Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ 11:1

Και πολλοί πίστεψαν σε αυτόν εκεί.> Ο Σωτήρας μετοικεί σε τόπο που έχει πηγές, εγκαταλείποντας τα Ιεροσόλυμα, για να υποδηλώσει τυπολογικά ότι αφενός θα εγκαταλείψει την Ιουδαία, αφετέρου θα μεταβεί στην εξ εθνών Εκκλησία, η οποία έχει τις πηγές του βαπτίσματος· εκεί όπου προσέρχονται σε αυτόν πολλοί διασχίζοντας τον Ιορδάνη. Διότι αυτό δηλώνει το ότι ο Χριστός διέμενε πέραν του Ιορδάνη. Επομένως, όσοι πέρασαν τον Ιορδάνη μέσω του αγίου βαπτίσματος, μεταφέρονται προς τον Θεό. Διότι πράγματι μετέβη από τη συναγωγή των Ιουδαίων στα έθνη· και τότε πολλοί ήλθαν προς αυτόν και πίστεψαν σε όσα ειπώθηκαν για αυτόν από τις φωνές των αγίων. Και πιστεύουν σε αυτόν εκεί, όπου βρίσκονται οι πηγές των υδάτων, όπου διδασκόμαστε το μυστήριο του Χριστού. Διότι ο Χριστός δεν βρισκόταν στα νάματα πριν από τον Ιορδάνη, αλλά κάπου πέραν αυτού· και αφού ήλθε έμεινε, παραμένοντας σταθερά στην εξ εθνών Εκκλησία. Τιμούμε δε τον Ιωάννη, όχι επειδή επιτέλεσε κάτι θεοπρεπές, αλλά επειδή μαρτύρησε την αλήθεια για τον Χριστό. Διότι ο Χριστός είναι πιο θαυμαστός όχι μόνο από τον Ιωάννη, αλλά και από κάθε άγιο· διότι εκείνοι μεν είναι προφήτες, Εκείνος δε Θεός θαυματουργός. Πρέπει δε να σημειωθεί ότι οι λόγοι του Ιωάννη και των υπόλοιπων προφητών αποτελούν οδό για την πίστη στον Χριστό. <Ήταν δε κάποιος ασθενής, ο Λάζαρος από τη Βηθανία, από την κώμη της Μαρίας και της Μάρθας της αδελφής της.

Αλλά ίσως αυτό μας συνέβη, για να γνωρίσουμε ότι «δεν εξαρτάται ούτε από εκείνον που θέλει, ούτε από εκείνον που τρέχει, ούτε από εκείνον που επιδιώκει, αλλά από τον Θεό που ελεεί». Ελάτε λοιπόν, επειδή ο Θεός δίνει χάρη σε αυτούς που μιλούν, όχι εξαιτίας της αξίας αυτών που μιλούν, αλλά εξαιτίας της ανάγκης αυτών που ακούν, αφού Τον παρακαλέσουμε, ας αντλήσουμε κατά δύναμη το πόσιμο νάμα της διδασκαλίας από τα ευαγγελικά αναγνώσματα που μόλις σας αναγνώστηκαν. «Κάποιος ήταν ασθενής», λέει, «ο Λάζαρος από τη Βηθανία, από το χωριό της Μαρίας και της Μάρθας, της αδελφής της. Ήταν δε η Μαρία εκείνη που άλειψε τον Κύριο με μύρο, της οποίας ο αδελφός Λάζαρος ασθενούσε. Είπε δε ο Ιησούς: Αυτή η ασθένεια δεν είναι προς θάνατον, αλλά υπέρ της δόξας του Θεού, για να δοξαστεί ο Θεός δι' αυτής». Ανταπαντώντας λέγω: «Αυτή η ασθένεια δεν είναι προς θάνατον, αλλά υπέρ της δόξας του Θεού»· δεν είναι ασθένεια, αλλά χαρμόσυνη αγγελία· δεν είναι ασθένεια, αλλά ασφάλεια. Ώ ασθένεια, ιατρέ αυτών που αρρωσταίνουν, οδηγέ της πίστεως, αντίπαλε του θανάτου, αντίδικε του διαβόλου, αρχηγέ της σωτηρίας. Ώ ασθένεια, άρρηκτε θεμέλιε της αρετής, διδάσκαλε της πίστεως, οικονόμε της ευσέβειας. Ώ ασθένεια, που αποσοβείς τους πυρετούς των ψυχών, και δροσίζεις τους ιδρώτες του βαπτίσματος, και εξυφαίνεις τις λαμπρές στολές της ψυχής. Ώ ασθένεια, πάροχε του ουράνιου άρτου, άριστε λαμπαδούχε της πίστεως, παγίδα του διαβόλου και σφραγίδα του ανθρώπου.»

Στη Μάρθα, τη Μαρία και τον Λάζαρο, και στον προφήτη Ηλία. Όσοι τρέφετε έρωτα για τη Δεσποτική ανάσταση, υποδεχθείτε ειλικρινά το φιλόχριστο μύρο της μαρτυρίας που μόλις αναγνώστηκε. Διότι ήδη η Μαρία προσφέρει το μύρο, και η Εκκλησία ευωδιάζει· ήδη το αλάβαστρο κενώνεται, και το θυσιαστήριο πληρούται από αγαλλίαση.

ΟΜΙΛΙΑ ΞΒʹ. Ήταν δε κάποιος ασθενής, ο Λάζαρος από τη Βηθανία, από το χωριό της Μαρίας και της Μάρθας της αδελφής της. Και ήταν η Μαρία εκείνη που άλειψε τον Κύριο με μύρο. Αʹ. Πολλοί άνθρωποι, όταν δουν κάποιους από εκείνους που είναι αρεστοί στον Θεό να πάσχουν από κάτι δεινό, όπως για παράδειγμα να πέφτουν σε αρρώστια, ή σε φτώχεια, ή σε κάτι άλλο παρόμοιο, σκανδαλίζονται· επειδή δεν γνωρίζουν ότι το να πάσχουν από αυτά είναι χαρακτηριστικό εκείνων που είναι κυρίως φίλοι του Θεού. Διότι και ο Λάζαρος ήταν από τους φίλους του Χριστού, και ασθενούσε. Αυτό άλλωστε έλεγαν και εκείνοι που στάλθηκαν: «Δες, αυτόν που αγαπάς, ασθενεί». Αλλά ας δούμε την περικοπή από την αρχή. «Υπήρχε κάποιος», λέει, «ασθενής, ο Λάζαρος από τη Βηθανία». Δεν είπε απλώς ούτε τυχαία από πού ήταν ο Λάζαρος, αλλά για κάποια αιτία την οποία θα αναφέρει στη συνέχεια. Προς το παρόν όμως ας μείνουμε στο προκείμενο. Και μας πληροφορεί για τις αδελφές του κατά τρόπο ωφέλιμο· και ακόμη για εκείνο το εξαιρετικό που διέθετε η Μαρία, προσθέτοντας και λέγοντας: «Ήταν δε η Μαρία εκείνη που άλειψε τον Κύριο με μύρο». Εδώ κάποιοι απορούν και λένε: «Πώς ανέχθηκε ο Χριστός γυναίκα να κάνει τέτοια πράγματα;» Πρώτα λοιπόν είναι αναγκαίο να μάθουμε ότι αυτή δεν είναι η πόρνη που αναφέρεται στον Ματθαίο, ούτε εκείνη στον Λουκά· διότι αυτή είναι άλλη πρόσωπο. Επειδή εκείνες ήταν πράγματι πόρνες και γεμάτες από πολλά κακά· αυτή όμως ήταν και σεμνή και ενάρετη. Διότι και για την υποδοχή του Χριστού επιδείκνυε μεγάλο ζήλο. Ο ευαγγελιστής δείχνει ότι και οι αδελφές τον αγαπούσαν, και όμως παραχώρησε να πεθάνει ο Λάζαρος.

Αλλά ίσως αυτό μας συνέβη για να γνωρίσουμε ότι τίποτα δεν εξαρτάται ούτε από εκείνον που θέλει, ούτε από εκείνον που τρέχει, ούτε από εκείνον που επιδιώκει, αλλά από τον Θεό που ελεεί. Ελάτε λοιπόν, επειδή ο Θεός δίνει χάρη σε εκείνους που ομιλούν, όχι εξαιτίας της αξίας αυτών που μιλούν, αλλά εξαιτίας της ανάγκης αυτών που ακούν, αφού Τον παρακαλέσουμε, ας αντλήσουμε κατά το δυνατόν το πόσιμο νάμα της διδασκαλίας από τα ευαγγελικά αναγνώσματα που μόλις σας διαβάστηκαν. Υπήρχε κάποιος ασθενής, λέει, ο Λάζαρος από τη Βηθανία, από το χωριό της Μαρίας και της Μάρθας, της αδελφής της. Ήταν δε η Μαρία εκείνη που άλειψε τον Κύριο με μύρο, της οποίας ο αδελφός, ο Λάζαρος, ασθενούσε. Είπε δε ο Ιησούς: Αυτή η ασθένεια δεν είναι προς θάνατον, αλλά υπέρ της δόξης του Θεού, για να δοξαστεί ο Θεός δι' αυτής. Ανταπαντώντας λέγω, η ασθένεια αυτή δεν είναι προς θάνατον, αλλά υπέρ της δόξης του Θεού· δεν είναι ασθένεια, αλλά ευαγγέλιο, δεν είναι ασθένεια, αλλά ασφάλεια. Ω ασθένεια, ιατρέ των ασθενούντων, οδηγέ της πίστεως, αντίπαλε του θανάτου, αντίδικε του διαβόλου, αρχηγέ της σωτηρίας! Ω ασθένεια, άρρηκτε θεμέλιε της αρετής, διδάσκαλε της πίστεως, οικονόμε της ευσεβείας! Ω ασθένεια, που αποδιώχνεις τους πυρετούς των ψυχών, και δροσίζεις τους ιδρώτες του βαπτίσματος, και υφαίνεις λαμπρές στολές για την ψυχή! Ω ασθένεια, πάροχε του ουράνιου άρτου, άριστε λαμπαδούχε της πίστεως, παγίδα του διαβόλου και σφραγίδα του ανθρώπου! Όταν δε άκουσε, λέει, ο Ιησούς, τότε παρέμεινε στον τόπο όπου βρισκόταν δύο ημέρες.

Ποιο είναι λοιπόν το νόημα αυτού του προοιμίου μου; Ο Λάζαρος, ο τετραήμερος νεκρός, αναστήθηκε κατά τις ημέρες αυτές των νηστειών, ενώ ήδη ο Χριστός έσπευδε προς το σωτήριο πάθος Του, και προετοίμαζε θαύματα πριν από τα θαύματα, και εγκαινίαζε εορτή πριν από την εορτή, και αναδείκνυε έργο πριν από το έργο, ώστε, όταν ο Ίδιος παραδοθεί στον σταυρό, να μην απελπιστούν οι μαθητές για την ανάσταση του Διδασκάλου τους, αλλά να πιστέψουν ότι, αφού υπέταξε τον θάνατο για χάρη άλλου, ο Ίδιος δεν είναι δυνατόν να πάθει τίποτα το φοβερό από τον θάνατο. Είναι δίκαιο λοιπόν, αποδίδοντας τα πρέποντα και στην περίοδο αυτή, και στους εαυτούς μας, και στην επερχόμενη πανήγυρη, να συμμετάσχουμε στη χαρά της αναστάσεως του Λαζάρου, και να κοινωνήσουμε όχι μόνο στα δάκρυα, αλλά και στην αγαλλίαση και στη χαρά, μαζί με τις ενάρετες γυναίκες που βρίσκονταν γύρω από τη Μαρία, καθώς και να τιμήσουμε τον Διδάσκαλό μας Ιησού με την προσεκτική μελέτη της ιστορίας αυτής. Διότι εκείνος που τιμά τους φίλους Του, μεταβιβάζει το δώρο σε Εκείνον· επειδή, όντας φιλάνθρωπος, συνηθίζει πάντοτε να θεωρεί δικές Του τις τιμές που αποδίδονται σε εκείνους. Αυτός είναι που έχει πει στα Ευαγγέλια: «Εκείνος που δέχεται εσάς, δέχεται εμένα· και εκείνος που δέχεται εμένα, δέχεται εκείνον που με απέστειλε». «Ήταν δε κάποιος άρρωστος», λέει, «ο Λάζαρος, από τη Βηθανία, το χωριό της Μαρίας και της Μάρθας της αδελφής της».

Απλός είναι ο συγγραφέας που παραθέτει μια ανεπιτήδευτη ιστορία· διότι ο Ιωάννης ήταν αλιέας. Προκειμένου, λοιπόν, να εκθέσει ένα παράδοξο έργο, δεν προσπάθησε να τέρψει με τα λόγια του τον ακροατή. Πρόσεξε αυτό που λέω: έγραψε για το θαύμα στο χωριό Βηθανία, τον τρόπο που συνέβη, τις γυναίκες που ήταν παρούσες αλλά και τις απούσες, τι ελέχθη, τι επράχθη, πού συνάντησαν τον Διδάσκαλο, πώς δάκρυσε, πώς παρακάλεσαν, πώς διαμαρτυρήθηκαν μέσα στο πένθος τους στον Δεσπότη επειδή δεν ήταν παρών όταν πέθαινε ο Λάζαρος, και δεν έκλεισε με τον λόγο του τις πύλες του θανάτου ούτε ανέκοψε τα κύματα της απώλειας· διότι, εάν ήταν παρών ο κυβερνήτης, το σκάφος θα είχε σωθεί. Και τα έγραψε αυτά καθισμένος στην Έφεσο, σε τέτοιο βαθμό ώστε, εξαιτίας της ακτημοσύνης και της πενίας του, να μη χρησιμοποιήσει ούτε καν δικό του μελάνι και χαρτί.

Εφόσον, λοιπόν, τα έγραψε αυτά ο Ιωάννης, όλοι σπεύδουν να δουν τον τάφο που έχασε τον νεκρό: βασιλείς, απλοί πολίτες, δικαστές, βαρβαρικές φυλές, πλήθη στρατιωτών. Τι λέω τάφο; Το μνήμα του Λαζάρου έχει γίνει εκκλησία. Διότι όλοι βιάζονται να προσευχηθούν εκεί ακριβώς όπου προσευχήθηκε ο Ιησούς, αποκομίζοντας ωφέλεια από τη μίμηση και τη συμμετοχή στον ίδιο τρόπο προσευχής. Ήταν κάποιος ασθενής, ο Λάζαρος, από τη Βηθανία, το χωριό της Μαρίας και της Μάρθας. Κανείς ας μην περιφρονεί κανέναν τόπο· διότι ο Θεός βρίσκεται παντού, και κατοικεί και σε χωριό, και σε πόλη, και σε βουνά· τα πάντα επιβλέπει· διότι ο Θεός βρίσκεται παντού, μη δίνοντας προσοχή στους τόπους, αλλά στα φρονήματα των ευσεβών. Ο Λάζαρος υπέφερε και καταπονούνταν από τη νόσο. Τότε οι πιστές γυναίκες, η Μαρία και η Μάρθα, δεν παραδόθηκαν στο πένθος μπροστά στη συμφορά, δεν απελπίστηκαν από την προσβολή του πυρετού, δεν αναζήτησαν φάρμακα, δεν παρακάλεσαν τους γείτονες ούτε κάποιον ιατρό· διότι ήταν περιττό, εφόσον είχαν τον Ιησού, τον αληθινό ιατρό, να αναζητούν άλλον· αντιθέτως, γνώριζαν από πού έπρεπε να σωθούν και, ενώ ο αδελφός τους νοσούσε, στέλνουν αγγελιαφόρους για τον επερχόμενο θάνατό του. Και εσύ, λοιπόν, όταν το παιδί σου, ή η μητέρα, ή ο αδελφός, ή κάποιος γνωστός σου που ασθενεί έλκεται από τους δημίους του κάτω κόσμου, στείλε μήνυμα προς τον Ιησού, χωρίς να χρησιμοποιήσεις κάποιον άνθρωπο ως μεσολαβητή, αλλά με τις δικές σου προσευχές, οι οποίες είναι πολύ πιο ισχυρές από τους ανθρώπους, και μιμήσου τις γυναίκες, τη Μάρθα και τη Μαρία. Τι λένε;

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΙΑ'. Περί της εγέρσεως του Λαζάρου. Περί της βουλής των αρχιερέων και των Φαρισαίων να θανατώσουν τον Ιησού. Περί αυτών που είπε ο Καϊάφας. «Υπήρχε δε κάποιος ασθενής, ο Λάζαρος, από τη Βηθανία, από το χωριό της Μαρίας και της Μάρθας, της αδελφής της.

«Ήταν δε η Μαρία αυτή που άλειψε τον Κύριο με μύρο και σπόγγισε τα πόδια του με τα μαλλιά της, της οποίας ο αδελφός, ο Λάζαρος, ασθενούσε. Έστειλαν, λοιπόν, οι αδελφές προς αυτόν λέγοντας: Κύριε, δες, αυτός που αγαπάς ασθενεί.» Μόνο ο Ιωάννης μνημονεύει αυτή την ιστορία. Τη μνημονεύει δε για να μας διδάξει να μη δυσανασχετούμε, εάν κάποια ασθένεια βρει τους σπουδαίους και θεοφιλείς άνδρες, επειδή και ο Λάζαρος, παρότι ήταν φίλος του Χριστού, ασθενούσε. Πρέπει δε να μην αγνοούμε και τούτο, ότι η Μαρία αυτή που άλειψε τον Κύριο με μύρο δεν ήταν η πόρνη που αναφέρεται στον Λουκά ή εκείνη στον Ματθαίο· αλλά κάποια άλλη, όχι πόρνη, αλλά σεμνή, θεοφιλής και σπουδαία. Διότι και για την υποδοχή του Χριστού μερίμνησε και τον διακονούσε, όπως μαρτυρεί ο ίδιος ο Ιωάννης παρακάτω· αλλά επίσης μαρτυρείται ότι εξέλεξε την αγαθή μερίδα, όπως αναφέρει ο Λουκάς. Ήταν δε τόσο θαυμαστές και γνωστές οι αδελφές, ώστε και ο Λάζαρος καθίστατο γνωστός περισσότερο εξαιτίας τους. Διότι λέει: «Ήταν ο Λάζαρος από τη Βηθανία, από το χωριό της Μαρίας και της Μάρθας». Γιατί, όμως, στέλνουν να καλέσουν τον Ιησού, και δεν προσέρχονται οι ίδιες, όπως ο εκατόνταρχος και ο βασιλικός; Επειδή είχαν πολύ μεγάλο θάρρος προς τον Χριστό, και επειδή ήταν γυναίκες και δεν έπρεπε αυτές να βγαίνουν τόσο εύκολα από το σπίτι, και επειδή κατέχονταν από πένθος, και ασχολούνταν με τον αδελφό τους.