Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ 10:17

Επειδή όμως γνώριζε ότι αυτοί είχαν μελετήσει τόσο τα συγγράμματα του Μωυσή όσο και τα μηνύματα των αγίων προφητών, και επειδή στους προφήτες γίνεται εκτενής και μακρύς λόγος ότι ο Χριστός θα σαγηνεύσει και τα έθνη προς τη θεογνωσία, για αυτόν τον λόγο, θέτοντας αυτό το γεγονός ως ολοκάθαρο σημείο για αυτούς ώστε να φανεί σαφώς ότι αυτός είναι ο προαγγελθείς, ισχυρίστηκε ρητά ότι θα καλέσει και τα πρόβατα που δεν ανήκουν στην αυλή των Ιουδαίων, ώστε τελικά, όπως ακριβώς λέγαμε προηγουμένως, να πιστέψουν ότι αυτός είναι όντως εκείνος, τον οποίο είχε προαναγγείλει ο χορός των αγίων ανδρών. <Γι' αυτό με αγαπά ο Πατέρας, επειδή εγώ δίνω τη ζωή μου για να την πάρω πάλι>. Πολλές φορές απαντά όχι μόνο σε όσα έχουν ήδη ειπωθεί με τα χείλη, αλλά και στους βαθύτερους λογισμούς. Διότι, όντας αληθινός Θεός, έχει σαφή γνώση των πάντων. Επειδή, λοιπόν, οι ανόσιοι Ιουδαίοι περιγελούσαν τον λόγο του, και εφόσον είχε υποσχεθεί ότι σε τέτοιο βαθμό θα αγωνιζόταν μαζί με τα δικά του πρόβατα, και μάλιστα με πολλή προθυμία, ώστε να είναι εντελώς έτοιμος να πεθάνει για χάρη τους, και επειδή νόμιζαν ότι φλυαρεί και θεωρούσαν ότι είναι παράφρων, ήταν πλέον αναγκαίο να δείξει ότι εκείνοι, από αμορφωσιά και συνάμα από την άμετρη ασέβεια που τους διακατέχει, περιγελούν και επιλέγουν να επικρίνουν με λόγια και έργα πράγματα, τα οποία ο Θεός και Πατέρας κρίνει άξια πολλής τιμής. «Διότι για αυτό», λέει, «με αγαπά, για αυτό που εσείς εξαιτίας της μεγάλης σας ανοησίας θεωρήσατε ως μηδέν».

Πώς, λοιπόν, δεν είστε αλαζόνες και γεμάτοι από κάθε είδους ασέβεια, εσείς που λέτε ότι είναι καταγέλαστο αυτό που είναι το πιο ευάρεστο στον Θεό; Αλλά μέσω αυτών τους δίνει τρόπον τινά να κατανοήσουν ότι έχουν μισηθεί σφόδρα από τον Θεό. Διότι, αν αγαπά αυτόν που παραδίδει τη ζωή του υπέρ των προβάτων του ποιμνίου που του εμπιστεύθηκε, είναι απολύτως αναγκαίο να κατανοήσουμε ότι θα θεωρήσει βδελυρό αυτόν που βλέπει τον λύκο να έρχεται, και εγκαταλείπει το ποίμνιο σε αυτόν που του επιτίθεται και μαίνεται, και τρέπεται σε φυγή, πράγμα που ακριβώς απέδειξε ότι έπρατταν όσοι έλαχαν να είναι άρχοντες του ιουδαϊκού λαού, δηλαδή της αυλής. Συγχρόνως, λοιπόν, τους ελέγχει και ως θεομίσητους και ως ασεβείς, επειδή δεν έφριξαν να περιγελούν αυτό που ενώπιον του Θεού είναι το πιο πολύτιμο. Ο Χριστός, βεβαίως, διαβεβαιώνει ότι αγαπάται από τον Θεό και Πατέρα, όχι μόνο επειδή παραδίδει τη ζωή του, αλλά επειδή την παραδίδει για να την ξαναλάβει· διότι ακριβώς σε αυτό πρωτίστως διαλάμπει το μέγεθος των αγαθών που έχουν κατορθωθεί για εμάς. Διότι, αν είχε μόνο πεθάνει και δεν είχε αναστηθεί, ποιο θα ήταν το κέρδος; Και σε τι θα φαινόταν ότι ωφέλησε την ανθρώπινη φύση, αν είχε παραμείνει νεκρός μαζί μας, τυραννούμενος μαζί με τους άλλους κάτω από τα δεσμά του θανάτου και από την επείσακτη φθορά; Επειδή όμως παρέδωσε τη ζωή του για να την ξαναλάβει, διέσωσε μέσω αυτού ολόκληρη τη φύση, καταργώντας το κράτος του θανάτου, και θα μας αναδείξει σε καινή κτίση.

Διότι, βλέποντας την ενέργεια της δικής του σοφίας να εφαρμόζεται στην πράξη, τότε ακριβώς θεωρούσε ότι έπρεπε να χαίρεται περισσότερο. Έτσι λοιπόν ας το κατανοήσουμε και εδώ. Επειδή ο Θεός και Πατέρας είναι αγάπη, σύμφωνα με τα λόγια του Ιωάννη, και δεν είναι απλώς αγαθός, αλλά είναι το ίδιο το αγαθό, όταν είδε τον δικό Του Υιό να παραδίδει τον εαυτό του για εμάς εξαιτίας της αγάπης και της ασύγκριτης χρηστότητάς Του προς εμάς, διασώζοντας τους ακριβείς χαρακτήρες της δικής Του φύσης, Τον αγάπησε δικαιολογημένα, όχι δωρίζοντάς Του την αγάπη ως ένα είδος μισθού για όσα έπραξε για εμάς, αλλά, όπως είπαμε, επειδή έβλεπε μέσα στον Υιό τη γνησιότητα της δικής Του ουσίας, και καλούνταν προς αυτό από κάποιες, θα λέγαμε, αναγκαίες και απαραίτητες ελκτικές δυνάμεις της φύσης. Όπως, λοιπόν, αν κάποιος από εμάς παρατηρήσει στο ίδιο του το τέκνο τον ακριβή χαρακτήρα της δικής του μορφής, αισθάνεται να αυξάνεται η αγάπη του κυρίως όταν τον βλέπει· με αυτόν τον τρόπο νομίζω ότι λέγεται πως ο Θεός και Πατέρας αγάπησε τον δικό Του Υιό, ο οποίος παραδίδει τη δική του ψυχή για εμάς και τη λαμβάνει ξανά. Διότι έργο αγάπης είναι το να επιλέξει να πάθει, και μάλιστα άδοξα, για τη σωτηρία κάποιων, και όχι μόνο να πεθάνει, αλλά να λάβει και πάλι την ψυχή που παρέδωσε, ώστε να νεκρώσει τον θάνατο και να εκδιώξει την κατήφεια που προέρχεται από τη φθορά.

Ιω. 10, 17 Επειδή, γνωρίζοντας ως Θεός τις σκέψεις των Ιουδαίων και βλέποντάς τους να περιγελούν για όσα έλεγε, ότι δηλαδή θα πεθάνει υπέρ των προβάτων, τους αποδεικνύει μέσα από τα λεγόμενα ότι είναι τόσο ασεβείς, ώστε να περιγελούν εκείνα τα οποία υπερβολικά αγαπά ο Θεός και Πατέρας, επειδή και με αυτόν τον τρόπο έβλεπε να παραμένει αθόλωτη και να εκλάμπει στον σαρκωθέντα Υιό του η εικόνα της δικής του φύσης, εξαιτίας του ατρέπτου. Έως εδώ το έκτο βιβλίο του αγίου Κυρίλλου.

Γράφει δε και ο Παύλος στην προς Εβραίους επιστολή για τον Χριστό, ότι κατά τις ημέρες της ένσαρκης ζωής του πρόσφερε δεήσεις και ικεσίες προς εκείνον που μπορούσε να τον σώσει από τον θάνατο, με ισχυρή κραυγή και δάκρυα. Και σύμφωνα με το Ευαγγέλιο: «Με ιδρώτα, ενώ ένας άγγελος τον ενίσχυε, όταν βρέθηκε σε αγωνία, προσευχόταν πιο θερμά.» <Σώσε με, Θεέ μου, διότι εισήλθαν ύδατα μέχρι την ψυχή μου.> (A f. 345) Φαίνεται δε ότι λέγονται τα συμβάντα και εκ μέρους του προσώπου του Κυρίου, όταν γενόμενος άνθρωπος ταπείνωσε τον εαυτό του μέχρι θανάτου. Διότι, επειδή οδυνάται για εμάς, εύλογα προσεύχεται και να λυτρωθεί από τους πειρασμούς που, σαν χείμαρρος, κατέκλυσαν την ψυχή του. Και ο Ιωνάς, που αποτελεί τύπο του Χριστού, λέει: «Με περιέλουσε νερό μέχρι την ψυχή μου.» Και στον Ιώβ: «Ήλθες στις πηγές της θάλασσας, και περπάτησας στα ίχνη της αβύσσου, μέσα από τα οποία υποδηλώνονται οι περιοχές του Άδη.» (H f. 166) Μέσω των υδάτων η θεόπνευστη Γραφή σημαίνει τους πειρασμούς. <Ήλθα στα βάθη της θάλασσας και η καταιγίδα με καταπόντισε.> (A f. 345, B f. 285 b, F f. 102. Κυρίλλου, Ευσέβιου, Θεοδώρητου.) Ποικίλλει τον λόγο με διάφορες εικόνες, μη βρίσκοντας αντάξια εικόνα για τα δεινά που κατέχουν τους αιχμαλώτους. Υπαινίσσεται δε και τις περιοχές του Άδη, από όπου μόνος ο Σωτήρας, αφού κατέβηκε, διήλθε. Το δε «Ήλθον» είναι παρόμοιο με το «Εγώ δίνω την ψυχή μου αφ' εαυτού μου.»

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΙΖ' Ο Κύριος, αφού έπαθε, πέθανε και τάφηκε, απέτιναξε τη φθορά και τα της φθοράς. Και αφού κατέστησε το σώμα του άφθαρτο, και ανέλαβε ξανά με εξουσία, ως Θεός, τη δική του ψυχή, αναστήθηκε τριήμερος. «Διότι εγώ παραδίδω την ψυχή μου», λέει, «για να την πάρω πάλι. Έχω εξουσία να την παραδώσω, και έχω εξουσία να την πάρω πάλι». Αν δε και μετά την ανάσταση ο Κύριος έφαγε, όμως το έκανε αυτό κατ' οικονομίαν, αποδεικνύοντας στους μαθητές του ότι ήταν αυτός που αναστήθηκε, εκείνος που προηγουμένως βρισκόταν μαζί τους. Όταν δε λέω κατ' οικονομίαν, αποκρούω τη φαντασία. Διότι έφαγε πραγματικά, αλλά διαχειρίστηκε την τροφή με καινοφανή τρόπο, όπως γνωρίζει ο ίδιος. Γι' αυτό και έδειχνε τα σημάδια των πληγών, καθιστώντας παρόντα, αυτός που μπορεί τα πάντα, αυτά που είχαν μεν συμβεί, αλλά δεν υπήρχαν πλέον. Επειδή το σώμα εκείνο, έχοντας καταστεί ανώτερο από κάθε ανάγκη και κάθε υλική αντίσταση, δεν δεχόταν ούτε τροφές, ούτε ψηλαφήσεις.

Ο Προφήτης, λοιπόν, αν και ήταν μεγάλος, εντούτοις ήταν άνθρωπος. Γι' αυτό και έλεγε: όμως ο Θεός θα λυτρώσει την ψυχή μου από το χέρι του άδη, όταν θα με παραλάβει. Ο μονογενής Υιός του Θεού, όμως, επιδεικνύοντας την αυθεντία της δικής του θεότητας, έλεγε: γι' αυτό με αγαπά ο Πατέρας, επειδή εγώ παραδίδω την ψυχή μου, για να την πάρω πάλι. Κανείς δεν την παίρνει από εμένα, αλλά εγώ την παραδίδω από μόνος μου. Έχω εξουσία να την παραδώσω, και έχω εξουσία να την πάρω πάλι. Διότι, αφού έλαβε σώμα ομοούσιο με εμάς, χάρισε τη νίκη στους ανθρώπους. Επειδή δεν λέμε ότι η σάρκα του Λόγου κατέβηκε από τον ουρανό, ούτε ότι η σωτηρία μας πραγματοποιήθηκε κατά δόκηση και φαντασία. Μη γένοιτο! Αλλά ότι όντως και αληθινά ο Λόγος σαρκώθηκε από το σπέρμα του Δαβίδ, σύμφωνα με τις Γραφές. Όπως ακριβώς και ο αρχάγγελος Γαβριήλ ευαγγελίστηκε στην αγία Παρθένο και Θεοτόκο Μαρία, λέγοντας: Χαίρε, κεχαριτωμένη, ο Κύριος είναι μαζί σου.

Και πάλι, εάν πουν οι κενόδοξοι: «Από τέτοια λόγια δεν μπορείς να μας πείσεις ότι ο Χριστός είχε ψυχή. Διότι βρήκαμε πιο πάνω στις θείες Γραφές, όπως λέει ο Ησαΐας εκ προσώπου του Θεού και Πατρός για τον Μονογενή: "Αυτός είναι ο αγαπητός μου Υιός, στον οποίο ευαρεστήθηκα, τον οποίο αγάπησε η ψυχή μου". Τι θα κατανοήσουμε λοιπόν για τον Πατέρα, ότι έχει πάρει μέσα του ψυχή ή ότι έχει ψυχή; Και ποιος ανόητος θα σκεφτεί κάτι τέτοιο για τον Πατέρα;» Τι λένε λοιπόν; Ότι προφανώς το ρητό έχει ειπωθεί μεταφορικά. Αν λοιπόν λένε ότι για τον Πατέρα έχει ειπωθεί μεταφορικά, άρα και για τον Υιό πρέπει να εκληφθεί το ίδιο. Διότι, ακόμη και αν πει «η ψυχή μου έχει ταραχθεί» και «έχω εξουσία να δώσω την ψυχή μου και να την πάρω», δεν είχε, λένε, ψυχή, αλλά έχει ειπωθεί μεταφορικά. Και φαίνεται μεν ότι η συλλογιστική τους σκέψη κάτι λέει, μολονότι η αλήθεια είναι αυτοσύστατη μέσα από πολλά τεκμήρια. Διότι κάθε μεταφορικός τρόπος αντλείται από το αντίστοιχο είδος. Για τον Πατέρα, βέβαια, δεν πρέπει να το αποτολμά κανείς αυτό, διότι ούτε σάρκα ενδύθηκε. Εφόσον όμως η σάρκα ομολογείται από τους Λουκιανιστές, δηλαδή τους Αρειανούς, δεν υπάρχει αμφιβολία. «Αλλά», ισχυρίζονται, «λέει "ο Λόγος σάρξ εγένετο", και δεν είπε "ο Λόγος σάρξ και ψυχή εγένετο"».

Τόσο ακριβώς Τον γνωρίζω, όσο Εκείνος εμένα. Γι' αυτό και έλεγε: «Κανείς δεν γνωρίζει τον Υιό, παρά μόνο ο Πατέρας, και τον Πατέρα, παρά μόνο ο Υιός», κάνοντας λόγο για μια ξεχωριστή γνώση, και μάλιστα τέτοια που κανένας άλλος δεν μπορεί να έχει. «Εγώ θέτω την ψυχή μου». Το λέει αυτό συνεχώς, αποδεικνύοντας ότι δεν είναι λαοπλάνος. Επειδή και ο Απόστολος, όταν ήθελε να αποδείξει ότι είναι γνήσιος δάσκαλος και αντιπαρέθετε τον λόγο του προς τους ψευδαποστόλους, συνιστούσε τον εαυτό του μέσα από τους κινδύνους και τους θανάτους, λέγοντας: «Με πληγές καθ' υπερβολήν, με θανάτους πολλές φορές». Διότι το να λέει «Είμαι το Φως» και «Είμαι η Ζωή», φαινόταν στους ανόητους ότι ήταν δείγμα αλαζονείας· το να λέει όμως «Θέλω να πεθάνω», δεν προκαλούσε καμία κακεντρέχεια, ούτε φθόνο. Γι' αυτό και δεν του απαντούν: «Εσύ μαρτυρείς για τον εαυτό σου· η μαρτυρία σου δεν είναι αληθινή». Διότι η φράση του αυτή έδειχνε πολλή στοργή, εφόσον ήθελε να παραδώσει τον εαυτό του ακόμη και για χάρη εκείνων που τον λιθοβολούσαν.

Γι' αυτό με αγαπά ο Πατέρας, επειδή εγώ παραδίδω την ψυχή μου, για να τη λάβω και πάλι. Και τι θα μπορούσε να είναι πιο ταπεινό από αυτόν τον λόγο, εάν βεβαίως ο Δεσπότης μας πρόκειται να αγαπάται εξαιτίας μας, επειδή πεθαίνει για εμάς; Τι λοιπόν, πες μου; Στο παρελθόν δεν αγαπιόταν, αλλά τώρα ξεκίνησε ο Πατέρας την αγάπη Του, και εμείς γίναμε η αιτία της αγάπης προς Αυτόν; Βλέπεις πώς χρησιμοποιεί τη συγκατάβαση;

Και ποιος συνετός άνθρωπος θα μπορούσε να το πει αυτό; Αλλά όπως ακριβώς, λέγοντας παραπάνω «Γι' αυτό με αγαπά ο Πατέρας», φανέρωσε την εκούσια θέλησή του και αναίρεσε την υποψία της αντίθεσης, έτσι και εδώ, λέγοντας ότι έχει λάβει εντολή από τον Πατέρα, δεν φανερώνει τίποτε άλλο, παρά ότι σε Εκείνον είναι αρεστό αυτό που εγώ πράττω. Αυτό το λέει, ώστε, όταν τον θανατώσουν, να μη νομίσουν ότι τον θανάτωσαν ως εγκαταλελειμμένο και προδομένο από τον Πατέρα, ούτε να τον χλευάσουν με τα λόγια που πράγματι τον χλεύασαν: «Άλλους έσωσε, τον εαυτό του δεν μπορεί να σώσει»· και, «Αν είσαι Υιός του Θεού, κατέβα από τον σταυρό». Και όμως, γι' αυτόν ακριβώς τον λόγο δεν κατεβαίνει, επειδή είναι Υιός του Θεού.

Ο ίδιος πάλι λέει κάπως έτσι: «Γι' αυτό με αγαπά ο Πατέρας, επειδή εγώ παραδίδω την ψυχή μου, για να την πάρω πάλι». Διότι, αν δεν το θέλει, αλλά το αποφεύγει και παρακαλεί τον Πατέρα, πώς γι' αυτόν ακριβώς τον λόγο αγαπάται; Επειδή η αγάπη προϋποθέτει την ελεύθερη θέληση. Και πώς πάλι λέει ο Παύλος: «Να αγαπάτε ο ένας τον άλλον, όπως και ο Χριστός μάς αγάπησε και παρέδωσε τον εαυτό του για εμάς»; Και ο ίδιος πάλι ο Χριστός, όταν επρόκειτο να σταυρωθεί, έλεγε: «Πατέρα, ήλθε η ώρα· δόξασε τον Υιό σου», ονομάζοντας τον σταυρό δόξα. Και πώς εδώ μεν προσπαθεί να τον αποφύγει, ενώ εκεί τον επισπεύδει; Διότι, για να κατανοήσεις ότι ο σταυρός είναι δόξα, άκουσε τι λέει ο ευαγγελιστής: «Δεν υπήρχε ακόμη Άγιο Πνεύμα, επειδή ο Ιησούς δεν είχε ακόμη δοξαστεί». Αυτό δε που εννοεί είναι το εξής: Δεν είχε δοθεί ακόμη η χάρις, επειδή η έχθρα προς τους ανθρώπους δεν είχε ακόμη καταλυθεί, λόγω του ότι δεν είχε ακόμη πραγματοποιηθεί ο σταυρός.

Διότι το «Ούτω» [έτσι], και το «Ομοίως», και το «Καθώς», είναι δηλωτικά της απαραλλαξίας [της απόλυτης ομοιότητας]. Αλλά εδώ ο λόγος αφορά τη θεία οικονομία. Ακούμε δε και τον ίδιο πάλι να λέει: «Γι' αυτό με αγαπά ο Πατέρας, επειδή εγώ θυσιάζω τη ζωή μου για τα πρόβατα». Άραγε πριν από αυτό δεν τον αγαπούσε; Πώς λοιπόν έλεγε: «Αυτός είναι ο Υιός μου ο αγαπητός»; Αλλά, θέλοντας να δείξει το μέγεθος του κατορθώματος, το διατύπωσε αυτό. Όπως λοιπόν εκεί η αιτιολόγηση έχει κάποια αιτία, έτσι και εδώ η αιτία είναι φανερή. Διότι γι' αυτό είπε προηγουμένως: «Ωραίος στο κάλλος παραπάνω από τους υιούς των ανθρώπων»· και, «Χύθηκε η χάρη στα χείλη σου»· και, «Γι' αυτό σε ευλόγησε ο Θεός στον αιώνα», στρέφοντας έτσι τον λόγο στη θεία οικονομία, ώστε όταν πρόκειται να πει πάλι κάτι κατώτερο από την αξία Του, να μην κλονιστείς, αλλά να κατανοήσεις για ποιο πράγμα γίνεται λόγος. Έτσι και ο Ιακώβ, δηλώνοντας τη θεία οικονομία, αφού είπε πολλά, έλεγε: «Χαροποιοί είναι οι οφθαλμοί του σαν το κρασί, και λευκά τα δόντια του σαν το γάλα». Η θεότητα όμως δεν έχει δόντια.

Και πάλι ο Κύριος: «Ο Πατέρας μου έως τώρα εργάζεται, κι εγώ εργάζομαι. Γι' αυτό, λοιπόν, οι Ιουδαίοι ζητούσαν ακόμη περισσότερο να τον σκοτώσουν, διότι όχι μόνο καταπατούσε το Σάββατο, αλλά και αποκαλούσε τον Θεό δικό του Πατέρα, κάνοντας τον εαυτό του ίσο με τον Θεό.» Και πάλι ο Κύριος: «Ο άρτος του Θεού είναι εκείνος που κατεβαίνει από τον ουρανό και δίνει ζωή στον κόσμο.» Και λίγο μετά: «Εγώ είμαι ο άρτος της ζωής· εκείνος που έρχεται σε μένα δεν πρόκειται να πεινάσει, και εκείνος που πιστεύει σε μένα δεν πρόκειται να διψάσει ποτέ.» Και πάλι: «Καθένας που βλέπει τον Υιό και πιστεύει σε αυτόν έχει ζωή αιώνια.» Εάν λοιπόν ο Χριστός κατέβηκε από τον ουρανό, πώς είναι κάποιος άλλος παρά ο Θεός Λόγος, ο Υιός του Θεού; Και αν η πίστη σε αυτόν είναι ζωή αιώνια, πώς δεν είναι κατά φύση Θεός; Διότι δεν έχουν ζωή αιώνια όσοι πιστεύουν σε κτίσμα ή σε προφήτη, παρά μόνο όσοι πιστεύουν στον αληθινό Θεό. Και πάλι: «Όχι ότι έχει δει κανείς τον Πατέρα, παρά μόνο εκείνος που προέρχεται από τον Θεό, αυτός έχει δει τον Πατέρα.» Και πάλι: «Εγώ είμαι ο ζωντανός άρτος που κατέβηκε από τον ουρανό.» Και πάλι: «Εάν λοιπόν δείτε τον Υιό του ανθρώπου να αναβαίνει εκεί όπου ήταν προηγουμένως;» Αν δεν είναι ο ίδιος Υιός του ανθρώπου και προαιώνιος Υιός του Θεού, πώς ανέβηκε εκεί όπου ήταν προηγουμένως; Διότι ανέβηκε μεν ως άνθρωπος, εκεί όπου ήταν προηγουμένως ως Θεός, επειδή ο ίδιος είναι ταυτόχρονα Θεός και άνθρωπος. Και πάλι: «Εγώ παραδίδω την ψυχή μου, για να την πάρω πάλι.

Διότι εγώ, λέγει, παραδίδω την ψυχή μου, για να την πάρω πάλι. Έχω εξουσία να την παραδώσω, και έχω εξουσία να την πάρω πάλι.

Συνεχώς δε επαναλαμβάνει το, «Τη ζωή μου καταθέτω για τα πρόβατα», δηλώνοντας ότι δεν είναι πλάνος. Διότι το να λέει ότι «Είμαι φως και ζωή» φαινόταν στους ανόητους να είναι δείγμα αλαζονείας, ενώ το να λέει ότι «Θέλω να πεθάνω» δεν κρύβει καμία έπαρση, αλλά μάλλον φανερώνει πολλή φροντίδα, εφόσον ήθελε να προσφέρει τον εαυτό του για εκείνους που τον λιθοβολούσαν. Λέγοντας δε, «Και άλλα πρόβατα έχω», αναφέρεται στα έθνη: «Τα οποία όμως δεν είναι από αυτή την αυλή», δηλαδή από αυτήν που βρίσκεται υπό τον νόμο. διότι τα έθνη βέβαια δεν περικλείονται από τον νόμο. «Πρέπει, λοιπόν, να οδηγήσω και εκείνα». διότι είναι σκορπισμένα, και τούτα και εκείνα, μην έχοντας ποιμένες. Επειδή και οι καλοπροαίρετοι από τους Ιουδαίους, οι οποίοι ήταν πιο δεκτικοί στο να πιστέψουν, ήταν χωρίς ποιμένα, και πολύ περισσότερο οι εθνικοί. Πρέπει λοιπόν να συγκεντρώσει και εκείνα των εθνικών, όπως ακριβώς και τα πρόβατα των Ιουδαίων. Το «πρέπει» εδώ δεν αποτελεί έκφραση αναγκαιότητας, αλλά δηλώνει αυτό που οπωσδήποτε πρόκειται να εκπληρωθεί. «Και θα γίνει ένα ποίμνιο, ένας ποιμένας». Διότι «εν Χριστώ Ιησού δεν υπάρχει Έλληνας και Ιουδαίος», ούτε καμία διαφορά. διότι ένα είναι το γνώρισμα σε όλους, μία η σφραγίδα του βαπτίσματος, ένας ο ποιμένας, ο Λόγος του Θεού και Θεός. Και ας ντραπούν οι Μανιχαίοι που απορρίπτουν την Παλαιά Διαθήκη. ας ακούσουν ότι υπάρχει Ένα ποίμνιο, ένας ποιμένας. διότι ο ίδιος Θεός είναι και της Παλαιάς και της Νέας. «Γι' αυτό ο Πατέρας με αγαπά, επειδή εγώ καταθέτω τη ζωή μου, για να τη λάβω πάλι».