Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ 1:44

Πρέπει να γνωρίζουμε ότι η Ιερά Γραφή ονομάζει τη θάλασσα της Γαλιλαίας λίμνη της Τιβεριάδας· εκεί όπου βρέθηκαν και οι θεσπέσιοι μαθητές να ασκούν την τέχνη των αλιέων. Απευθύνει λοιπόν τα λόγια του ο Θεός των όλων διαμέσου της φωνής του προφήτη προς το παρόν, σαν να απευθύνεται προς τις χώρες ή τις πόλεις της φυλής του Ζαβουλών και του Νεφθαλείμ, οι οποίες βρίσκονταν δίπλα στη λίμνη της Τιβεριάδας· και σαν να τους έδινε το ποτήριο της σωτηρίας, και να τους προσέφερε το κρασί που ευφραίνει την καρδιά του ανθρώπου, δηλαδή το κήρυγμα για τον Χριστό. Αυτό, λέει, πιες πρώτα, και κάνε το γρήγορα, δηλαδή, ω χώρα του Ζαβουλών και του Νεφθαλείμ, δεχτείτε το σωτήριο κήρυγμα. Αλλά κάντε το γρήγορα, δηλαδή, χωρίς καμία απολύτως καθυστέρηση. Και οι μαθητές, όπως είπα, ήταν οξείς και προχώρησαν με μεγάλη προθυμία στο να πιστέψουν στον Χριστό. Διότι τον ακολούθησαν αμέσως, αφήνοντας τα δίχτυα και τον πατέρα τους, και δεν χρειάστηκαν μακρά κατήχηση. Επειδή άκουσαν: «Ελάτε πίσω μου, και θα σας κάνω αλιείς ανθρώπων, και τον ακολούθησαν.» Με τον ίδιο τρόπο θα βρούμε και άλλους από τους αγίους αποστόλους να έχουν κληθεί, και να έχουν εκπληρώσει τον λόγο της κατήχησης στον Χριστό. Διότι ο Ιωάννης γράφει τα εξής για τον Σωτήρα όλων μας, τον Χριστό: «Την επόμενη ημέρα θέλησε να αναχωρήσει για τη Γαλιλαία· και βρίσκει τον Φίλιππο, και του λέει ο Ιησούς:» Ακολούθησέ με. Ο Φίλιππος ήταν από τη Βηθσαϊδά, από την πατρίδα του Ανδρέα και του Πέτρου.

Το δοχείο λοιπόν της σοφίας και της θεότητας, ο Χριστός, μεσιτεύοντας «συνδιαλλάσσει τα πάντα με τον Θεό μέσω του εαυτού του, μη καταλογίζοντας αμαρτίες», εκπληρώνοντας απόκρυφα μυστήρια με την πίστη της διαθήκης του που είχε προεπαγγελθεί από τον νόμο και τους προφήτες, κηρυσσόμενος Υιός Θεού και ονομαζόμενος υιός Δαβίδ· διότι είναι και τα δύο, Θεός και άνθρωπος, «μεσίτης Θεού και ανθρώπων», αληθινός «οίκος Θεού», «ιεράτευμα άγιο», χορηγός του Αγίου Πνεύματος, το οποίο αναγεννά και ανακαινίζει πάλι τα πάντα για τον Θεό· διότι «ο Λόγος έγινε σάρκα, και κατοίκησε ανάμεσά μας» και «είδαμε τη δόξα του, δόξα ως μονογενούς από τον Πατέρα». Όπως η βροχή, όταν ενσωματώνεται στα δέντρα και στα φυτά, διαμορφώνει σώμα και τον κάθε καρπό σύμφωνα με το είδος του, και στη μεν ελιά γίνεται πλούσιο λάδι, προσλαμβάνοντας από αυτήν το ουσιώδες, στο δε αμπέλι παίρνει τη χροιά του γλυκού κρασιού, στη συκιά γλυκαίνει ως σύκο και σε καθένα από τα σπέρματα αυξάνει τη βλάστηση ανάλογα με το είδος του· έτσι φρονώ ότι ο Λόγος του Θεού στο πρόσωπο της Μαρίας έγινε σάρκα και στο σπέρμα του Αβραάμ βρέθηκε ως άνθρωπος σύμφωνα με την επαγγελία. «Διότι βρήκαμε τον Μεσσία, για τον οποίο έγραψε ο Μωυσής».

Και την επομένη, «η ώρα ήταν περίπου η δεκάτη», ο Ανδρέας, ο αδελφός του Σίμωνα Πέτρου, ήταν ένας από τους δύο που τον είχαν ακολουθήσει· αυτός βρίσκει πρώτος τον δικό του αδελφό, τον Σίμωνα, και του λέει: «Βρήκαμε τον Μεσσία» (το οποίο μεταφράζεται Χριστός). Αυτός τον οδήγησε στον Ιησού. Ο Ιησούς, αφού τον κοίταξε, είπε: «Εσύ είσαι ο Σίμων ο υιός του Ιωνά, εσύ θα ονομαστείς Κηφάς» (το οποίο ερμηνεύεται Πέτρος). Την επόμενη ημέρα, ο Ιησούς θέλησε να αναχωρήσει για τη Γαλιλαία, και βρίσκει τον Φίλιππο και του λέει: «Ακολούθησέ με». Ο Φίλιππος καταγόταν από τη Βηθσαϊδά, από την πόλη του Ανδρέα και του Πέτρου. Βρίσκει ο Φίλιππος τον Ναθαναήλ και του λέει: «Αυτόν για τον οποίο έγραψε ο Μωυσής στον Νόμο και οι προφήτες, τον βρήκαμε, τον Ιησού, τον υιό του Ιωσήφ από τη Ναζαρέτ». Και του είπε ο Ναθαναήλ: «Από τη Ναζαρέτ είναι δυνατόν να προέλθει κάτι καλό;» Του λέει ο Φίλιππος: «Έλα και δες». Όταν ο Ιησούς είδε τον Ναθαναήλ να έρχεται προς αυτόν, λέει γι' αυτόν: «Ιδού ένας αληθινός Ισραηλίτης, στον οποίο δεν υπάρχει δόλος». Του λέει ο Ναθαναήλ: «Από πού με γνωρίζεις;» Αποκρίθηκε ο Ιησούς και του είπε: «Προτού σε φωνάξει ο Φίλιππος, ενώ ήσουν κάτω από τη συκιά, σε είδα». Αποκρίθηκε σε αυτόν ο Ναθαναήλ και είπε: «Ραββί, εσύ είσαι ο Υιός του Θεού, εσύ είσαι ο βασιλιάς του Ισραήλ». Αποκρίθηκε σε αυτόν ο Ιησούς και του είπε: «Επειδή σου είπα ότι σε είδα κάτω από τη συκιά πιστεύεις; Μεγαλύτερα από αυτά θα δεις».

Στη συνέχεια, λοιπόν, από αυτό το πρώτο σημείο επιτελεί και τα υπόλοιπα σημεία και διδάσκει το κήρυγμα, φανερώνοντας σε όλους τους ανθρώπους τη θαυμαστή και άρρητη φιλανθρωπία του και την ευαγγελική θαυματουργία, όπως πολλές φορές αναγκάστηκα να πω εξαιτίας της άγνοιας των πλανεμένων, οι οποίοι τολμούν να αντιλέγουν στην ακρίβεια των Ευαγγελίων, η οποία έχει εκτεθεί με αλληλουχία από το Άγιο Πνεύμα. 17. Διότι μια τόσο ακριβής απόδειξη δεν θα αφήσει περιθώριο σε εκείνους που αντιφάσκουν με τον ίδιο τους τον εαυτό· διότι δεν λέω ότι εναντιώνονται στην αλήθεια, επειδή ούτε καν το μπορούν. Καθίσταται γαρ φανερό ότι η αρχή της υπόλοιπης εξιστόρησης έγινε από το βάπτισμα· καθώς έτσι αποδεικνύεται πώς ο Κύριος, μετά την ημέρα του βαπτίσματος, βρέθηκε στον πειρασμό των σαράντα ημερών στην έρημο, γεγονότα για τα οποία το Άγιο Πνεύμα δεν μερίμνησε να τα αναφέρει μέσω του Ιωάννη· διότι αυτό είχε ήδη επισημανθεί μέσω των τριών Ευαγγελιστών. Και πάλι, στους άλλους Ευαγγελιστές δεν υπήρξε μέριμνα για τα υπόλοιπα, προκειμένου ο καθένας να βοηθείται από τον άλλον. Διότι η αλήθεια, όταν συλλέγεται από όλους, αποδεικνύεται ότι είναι μία και δεν βρίσκεται σε σύγκρουση με τον εαυτό της. Διότι αμέσως από εκεί, από τον πειρασμό, όπως είπα, έρχεται στη Ναζαρέτ και μένει εκεί, χωρίς να είναι ακόμη μαζί του κανένας μαθητής. Και από εκεί κατεβαίνει προς τον Ιωάννη, οπότε αμέσως καλείται ο Πέτρος μέσω του Ανδρέα, έπειτα ο Φίλιππος, και μέσω του Φιλίππου ο Ναθαναήλ.

Και ενώ στην ελιά παράγεται πλούσιο έλαιο, προσλαμβάνοντας από αυτήν το ουσιώδες, στο αμπέλι αποκτά το χρώμα του ο γλυκύς οίνος, στη συκιά γλυκαίνει το σύκο, και σε καθένα από τα σπέρματα αναπτύσσεται η βλάστηση σύμφωνα με το είδος του· έτσι, νομίζω, ο Λόγος του Θεού μέσα στη Μαρία έγινε σάρκα και μέσα στο σπέρμα του Αβραάμ βρέθηκε ως άνθρωπος, σύμφωνα με την υπόσχεση: «διότι βρήκαμε τον Μεσσία, για τον οποίο έγραψε ο Μωυσής». Όπως δε είπε ο Μωυσής: «Ας κατέλθει σαν βροχή ο λόγος μου», και ο Δαβίδ: «Ας κατέλθει σαν δροσιά πάνω σε μαλλί προβάτου, και σαν σταγόνες που στάζουν πάνω στη γη», (όπως δηλαδή το μαλλί δεχόμενο τη δροσιά αυξάνει την παραγωγή του, και η γη δεχόμενη τη βροχή αυξάνει τον καρπό που ελπίζουν οι γεωργοί, αποδεχόμενη το πρόσταγμα του Δεσπότη, παρέχοντας πρόθυμα τη φύση της, επιδεικνύοντας δε μεγαλύτερη σπουδή στο να λαμβάνει από Αυτόν), έτσι ακριβώς και η παρθένος Μαρία, όταν λέει «πώς θα γνωρίσω ότι θα μου συμβεί αυτό;», άκουσε: «Πνεύμα Κυρίου θα έλθει επάνω σου και δύναμη Υψίστου θα σε επισκιάσει· γι' αυτό και το γεννώμενο από εσένα θα είναι άγιο και θα ονομαστεί Υιός Υψίστου». Ο Χριστός λαλεί μέσω του αγγέλου, και ο Δεσπότης αναπλάθει τον Εαυτό Του μέσα στο δικό Του πλάσμα, «αφού έλαβε μορφή δούλου»· και η μεν Μαρία αντλεί τον Λόγο για σύλληψη, όπως η γη τη βροχή, ενώ ο Λόγος του Θεού αναδεικνύει τον Εαυτό Του ως άγιο καρπό, προσλαμβάνοντας τη θνητή φύση.

Γιατί όμως διέμεινε τον περισσότερο χρόνο στη Γαλιλαία των εθνών, αν όχι για να θέσει τα προοίμια της κλήσεως όλων των εθνών; Από εκεί άλλωστε κάλεσε κοντά του τους μαθητές του, οι οποίοι κατάγονταν από τα μέρη εκείνα. Γι' αυτό, λίγο πιο κάτω στο ευαγγέλιο θα βρεις τον Ματθαίο να έχει κληθεί από τη Γαλιλαία, και σε άλλο πάλι ευαγγέλιο τον Λευί. Και ο Φίλιππος επίσης, σύμφωνα με τον Ιωάννη, καταγόταν «από τη Βηθσαϊδά, από την πόλη του Ανδρέα και του Πέτρου»· και αυτή ανήκε στη Γαλιλαία. Αλλά και κατά τον ίδιο ευαγγελιστή «έγινε γάμος στην Κανά της Γαλιλαίας», όπου παραδόξως ο Κύριος, αφού μετέτρεψε το νερό σε κρασί, έκανε εκεί την «αρχή των σημείων», οπότε «και φανέρωσε τη δόξα του, και πίστεψαν οι μαθητές». Πρόσεξε λοιπόν μήπως ακριβώς αυτό το πρώτο θαύμα του Σωτήρα μας, που συνέβη στην Κανά της Γαλιλαίας κατά τη μεταβολή σε οίνο, προαναγγέλλει ο παρών λόγος στην αρχή της προφητείας, λέγοντας: «αυτό πρώτο πιες, γρήγορα πράξε, χώρα του Ζαβουλών και γη του Νεφθαλείμ, Γαλιλαία των εθνών».

Εξήντα είναι οι βασίλισσες και ογδόντα οι παλλακίδες, και νεάνιδες των οποίων δεν υπάρχει αριθμός. Μία είναι η περιστερά μου, η τέλειά μου· είναι η μοναδική για τη μητέρα της, η εκλεκτή για εκείνην που τη γέννησε. Ο απόστολος Φίλιππος, για τον οποίο μαρτυρείται ότι κατάγεται από την πόλη του Ανδρέα και του Πέτρου (διότι θεωρώ ότι αποτελεί εγκώμιο για τον Φίλιππο το ότι υπήρξε συμπολίτης εκείνων των αδελφών που είχαν ήδη θαυμαστεί στο Ευαγγέλιο μέσα από την ιστορία τους)· επειδή ο μεν Ανδρέας, όταν ο Βαπτιστής τού υπέδειξε ποιος είναι ο αμνός που αίρει την αμαρτία του κόσμου, κατενόησε ο ίδιος το μυστήριο, ακολουθώντας εκείνον που του υποδείχθηκε, και μαθαίνοντας πού διαμένει, ευαγγελίζεται στον ίδιο του τον αδελφό ότι είναι παρών αυτός που είχε προαναγγελθεί από την προφητεία· ο δε, έχοντας προλάβει σχεδόν την ακοή με την πίστη, παραδίδεται με όλη του την ψυχή στον αμνό και, μέσω της αλλαγής του ονόματός του, μεταπλάθεται από τον Κύριο προς το θειότερο, καθώς ονομάστηκε και έγινε Πέτρος αντί για Σίμων. Μολονότι στον Αβραάμ και τη Σάρρα, μετά από πολλά χρόνια και ύστερα από πολλές θεοφάνειες, μετέδωσε ο Κύριος την ευλογία μέσω των ονομάτων, καθιστώντας δια της μεταβολής των ονομάτων τον μεν πατέρα, την δε άρχουσα. Ομοίως δε και ο Ιακώβ, μετά την ολονύκτια πάλη, αξιώνεται της επωνυμίας και της δυνάμεως του Ισραήλ.

ΟΜΙΛΙΑ Κ΄. «Την επομένην ημέρα θέλησε να αναχωρήσει για τη Γαλιλαία, και βρίσκει τον Φίλιππο και του λέει: Ακολούθει με. Ήταν δε ο Φίλιππος από τη Βηθσαϊδά, από την πόλη του Ανδρέα και του Πέτρου». α΄. Σε κάθε άνθρωπο που μεριμνά και κοπιάζει υπάρχει κάποιο όφελος, λέει ο παροιμιώδης λόγος. Ο Χριστός όμως υπονόησε και κάτι περισσότερο λέγοντας: «Εκείνος που ζητά, βρίσκει». Γι' αυτό λοιπόν οδηγούμαι στο να θαυμάζω από πού και πώς ο Φίλιππος ακολούθησε τον Χριστό. Διότι ο μεν Ανδρέας άκουσε από τον Ιωάννη, και ο Πέτρος από τον Ανδρέα· αυτός όμως, χωρίς να μάθει τίποτα από κανέναν, παρά μόνο επειδή του είπε ο Χριστός τούτο, «Ακολούθει με», πείσθηκε αμέσως και δεν απομακρύνθηκε, αλλά γίνεται και κήρυκας σε άλλους. Διότι, αφού έτρεξε στον Ναθαναήλ, του λέει: «Βρήκαμε εκείνον για τον οποίο έγραψε ο Μωυσής στον νόμο και οι προφήτες». Βλέπεις πώς είχε διάνοια που ερευνούσε με επιμέλεια, και μελετούσε συνεχώς τα συγγράμματα του Μωυσή, και προσδοκούσε την παρουσία; Διότι και το «Βρήκαμε», ανήκει κατά κάποιον τρόπο πάντοτε σε εκείνους που αναζητούν. Την επομένη εξήλθε ο Ιησούς στη Γαλιλαία. Διότι προτού να προσκολληθεί κάποιος σε αυτόν, δεν καλεί κανέναν. Και το κάνει αυτό όχι τυχαία, αλλά σύμφωνα με τη δική του σοφία και σύνεση. Διότι, εάν αυτός τους προσέλκυε χωρίς να έχει προσέλθει κανείς από μόνος του, ίσως και να αποσκιρτούσαν· ενώ τώρα, επειδή το επέλεξαν από μόνοι τους, παρέμεναν πλέον σταθεροί. Τον δε Φίλιππο τον καλεί, επειδή του ήταν περισσότερο γνώριμος· διότι, καθώς είχε γεννηθεί και ανατραφεί στη Γαλιλαία, τον γνώριζε καλύτερα.

Μάθε δε ότι το όνομα Σίμων ερμηνεύεται «υπακοή», και το Ιωνάς «περιστερά». Τέκνο λοιπόν της πραότητας, η οποία δηλώνεται μέσω της περιστεράς, είναι η υπακοή· και εκείνος που έχει την υπακοή γίνεται και Πέτρος, προαγόμενος στη σταθερότητα του καλού μέσω της υπακοής. «Την επομένη, θέλησε ο Ιησούς να αναχωρήσει για τη Γαλιλαία, και βρίσκει τον Φίλιππο, και του λέει: Ακολούθα με. Ήταν δε ο Φίλιππος από τη Βηθσαϊδά, από την πόλη του Ανδρέα και του Πέτρου. Βρίσκει ο Φίλιππος τον Ναθαναήλ και του λέει: Αυτόν για τον οποίο έγραψε ο Μωυσής στον νόμο και οι προφήτες, τον βρήκαμε, τον Ιησού, τον υιό του Ιωσήφ από τη Ναζαρέτ.» Ο μεν Ανδρέας αφού άκουσε τον Πρόδρομο, και ο Πέτρος τον Ανδρέα, ακολούθησαν τον Ιησού· ο δε Φίλιππος φαίνεται πως δεν είχε ακούσει τίποτα, και όμως ακολούθησε τον Κύριο αμέσως, όταν Εκείνος του είπε το «Ακολούθα με». Πώς λοιπόν πείστηκε τόσο αμέσως; Φαίνεται λοιπόν, πρώτον, ότι η φωνή του Κυρίου δημιούργησε μέσα στην ψυχή του κάποιο κέντρισμα αγάπης. Διότι η φωνή του Σωτήρα δεν προφερόταν απλώς, αλλά στους άξιους άναβε αμέσως τα εσώψυχά τους προς την αγάπη Του· όπως ακριβώς λένε και οι συνοδοιπόροι του Κλεόπα: «Δεν καιγόταν η καρδιά μας μέσα μας, καθώς μας μιλούσε στον δρόμο;» Έπειτα δε, επειδή ο Φίλιππος είχε καρδιά που μεριμνούσε, και μελετούσε συνεχώς τα λόγια του Μωυσή, και προσδοκούσε πάντοτε τον Χριστό, αμέσως όταν Τον είδε, πείστηκε· γι' αυτό και λέει: «Βρήκαμε τον Ιησού»· το οποίο δείχνει ότι προφανώς Τον αναζητούσε.

Διότι, επειδή καταγόταν από την ίδια πατρίδα, είναι φυσικό να συνομίλησαν μαζί του και να του μίλησαν για τον Κύριο. Αυτό φαίνεται να υπαινίσσεται και ο ευαγγελιστής λέγοντας: «Ο Φίλιππος, μάλιστα, καταγόταν από την πόλη του Ανδρέα και του Πέτρου». Αυτή η πόλη ήταν πολύ μικρή και θα ταίριαζε μάλλον να ονομάζεται χωριό. Γι' αυτό αξίζει να θαυμάσει κανείς τη δύναμη του Χριστού, διότι από τόπους που δεν απέφεραν κανένα καρπό, εξέλεξε τους πιο εκλεκτούς από τους μαθητές του. Ο Φίλιππος λοιπόν δεν κρατάει το αγαθό μόνο για τον εαυτό του, αλλά το μεταδίδει και στον Ναθαναήλ. Και επειδή ο Ναθαναήλ γνώριζε καλά τον Νόμο, ο Φίλιππος τον παραπέμπει στον Νόμο και στους προφήτες, διότι ήταν ακριβής και είχε μελετήσει προσεκτικά τα νομικά. Και αποκαλεί τον Κύριο Υιό του Ιωσήφ, επειδή θεωρούνταν παιδί του. Τον ονομάζει δε από τη Ναζαρέτ, αν και στην πραγματικότητα καταγόταν από τη Βηθλεέμ. Διότι σε εκείνη γεννήθηκε, ενώ στη Ναζαρέτ ανατράφηκε. Ωστόσο, επειδή η γέννησή του ήταν άγνωστη στους περισσότερους, ενώ η ανατροφή του φανερή, τον ονομάζουν από τη Ναζαρέτ, ως αναθρεμμένο εκεί. «Και του είπε ο Ναθαναήλ: Από τη Ναζαρέτ είναι δυνατόν να προέλθει κάτι καλό; Του λέει ο Φίλιππος: Έλα και δες. Είδε ο Ιησούς τον Ναθαναήλ να έρχεται προς αυτόν και λέει γι' αυτόν: Να, ένας αληθινός Ισραηλίτης, στον οποίο δεν υπάρχει δόλος. Του λέει ο Ναθαναήλ:»