Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ 11:12

Πρόσεξε δε ότι δεν είπε «Ο Λάζαρος πέθανε και πηγαίνω να τον αναστήσω», αλλά λέει «Έχει κοιμηθεί», αποφεύγοντας την κομπορρημοσύνη, για δική μας διδασκαλία και ωφέλεια· διότι αλλιώς δεν θα εξέφερε έναν τόσο αμυδρό και συγκαλυμμένο λόγο, ώστε ούτε οι ίδιοι οι μαθητές να μην κατανοήσουν τα λεγόμενά του. Διότι δεν είπε «Πηγαίνω για να του δώσω ζωή ή για να τον αναστήσω από τους νεκρούς», αλλά «για να τον ξυπνήσω»· πράγμα που ήταν προς το παρόν ασαφές ώστε να κινήσει υποψία. <Είπαν λοιπόν οι μαθητές του: «Κύριε, αν έχει κοιμηθεί, θα σωθεί». Είχε μιλήσει όμως ο Ιησούς για τον θάνατό του· εκείνοι όμως νόμισαν ότι μιλάει για την κοίμηση του ύπνου.> Εκείνοι δε, μη κατανοώντας τη δύναμη του λόγου, θεώρησαν ότι ο Ιησούς μιλούσε για την κοίμηση του ύπνου, ο οποίος, καθώς συμβαίνει ως επί το πλείστον στους αρρώστους, επιφέρει ανάπαυση· γι' αυτό λένε ότι δεν αξίζει τον κόπο η μετάβαση για να ξυπνήσει τον Λάζαρο· διότι δεν είναι ωφέλιμο το να ξυπνήσεις έναν άρρωστο. Αυτά δε τα έλεγαν, θέλοντας να τον αποτρέψουν από το ταξίδι, υποστηρίζοντας ότι δεν αξίζει να βρεθεί ανάμεσα σε φονιάδες, για να κάνει ένα πράγμα που δεν είναι ωφέλιμο. <Τότε τους είπε ο Ιησούς ξεκάθαρα: «Ο Λάζαρος πέθανε, και χαίρω για εσάς, για να πιστέψετε, που δεν ήμουν εκεί. Αλλά ας πάμε σε αυτόν».> Επειδή λοιπόν οι μαθητές δεν είχαν κατανοήσει ότι ονόμασε τον θάνατο ύπνο, τους το φανέρωσε πιο καθαρά λέγοντας ότι πέθανε. Λέει δε ότι χαίρεται, όχι από φιλοδοξία, επειδή επρόκειτο να κάνει το θαύμα, αλλά επειδή αυτό επρόκειτο να γίνει αφορμή στους μαθητές για να πιστέψουν.

Ιω. 11, 11—12 Πώς δεν είναι παράλογο να πιστεύουν ότι πηγαίνει εκεί για να τον ξυπνήσει. Γι' αυτό και λένε: «Αν έχει κοιμηθεί, θα σωθεί». Δεν νομίζουν ότι μιλάει για ύπνο ούτε για θάνατο, αλλά νομίζουν ότι λέει κάποιο αίνιγμα, επειδή, καθώς θα βάδιζε δεκαπέντε στάδια, δεν θα προλάβαινε να τον ξυπνήσει.

«Όταν δε άκουσε», αναφέρει, «ο Ιησούς, τότε μεν παρέμεινε στον τόπο όπου βρισκόταν για δύο ημέρες». Ποια ήταν όμως η ανάγκη να παραμείνει ο Κύριος όταν άκουσε το γεγονός, και να μην αναχωρήσει αμέσως προς τον ασθενή; Αλλά περίμενε οπωσδήποτε τον θάνατο του Λαζάρου, ώστε μέσω του θανάτου να αποδείξει σε αυτούς που θα έβλεπαν μεγαλύτερη πίστη χάρη στα θαύματα. Μετά από αυτά λοιπόν λέει ο Ιησούς στους μαθητές: «Ο Λάζαρος ο φίλος μας έχει κοιμηθεί· αλλά πηγαίνω για να τον ξυπνήσω». Διότι πραγματικά, ο θάνατος των ανθρώπων θεωρείται ύπνος από τον Κύριο. «Πηγαίνω, για να τον ξυπνήσω». Γιατί άραγε; Ακόμη και ευρισκόμενος εδώ, αδυνατείς να ζωοποιήσεις τον νεκρό; Αλλά οι Ιουδαίοι δεν αποδέχονται έτσι τη χάρη με την απουσία μου· διότι ίσως, εάν αυτός αναστηθεί, νομίσουν ότι ο Λάζαρος αναβίωσε από κάποια σύμπτωση. Γι' αυτό εγώ ο ίδιος μεταβαίνω εκεί, ώστε, όντας εγώ παρών, αφού γίνουν αυτόπτες μάρτυρες των θαυμάτων που επιτελούνται από εμένα, και αφού δεχθούν τη χάρη από εμένα, να οδηγηθούν σε βέβαιη πίστη. «Ο Λάζαρος ο φίλος μας έχει κοιμηθεί· αλλά πηγαίνω να τον ξυπνήσω. Οι δε μαθητές, ακούγοντάς το, είπαν: Κύριε, εάν έχει κοιμηθεί, θα σωθεί». Δεν απάντησαν όμως τόσο θεοσεβώς, όσο ιατρικώς. Διότι ο ύπνος, αν παρατείνεται, βλάπτει τους ληθαργικούς, αλλά λύνει τους πυρετούς περισσότερο από τους ιδρώτες.

Αφού τους ενθάρρυνε με αυτά, παραθέτει και τον αναγκαίο λόγο της μετάβασης προς τα εκεί· και δείχνοντας ότι δεν πρόκειται να αναχωρήσουν για τα Ιεροσόλυμα, αλλά για τη Βηθανία, λέει: «Ο Λάζαρος ο φίλος μας έχει κοιμηθεί, και πορεύομαι για να τον ξυπνήσω»· δηλαδή, «Δεν πηγαίνω πάλι για τα ίδια, προκειμένου να διαλεχθώ και να έρθω σε σύγκρουση με τους Ιουδαίους, αλλά για να ξυπνήσω τον φίλο μας». Λένε οι μαθητές: «Κύριε, εάν έχει κοιμηθεί, θα σωθεί». Αυτό όμως δεν το είπαν απλώς τυχαία, αλλά επειδή ήθελαν να εμποδίσουν τη μετάβασή του εκεί.

Ο Λάζαρος ο φίλος μας κοιμήθηκε· αλλά πηγαίνω για να τον ξυπνήσω. Οι μαθητές, ακούγοντάς το, είπαν: Κύριε, αν κοιμήθηκε, θα γίνει καλά. Και αποκρίθηκαν με αυτόν τον τρόπο όχι τόσο από θεοσέβεια, όσο με ιατρικό σκεπτικό. Διότι ο ύπνος, όταν παρατείνεται, βλάπτει μεν αυτούς που βρίσκονται σε λήθαργο, αλλά καταπολεμά τους πυρετούς περισσότερο και από τους ιδρώτες. Επειδή, λοιπόν, οι μαθητές νόμισαν ότι ο Κύριος μιλούσε για τη φυσική κατάσταση του ύπνου, τους είπε ξεκάθαρα: Ο Λάζαρος πέθανε· και χαίρομαι για εσάς, ώστε να πιστέψετε, που δεν ήμουν εκεί· αλλά ας πάμε σε αυτόν. Αυτός που δεν θέλει τον θάνατο του αμαρτωλού, τώρα χαίρεται για τον θάνατο του φίλου: Χαίρομαι όχι για εμένα, ούτε για τον νεκρό, αλλά για εσάς· διότι χρησιμοποιώ τον θάνατο ως θεμέλιο για τη δική σας πίστη. Ω θάνατε, αγαλλίαση του Χριστού! Ω θάνατε, γεμάτε από ζωή! Ω θάνατε, λυτήριο του θανάτου, αρχηγέ της σωτηρίας, ανάσταση των πεπτωκότων, ανάπαυση των κοπιαζόντων, θεραπεία των ασθενών, αναψυχή των δικαίων! Ω θάνατε, κατάλυση του διαβόλου, καθαίρεση των δαιμόνων, ανανέωση του πρωτόπλαστου Αδάμ! Ω θάνατε, συνεργέ της ευφροσύνης, μηνυτή της αφθαρσίας, χορευτή της χαράς!

Απλός είναι ο συγγραφέας που παραθέτει μια ανεπιτήδευτη ιστορία· διότι ο Ιωάννης ήταν αλιέας. Προκειμένου, λοιπόν, να εκθέσει ένα παράδοξο έργο, δεν προσπάθησε να τέρψει με τα λόγια του τον ακροατή. Πρόσεξε αυτό που λέω: έγραψε για το θαύμα στο χωριό Βηθανία, τον τρόπο που συνέβη, τις γυναίκες που ήταν παρούσες αλλά και τις απούσες, τι ελέχθη, τι επράχθη, πού συνάντησαν τον Διδάσκαλο, πώς δάκρυσε, πώς παρακάλεσαν, πώς διαμαρτυρήθηκαν μέσα στο πένθος τους στον Δεσπότη επειδή δεν ήταν παρών όταν πέθαινε ο Λάζαρος, και δεν έκλεισε με τον λόγο του τις πύλες του θανάτου ούτε ανέκοψε τα κύματα της απώλειας· διότι, εάν ήταν παρών ο κυβερνήτης, το σκάφος θα είχε σωθεί. Και τα έγραψε αυτά καθισμένος στην Έφεσο, σε τέτοιο βαθμό ώστε, εξαιτίας της ακτημοσύνης και της πενίας του, να μη χρησιμοποιήσει ούτε καν δικό του μελάνι και χαρτί.

Άφησε τον χρόνο να περάσει, ώστε ο θάνατος να παραλάβει ολοφάνερα τον Λάζαρο· ώστε το κύμα, περνώντας, να βυθίσει το σκάφος. Διότι, εάν ήταν παρών, ο πυρετός θα εξαφανιζόταν, και το γεγονός θα αποδιδόταν στη φύση της ασθένειας· κι αν πάλι αποδιδόταν στον Ιησού, το θαύμα θα ήταν υποδεέστερο. Τον κατέλαβε, λοιπόν, ο κοινός θάνατος των ανθρώπων και τον κρατούσε δέσμιο. Μετά από αυτά, ο Ιησούς, ο οποίος δεν ήταν παρών, δεν τον είχε ψηλαφήσει, ούτε τον είχε δει ως αυτόπτης, λέγει σε αυτούς που δεν γνώριζαν: Ο Λάζαρος ο φίλος μας έχει κοιμηθεί. Αλλά πηγαίνω για να τον ξυπνήσω. Μεγάλη είναι η παρηγοριά για τους ανθρώπους: ο θάνατος μεταβλήθηκε σε ύπνο, η απώλεια μετετράπη με έναν λόγο σε σωτηρία. Κανείς, λοιπόν, ας μην απελπίζεται για τους νεκρούς· διότι όλοι ζουν για τον Θεό, κοιμώμενοι όταν Εκείνος το θέλει, και εγειρόμενοι όταν Εκείνος το θέλει. Του λέγουν οι μαθητές, μη κατανοώντας το νόημα του αινίγματος: Κύριε, εάν έχει κοιμηθεί, θα σωθεί. Διότι ο φυσικός ύπνος αποτελεί θεραπεία για όσους ασθενούν. Τότε τους λέγει ξεκάθαρα: Ο Λάζαρος πέθανε, και χαίρομαι για εσάς. Και ποιος χαίρεται πάνω από έναν νεκρό; Ποιος ευφραίνεται για έναν φίλο που έχει πεθάνει; Θα έπρεπε να είναι κανείς σκυθρωπός και να λυπάται όταν χάνει τους δικούς του. Αλλά, Χαίρομαι για εσάς, που δεν ήμουν εκεί.

Διότι τίποτα δεν ανατρέπει τόσο πολύ τη ζωή των ανθρώπων, όσο το να πιστεύει κανείς γρήγορα στους λογισμούς. Αυτό έλεγε προφητεύοντας και ο προφήτης Δαβίδ: «Αυτόν που κακολογούσε κρυφά τον πλησίον του, αυτόν τον εξεδίωκα». Είδες πώς δεν υπήρχε άγνοια στον Σωτήρα όταν είπε, «Πού τον έχετε βάλει;», όπως ακριβώς δεν υπήρχε ούτε στον Πατέρα όταν είπε στον Αδάμ, «Πού είσαι;», ή στον Κάιν, «Πού είναι ο αδελφός σου ο Άβελ;», ή στο «Θα κατέβω να δω αν ενεργούν σύμφωνα με την κραυγή τους που έρχεται προς εμένα· και αν όχι, για να το μάθω»; Επομένως, είναι πλέον ώρα να παραταχθούμε απέναντι σε εκείνους που ισχυρίζονται ότι ο Χριστός προσευχήθηκε από αδυναμία για να αναστήσει τον Λάζαρο. Σας παρακαλώ λοιπόν, αγαπητοί, να προσέξετε με κάθε ακρίβεια. Πέθανε λοιπόν ο Λάζαρος, και ο Ιησούς δεν βρισκόταν σε εκείνους τους τόπους, αλλά στη Γαλιλαία, και έλεγε στους μαθητές του: «Ο Λάζαρος ο φίλος μας έχει κοιμηθεί». Εκείνοι όμως, νομίζοντας ότι μιλάει για τον φυσικό ύπνο, του λένε: «Κύριε, αν έχει κοιμηθεί, θα γίνει καλά». Τότε ο Ιησούς τους λέει ξεκάθαρα: «Ο Λάζαρος πέθανε». Έρχεται λοιπόν ο Σωτήρας στα Ιεροσόλυμα, στον τόπο όπου βρισκόταν ο Λάζαρος, και τον συναντά η αδελφή του Λαζάρου, και του λέει: «Κύριε, αν ήσουν εδώ, δεν θα είχε πεθάνει ο αδελφός μου». «Αν ήσουν εδώ». Ασθενείς, ω γυναίκα.

Όταν δε έλθει η νύχτα, εννοώ δηλαδή το δικό μου πάθος, τότε θα συγκεντρωθείτε σε ένα οίκημα εξαιτίας του φόβου των Ιουδαίων. «Έκτοτε δε θα έχετε θλίψεις, και οδύνες, και πολλά προσκόμματα και εναντιότητες», όταν πλέον δεν θα ζω σωματικά μαζί σας εγώ, το φως, αλλά θα έχετε τη νύχτα των θλίψεων. «Αυτά είπε, και μετά από αυτό τους λέει: Ο Λάζαρος ο φίλος μας έχει κοιμηθεί, αλλά πηγαίνω για να τον ξυπνήσω. Είπαν λοιπόν οι μαθητές σε αυτόν:

Κύριε, εάν έχει κοιμηθεί, θα σωθεί. Ο Ιησούς όμως είχε μιλήσει για τον θάνατό του, ενώ εκείνοι νόμισαν ότι μιλάει για την ανάπαυση του ύπνου. Τότε λοιπόν ο Ιησούς τους είπε ξεκάθαρα: Ο Λάζαρος πέθανε, και χαίρομαι για εσάς, ώστε να πιστέψετε, επειδή δεν ήμουν εκεί.

Επομένως, δεν πρέπει να φοβάστε. Διότι δεν πηγαίνω για τους ίδιους λόγους που πήγα και προηγουμένως, ώστε να φοβηθώ τον κίνδυνο από τους Ιουδαίους, αλλά για να ξυπνήσω έναν φίλο. Αυτοί όμως, θέλοντας να αποτρέψουν την πορεία προς τα εκεί, λένε: Είναι αρκετό· «Αν έχει κοιμηθεί, θα σωθεί». Επομένως, δεν χρειάζεται να πάμε· διότι δεν είναι αναγκαίο.