπότε αμέσως καλείται ο Πέτρος μέσω του Ανδρέα, έπειτα ο Φίλιππος, και μέσω του Φιλίππου ο Ναθαναήλ.

Και ενώ στην ελιά παράγεται πλούσιο έλαιο, προσλαμβάνοντας από αυτήν το ουσιώδες, στο αμπέλι αποκτά το χρώμα του ο γλυκύς οίνος, στη συκιά γλυκαίνει το σύκο, και σε καθένα από τα σπέρματα αναπτύσσεται η βλάστηση σύμφωνα με το είδος του· έτσι, νομίζω, ο Λόγος του Θεού μέσα στη Μαρία έγινε σάρκα και μέσα στο σπέρμα του Αβραάμ βρέθηκε ως άνθρωπος, σύμφωνα με την υπόσχεση: «διότι βρήκαμε τον Μεσσία, για τον οποίο έγραψε ο Μωυσής». Όπως δε είπε ο Μωυσής: «Ας κατέλθει σαν βροχή ο λόγος μου», και ο Δαβίδ: «Ας κατέλθει σαν δροσιά πάνω σε μαλλί προβάτου, και σαν σταγόνες που στάζουν πάνω στη γη», (όπως δηλαδή το μαλλί δεχόμενο τη δροσιά αυξάνει την παραγωγή του, και η γη δεχόμενη τη βροχή αυξάνει τον καρπό που ελπίζουν οι γεωργοί, αποδεχόμενη το πρόσταγμα του Δεσπότη, παρέχοντας πρόθυμα τη φύση της, επιδεικνύοντας δε μεγαλύτερη σπουδή στο να λαμβάνει από Αυτόν), έτσι ακριβώς και η παρθένος Μαρία, όταν λέει «πώς θα γνωρίσω ότι θα μου συμβεί αυτό;», άκουσε: «Πνεύμα Κυρίου θα έλθει επάνω σου και δύναμη Υψίστου θα σε επισκιάσει· γι' αυτό και το γεννώμενο από εσένα θα είναι άγιο και θα ονομαστεί Υιός Υψίστου». Ο Χριστός λαλεί μέσω του αγγέλου, και ο Δεσπότης αναπλάθει τον Εαυτό Του μέσα στο δικό Του πλάσμα, «αφού έλαβε μορφή δούλου»· και η μεν Μαρία αντλεί τον Λόγο για σύλληψη, όπως η γη τη βροχή, ενώ ο Λόγος του Θεού αναδεικνύει τον Εαυτό Του ως άγιο καρπό, προσλαμβάνοντας τη θνητή φύση.

Πρόσεξε, λοιπόν, ότι εμφανίζεται νωρίς στις γυναίκες, ενώ αργά στους αποστόλους· διότι το μεν πρωί απηύθυνε εδώ στις γυναίκες το «Χαίρετε», ενώ αργά στη Σιών απηύθυνε το «Ειρήνη» στους μαθητές· «Χαίρετε» στις γυναίκες, για να αναιρέσει την απόφαση της λύπης, «Ειρήνη» στους μαθητές, για να καταλύσει την έχθρα που φύτεψε ο δράκοντας. Γι' αυτό τους έλεγε, κάνοντας αυτή τη διάκριση: «Ειρήνη σε εσάς· διότι ο πόλεμος προορίζεται για τον διάβολο, η έχθρα προς εκείνον παραμένει· επειδή πρέπει να συντριβεί το κέρας του, πρέπει να χυθεί το δηλητήριό του, πρέπει να ποδοπατηθεί το κεντρί του. Τώρα θα σφυρηλατήσω όπλα με τα οποία θα διεξαχθεί πόλεμος εναντίον του». Όχι μάταια, λοιπόν, ο Ανδρέας ανήγγειλε στον Πέτρο: «Βρήκαμε τον Μεσσία, που λέγεται Χριστός», επειδή και ο Θεός αυτά τα λόγια εξέφραζε μέσω της προφητείας του Ησαΐα: «Εάν αναζητάς, ζήτα και κατοίκησε μαζί μου». Γι' αυτό ο Ανδρέας τόλμησε να ρωτήσει τον Χριστό: «Γνωρίζω βέβαια ότι δεν έχεις οικία πάνω στη γη, δεν οικοδομείς μέσα στη φθορά, δεν φτιάχνεις σκηνή με πλίνθους. ‘Πού μένεις;’ για να γίνω θυρωρός της δεσποτικής αυλής. ‘Διότι προτίμησα να βρίσκομαι παραπεταμένος στον οίκο του Θεού μου, παρά να κατοικώ σε σκηνώματα αμαρτωλών.’ ‘Πού μένεις;’ Εάν το μάθω, δεν θα απομακρυνθώ από τη θύρα».

Διότι, αφού πήγαν και άκουσαν ένα βράδυ, δεν επέστρεψαν πλέον στον Ιωάννη, αλλά τόσο πολύ προσηλώθηκαν σε αυτόν, ώστε να αναλάβουν τη διακονία του Ιωάννη και να τον κηρύττουν και οι ίδιοι. Διότι, λέγει, βρίσκει αυτός τον ίδιο του τον αδελφό, τον Σίμωνα, και του λέγει: «Βρήκαμε τον Μεσσία, το οποίο μεταφραζόμενο σημαίνει, ο Χριστός». Παρατήρησε δε και εκείνο, πώς, όταν μεν έλεγε: «Εκείνος που έρχεται οπίσω μου, έγινε ανώτερός μου», και ότι «Δεν είμαι ικανός να λύσω τον ιμάντα του υποδήματός του», δεν προσείλκυσε κανέναν· όταν όμως μίλησε περί της οικονομίας και έφερε τον λόγο σε κάτι πιο ταπεινό, τότε τον ακολούθησαν οι μαθητές. Δεν μπορεί δε να παρατηρήσει κανείς μόνο αυτό, αλλά και το ότι οι πολλοί δεν προσελκύονται τόσο πολύ όταν λέγεται κάτι μεγάλο και υψηλό περί του Θεού, όσο όταν λέγεται κάτι αγαθό και φιλάνθρωπο και το οποίο συντείνει στη σωτηρία των ανθρώπων που ακούν.

Ομιλία ΙΘ΄. Βρίσκει αυτός πρώτος τον δικό του αδελφό, τον Σίμωνα, και του λέγει: «Βρήκαμε τον Μεσσία», το οποίο μεταφράζεται Χριστός· και τον οδήγησε στον Ιησού. α΄. Ο Θεός, δημιουργώντας τον άνθρωπο στην αρχή, δεν τον άφησε να είναι μόνος, αλλά του έδωσε ως βοηθό τη γυναίκα και όρισε να συγκατοικούν, γνωρίζοντας ότι από αυτή τη συμβίωση θα προέκυπτε μεγάλο όφελος. Διότι τι σημασία έχει εάν η γυναίκα δεν έκανε την πρέπουσα χρήση αυτής της ευεργεσίας;

Γι' αυτόν τον λόγο έχει οικονομηθεί ο γάμος, ώστε εκείνο που λείπει στον έναν να συμπληρώνεται από τον άλλον, και η ελλιπής ανθρώπινη φύση να γίνεται κατ' αυτόν τον τρόπο αυτάρκης, ώστε, αν και έχει γίνει πλέον θνητή, να διατηρεί μέσω της διαδοχής την αθανασία για πολύ καιρό. Και θα μπορούσαμε βέβαια να επεκταθούμε περισσότερο σε αυτό το θέμα, αποδεικνύοντας πόσα οφέλη προκύπτουν σε όσους ενώνονται μέσω της γνήσιας και ειλικρινούς συμβίωσης μεταξύ τους· αλλά άλλο είναι το κατεπείγον τώρα, εξαιτίας του οποίου άλλωστε ειπώθηκαν αυτά. Διότι ο Ανδρέας, αφού παρέμεινε κοντά στον Ιησού και έμαθε αυτά που έμαθε, δεν κράτησε τον θησαυρό για τον εαυτό του, αλλά βιάζεται και τρέχει γρήγορα στον αδελφό του, για να του μεταδώσει τα αγαθά τα οποία είχε λάβει. Για ποιον λόγο όμως δεν ανέφερε ο Ιωάννης ποια είναι εκείνα που συζήτησε μαζί τους ο Χριστός; Και από πού είναι φανερό ότι γι' αυτόν τον λόγο παρέμειναν κοντά του; Αυτό βέβαια το αποδείξαμε και προηγουμένως· αλλά είναι δυνατόν να το μάθουμε και από αυτά που αναγνώστηκαν σήμερα. Διότι πρόσεξε τι λέει αυτός προς τον αδελφό του: «Βρήκαμε τον Μεσσία, που ερμηνεύεται Χριστός».

Πρόσεξε δε, ότι ο Ιησούς στρέφεται προς αυτούς που τον ακολουθούν και τους δείχνει το πρόσωπό του. Διότι, εάν δεν ακολουθήσεις τον Ιησού διά της αγαθής πράξεως, δεν θα φτάσεις στη θεωρία του προσώπου του Κυρίου, ούτε θα μεταβείς στην κατοικία του, δηλαδή, δεν θα φτάσεις στον φωτισμό της θείας γνώσης· διότι κατοικία του Χριστού είναι το φως. «Διότι», λέει, «κατοικεί σε φως απρόσιτο.» Διότι εκείνος που δεν έχει καθαρίσει τον εαυτό του, και δεν τον έχει ακολουθήσει διά της καθάρσεως, πώς θα φωτιστεί στη γνώση; «Ήταν δε ο Ανδρέας, ο αδελφός του Σίμωνα Πέτρου, ο ένας από τους δύο που άκουσαν τα λόγια του Ιωάννη και τον ακολούθησαν. Αυτός βρίσκει πρώτα τον δικό του αδελφό, τον Σίμωνα, και του λέει: Βρήκαμε τον Μεσσία, που μεταφράζεται Χριστός· και τον οδήγησε στον Ιησού. Όταν τον κοίταξε ο Ιησούς, είπε: Εσύ είσαι ο Σίμων, ο γιος του Ιωνά, εσύ θα ονομαστείς Κηφάς, που ερμηνεύεται Πέτρος.» Το μεν όνομα του Ανδρέα μάς το κάνει γνωστό, του άλλου όμως καθόλου. Διότι μερικοί λένε ότι αυτός ήταν ο Ιωάννης, που γράφει αυτά· άλλοι δε, ότι εκείνος δεν συγκαταλεγόταν στους επιφανείς· και συνάμα δεν υπήρχε κάποιο όφελος από το να μαθευτεί το όνομα. Τον Ανδρέα όμως τον μνημονεύει, και ως επιφανή, αλλά και ως εκείνον που οδήγησε κοντά Του τον ίδιο του τον αδελφό.

Παρατήρησε όμως τη φιλαδελφία, πώς δεν απέκρυψε το αγαθό από τον αδελφό, αλλά μοιράζεται μαζί του τον θησαυρό, και βγάζει φωνή γεμάτη μεγάλη χαρά λέγοντας: «Εύρηκαμεν»· διότι, όπως φαίνεται, από πολύ καιρό ποθούσαν και ασχολούνταν με την αναζήτηση. Και δεν λέει απλώς, Μεσσία, αλλά, «τον Μεσσία», με το άρθρο, εκείνον ακριβώς που είναι ο κυρίως Χριστός. Διότι αυτός που περίμεναν ήταν ένας, αν και πολλοί ονομάζονταν χριστοί και υιοί του Θεού. Και τον οδήγησε προς τον Ιησού, όχι επειδή ήταν εύκολος στον χαρακτήρα και παρασυρόταν από κάθε λόγο, αλλά μάλλον ως άνθρωπο οξύ και θερμό, και που δέχθηκε με καλή διάθεση τους λόγους που του είπε ο αδελφός του για τον Χριστό. Διότι είναι φυσικό ο Ανδρέας να του συζήτησε περισσότερα, και να του ανήγγειλε με ακρίβεια τα περί του Χριστού, εφόσον είχε μείνει κοντά στον Χριστό και είχε διδαχθεί κάποια πιο μυστικά πράγματα. Αν όμως κάποιος επιμένει να κατακρίνει τον Πέτρο για ευπιστία, ας μάθει και τούτο, ότι ούτε καν έχει γραφεί ότι πίστεψε αμέσως στον Ανδρέα, αλλά ότι «τον οδήγησε προς τον Ιησού», το οποίο είναι μάλλον γνώρισμα σταθερής διάνοιας και όχι ανθρώπου που άγεται και φέρεται. Διότι δεν παραδέχθηκε απλώς τα λόγια του Ανδρέα, αλλά θέλησε να δει και τον Χριστό· ώστε αν βρει κάτι αξιόλογο, να τον ακολουθήσει, αν όμως όχι, να κάνει πίσω· επομένως, το ότι οδηγήθηκε προς τον Ιησού δεν είναι γνώρισμα αφέλειας, αλλά εξεταστικής ακρίβειας. Τι κάνει λοιπόν ο Κύριος; Αρχίζει να του αποκαλύπτει τον εαυτό Του με το να προφητεύσει γι' αυτόν.