Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ 10:8

Διότι αναγνώρισε τον αρχιποιμένα Χριστό και απέφυγε τους Φαρισαίους λύκους· εισήλθε μέσω της σταυρικής θύρας στην εκκλησιαστική μάνδρα. Άκουγες μόλις τώρα τον Κύριο να λέει: «Αμήν, αμήν σας λέω, όποιος δεν εισέρχεται από τη θύρα στην αυλή των προβάτων, αλλά αναβαίνει από αλλού, είναι κλέφτης και ληστής». Ο Κύριος ονόμασε τον εαυτό του θύρα· διότι, για να μη νομίσουν κάποιοι, ακούγοντας για θύρα, ότι ομιλεί απλώς για μία κοινή θύρα, εισάγει την ερμηνεία ώστε να στερεώσει τη διδασκαλία του· διότι αμέσως προσέθεσε λέγοντας: «Αμήν, αμήν σας λέω: Εγώ είμαι η θύρα των προβάτων· εάν κάποιος εισέλθει και εξέλθει μέσω εμού, θα βρει βοσκή». Πολύ σωστά ο Κύριος ονόμασε τον εαυτό του θύρα, καθώς διαφυλάσσει όσους βρίσκονται μέσα στην πίστη, αποδιώκει όσους παραμονεύουν απ' έξω, και εισάγει στη συνάντηση με τον οικοδεσπότη Πατέρα. Διότι κανείς δεν γνωρίζει τον Πατέρα ειμή μόνο μέσω του Υιού, σύμφωνα με τον ίδιο που λέει: «Κανείς δεν γνωρίζει τον Πατέρα ειμή ο Υιός, και σε όποιον θέλει ο Υιός να τον αποκαλύψει». «Εγώ είμαι η θύρα των προβάτων». Ορθώς ο Κύριος ονόμασε τον εαυτό του θύρα, και όχι θύρες· διότι ένας είναι ο Πατήρ, και ένας ο Υιός, και ένα το Άγιο Πνεύμα, και δεν είναι τρεις θεοί, αλλά μία θύρα γνώσεως. Και ποιος είναι μάρτυρας αυτού; Ο Παύλος που αναφωνεί: «Ένας Κύριος, μία πίστη, ένα βάπτισμα».

Όλοι όσοι ήλθαν είναι κλέφτες και ληστές· αλλά τα πρόβατα δεν τους άκουσαν. ΠΡΟΣ ΓΑΛΑΤΑΣ. Αλλά και εάν εμείς ή άγγελος από τον ουρανό σας κηρύττει ευαγγέλιο διαφορετικό από αυτό που σας κηρύξαμε, ας είναι ανάθεμα. Όπως έχουμε προείπει, και τώρα πάλι το λέω: Εάν κάποιος σας κηρύττει ευαγγέλιο διαφορετικό από αυτό που παραλάβατε, ας είναι ανάθεμα. ΠΡΟΣ ΤΙΜΟΘΕΟΝ Α΄. Εάν κάποιος ετεροδιδασκαλεί και δεν ακολουθεί τους υγιαίνοντες λόγους του Κυρίου μας Ιησού Χριστού και την κατ' ευσέβειαν διδασκαλία, έχει τυφλωθεί από έπαρση, χωρίς να γνωρίζει τίποτα, και τα εξής.

Διότι, εφόσον είναι η θύρα της ιερής και θείας αυλής, θα δεχθεί μεν τον κατάλληλο, αλλά θα αποκλείσει την είσοδο στο εσωτερικό σε εκείνον που δεν είναι τέτοιος. <Όλοι όσοι ήλθαν είναι κλέφτες και ληστές· αλλά τα πρόβατα δεν τους άκουσαν.> Προσπαθώντας από παντού να κατευνάσει την ατίθασή διάνοια των Φαρισαίων και να τη μεταστρέψει σε συνετή σκέψη, επιχειρεί να αποδείξει πόσο ανώφελο και εξαιρετικά σφαλερό είναι το να τολμούν να ηγούνται, όχι μέσω της άνωθεν χειροτονίας ούτε δια του θείου θελήματος, αλλά νομίζοντας από ανθρώπινη αλαζονεία ότι θα κυριαρχήσουν στην εξουσία, έστω κι αν δεν το θέλει ο Χορηγός της. Αφού λοιπόν αποκάλεσε ρητά τον εαυτό του θύρα, ως τον μόνο που εισάγει στην ηγεσία τους κατάλληλους, παραθέτει αμέσως τα εγχειρήματα των παλαιοτέρων, ώστε, βλέποντας την τελική έκβαση του πράγματος να σκιαγραφείται όπως σε πίνακα, να κατανοήσουν πλέον σαφώς ότι η ικανότητα να εξουσιάζουν και να καθοδηγούν ποίμνια και λαούς υφίσταται μόνο δια της άνωθεν χάριτος, και όχι μέσω τυραννικών επιδιώξεων. Επομένως, χρήσιμα και εδώ λέει, ανακαλώντας στη μνήμη τα όσα συνέβησαν στους παλαιότερους, ότι όλοι όσοι ήλθαν είναι κλέφτες και ληστές, αλλά τα πρόβατα δεν τους άκουσαν.

Αλλά το μεν ένα προσέφερε, για το άλλο δείξε προθυμία, και για το άλλο παρακάλεσε να δοθεί συγγνώμη στην αδυναμία. «Δεν θα εμφανιστείς», λέγει, «ενώπιόν μου με άδεια χέρια». Κανείς ας μην είναι κενός, ούτε άκαρπος, ούτε καμία ψυχή να είναι στείρα και άγονη. Ο καθένας από τους παρόντες ας προσφέρει καρπούς στον Θεό, από τα δικά του: ο αμαρτωλός τη μεταστροφή, αυτός που αγωνίζεται καλά τη σταθερότητα, ο νέος την εγκράτεια, ο ηλικιωμένος τη φρόνηση, ο πλούσιος τη μεταδοτικότητα, ο φτωχός την ευχαριστία, ο άρχοντας την απουσία αλαζονείας, ο φοροεισπράκτορας την ηπιότητα. Οι ιερείς, ενδυθείτε τη δικαιοσύνη ή, για να πω το αληθέστερο, ας την ενδυθούμε· ας μη διασκορπίζουμε τα πρόβατα της νομής ούτε να τα καταστρέφουμε, υπέρ των οποίων έδωσε τη ζωή Του ο Καλός Ποιμένας, Εκείνος που γνωρίζει τα δικά Του και αναγνωρίζεται από τα δικά Του, και τα καλεί με το όνομά τους, και τα εισάγει και τα εξάγει, από την απιστία στην πίστη και από την παρούσα ζωή στην επέκεινα ανάπαυση.

Απορία. Γιατί έλεγε ο Κύριος στους Ιουδαίους: Όλοι όσοι ήρθαν πριν από εμένα είναι κλέφτες και ληστές; Άραγε, λοιπόν, ο Μωυσής και οι προφήτες ήταν ληστές;

Όλοι λοιπόν οι προφήτες και ο νόμος μίλησαν εμπνεόμενοι από τον δημιουργό, έναν μωρό, λέγει, θεό, όντας και οι ίδιοι μωροί που δεν γνώριζαν τίποτα. Γι' αυτό, αναφέρει, λέγει ο Σωτήρας: «Όλοι όσοι ήλθαν πριν από εμένα είναι κλέφτες και ληστές», και ο απόστολος: «το μυστήριο το οποίο δεν έγινε γνωστό στις προηγούμενες γενεές». Διότι κανένας, λέγει, από τους προφήτες δεν είπε τίποτα για αυτά που εμείς λέμε. Επειδή όλα αγνοούνταν, καθώς είχαν ειπωθεί αποκλειστικά από τον δημιουργό.

119. ΠΡΟΣ ΤΟΝ ΠΑΥΛΟ. Στο: «Όλοι όσοι ήλθαν πριν από εμένα, ήσαν κλέφτες και ληστές.» Το χωρίο, «Όλοι όσοι ήλθαν πριν από εμένα, είναι κλέφτες και ληστές», δεν έχει λεχθεί για τους προφήτες και τον νόμο, όπως θέλουν αυτοί που αθετούν την Παλαιά Διαθήκη (διότι μέσω αυτής οδηγηθήκαμε στην πίστη όσοι πιστέψαμε, ακούγοντας τον Χριστό να προβάλλει διαρκώς τις Γραφές, ως μαρτυρούσες για αυτόν), αλλά για τους ψευδοπροφήτες· για τους οποίους ο ίδιος είπε: «Δεν τους απέστειλα, και αυτοί έτρεχαν.» Διότι δεν είπε, Όλοι όσοι απεστάλησαν, αλλά, «Όσοι ήλθαν.» Διότι οι μεν προφήτες απεστάλησαν.

Θέλοντας να τους κάνει πιο προσεκτικούς. Αφού λοιπόν το προετοίμασε αυτό, στη συνέχεια λύνει την ασάφεια, λέγοντας τα εξής: «Εγώ είμαι η θύρα· αν κάποιος εισέλθει δι’ εμού, θα εισέλθει και θα εξέλθει και θα βρει νομή»· δηλαδή, θα βρίσκεται σε ασφάλεια και ελευθερία (και εδώ ως «νομή» εννοεί την τροφή και τη βοσκή των προβάτων, καθώς και την εξουσία και την κυριότητα), τουτέστιν, θα παραμείνει μέσα, και κανείς δεν πρόκειται να τον εκδιώξει. Αυτό ακριβώς συνέβη με τους αποστόλους, οι οποίοι ανεμπόδιστα εισέρχονταν και εξέρχονταν, σαν να είχαν γίνει κύριοι ολόκληρης της οικουμένης, και κανείς δεν μπόρεσε να τους διώξει. «Όλοι όσοι ήλθαν, είναι κλέφτες και ληστές· αλλά τα πρόβατα δεν τους άκουσαν». Δεν αναφέρεται εδώ στους προφήτες, όπως ισχυρίζονται οι αιρετικοί (διότι εκείνους τους άκουσαν, και μέσω εκείνων πίστεψαν, όσοι τουλάχιστον πίστεψαν στον Χριστό), αλλά μιλάει για τον Θευδά και τον Ιούδα, και τους άλλους στασιαστές. Εξάλλου, τη φράση «δεν τους άκουσαν τα πρόβατα», την είπε για να τα επαινέσει· πουθενά όμως δεν φαίνεται να επαινεί αυτούς που παρακούουν τους προφήτες, αλλά αντίθετα τους κατηγορεί και τους κατακρίνει σφοδρά. Επομένως, είναι φανερό ότι το «δεν τους άκουσαν», λέγεται τώρα για εκείνους τους στασιαστές. «Ο κλέφτης δεν έρχεται παρά μόνο για να κλέψει και να σφάξει και να καταστρέψει»· πράγμα που συνέβη τότε, καθώς όλοι σφαγιάστηκαν και χάθηκαν. «Εγώ όμως ήλθα για να έχουν ζωή, και να έχουν κάτι το περισσότερο». Και τι είναι περισσότερο από τη ζωή, πες μου; Η Βασιλεία των Ουρανών.

Όσο μεγάλο είναι το ύψος και το αξίωμα, τόσο μεγάλος είναι και ο κίνδυνος. Ιερείς, ενδυθείτε τη δικαιοσύνη. Ας μη διασκορπίζουμε και ας μη διαφθείρουμε τα πρόβατα της νομής, για τα οποία έθεσε την ψυχή του ο Καλός Ποιμένας, ο οποίος γνωρίζει τα δικά του και αναγνωρίζεται από τα δικά του, και τα καλεί με το όνομά τους, και τα εισάγει και τα εξάγει, από την απιστία προς την πίστη, και από την παρούσα ζωή στην εκεί ανάπαυση. Ας φοβηθούμε μήπως από εμάς αρχίσει η κρίση και η απειλή· μήπως λάβουμε από το χέρι του Κυρίου διπλάσια την τιμωρία για τα αμαρτήματα, εφόσον ούτε εμείς οι ίδιοι εισερχόμαστε, αλλά και εμποδίζουμε όσους έχουν τη δυνατότητα να εισέλθουν.

Επειδή, λοιπόν, και το κήρυγμα και η θεία διδασκαλία και οι κατά Θεόν εντολές αποτελούν δικό μου λόγο, «όποιος ακούει εσάς, ακούει εμένα, και όποιος αθετεί εσάς, αθετεί εμένα». Και επειδή αυτός που με έστειλε δεν είναι άλλος ως προς τη φύση και τη θέληση, αλλά εγώ και εκείνος είμαστε ένα, «όποιος αθετεί εμένα, αθετεί αυτόν που με απέστειλε», και αυτό όχι για να υποθέσεις εσύ εσφαλμένα, ακούγοντας για απεσταλμένο και αποστολέα, ότι ο αποστολέας είναι ανώτερος, ενώ ο απεσταλμένος κατώτερος, αλλά για να κατανοήσεις ότι «όσοι ήλθαν πριν από εμένα» (όπως εκείνος ο Μάνης και ο Σίμων ο Γαλιλαίος και γενικά όσοι ήλθαν από μόνοι τους, χωρίς να σταλούν από κάποιον και χωρίς να θέλουν να αποκαλούν τους εαυτούς τους απεσταλμένους, αλλά καυχιόνταν ότι ήρθαν αφ' εαυτών τους και δεν τιμούσαν καμία αρχή) «όλοι εκείνοι ήταν κλέφτες και ληστές». Γι' αυτό, καθώς βιάζονταν να κλέψουν και να θυσιάσουν και να καταστρέψουν, καθόλου δεν θέλησαν να τιμήσουν κάποια αρχή ή να ονομάσουν τους εαυτούς τους απεσταλμένους. Αντιθέτως, καυχώμενοι ως αυτεξούσιοι και κύριοι του εαυτού τους και αποδίδοντας τιμές οι ίδιοι στον εαυτό τους, κληρονόμησαν μαζί με κάθε ατιμία και την απώλεια.

Εκτός αν κάποιος κατατάξει και αυτό μεταξύ των επιπολαίων επιχειρημάτων - διότι αποτελεί μεγάλο καταφύγιο τόσο για τους άλλους αιρετικούς όσο και για τους εικονομάχους - το ότι δηλαδή πολλές φορές ο ιερός λόγος, αν και διαμορφώνει μια καθολική διατύπωση, δεν απαιτεί να εκλαμβάνεται και με καθολική έννοια, αλλά, περιορίζοντας τη διήγηση σε ορισμένα και προκαθορισμένα πρόσωπα, υποδεικνύει ότι η απόφανση είναι μερική. Τέτοιο είναι το χωρίο: «όλοι όσοι ήλθαν πριν από εμένα, είναι κλέφτες και ληστές». Διότι, αξιοποιώντας τον καθολικό χαρακτήρα αυτής της ρήσης, οι οπαδοί του Μαρκίωνα και της συγγενικής του φατρίας συμπεριλαμβάνουν σε αυτήν τον Μωυσή και τους άλλους προφήτες του Θεού, βλασφημώντας ότι η Παλαιά Διαθήκη είναι σκευωρία του πονηρού. Καίτοι βεβαίως τούτο δεν ειπώθηκε, όπως είναι προφανές, εναντίον εκείνων, αλλά εναντίον αυτών που ο λίγο πριν από την παρουσία του Δεσπότου Χριστού χρόνος ανέδειξε ως απατεώνες και πλάνους. Διότι το να υποθέσει κανείς ότι αυτή η δεσποτική ρήση ειπώθηκε για τους δαίμονες, ακόμη και αν δεν καταλέγεται στις ασέβειες, και ακόμη και αν ομοίως συμφωνεί ότι το καθολικό σχήμα της ρήσης δεν απαιτεί πάντοτε καθολική έννοια, εντούτοις, επειδή είναι πιο περίπλοκο και δεν ακολουθεί κατά πόδας την ευαγγελική βούληση, προσδίδει σε αυτή την εξήγηση δευτερεύουσα θέση σε σχέση με την προαναφερθείσα ερμηνεία. Εντούτοις, το ασύνετο και ασεβές θράσος των θεομάχων, παραμένοντας προσκολλημένο στον τύπο της καθολικής ρήσης, θεωρεί τα κυριακά λόγια ως καταφύγιο της δικής τους ασέβειας.

«Όλοι όσοι ήλθαν και έρχονται όχι μέσω εμού, αλλά εισέρχονται από αλλού, είναι κλέφτες και ληστές». Μην πλανάσθε, λοιπόν, αδελφοί, εκείνος που ζει στο σκοτάδι βρίσκεται έξω από τη θύρα, και εκείνος που νομίζει ότι εισήλθε, αλλά δεν εισήλθε δια του φωτός, βρίσκεται και αυτός έξω από τη μάνδρα. Διότι, εάν ο Χριστός είναι το φως του κόσμου και η θύρα, είναι οπωσδήποτε φωτεινή θύρα και όχι απλώς μία θύρα, και εκείνος που έχει βρεθεί σε αυτήν, έχει βρεθεί στο φως του κόσμου. Είναι δε φως του κόσμου όχι επειδή οράται αισθητώς, αλλά επειδή θεωρείται νοερώς.

Σε τέτοιους ανθρώπους, λοιπόν, ανήκει το να δεσμεύουν και να λύνουν, να ιερουργούν και να διδάσκουν, και όχι σε εκείνους που λαμβάνουν μόνο την ψήφο και τη χειροτονία από τους ανθρώπους. Διότι κανείς δεν λαμβάνει από μόνος του αυτή την τιμή, παρά μόνο αυτός που καλείται από τον Κύριο. Δεν είπε: εκείνος που δέχεται την ψήφο από τους ανθρώπους, αλλά: εκείνος που έχει προοριστεί και προχειριστεί γι' αυτό από τον Θεό. Επειδή όσοι προέρχονται από ανθρώπους και αναδεικνύονται μέσω ανθρώπων, είναι κλέφτες και ληστές, όπως ακριβώς είπε ο Κύριος: Εγώ είμαι η θύρα. Όλοι όσοι ήρθαν και έρχονται όχι δι' εμού, αλλά εισέρχονται από αλλού, είναι κλέφτες και ληστές.

Είπε, λοιπόν, πάλι σε αυτούς ο Ιησούς: «Αλήθεια, αλήθεια σας λέω, ότι εγώ είμαι η θύρα των προβάτων. Όλοι, όσοι ήλθαν, είναι κλέφτες και ληστές, αλλά δεν τους άκουσαν τα πρόβατα». —«Αυτήν, λέει, την παροιμία», δηλαδή την παραβολή, «τους είπε ο Ιησούς», μιλώντας τους ασαφώς, για να τους κάνει πιο προσεκτικούς. Επειδή, λοιπόν, προετοίμασε αυτό το έδαφος, επιλύει στη συνέχεια την ασάφεια, λέγοντας τα εξής: «Εγώ είμαι η θύρα». Το δε, «Όλοι, όσοι ήλθαν», δεν το λέει για τους προφήτες, όπως παρερμηνεύουν οι Μανιχαίοι. Επειδή εκείνοι, θέλοντας να δείξουν ότι η Παλαιά Διαθήκη είναι ξένη προς τον Θεό, και ότι οι προφήτες δεν έχουν αποσταλεί από τον Θεό, χρησιμοποιούν αυτό το ρητό. Διότι, ιδού, λένε, ο Κύριος είπε ότι «Όλοι, όσοι ήλθαν, είναι κλέφτες και ληστές». Επομένως, δεν το λέει αυτό για τους προφήτες, αλλά για τον Θευδά και τον Ιούδα, και τους άλλους στασιαστές. Και ότι μιλάει για αυτούς, είναι φανερό: «Διότι δεν τους άκουσαν, λέει, τα πρόβατα». Διότι τα πρόβατα δεν άκουσαν αυτούς τους στασιαστές, ενώ τους προφήτες και τους άκουσαν, και μέσω αυτών πίστεψαν, όσοι δηλαδή πίστεψαν στον Χριστό.

Εξάλλου, το ότι είπε «Τα πρόβατα δεν τους άκουσαν», το είπε επαινώντας τα, ενώ πουθενά δεν φαίνεται να επαινεί εκείνους που παράκουσαν τους προφήτες, αλλά αντίθετα τους κατακρίνει και τους ελέγχει σφοδρά. Έπειτα, πρόσεξε και την ακρίβεια της διατύπωσης. «Όσοι ήλθαν», λέει, και όχι «Όσοι απεστάλησαν». Διότι οι μεν προφήτες προσήλθαν έχοντας αποσταλεί· οι δε ψευδοπροφήτες, όπως και οι προαναφερθέντες στασιαστές, χωρίς να τους έχει αποστείλει κανείς, έρχονταν για τη διαστροφή αυτών που εξαπατούνταν· όπως ακριβώς λέει και ο Θεός: «Εγώ δεν τους απέστελλον, κι εκείνοι έτρεχαν». «Εγώ είμαι η θύρα· εάν κάποιος εισέλθει δι' εμού θα σωθεί, και θα εισέρχεται και θα εξέρχεται, και θα βρει νομή». Εκείνος που εισέρχεται, λέει, δι' εμού της θύρας, και οδηγείται στον Πατέρα, και γίνεται δικό Του πρόβατο, θα σωθεί· και όχι μόνο θα σωθεί, αλλά και θα έχει μεγάλη αφοβία, σαν κύριος και δεσπότης· διότι αυτό υποδηλώνει με το να πει: «Και θα εισέρχεται, και θα εξέρχεται»· όπως ακριβώς και οι απόστολοι εισέρχονταν και εξέρχονταν παρρησιαζόμενοι ενώπιον τυράννων, και αναχωρούσαν χαίροντες και αήττητοι. «Και θα βρει νομή», λέει· δηλαδή, άφθονη τροφή.