Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ 1:46

Επικρατούσε ωστόσο μεταξύ των Ιουδαίων μια εσφαλμένη αντίληψη για τον Σωτήρα μας Ιησού Χριστό, ότι δηλαδή θα προερχόταν από την πόλη ή κώμη της Ναζαρέτ, αν και η θεία Γραφή τον παρουσιάζει ως Βηθλεεμίτη, όσον αφορά το σημείο αυτό, λέγοντας: «Και εσύ, Βηθλεέμ, γη του Ιούδα, οίκος του Εφραθά, είσαι πολύ μικρή για να συγκαταλέγεσαι ανάμεσα στις χιλιάδες του Ιούδα, διότι από εσένα θα εξέλθει για χάρη μου εκείνος που πρόκειται να γίνει άρχοντας στον Ισραήλ, και οι έξοδοί του είναι από την αρχή, από τις ημέρες του αιώνος». Διότι ανατράφηκε μεν στη Ναζαρέτ, όπως ακριβώς και ο ίδιος ο Ευαγγελιστής βεβαίωσε λέγοντας: «Και ήλθε στη Ναζαρέτ όπου είχε ανατραφεί»· όμως δεν καταγόταν από εκεί, αλλά από εκεί όπου ήδη προείπαμε, ή μάλλον όπως διαβεβαίωσε η φωνή του προφήτη. Ακολουθώντας λοιπόν ο Φίλιππος την αντίληψη των Ιουδαίων, λέει «τον Ιησού από τη Ναζαρέτ». <Από τη Ναζαρέτ μπορεί να προέλθει κάτι καλό;> Ο Ναθαναήλ ομολογεί αμέσως ότι αυτό που προσδοκάται να αναδειχθεί από τη Ναζαρέτ πρέπει να είναι κάτι πολύ μεγάλο και άριστο. Είναι βεβαίως απόλυτα φανερό ότι όχι μόνο αποδεχόταν τη Ναζαρέτ προκειμένου να πιστέψει σε εκείνον που αναζητούσαν, αλλά, σταχυολογώντας τη γνώση από τον Νόμο και τους προφήτες, ως πολυμαθής έφτανε γρήγορα στην κατανόηση. <Έλα και δες.> Θα αρκέσει η θέα του για να πιστέψεις, λέει, και μόνο αν έλθεις σε συνομιλία μαζί του θα συμφωνήσεις γρηγορότερα, και χωρίς αμφιβολία θα πεις ότι αυτός είναι όντως ο προσδοκώμενος.

Διότι είναι λογικό να εννοήσουμε ότι οι πιο συνετοί από το ποίμνιο των Ιουδαίων πίστεψαν στον Χριστό, έχοντας κατανοήσει το μυστήριο γύρω από αυτόν τόσο από τον νόμο όσο και από τους προφήτες, καθώς και από όσα ο Χριστός είπε και θαυματούργησε. Και βέβαια ο Φίλιππος είπε στον Ναθαναήλ: «Αυτόν για τον οποίο έγραψε ο Μωυσής στον νόμο και οι προφήτες, τον βρήκαμε, τον Ιησού τον γιο του Ιωσήφ από τη Ναζαρέτ». Έπειτα, σε αυτά εκείνος απάντησε: «Από τη Ναζαρέτ μπορεί να βγει κάτι καλό;» Διότι, μόλις άκουσε για τη Ναζαρέτ, αμέσως αναπήδησε στις απαρχές της γνώσης και της ακριβείας σχετικά με τον Χριστό. Αυτή λέμε ότι είναι η καλλονή του Ιακώβ. Διότι εκείνοι που έχουν τέτοια διάθεση, όπως ακριβώς και ο ίδιος ο Ναθαναήλ, ο αληθινός Ισραηλίτης στον οποίο δεν υπήρχε δόλος, ευλόγως θα μπορούσαν να ονομαστούν καλλονή του Ιακώβ, και μάλιστα να αγαπηθούν από τον Θεό, αυτοί που μαζί με τούτους υποτάχθηκαν στους αγίους μυσταγωγούς. <Ανέβηκε ο Θεός με αλαλαγμό, ο Κύριος με φωνή σάλπιγγας. Ψάλατε στον Θεό μας, κ.λπ.> (I f. 252 b) Αναδεικνύουν όσους βρίσκονται στη γη συγχορευτές των αγίων αγγέλων στους ουρανούς, οι οποίοι σαν να έχουν χορδίσει μία κοινή λύρα, ανακρούουν ένα εύρυθμο και εύηχο μέλος, χαίροντας που, αφού εκπλήρωσε την για εμάς οικονομία, ανέβηκε προς τον Πατέρα και Θεό στους ουρανούς, έχοντας γίνει τρόπον τινά η απαρχή της ανθρωπότητας που ανανεώθηκε προς την αφθαρσία· διότι και αυτό το αποκτήσαμε ως πλούτο εν Χριστώ. Ψάλατε λοιπόν, λέει, και πάλι ψάλατε, και κάντε την υμνωδία ακατάπαυστη.

Και την επομένη, «η ώρα ήταν περίπου η δεκάτη», ο Ανδρέας, ο αδελφός του Σίμωνα Πέτρου, ήταν ένας από τους δύο που τον είχαν ακολουθήσει· αυτός βρίσκει πρώτος τον δικό του αδελφό, τον Σίμωνα, και του λέει: «Βρήκαμε τον Μεσσία» (το οποίο μεταφράζεται Χριστός). Αυτός τον οδήγησε στον Ιησού. Ο Ιησούς, αφού τον κοίταξε, είπε: «Εσύ είσαι ο Σίμων ο υιός του Ιωνά, εσύ θα ονομαστείς Κηφάς» (το οποίο ερμηνεύεται Πέτρος). Την επόμενη ημέρα, ο Ιησούς θέλησε να αναχωρήσει για τη Γαλιλαία, και βρίσκει τον Φίλιππο και του λέει: «Ακολούθησέ με». Ο Φίλιππος καταγόταν από τη Βηθσαϊδά, από την πόλη του Ανδρέα και του Πέτρου. Βρίσκει ο Φίλιππος τον Ναθαναήλ και του λέει: «Αυτόν για τον οποίο έγραψε ο Μωυσής στον Νόμο και οι προφήτες, τον βρήκαμε, τον Ιησού, τον υιό του Ιωσήφ από τη Ναζαρέτ». Και του είπε ο Ναθαναήλ: «Από τη Ναζαρέτ είναι δυνατόν να προέλθει κάτι καλό;» Του λέει ο Φίλιππος: «Έλα και δες». Όταν ο Ιησούς είδε τον Ναθαναήλ να έρχεται προς αυτόν, λέει γι' αυτόν: «Ιδού ένας αληθινός Ισραηλίτης, στον οποίο δεν υπάρχει δόλος». Του λέει ο Ναθαναήλ: «Από πού με γνωρίζεις;» Αποκρίθηκε ο Ιησούς και του είπε: «Προτού σε φωνάξει ο Φίλιππος, ενώ ήσουν κάτω από τη συκιά, σε είδα». Αποκρίθηκε σε αυτόν ο Ναθαναήλ και είπε: «Ραββί, εσύ είσαι ο Υιός του Θεού, εσύ είσαι ο βασιλιάς του Ισραήλ». Αποκρίθηκε σε αυτόν ο Ιησούς και του είπε: «Επειδή σου είπα ότι σε είδα κάτω από τη συκιά πιστεύεις; Μεγαλύτερα από αυτά θα δεις».

Όταν δε ο Ναθαναήλ δέχθηκε επισταμένως το ευαγγέλιο, επειδή είχε κατηχηθεί με κάθε ακρίβεια από την προφητεία σχετικά με το μυστήριο του Κυρίου και γνώριζε αφενός ότι η πρώτη εν σαρκί θεοφάνεια θα γίνει από τη Βηθλεέμ, αφετέρου ότι θα ονομαστεί Ναζωραίος λόγω της διαμονής του στη Ναζαρέτ, αποβλέποντας λοιπόν και στα δύο και αναλογιζόμενος ότι στη μεν Βηθλεέμ του Δαβίδ, λόγω της οικονομίας της κατά σάρκα γεννήσεως, ήταν αναγκαίο να τελεστεί το μυστήριο του σπηλαίου, των σπαργάνων και της φάτνης, η δε Γαλιλαία (που είναι τόπος των εθνών) θα λάμβανε κάποτε την επωνυμία από τον Λόγο που εισχώρησε στα έθνη, και επειδή για τον λόγο αυτόν συμφώνησε με εκείνον που του φανέρωσε το φως της γνώσεως λέγοντας «Από τη Ναζαρέτ μπορεί να προέλθει κάτι αγαθό;», τότε ο Φίλιππος γίνεται οδηγός προς τη χάρη λέγοντας: «Έρχου και ίδε». Γι' αυτό, εγκαταλείποντας ο Ναθαναήλ τη συκιά του Νόμου, της οποίας η σκιά εμπόδιζε τη μετουσία του φωτός, προστρέχει σε Εκείνον που ξηραίνει τα φύλλα της συκιάς εξαιτίας της ακαρπίας των αγαθών. Γι' αυτό και μαρτυρείται από τον Λόγο ότι είναι γνήσιος και όχι νόθος Ισραηλίτης, καθώς φανερώνει στον εαυτό του, μέσω της άδολης προαιρέσεώς του, καθαρό τον χαρακτήρα του πατριάρχη: «Ίδε», λέει, «αληθινός Ισραηλίτης, στον οποίο δεν υπάρχει δόλος».

Ώστε, αφού μάθουν οπωσδήποτε πού βρίσκεται, να προσκυνήσουν στον τόπο όπου στάθηκαν τα πόδια του, και αφού διδαχθούν πού στρέφει το βλέμμα του, να προετοιμάσουν έτσι τον εαυτό τους, ώστε να φανερωθεί και στις ίδιες η δόξα του, του οποίου η επιφάνεια γίνεται σωτηρία για εκείνους που τον αντικρίζουν, όπως λέει ο προφήτης: «Φανέρωσε το πρόσωπό σου και θα σωθούμε». Και η διδάσκαλος, κατά το παράδειγμα του Φιλίππου που είπε: «Έλα και δες», καθοδηγεί τις παρθένους προς την κατάληψη του αναζητουμένου, υποδεικνύοντας —αντί να πει απλώς «Δες»— τον τόπο στον οποίο βρίσκεται ο αναζητούμενος και προς τα πού βλέπει· διότι λέει: «Ο αγαπημένος μου κατέβηκε στον κήπο του, στις φιάλες του αρώματος». Έως αυτό το σημείο υποδηλώνεται από τον λόγο το πού βρίσκεται, ενώ το τι ορά από εδώ και πέρα και πού στρέφει το βλέμμα του, το δείχνει η διδάσκαλος λέγοντας: «Ποιμαίνει στους κήπους και συλλέγει κρίνα». Αυτή μεν, λοιπόν, είναι η σωματική καθοδήγηση του λόγου προς τις νεάνιδες, μέσω της οποίας μαθαίνουν και πού βρίσκεται και πού κοιτάζει.

Τον Ιησού τον Ναζωραίο, για τον οποίο ο Ναθαναήλ αμφιβάλλοντας αναφωνούσε: «Από τη Ναζαρέτ μπορεί να προέλθει κάτι καλό;» Τον Ιησού τον Ναζωραίο, μπροστά στον οποίο έφριξε η φάλαγγα των δαιμόνων: «Τι σχέση έχουμε εμείς με εσένα, Ιησού Ναζαρηνέ;» Τον Ιησού τον Ναζωραίο.

«Και τι συντελεί αυτό προς αυτήν την οικονομία;» λέει. Όχι κάτι μικρό, ούτε κάτι τυχαίο, αγαπητέ μου, αλλά πάρα πολύ μεγάλο, και ένα από τα πλέον αναγκαία και άξια ιδιαίτερης μελέτης. Ποιο είναι δηλαδή αυτό; Η Γαλιλαία είναι μία περιοχή στην Παλαιστίνη, και η Ναζαρέτ είναι πόλη της Γαλιλαίας. Πάλι, η Ιουδαία είναι μία περιοχή, που ονομάζεται έτσι από τους ντόπιους, και η Βηθλεέμ είναι πόλη της Ιουδαίας. Τον Χριστό, όμως, όλοι οι προφήτες προέλεγαν ότι δεν θα έλθει από τη Ναζαρέτ, αλλά από τη Βηθλεέμ, και ότι εκεί θα γεννηθεί. Διότι έτσι έχει γραφεί: «Και εσύ, Βηθλεέμ, γη του Ιούδα, δεν είσαι καθόλου η ελάχιστη ανάμεσα στους ηγεμόνες του Ιούδα· διότι από εσένα θα προέλθει ηγέτης, ο οποίος θα ποιμάνει τον λαό μου τον Ισραήλ». Αλλά και οι Ιουδαίοι της εποχής εκείνης, όταν ρωτήθηκαν από τον Ηρώδη πού γεννιέται ο Χριστός, αυτήν ακριβώς τη μαρτυρία τού ανέφεραν. Για αυτόν τον λόγο, όταν ο Ναθαναήλ αποκρίθηκε στον Φίλιππο —επειδή εκείνος έλεγε: «Βρήκαμε τον Ιησού, τον από τη Ναζαρέτ»— λέγοντάς του: «Είναι δυνατόν από τη Ναζαρέτ να προέλθει κάτι καλό;», ο Χριστός λέει για αυτόν: «Να, ένας αληθινός Ισραηλίτης στον οποίο δεν υπάρχει δόλος». Και για ποιον λόγο, ρωτάει, τον επαίνεσε;

Τον κατακρίνει δε και ο αληθινός Ισραηλίτης, λέγοντας: «Από τη Ναζαρέτ είναι δυνατόν να προέλθει κάτι καλό;». Και ενώ καταγόταν από αυτήν τη γη, δεν προερχόταν καν από κάποιο ονομαστό χωριό. Αλλά ούτε και από γνωστή οικογένεια καταγόταν από εκεί, παρά από πατέρα φτωχό ψαρά· τόσο φτωχό, ώστε οδήγησε και τα παιδιά του στην ίδια εργασία. Γνωρίζετε δε όλοι, ότι κανένας χειρώνακτας δεν θα επέλεγε να κάνει τον υιό του κληρονόμο της δικής του τέχνης, εκτός εάν τον εξανάγκαζε σφοδρά η πενία· και μάλιστα, όταν η τέχνη είναι ευτελής. Από τους ψαράδες δεν θα μπορούσε να υπάρξει τίποτε πιο φτωχό, ούτε πιο ευτελές, αλλά ούτε και πιο αμόρφωτο· πλην όμως ακόμη και μεταξύ αυτών άλλοι είναι ανώτεροι και άλλοι κατώτεροι. Ο δικός μας όμως απόστολος, ακόμη και σε αυτό κατείχε την κατώτερη τάξη· διότι δεν ψάρευε στη θάλασσα, αλλά διέτριβε σε κάποια μικρή λίμνη, και ενώ απασχολούνταν γύρω από αυτήν μαζί με τον πατέρα του και τον Ιάκωβο τον αδελφό του, μπαλώνοντας σκισμένα δίχτυα (πράγμα που και αυτό αποτελούσε δείγμα της εσχάτης πενίας), έτσι τον κάλεσε ο Χριστός. Όσο για την κοσμική παιδεία, μπορεί κανείς και από αυτά τα στοιχεία να αντιληφθεί ότι δεν είχε καμία απολύτως μετοχή. Εξάλλου και ο Λουκάς το μαρτυρεί γράφοντας, ότι δεν ήταν μόνο απλοϊκός, αλλά και αγράμματος· και ευλόγως.

Επειδή λοιπόν ο Ναθαναήλ ήταν προσεκτικός και τα εξέταζε όλα με γνώμονα την αλήθεια, όπως και ο Χριστός επιβεβαίωσε και τα πράγματα απέδειξαν, δικαιολογημένα τον παρέπεμψε στον Μωυσή και στους προφήτες, ώστε με αυτόν τον τρόπο να αποδεχθεί αυτόν που του κήρυττε. Αν δε τον ονομάζει υιό του Ιωσήφ, μην ταραχθείς· διότι θεωρούνταν ακόμη ότι ήταν γιος του. Και από πού είναι φανερό, Φίλιππε, ότι αυτός είναι εκείνος; Ποιο τεκμήριο μας αναφέρεις; Διότι δεν αρκεί μόνο να το δηλώσεις. Ποιο σημείο είδες; Ποιο θαύμα; Δεν είναι ακίνδυνο να πιστεύει κανείς αβασάνιστα σε τέτοιου είδους πράγματα. Ποια απόδειξη λοιπόν έχεις; Την ίδια με τον Ανδρέα, λέει. Διότι και εκείνος, επειδή δεν μπορούσε να περιγράψει τον πλούτο που βρήκε, ούτε ήταν σε θέση να επιδείξει με λόγια τον θησαυρό, οδήγησε τον αδελφό του σε αυτόν που είχε βρει. Έτσι ακριβώς και αυτός, το πώς αυτός είναι ο Χριστός, και πώς οι προφήτες τον προανήγγειλαν, δεν το εξήγησε· τον ελκύει όμως προς τον Ιησού, γνωρίζοντας ότι δεν πρόκειται πλέον να απομακρυνθεί, αν γευθεί τα λόγια και τη διδασκαλία Του. Και του είπε ο Ναθαναήλ: «Από τη Ναζαρέτ είναι δυνατόν να προέλθει κάτι καλό;» Του λέει ο Φίλιππος: «Έλα και δες». Είδε ο Ιησούς τον Ναθαναήλ να έρχεται προς αυτόν, και λέει για αυτόν: «Ιδού ένας αληθινός Ισραηλίτης, στον οποίο δεν υπάρχει δόλος». Ακριβώς επειδή είπε, «Από τη Ναζαρέτ είναι δυνατόν να προέλθει κάτι καλό;», επαινεί και θαυμάζει τον άνθρωπο.

βʹ. Πρόσεξέ μου όμως και την αντίρρησή του, πόσο ήπια διατυπώθηκε, και μάλιστα υπό μορφή ερωτήσεως. Διότι δεν είπε, «Κανένα καλό δεν βγάζει η Γαλιλαία»· αλλά πώς; «Από τη Ναζαρέτ μπορεί να προέλθει κάτι καλό;» Ήταν όμως πάρα πολύ συνετός και ο Φίλιππος. Διότι δεν αγανακτεί ούτε δυσφορεί σαν να περιήλθε σε αμηχανία, αλλά επιμένει, επειδή επιθυμεί να οδηγήσει τον άνδρα στον Χριστό, επιδεικνύοντάς μας ευθύς εξ αρχής τη σθεναρότητα που αρμόζει σε απόστολο. Γι' αυτό και ο Χριστός λέει: «Ιδού ένας αληθινός Ισραηλίτης, στον οποίο δεν υπάρχει δόλος». Επομένως, υπάρχει και ψευδής Ισραηλίτης.

Δες έναν άνθρωπο σταθερό και εδραιωμένο. Διότι, όταν ο Χριστός είπε: «Ιδού, αληθώς Ισραηλίτης», δεν επαναπαύθηκε στους επαίνους, δεν παρασύρθηκε στα εγκώμια, αλλά επιμένει να αναζητά και να διερευνά με μεγαλύτερη ακρίβεια, και θέλει να μάθει κάτι το σαφές. Αυτός μεν, λοιπόν, εξέταζε ακόμη ως άνθρωπος· ο δε Ιησούς αποκρίθηκε ως Θεός. Διότι του είπε ότι άνωθεν σε γνωρίζω· και την επιείκεια του χαρακτήρα του δεν τη γνώρισε παρακολουθώντας τον ως άνθρωπος, αλλά εκ των άνω ως Θεός· και πρόσθεσε: «Τώρα σε είδα στη συκιά», τότε που κανείς δεν ήταν παρών εκεί, αλλά ήταν μόνο ο Φίλιππος και ο Ναθαναήλ, και τα συζήτησαν όλα αυτά κατ' ιδίαν. Γι' αυτό ακριβώς αναφέρεται ότι, βλέποντάς τον από μακριά, είπε: «Ιδού, αληθώς Ισραηλίτης»· για να μάθει ότι ο Χριστός τα έλεγε αυτά πριν καν τον πλησιάσει ο Φίλιππος, ώστε να μην καταστεί ύποπτη η μαρτυρία Του. Γι' αυτό ανέφερε και τον χρόνο, και τον τόπο, και το δέντρο. Διότι, εάν μεν έλεγε μόνο: «Σε είδα πριν έλθει ο Φίλιππος σε εσένα», ίσως να κινούσε την υποψία ότι Εκείνος τον είχε στείλει και ότι δεν έλεγε τίποτα το σπουδαίο· τώρα όμως, με το να αναφέρει τον τόπο στον οποίο βρισκόταν όταν τον φώναξε ο Φίλιππος, και το όνομα του δέντρου, και τον χρόνο της συνομιλίας, απέδειξε ότι η πρόρρησή Του ήταν αναμφισβήτητη. Και δεν φανέρωσε μόνο την πρόρρηση, αλλά τον δίδαξε και με άλλον τρόπο. Διότι τον οδήγησε στην υπενθύμιση όσων είχαν λεχθεί τότε, όπως δηλαδή το: «Είναι δυνατόν να προέλθει κάτι αγαθό από τη Ναζαρέτ;».

Την ονομάζει δε δική του πατρίδα, φανερώνοντας τον λόγο της θείας οικονομίας, και παραμένοντας περισσότερο σε αυτόν. Τι λοιπόν; Δεν βλέπουμε, λέει, και ανάμεσα στους οικείους τους πολλούς να θαυμάζονται; Βεβαίως, τέτοια συμπεράσματα δεν πρέπει να εξάγονται από τις σπάνιες περιπτώσεις. Εάν πάλι κάποιοι τιμήθηκαν στη δική τους πατρίδα, πολύ περισσότερο θα τιμώνταν στην ξένη· διότι η οικειότητα συνήθως οδηγεί στην καταφρόνηση. Όταν δε ήλθε στη Γαλιλαία, τον δέχθηκαν οι Γαλιλαίοι, έχοντας δει όλα όσα έκανε στα Ιεροσόλυμα κατά την εορτή· διότι και αυτοί είχαν πάει στην εορτή. Βλέπεις ότι αυτοί που υποτιμώνται, αυτοί κυρίως βρίσκονται να τον πλησιάζουν; Διότι ο ένας έλεγε: «Από τη Ναζαρέτ μπορεί να προέλθει κάτι καλό;», και άλλος: «Ερεύνησε και δες, ότι από τη Γαλιλαία δεν έχει εγερθεί προφήτης». Αυτά δε τα έλεγαν υβρίζοντάς τον, επειδή στους πολλούς φαινόταν ότι κατάγεται από τη Ναζαρέτ· τον χλεύαζαν επίσης ότι είναι Σαμαρείτης. «Σαμαρείτης είσαι», έλεγαν, «και έχεις δαιμόνιο». Αλλά ιδού, λέγει, και Σαμαρείτες και Γαλιλαίοι πιστεύουν, προς καταισχύνη των Ιουδαίων. Μάλιστα, οι Σαμαρείτες αποδεικνύονται καλύτεροι και από τους Γαλιλαίους. Διότι εκείνοι μεν τον αποδέχτηκαν από τα λόγια της γυναίκας, ενώ τούτοι αφού είδαν τα σημεία που έκανε. Ήλθε λοιπόν ο Ιησούς πάλι στην Κανά της Γαλιλαίας, όπου έκανε το νερό οίνο. Υπενθυμίζει το θαύμα στον ακροατή, εξυψώνοντας το εγκώμιο των Σαμαρειτών.

Διότι ούτε πρόσεχαν με ακρίβεια τα λεγόμενα, ούτε είχαν σκοπό να μάθουν. Γι' αυτό ακριβώς τον λόγο σε αυτούς μεν δεν απαντά τίποτα, μολονότι έλεγαν: «Μήπως από τη Γαλιλαία έρχεται ο Χριστός;»· τον Ναθαναήλ όμως, ο οποίος μίλησε πιο έντονα και πιο αιχμηρά, λέγοντας: «Από τη Ναζαρέτ μπορεί να προέλθει κάτι καλό;», τον επαίνεσε ως αληθινό Ισραηλίτη.

Αυτό, λοιπόν, επισκίαζε την προφητεία για τη Βηθλεέμ; Σε καμία περίπτωση· αντίθετα, ακριβώς αυτό κινούσε περισσότερο το ενδιαφέρον, και παρακινούσε στην έρευνα των όσων λέγονταν γι' αυτόν. Έτσι, άλλωστε, και ο Ναθαναήλ προσέρχεται στην αναζήτηση για αυτόν λέγοντας: «Από τη Ναζαρέτ είναι δυνατόν να προέλθει κάτι καλό;» Διότι το χωριό ήταν ασήμαντο· ή μάλλον όχι μόνο το χωριό, αλλά και ολόκληρη η περιοχή της Γαλιλαίας. Γι' αυτόν τον λόγο έλεγαν οι Φαρισαίοι: «Ερεύνησε και δες ότι προφήτης από τη Γαλιλαία δεν έχει εγερθεί». Αλλά όμως ο ίδιος δεν ντρέπεται να ονομάζεται πως κατάγεται από εκεί, δείχνοντας ότι δεν έχει ανάγκη από τίποτα το ανθρώπινο· και τους μαθητές του, εξάλλου, από τη Γαλιλαία τους εκλέγει· αποκόπτοντας παντού τις προφάσεις εκείνων που επιθυμούν να ραθυμούν, και δείχνοντας ότι δεν έχουμε ανάγκη από τίποτα το εξωτερικό, εάν ασκούμε την αρετή.

Ο ιερέας εξέρχεται κρατώντας το Ευαγγέλιο, όπως ο Χριστός τον σταυρό. Εάν δε ο διάκονος το κρατά, μιμείται τον αγγαρευθέντα Σίμωνα. Τα κεριά που συνοδεύουν κατά την είσοδο, δείχνουν το θείο φως. Η είσοδος, βεβαίως, του αρχιερέως υποδηλώνει την ανάδειξη του Χριστού και Θεού μας στον Ιορδάνη. Διότι μέχρι εκείνη τη στιγμή, αν και ήταν αρχιερέας, δεν ήταν σε όλους φανερός και γνώριμος, ούτε στεκόταν στο μέσον επιτελώντας τα υπερφυή και εξαίσια. Αλλά ο ιερέας που ιερουργούσε εκείνη την ώρα, ως Πρόδρομος, τελούσε το βάπτισμα της μετανοίας. Αυτός, βλέποντας τον αρχιερέα να εισέρχεται, παραμερίζει, λέγοντας σχεδόν μέσα του τα λόγια του Ιωάννη: «Εκείνος πρέπει να αυξάνεται, εγώ δε να ελαττώνομαι», και αμέσως παραχωρεί στον αρχιερέα να τελεσιουργήσει τα μείζονα. ΙΔ'. Κρατά δε ο διάκονος το άγιο Ευαγγέλιο, ως θεία προσταγή του Βασιλέως, προσάγοντάς το στους στρατηγούς του πιστού λαού, ενώ ο ιερέας ακολουθεί από πίσω και, μέσω της στολής του, ως καύχημα με ταπείνωση καρδιάς, φέρει όλα τα σύμβολα της σταυρώσεως. Έπειτα οι ψάλτες ανεβαίνουν στον άμβωνα και ψάλλουν το: «Δεύτε, αγαλλιασώμεθα τω Κυρίω». Με αυτό συμφωνούν και οι πιστοί κάτω, δείχνοντας τη συμφωνία των αγγέλων και των ανθρώπων. Συμφωνούν δε με αυτό και οι απόστολοι, διότι οι μεν έλεγαν: «Ελάτε, βρήκαμε τον ποθούμενο», οι δε: «Έλα και δες».

Όταν όμως βλέπω να συμβαίνει κάποια διαστροφή μεταξύ σας, θλίβομαι και αγωνιώ και περιφέρω βαρύτατο πόνο στην ψυχή μου, υποπτευόμενος ως αιτία τις αμαρτίες μου και την αναξιότητα της επιστασίας και της προστασίας μου. Και λέω στον εαυτό μου, για να το ακούσετε: Μπορεί να προέλθει κάτι καλό από τη Ναζαρέτ; Γνωρίζοντας την αδυναμία μου και το πολυαμάρτητό μου.

Διότι, επειδή καταγόταν από την ίδια πατρίδα, είναι φυσικό να συνομίλησαν μαζί του και να του μίλησαν για τον Κύριο. Αυτό φαίνεται να υπαινίσσεται και ο ευαγγελιστής λέγοντας: «Ο Φίλιππος, μάλιστα, καταγόταν από την πόλη του Ανδρέα και του Πέτρου». Αυτή η πόλη ήταν πολύ μικρή και θα ταίριαζε μάλλον να ονομάζεται χωριό. Γι' αυτό αξίζει να θαυμάσει κανείς τη δύναμη του Χριστού, διότι από τόπους που δεν απέφεραν κανένα καρπό, εξέλεξε τους πιο εκλεκτούς από τους μαθητές του. Ο Φίλιππος λοιπόν δεν κρατάει το αγαθό μόνο για τον εαυτό του, αλλά το μεταδίδει και στον Ναθαναήλ. Και επειδή ο Ναθαναήλ γνώριζε καλά τον Νόμο, ο Φίλιππος τον παραπέμπει στον Νόμο και στους προφήτες, διότι ήταν ακριβής και είχε μελετήσει προσεκτικά τα νομικά. Και αποκαλεί τον Κύριο Υιό του Ιωσήφ, επειδή θεωρούνταν παιδί του. Τον ονομάζει δε από τη Ναζαρέτ, αν και στην πραγματικότητα καταγόταν από τη Βηθλεέμ. Διότι σε εκείνη γεννήθηκε, ενώ στη Ναζαρέτ ανατράφηκε. Ωστόσο, επειδή η γέννησή του ήταν άγνωστη στους περισσότερους, ενώ η ανατροφή του φανερή, τον ονομάζουν από τη Ναζαρέτ, ως αναθρεμμένο εκεί. «Και του είπε ο Ναθαναήλ: Από τη Ναζαρέτ είναι δυνατόν να προέλθει κάτι καλό; Του λέει ο Φίλιππος: Έλα και δες. Είδε ο Ιησούς τον Ναθαναήλ να έρχεται προς αυτόν και λέει γι' αυτόν: Να, ένας αληθινός Ισραηλίτης, στον οποίο δεν υπάρχει δόλος. Του λέει ο Ναθαναήλ:»

«Από πού με γνωρίζεις;» Αποκρίθηκε ο Ιησούς και του είπε: «Προτού σε φωνάξει ο Φίλιππος, ενώ ήσουν κάτω από τη συκιά, σε είδα.» Ο μεν Φίλιππος είπε ότι ο Χριστός κατάγεται από τη Ναζαρέτ, ο δε Ναθαναήλ, όντας πιο ακριβής μελετητής, γνώριζε από τις Γραφές ότι ο Χριστός πρέπει να έλθει από τη Βηθλεέμ. Και γι' αυτό λέει: «Από τη Ναζαρέτ μπορεί να προέλθει κάτι καλό;» Ο δε Φίλιππος του λέει: «Έλα και δες», γνωρίζοντας ότι, εάν γευθεί τα λόγια του Χριστού, δεν πρόκειται να απομακρυνθεί.