Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ 1:6

Πρέπει πάλι να σημειωθεί σε αυτό το σημείο ότι καμία λογική δεν θα επιτρέψει να νοήσουμε τον Υιό του Θεού ως κτίσμα ή να νομίζουμε ότι υπάρχει ως κατασκεύασμα, αλλά ότι βρίσκεται εντελώς υπεράνω όλων των δικών μας, και ότι υπερβαίνει τη φύση των κτισμάτων, και ότι είναι εντελώς διαφορετικός από ό,τι είναι αυτά, και ότι απέχει πάρα πολύ ως προς την ποιότητα της ουσίας, όπως ακριβώς βέβαια το φως σε σχέση με το σκοτάδι δεν είναι το ίδιο, αλλά και αντίθετο, και διαχωρίζεται σε φυσική ετερότητα με ασύγκριτες διαφορές. Επειδή όμως αναπτύξαμε ήδη επαρκώς το θέμα αυτό στα όσα εξετάσαμε προηγουμένως, θα προσθέσουμε τα υπόλοιπα από τα επόμενα. <Εμφανίστηκε ένας άνθρωπος σταλμένος από τον Θεό, με το όνομα Ιωάννης. Αυτός ήρθε για μαρτυρία, ώστε να μαρτυρήσει για το φως.> Αφού εξήγησε προηγουμένως πολλά για τον Θεό Λόγο, και αφού ανέλυσε με μεγάλη ακρίβεια όλα εκείνα από τα οποία αποδεικνύεται ότι είναι κατά φύση Υιός του Θεού και Πατρός, επιδιώκει να εξασφαλίσει την πίστη των ακροατών στα όσα ειπώθηκαν. Και επειδή, σύμφωνα με όσα ειπώθηκαν από τον Θεό μέσω του Μωυσή: «Με το στόμα δύο και τριών μαρτύρων θα στηριχθεί κάθε λόγος», επιστρατεύει συνετά προς υπεράσπισή του τον μακάριο Βαπτιστή, και εισάγει πράγματι έναν αξιολογότατο μάρτυρα. Διότι δεν θεωρούσε σωστό, έστω και αν ήταν εξαιρετικά σεμνός, να απαιτήσει πίστη αντίθετα με τον νόμο από όσους θα μελετούσαν το σύγγραμμα για τον Σωτήρα μας, και να πιστέψουν αποκλειστικά σε αυτόν που εξηγούσε πράγματα τα οποία υπερβαίνουν τον ανθρώπινο νου και τη δική μας σκέψη.

Γι' αυτόν ακριβώς τον λόγο, επιτρέπει σε όσους τον γνωρίζουν να εννοήσουν τα σχετικά με αυτόν, και προχωρά στον συνονόματό του, πράττοντας και αυτό πάρα πολύ σωστά, και αναφέρει ότι αυτός είχε σταλεί από τον Θεό. Διότι έπρεπε να παρουσιάσει τον άγιο Βαπτιστή να προσέρχεται στη μαρτυρία υπέρ του Σωτήρα μας όχι με δική του πρωτοβουλία, ούτε με αυτόκλητη προθυμία, αλλά υπακούοντας σε όσα είχαν διαταχθεί άνωθεν και υπηρετώντας τα θεία θελήματα του Πατέρα. Γι' αυτό λέει: Εμφανίστηκε άνθρωπος απεσταλμένος από τον Θεό, το όνομά του ήταν Ιωάννης.

Πρέπει δε να παρατηρήσουμε πώς διατύπωσε τον λόγο του για τον καθένα με τρόπο ασφαλή και πρέποντα, και κατάλληλο προς τη φύση αυτών που υποδηλώνονται. Διότι, στην περίπτωση του Θεού Λόγου, το ρήμα «ήταν» εισάγεται παντού με λογική συνέπεια, υποδηλώνοντας την αϊδιότητά Του και το ότι προηγείται από κάθε αρχή μέσα στον χρόνο, αναιρώντας παράλληλα την άποψη ότι έχει δημιουργηθεί. Εξάλλου, πώς θα μπορούσε να νοηθεί ως κτιστό αυτό που υπάρχει πάντοτε; Σχετικά με τον μακάριο Βαπτιστή, ωστόσο, λέει καταλλήλως ότι «Εγένετο άνθρωπος απεσταλμένος παρά Θεού», εφόσον πρόκειται για άνθρωπο που έχει κτιστή φύση. Μου φαίνεται μάλιστα ότι ο Ευαγγελιστής με μεγάλη ασφάλεια σε αυτά τα σημεία δεν είπε απλώς «εγένετο», αλλά με την προσθήκη και της λέξης «άνθρωπος», ανατρέπει μια εντελώς άστοχη υπόνοια ορισμένων. Διότι κυκλοφορούσε ήδη ευρέως ανάμεσα σε πολλούς μια φήμη, που θρυλούσε ότι ο άγιος Βαπτιστής δεν ήταν πραγματικά άνθρωπος κατά τη φύση, αλλά ένας από τους αγίους αγγέλους που βρίσκονται στους ουρανούς, ο οποίος χρησιμοποίησε ανθρώπινο σώμα και εστάλη από τον Θεό για να κηρύξει. Ως αφορμή γι' αυτή τους την υπόνοια, είχαν πάλι επινοήσει τα λόγια που ειπώθηκαν από τον Θεό: «Ιδού εγώ αποστέλλω τον άγγελό μου προ του προσώπου σου, ο οποίος θα ετοιμάσει την οδό σου εμπρός από εσένα».

Διότι σχεδόν αυτό λέει η θεία Γραφή: ότι ο Λάζαρος, αφού πέθανε και τερμάτισε τη μετά σώματος ζωή του, μεταφέρθηκε στους κόλπους του Αβραάμ, δηλαδή κατατάχθηκε ανάμεσα στους υιούς του Αβραάμ. Διότι προς αυτόν ο Θεός έχει πει: «Σε έθεσα πατέρα πολλών εθνών», και κάπου έτσι έχει γραφτεί γι' αυτόν: «Διότι σε έθεσα πατέρα πολλών εθνών». <Και αυτή είναι η μαρτυρία του Ιωάννη, όταν οι Ιουδαίοι έστειλαν από τα Ιεροσόλυμα ιερείς και Λευίτες για να τον ρωτήσουν: Εσύ ποιος είσαι; Και ομολόγησε και δεν αρνήθηκε· και ομολόγησε ότι: Εγώ δεν είμαι ο Χριστός.> Ο Ευαγγελιστής θυμάται τα δικά του λόγια και φροντίζει να μας τα εξηγήσει εκτενέστερα, πράττοντας μάλιστα πολύ ορθά, αυτά τα οποία ήδη προηγουμένως μας φανέρωσε συνοπτικά. Διότι, αφού είπε: «Υπήρξε άνθρωπος σταλμένος από τον Θεό, το όνομά του Ιωάννης· αυτός ήλθε για μαρτυρία, για να μαρτυρήσει για το φως», αναγκαστικά εισάγει και τον τρόπο της μαρτυρίας που έγινε από αυτόν. Διότι όταν, λέει, οι κατά τον νόμο διδάσκαλοι των ιουδαϊκών ταγμάτων έστειλαν σε αυτόν ιερείς και Λευίτες, διατάζοντάς τους να ρωτήσουν τι λέει για τον εαυτό του, τότε λοιπόν πολύ ξεκάθαρα ομολόγησε, αποβάλλοντας κάθε δισταγμό για χάρη της αλήθειας· διότι είπε: «Εγώ δεν είμαι ο Χριστός». Επομένως ούτε και εγώ, λέει, ο συγγραφέας του βιβλίου, διαψεύστηκα λέγοντας γι' αυτόν: «Δεν ήταν εκείνος το φως, αλλά ήρθε για να μαρτυρήσει για το φως». <Και τον ρώτησαν: Τι λοιπόν;>

Με ποιον τρόπο όμως φανερώθηκε; Κατεβάζοντας τον εαυτό του σε εκούσια κένωση, και εμφανιζόμενος παραδόξως ως άνθρωπος πάνω στη γη. Διότι «έλαβε το σπέρμα του Αβραάμ και έγινε όμοιος σε όλα με τους αδελφούς του», εκτός μόνο από την αμαρτία. Επειδή δεν ήταν δυνατόν η θεία και άφθαρτη φύση, που βρίσκεται πέρα από κάθε νου και υπερβαίνει κάθε λόγο και θαύμα, να πιαστεί στις παγίδες της αμαρτίας. Διότι «είναι το φως το αληθινό, και το σκοτάδι δεν το κατέλαβε». Επειδή όμως φαινόταν ως άνθρωπος σαν κι εμάς, για να μη νομιστεί ότι είναι μόνο αυτό από όσους δεν γνωρίζουν με ακρίβεια το μυστήριό του, όντας μαζί με αυτό και αναγνωριζόμενος ως Θεός των όλων, απέδειξε μέσω πάρα πολλών μεγαλουργημάτων τον εαυτό του ισοφυή και ομοούσιο με τον Πατέρα. Γι' αυτό λοιπόν και έλεγε: «Αν δεν κάνω τα έργα του Πατέρα μου, μην με πιστεύετε· αν όμως τα κάνω, έστω κι αν δεν πιστεύετε σε εμένα, να πιστεύετε στα έργα μου»· διότι εκπλήρωνε τα πέρα από κάθε λογική μόνο με ένα νεύμα και με τη θέλησή του, συγκρατώντας τα πάντα με τον λόγο της δύναμης Εκείνου που τον γέννησε, και πλαισιωνόμενος τιμητικά από τους αγίους αγγέλους· διότι μετά τον πειρασμό του διαβόλου, προσήλθαν άγγελοι και τον υπηρετούσαν· και επιπλήττοντας την κτίση θεοπρεπώς κατά καιρούς· διότι είπε στη θάλασσα: «Σώπα, ησύχασε», και διέταξε τους σφοδρούς ανέμους να ηρεμήσουν, οπότε και όλοι οι μαθητές, στεφανώνοντάς τον με τους ύμνους που του έπρεπαν, έλεγαν: «Αληθινά είσαι Υιός του Θεού».

ΑΛΛΟ. Ο μακάριος ευαγγελιστής Ιωάννης, ερμηνεύοντας με ακρίβεια το αξίωμα που εκ φύσεως ανήκει στον Υιό, και παραθέτοντας το μέτρο του Ιωάννη ως γνήσιου δούλου, λέει τα εξής: «Υπήρξε άνθρωπος σταλμένος από τον Θεό, το όνομά του ήταν Ιωάννης· αυτός ήλθε για μαρτυρία, για να μαρτυρήσει περί του φωτός. Ήταν το φως το αληθινό, το οποίο φωτίζει κάθε άνθρωπο που έρχεται στον κόσμο». Πού θα φθάσει λοιπόν η υπεροχή του Χριστού όταν συγκρίνεται με τα μέτρα του Ιωάννη; Ή πώς δεν είναι πάντοτε ανώτερο εκείνο που γνωρίζει και δύναται να φωτίζει, από εκείνο που έχει την ανάγκη να φωτιστεί και χρειάζεται τη χορηγία από αυτόν που το λαμπρύνει; Και πώς εκείνος που παραλήφθηκε μόνο για να δώσει μαρτυρία και έχει αυτό το αξίωμα, δεν θα παραχωρήσει οπωσδήποτε το ανώτερο αξίωμα σε Εκείνον χάριν του οποίου είναι ξεχωριστός;

Ιωάννης ο Ευαγγελιστής. Υπήρξε άνθρωπος απεσταλμένος από τον Θεό, με το όνομα Ιωάννης. Αυτός ήρθε για μαρτυρία, για να μαρτυρήσει για το φως. Αυτό ήταν το αληθινό φως. Ο ίδιος. Σε αυτόν υπήρχε ζωή, και η ζωή ήταν το φως των ανθρώπων, και το φως λάμπει στο σκοτάδι, και το σκοτάδι δεν το κατέλαβε.

Έπειτα, «εμφανίστηκε ένας άνθρωπος απεσταλμένος από τον Θεό, το όνομά του ήταν Ιωάννης. Αυτός ήλθε ως μάρτυρας, για να μαρτυρήσει για το φως, ώστε όλοι να πιστέψουν μέσω αυτού. Δεν ήταν εκείνος το φως, αλλά ήλθε για να μαρτυρήσει για το φως. Ήταν το φως το αληθινό, το οποίο φωτίζει κάθε άνθρωπο που έρχεται στον κόσμο. Στον κόσμο ήταν, και ο κόσμος δημιουργήθηκε δι' αυτού, και ο κόσμος δεν τον γνώρισε. Ήλθε στα δικά του, και οι δικοί του δεν τον δέχθηκαν. Όσοι όμως τον δέχθηκαν, τους έδωσε την εξουσία να γίνουν τέκνα Θεού· οι οποίοι δεν γεννήθηκαν από αίμα και σάρκα, αλλά γεννήθηκαν από τον Θεό. Και ο Λόγος, λέει, έγινε σάρκα, και κατασκήνωσε ανάμεσά μας. Ο Ιωάννης μαρτυρεί και φωνάζει δυνατά λέγοντας: αυτός ήταν για τον οποίο σας είπα»· και ότι «από το πλήρωμά του όλοι εμείς λάβαμε». Και λέει «δεν είμαι εγώ ο Χριστός, αλλά φωνή αυτού που βοά στην έρημο». 13. Και όταν διηγείται όλα αυτά, λέει «αυτά έγιναν στη Βηθαβαρά»· σε άλλα όμως αντίγραφα «στη Βηθανία, πέρα από τον Ιορδάνη». Και μετά από αυτά δείχνει ότι του είπαν κάποιοι από τους μαθητές του Ιωάννη: «Ραββί, πού μένεις; Εκείνος δε είπε: ελάτε και δείτε· και πήγαν, και έμειναν κοντά του εκείνη την ημέρα.»

Κ'. ΤΟΥ ΑΜΕΛΙΟΥ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ ΤΟΥ ΔΙΚΟΥ ΜΑΣ ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΤΗ ΙΩΑΝΝΗ «Και αυτός λοιπόν ήταν ο Λόγος, σύμφωνα με τον οποίο, όντας αιώνιος, δημιουργούνταν τα δημιουργήματα, όπως θα δεχόταν και ο Ηράκλειτος, και, μα τον Δία, αυτόν που ο βάρβαρος αξιώνει ότι βρισκόταν στην τάξη και την αξία της αρχής, ότι ήταν προς τον Θεό και ήταν Θεός· μέσω αυτού έγιναν απολύτως τα πάντα· σε αυτόν κάθε τι που έγινε απέκτησε ζωή και ζωτικότητα και ύπαρξη· και, αφού κατήλθε στα σώματα και ενδύθηκε σάρκα, εμφανίστηκε ως άνθρωπος, επιδεικνύοντας συγχρόνως και τότε το μεγαλείο της φύσης του· και βεβαίως, αφού αποχωρίστηκε το σώμα, θεώθηκε πάλι και είναι Θεός, όπως ακριβώς ήταν πριν κατέλθει στο σώμα και στη σάρκα και στον άνθρωπο». Αυτά είναι προφανές ότι έχουν μεταφραστεί από τη θεολογία του βαρβάρου, όχι πια με συγκαλυμμένο τρόπο, αλλά ευθέως και απολύτως ξεκάθαρα. Και ο βάρβαρος ποιος άλλος ήταν γι' αυτόν, αν όχι ο ευαγγελιστής του Σωτήρα μας, ο Ιωάννης, που ήταν Εβραίος από Εβραίους; Ο οποίος στην αρχή του δικού του συγγράμματος θεολογεί με αυτόν τον τρόπο: «Στην αρχή ήταν ο Λόγος, και ο Λόγος ήταν προς τον Θεό, και Θεός ήταν ο Λόγος· αυτός ήταν στην αρχή προς τον Θεό. Τα πάντα έγιναν δι' αυτού, και χωρίς αυτόν δεν έγινε ούτε ένα από όσα έχουν γίνει. Σε αυτόν υπήρχε ζωή, και η ζωή ήταν το φως των ανθρώπων. Και ο Λόγος έγινε σάρκα και κατοίκησε ανάμεσά μας, και είδαμε τη δόξα του, δόξα ως μονογενούς παρά του Πατρός.»

Διότι κανείς δεν θα μπορούσε να πει ότι ο Λόγος δεν συνθεωρείται με όλη τη θεότητα του Πατέρα, ώστε να μην αποδειχθεί ότι ένα μέρος του Θεού έχει τον Λόγο, ενώ ένα άλλο είναι γυμνό από τον Λόγο. Πάλι η πνευματική φωνή του Ιωάννη, πάλι ο ευαγγελιστής γαλουχεί με το κήρυγμά του την ακοή των νηπίων· δεν είχαμε ακόμη αυξηθεί τόσο πολύ πνευματικά με τις πρώτες φράσεις, ώστε, ακούγοντας τη λέξη «Υιός», να μην ολισθήσουμε εξαιτίας της συνήθους σημασίας της. Γι' αυτό πάλι ο κήρυκας, αναφωνώντας στην τρίτη φράση, κήρυξε ακόμη τον Λόγο, και όχι τον Υιό, λέγοντας: «Και Θεός ήταν ο Λόγος». Πρώτα είπε σε τι βρισκόταν, έπειτα προς ποιον βρισκόταν, και τώρα λέει τι είναι, ολοκληρώνοντας τον σκοπό του κηρύγματος με την τρίτη επανάληψη. Διότι δεν κηρύσσω, λέει, κάποιον λόγο από αυτούς που κατανοούνται με την πρόχειρη ανθρώπινη έννοια, αλλά κηρύσσω τον Θεό με την ονομασία του Λόγου· διότι αυτός ο Λόγος, ο οποίος ήταν στην αρχή και ήταν προς τον Θεό, δεν ήταν κάτι άλλο εκτός από τον Θεό, αλλά και ο ίδιος ήταν Θεός. Και ο κήρυκας, κορυφώνοντας συνεχώς τις μεγαλειώδεις διακηρύξεις του μέσω της επαναλήψεως, λέει ότι αυτός ο Θεός, ο οποίος προδηλώνεται στο κήρυγμα, είναι εκείνος μέσω του οποίου έγιναν τα πάντα, και ότι είναι ζωή και φως των ανθρώπων, και φως αληθινό που λάμπει στο σκοτάδι και δεν αμαυρώνεται από το σκοτάδι, ο οποίος ήρθε στα δικά του και δεν έγινε αποδεκτός από τους δικούς του, και έγινε σάρκα και μέσω της σάρκας κατασκήνωσε στην ανθρώπινη φύση.

Επομένως, σύμφωνα με αυτούς, το «φως των ανθρώπων» εδώ εννοεί το Πνεύμα. Τι συμβαίνει λοιπόν; Όταν συνεχίζει και λέει ότι «Υπήρξε άνθρωπος απεσταλμένος από τον Θεό, για να μαρτυρήσει περί του φωτός», είναι ανάγκη να πουν ότι και αυτό έχει ειπωθεί για το Πνεύμα.

ΟΜΙΛΙΑ ΣΤ΄. Υπήρξε άνθρωπος απεσταλμένος από τον Θεό, με το όνομα Ιωάννης. Αφού μας ανέπτυξε στα προοίμια τα πλέον αναγκαία σχετικά με τον Θεό Λόγο, προχωρώντας με μέθοδο και τάξη, έρχεται πλέον και στον κήρυκα του Λόγου, τον συνονόματό του, τον Ιωάννη. Εσύ, λοιπόν, ακούγοντας ότι απεστάλη από τον Θεό, να μη θεωρείς πλέον ότι υπάρχει κάτι ανθρώπινο σε όσα λέγονται από αυτόν. Διότι δεν φθέγγεται τα δικά του, αλλά μεταφέρει τα πάντα εκ μέρους εκείνου που τον έστειλε. Γι' αυτό και ονομάστηκε άγγελος· αρετή δε του αγγέλου είναι το να μη λέει τίποτα δικό του. Το δε «Εγένετο», δεν δηλώνει εδώ τη μετάβαση στην ύπαρξη, αλλά την ίδια την αποστολή.

Διότι η φράση «Εγένετο απεσταλμένος παρά Θεού» ισοδυναμεί με το «απεστάλη από τον Θεό». Πώς λοιπόν ισχυρίζονται ότι το «εν μορφή Θεού υπάρχων» δεν αναφέρεται στην απαραλλαξία (απόλυτη ταύτιση) προς τον Πατέρα, εξαιτίας του ότι δεν παρατίθεται το άρθρο; Διότι ορίστε, και εδώ δεν υπάρχει πουθενά το άρθρο. Μήπως λοιπόν δεν έχει λεχθεί για τον Πατέρα; Τι θα πούμε τότε στον Προφήτη που λέει: «Ιδού, εγώ αποστέλλω τον άγγελό μου προ προσώπου σου, ο οποίος θα ετοιμάσει την οδό σου»; Το «εμού» και το «σου» είναι δηλωτικά δύο προσώπων. «Ούτος ήλθεν εις μαρτυρίαν, ίνα μαρτυρήση περί του φωτός». Τι σημαίνει αυτό; Ο δούλος δίνει μαρτυρία για τον Δεσπότη; Ίσως θα αναρωτιόταν κάποιος. Όταν λοιπόν τον δεις όχι μόνο να λαμβάνει μαρτυρία από τον δούλο, αλλά και να προσέρχεται σε αυτόν και να βαπτίζεται από αυτόν μαζί με τους Ιουδαίους, άραγε δεν θα εκπλαγείς περισσότερο και δεν θα γεμίσεις απορίες; Αλλά δεν πρέπει να ταράσσεται κανείς ούτε να θορυβείται, παρά να εκπλήττεται από την άφατη αγαθότητα. Αν όμως κάποιος συνεχίζει ακόμη να ζαλίζεται και να θορυβείται, θα πει και σε αυτόν εκείνο που είπε και στον Ιωάννη: «Άφησε τώρα, διότι έτσι είναι πρέπον να εκπληρώσουμε κάθε δικαιοσύνη». Εάν δε ταραχθεί ακόμη περισσότερο, θα του επαναλάβει αυτά που είπε προς τους Ιουδαίους: «Δεν λαμβάνω εγώ μαρτυρία από άνθρωπο». Εάν λοιπόν δεν έχει ανάγκη από αυτήν τη μαρτυρία, για ποιον λόγο απεστάλη ο Ιωάννης από τον Θεό; Όχι βεβαίως επειδή είχε ανάγκη από μαρτυρία ο Κύριος (διότι αυτό αποτελεί εσχάτη βλασφημία), αλλά γιατί;

Εμφανίστηκε ένας άνθρωπος απεσταλμένος από τον Θεό, το όνομα του οποίου ήταν Ιωάννης. Αλλά τολμούν κάποιοι από τους αιρετικούς να πουν: υπήρχε καιρός που ήταν ο Πατέρας, όταν δεν υπήρχε ο Υιός. Πόσο είναι όμως το ενδιάμεσο διάστημα μεταξύ τους, πες μου; Ο χρόνος ήταν το ενδιάμεσο. Αλλά ο Υιός δημιούργησε και τους καιρούς και τους χρόνους και τους αιώνες· τα πάντα έγιναν δι' αυτού. Άκουσε τον Παύλο που λέει: αφού ο Θεός τον παλαιό καιρό μίλησε στους πατέρες μας τμηματικά και με πολλούς τρόπους, κατά τις έσχατες αυτές ημέρες μίλησε σε εμάς μέσω του Χριστού Ιησού, τον οποίο κατέστησε κληρονόμο των πάντων, μέσω του οποίου δημιούργησε και τους αιώνες· πώς λοιπόν μπορεί να υπάρχει αιώνας ή χρόνος πριν από αυτόν που δημιούργησε τους αιώνες; Άκουσε λοιπόν και τον προφήτη που λέει: αυτός που υπάρχει προ των αιώνων. Ο απόστολος λέει: ότι δι' αυτού δημιούργησε τους αιώνες· ο ευαγγελιστής: τα πάντα έγιναν δι' αυτού· ο προφήτης: αυτός που υπάρχει προ των αιώνων· και πάλι ο απόστολος: είτε αρχές, είτε εξουσίες, είτε θρόνοι, είτε κυριότητες· τα πάντα έχουν κτιστεί δι' αυτού και γι' αυτόν, και αυτός υπάρχει προ πάντων· και εσύ τολμάς να πεις ότι υπήρχε ο Πατέρας όταν δεν υπήρχε ο Υιός; Αλλά για την τόλμη τους αυτή πρόκειται να λογοδοτήσουν την ημέρα της κρίσεως.

Είναι λοιπόν κατάλληλη ευκαιρία να ρωτήσουμε και αυτό τους αιρετικούς: δεν ομολογείς ότι ο Λόγος έγινε σάρκα και κατοίκησε ανάμεσά μας; Τι λοιπόν, μήπως δεν ήταν εν αρχή ο Λόγος, και ο Λόγος ήταν προς τον Θεό; Και πώς δεν ντρέπεσαι να επιτιμάς τον Λέοντα που κηρύττει αυτά, αντί να συγκρατείς τον εαυτό σου από την κατάκριση; Και πώς δεν αθωώνεις μαζί και τον Νεστόριο, τον οποίο θεώρησες ομόδοξο; Φρίττεις να απαρνηθείς με τη γλώσσα -διότι δεν είναι ακόμη φανερό αν το κάνεις και με τη σκέψη- το «εν αρχή ην ο Λόγος, και ο Λόγος ην προς τον Θεόν, και Θεός ην ο Λόγος· και ο Λόγος σαρξ εγένετο». Και πώς τον Λέοντα, που θεολογεί αυτά, τον κατατάσσεις στη μερίδα του Νεστορίου; Πώς λοιπόν μάλλον δεν συντάσσεις τον εαυτό σου με τον εχθρό, έστω κι αν συνάπτεις ανελεύθερες συμφωνίες, οικειοποιούμενος τη σύμπραξη κάτω από το προσωπείο της φιλονικίας;

Διότι, πώς αυτός που και πριν από τη γέννησή του σκίρτησε στην κοιλιά της μητέρας του, σαν να τον είχε αναγνωρίσει, και στον Ιορδάνη έδωσε μαρτυρία γι' αυτόν ως Υιό του Θεού; Στέλνει λοιπόν τους μαθητές, λέγοντάς τους να ρωτήσουν τον Ιησού: «Εσύ είσαι ο ερχόμενος;». Βλέπεις πώς οδηγεί βαθιά τους μαθητές στο να πιστέψουν ότι ο Ιησούς είναι Θεός; Διότι οι μεν προφήτες ονομάζονται απεσταλμένοι, το ίδιο και ο Ιωάννης, όπως λέει και ο Ευαγγελιστής: «Υπήρξε άνθρωπος απεσταλμένος από τον Θεό». Ο Κύριος όμως, είναι ο ερχόμενος.

«Και το φως λάμπει στο σκοτάδι, και το σκοτάδι δεν το κατέλαβε». Το φως, δηλαδή ο Λόγος του Θεού, λάμπει στο σκοτάδι, δηλαδή στον θάνατο και στην πλάνη. Διότι, αν και βρέθηκε μέσα στον θάνατο, επικράτησε αυτού με τέτοιον τρόπο, ώστε τον ανάγκασε να ξεράσει ακόμη και εκείνους που είχε προλάβει να καταπιεί· και μέσα στην ελληνική πλάνη λάμπει το κήρυγμα. «Και το σκοτάδι δεν το κατέλαβε». Διότι ούτε ο θάνατος τον κυρίευσε, ούτε η πλάνη. Επειδή είναι ακαταμάχητο αυτό το φως, εννοώ ο Θεός Λόγος. Μερικοί όμως θεώρησαν ως σκοτάδι τη σάρκα και τον βίο. Και, επομένως, αφού έλαβε σάρκα και βρέθηκε σε αυτόν τον βίο, ο Λόγος έλαμψε· και το σκοτάδι, δηλαδή η αντίπαλη δύναμη, πείραξε μεν και καταδίωξε το φως, αλλά το βρήκε ακαταμάχητο και αήττητο. Η σάρκα όμως ονομάζεται σκοτάδι, όχι επειδή είναι τέτοια εκ φύσεως, μη γένοιτο! αλλά εξαιτίας της αμαρτίας. Διότι η σάρκα δεν έχει απολύτως τίποτα το κακό όταν κινείται σύμφωνα με τη φύση της, αλλά όταν κινηθεί παρά φύση και υπηρετήσει την αμαρτία, τότε και γίνεται και ονομάζεται σκοτάδι. «Εμφανίστηκε άνθρωπος σταλμένος από τον Θεό, το όνομα αυτού Ιωάννης». Αφού μας μίλησε για την προαιώνια ύπαρξη του Θεού Λόγου, επειδή πρόκειται να μιλήσει και για τη σάρκωση του Λόγου, παρεμβάλλει τον λόγο για τον Πρόδρομο. Άλλωστε τι άλλο ταιριάζει, εφόσον ο Ιωάννης είναι Πρόδρομος, παρά να προτρέχει ο λόγος για τη δική του εμφάνιση πριν από την ένσαρκη γέννηση του Κυρίου;

Διότι οι ψευδοπροφήτες δεν προέρχονται από τον Θεό. Όταν όμως ακούσεις ότι απεστάλη από τον Θεό, να μη νομίσεις ότι λέει κάτι δικό του ή ανθρώπινο, αλλά ότι όλα είναι θεία. Για τον λόγο αυτόν ονομάζεται και άγγελος, αφού η αρετή του αγγέλου είναι να μη λέει τίποτα το δικό του. Όταν δε ακούς για άγγελο, μη νομίσεις ότι ήταν άγγελος ως προς τη φύση του ή ότι κατέβηκε από τους ουρανούς, αλλά ονομάζεται άγγελος εξαιτίας του έργου και της διακονίας του. Επειδή, δηλαδή, υπηρέτησε το κήρυγμα και προανήγγειλε τον Κύριο, εξαιτίας αυτού ονομάστηκε άγγελος. Γι' αυτό και ο ευαγγελιστής, ανατρέποντας την υπόνοια των πολλών, οι οποίοι ίσως νόμισαν ότι ο Ιωάννης ήταν άγγελος κατά τη φύση, λέει: «Υπήρξε άνθρωπος απεσταλμένος από τον Θεό.» «Αυτός ήλθε για μαρτυρία, για να μαρτυρήσει περί του φωτός, ώστε να πιστέψουν όλοι δι' αυτού.» Αυτός, λέει, είναι ο απεσταλμένος από τον Θεό, για να μαρτυρήσει περί του φωτός. Έπειτα, για να μη νομίσει κανείς ότι τάχα ο Μονογενής είχε ανάγκη από τη δική του μαρτυρία ως ελλιπής, γι' αυτό προσθέτει ότι ήλθε για να μαρτυρήσει περί του Υιού του Θεού· όχι ότι Εκείνος είχε ανάγκη από τη μαρτυρία αυτού, αλλά για να πιστέψουν όλοι δι' αυτού. Άραγε, λοιπόν, πίστεψαν όλοι δι' αυτού;