Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ 11:22

Λέει δε ότι υπήρχαν πολλοί Ιουδαίοι στη Βηθανία, αν και δεν ήταν πολυάνθρωπο χωριό, οι οποίοι είχαν έρθει από την Ιερουσαλήμ. Διότι δεν ήταν μεγάλη η απόσταση του δρόμου που θα εμπόδιζε τους στενούς φίλους να είναι μαζί με τη Μάρθα και τις δικές της, ή επειδή το θαύμα έγινε ξακουστό σε όλους στην Ιερουσαλήμ και στα περίχωρα, παραθέτει την αιτία: ότι επειδή ήταν πολλοί εκεί, εύλογα διαδόθηκε παντού η είδηση· καθώς άλλοι θαύμαζαν, ενώ άλλοι από φθόνο διηγούνταν το γεγονός, με σκοπό να συκοφαντήσουν το θαύμα μέσω ψευδών κατηγοριών. <Η Μάρθα, λοιπόν, όταν άκουσε ότι έρχεται ο Ιησούς, πήγε να τον προϋπαντήσει· ενώ η Μαρία καθόταν στο σπίτι.> Ίσως η μεν Μάρθα ήταν πιο θερμή στο να πράττει τα δέοντα· γι' αυτό και πρώτη πήγε να τον προϋπαντήσει· ενώ η Μαρία ήταν πιο συνετή. Γι' αυτό, επειδή είχε πιο ευαίσθητη ψυχή, έμεινε στο σπίτι, δεχόμενη τις περιποιήσεις όσων την παρηγορούσαν, ενώ η Μάρθα ως πιο απλοϊκή έτρεξε, κυριευμένη μεν από τον πόνο, υπομένοντάς τον όμως με πιο νεανικό σθένος. <Είπε λοιπόν η Μάρθα στον Ιησού: Κύριε, αν ήσουν εδώ, δεν θα πέθαινε ο αδελφός μου· αλλά και τώρα γνωρίζω ότι όσα ζητήσεις από τον Θεό, ο Θεός θα σου τα δώσει. Της λέει ο Ιησούς: Θα αναστηθεί ο αδελφός σου.>

Του αποκρίθηκε η Μάρθα: Γνωρίζω ότι θα αναστηθεί κατά την εσχάτη ημέρα. Αυτό που λέει η Μάρθα σημαίνει το εξής: Δεν πέθανε ο αδελφός μου γι' αυτόν τον λόγο, λέει, επειδή η ανθρώπινη φύση υπόκειται στον θάνατο, αλλά επειδή εσύ δεν ήσουν παρών, εσύ που μπορείς να νικήσεις τον θάνατο με το πρόσταγμά σου. Επειδή όμως είχε παρασυρθεί από τη λύπη πέρα από το πρέπον, νόμιζε ότι ο Κύριος δεν μπορούσε πλέον να κάνει τίποτα, καθώς είχε περάσει ο καιρός. Και θεωρούσε ότι είχε έρθει όχι για να αναστήσει τον Λάζαρο, αλλά για να τις παρηγορήσει. Διότι ελαφρώς τον μέμφεται που καθυστέρησε και δεν ήρθε αμέσως όταν μπορούσε να βοηθήσει, τότε που του έστειλαν μήνυμα λέγοντας: «Κύριε, δες, αυτός που αγαπάς ασθενεί». Το ότι λέει «Όσα κι αν ζητήσεις από τον Θεό θα σου τα δώσει», δείχνει άνθρωπο που ντρέπεται να ζητήσει φανερά αυτό που επιθυμεί. Παρόλα αυτά σφάλλει ως προς την αλήθεια, διότι δεν συνομιλεί μαζί του ως προς Θεό, αλλά ως προς έναν από τους αγίους, νομίζοντας εξαιτίας της ορατής σάρκας ότι όσα τυχόν ζητήσει ως άγιος, τα λαμβάνει από τον Θεό, μη γνωρίζοντας ότι, όντας κατά φύση Θεός και δύναμη του Πατρός, έχει ακαταμάχητη εξουσία πάνω στα πάντα. Διότι αν γνώριζε ότι ήταν Θεός, δεν θα έλεγε «Αν ήσουν εδώ»· επειδή ο Θεός είναι πανταχού παρών. Ο Κύριος ωστόσο, επειδή απέφευγε την καύχηση, δεν είπε «Εγώ θα αναστήσω τον αδελφό σου», αλλά «Θα αναστηθεί», σχεδόν ελέγχοντάς την ήπια και λέγοντας: «Θα αναστηθεί μεν όπως το επιθυμείς, όμως όχι με τον τρόπο που εσύ νομίζεις».

Είπε, λοιπόν, την αιτία για την οποία πολλοί έτρεξαν στο μνήμα, βρέθηκαν εκεί και έγιναν θεατές του θαύματος, και το ανήγγειλαν σε άλλους. <Η Μαρία, λοιπόν, όταν ήρθε εκεί όπου ήταν ο Ιησούς, μόλις τον είδε, έπεσε στα πόδια του λέγοντας: Κύριε, αν ήσουν εδώ, δεν θα είχε πεθάνει ο αδελφός μου.> Η Μαρία, βέβαια, λέει ότι ο θάνατος συνέβη πρόωρα στον αδελφό της εξαιτίας της απουσίας του Κυρίου· και αναφέρει ότι εκείνος επισκέφθηκε το σπίτι τότε, όταν πλέον είχε παρέλθει ο καιρός της θεραπείας. Και μπορεί κανείς από αυτό να συμπεράνει ότι του το έλεγε αυτό ως Θεό, αν και δεν εκφράστηκε με ακρίβεια, νομίζοντας ότι δεν ήταν παρών επειδή απουσίαζε σωματικά. Όντας όμως πιο προσεκτική και πιο συνετή από τη Μάρθα, δεν είπε: "Όσα και αν ζητήσεις από τον Θεό, θα σου τα δώσει ο Θεός". Γι' αυτό, σε αυτήν δεν λέει τίποτα ο Κύριος, ενώ προς τη Μάρθα ανέπτυξε μακροσκελή λόγο.

Διότι δεν γνώριζαν ακόμη με ακρίβεια, ούτε ότι ήταν Θεός ούτε ότι με δική του δύναμη και εξουσία τα κάνει αυτά· τα οποία και τα δύο τους τα δίδαξε. Το ότι δε δεν γνώριζαν, είναι φανερό και από το ότι είπαν: «Εάν ήσουν εδώ, δεν θα πέθαινε ο αδελφός μας»· και από το ότι πρόσθεσαν: «Όσα και αν ζητήσεις από τον Θεό, θα σου τα δώσει», μιλώντας σαν να επρόκειτο για κάποιον ενάρετο και ευάρεστο άνθρωπο. Πρόσεξε δε και τι λέει ο Χριστός: «Θα αναστηθεί ο αδελφός σου».

Πάλι ο εκατόνταρχος αυτός λέει: «Πες μόνο έναν λόγο, και θα θεραπευτεί ο δούλος μου»· και θαυμάζοντάς τον έλεγε: «Ούτε στον Ισραήλ δεν βρήκα τόση πίστη». Για να μάθεις όμως το ίδιο και από την αντίθετη περίπτωση: επειδή η Μάρθα δεν είπε τίποτα από αυτά, αλλά το αντίθετο, δηλαδή ότι «Όσα κι αν ζητήσεις από τον Θεό, θα σου τα δώσει», όχι μόνο δεν επαινέθηκε, μολονότι του ήταν γνωστή και αγαπητή και από εκείνους που είχαν δείξει μεγάλο ενδιαφέρον γι' αυτόν, αλλά και επιτιμήθηκε και διορθώθηκε από τον ίδιο, επειδή δεν μίλησε ορθά. Διότι της έλεγε: «Δεν σου είπα ότι, εάν πιστέψεις, θα δεις τη δόξα του Θεού;», ελέγχοντάς την επειδή δεν είχε ακόμη πιστέψει. Και πάλι, επειδή έλεγε «Όσα κι αν ζητήσεις από τον Θεό, θα σου τα δώσει», για να την απομακρύνει από αυτή τη λανθασμένη αντίληψη και να την διδάξει ότι δεν έχει ανάγκη να λάβει από άλλον, αλλά ο ίδιος είναι η πηγή των αγαθών, της λέει: «Εγώ είμαι η ανάσταση και η ζωή»· που σημαίνει: Δεν περιμένω να λάβω δύναμη (ενέργεια) από αλλού, αλλά τα πάντα τα ενεργώ από τον εαυτό μου. Γι' αυτό και τον εκατόνταρχο τον θαυμάζει, τον τοποθετεί ψηλότερα από ολόκληρο τον λαό, τον τιμά με τη δωρεά της βασιλείας και προσκαλεί τους υπόλοιπους να επιδείξουν τον ίδιο ζήλο. Και για να μάθεις ότι γι' αυτό είπε αυτά τα λόγια, προκειμένου να εκπαιδεύσει και τους άλλους να πιστεύουν κατ' αυτόν τον τρόπο, άκουσε την ακρίβεια του ευαγγελιστή, πώς το υποδήλωσε αυτό. Διότι αναφέρει: «Στράφηκε ο Ιησούς και είπε σε εκείνους που τον ακολουθούσαν: Ούτε στον Ισραήλ δεν βρήκα τόση πίστη».

Απλός είναι ο συγγραφέας που παραθέτει μια ανεπιτήδευτη ιστορία· διότι ο Ιωάννης ήταν αλιέας. Προκειμένου, λοιπόν, να εκθέσει ένα παράδοξο έργο, δεν προσπάθησε να τέρψει με τα λόγια του τον ακροατή. Πρόσεξε αυτό που λέω: έγραψε για το θαύμα στο χωριό Βηθανία, τον τρόπο που συνέβη, τις γυναίκες που ήταν παρούσες αλλά και τις απούσες, τι ελέχθη, τι επράχθη, πού συνάντησαν τον Διδάσκαλο, πώς δάκρυσε, πώς παρακάλεσαν, πώς διαμαρτυρήθηκαν μέσα στο πένθος τους στον Δεσπότη επειδή δεν ήταν παρών όταν πέθαινε ο Λάζαρος, και δεν έκλεισε με τον λόγο του τις πύλες του θανάτου ούτε ανέκοψε τα κύματα της απώλειας· διότι, εάν ήταν παρών ο κυβερνήτης, το σκάφος θα είχε σωθεί. Και τα έγραψε αυτά καθισμένος στην Έφεσο, σε τέτοιο βαθμό ώστε, εξαιτίας της ακτημοσύνης και της πενίας του, να μη χρησιμοποιήσει ούτε καν δικό του μελάνι και χαρτί.

Διότι ύψωσε, λέγει, τους οφθαλμούς του προς τον ουρανό, φανερώνοντας τον τρόπο της δικής του καθόδου, ευχαριστώντας τον Πατέρα υπέρ ημών και λέγοντας: «Πατέρα, σε ευχαριστώ, διότι με άκουσες». Μολονότι κατέχει αφ' εαυτού του τη χορηγία της ζωής, πράττει τούτο επειδή η Μαρία και η Μάρθα τού έλεγαν: «Γνωρίζουμε ότι όσα κι αν ζητήσεις από τον Θεό, θα σου τα δώσει». Γι' αυτόν τον λόγο, βλέποντας την πιο αδύναμη διάνοιά τους, λέει: «Γνωρίζετε πολύ καλά ότι, εάν ζητήσω κάτι από τον Πατέρα, θα μου το δώσει· επομένως, προχωρήστε με τη διάνοια προς εμένα και προς τον Πατέρα». Και στη συνέχεια προσθέτει λέγοντας: «Σε ευχαριστώ, Πατέρα, διότι με άκουσες».

Λέει σε αυτόν η Μάρθα: Κύριε, αν ήσουν εδώ, δεν θα πέθαινε ο αδελφός μου. Και τώρα, λέει, γνωρίζω ότι όσα ζητήσεις από τον Θεό, θα σου τα δώσει. Ο Σωτήρας, λοιπόν, ως ανταπόκριση στο αίτημά της, κάνει την προσευχή. Διότι δεν είχε ανάγκη προσευχής ο Θεός, για να αναστήσει τον νεκρό. Μήπως, άλλωστε, δεν ανέστησε και άλλους νεκρούς;

Τι λοιπόν; Η σκιά των μαθητών ανέστησε νεκρούς, και ο Διδάσκαλος παρακαλούσε με προσευχή για να αναστήσει τον νεκρό; Αλλά εξαιτίας της αδυναμίας της γυναίκας κάνει την προσευχή ο Σωτήρας· διότι του λέει: «Κύριε, αν ήσουν εδώ, δεν θα πέθαινε ο αδελφός μου· αλλά και τώρα γνωρίζω ότι όσα και αν ζητήσεις από τον Θεό, θα σου τα δώσει ο Θεός». Προσευχή ζήτησες, προσευχή δίνω. Η πηγή είναι διαθέσιμη· δηλαδή, εάν κάποιος φέρει ένα δοχείο, αυτή το γεμίζει· εάν είναι μεγάλο, λαμβάνει πολύ· εάν είναι μικρό, λαμβάνει λίγο. Αυτή λοιπόν προσευχή ζήτησε, και προσευχή της δίνει ο Σωτήρας. Κάποιος άλλος είπε: «Δεν είμαι άξιος να εισέλθεις κάτω από τη στέγη μου, αλλά μόνο πες με έναν λόγο να γίνει, και θα θεραπευτεί ο δούλος μου»· και του είπε ο Σωτήρας: «Ας γίνει σε σένα σύμφωνα με την πίστη σου». Άλλος είπε: «Έλα, θεράπευσε την κόρη μου»· και του είπε: «Θα σε ακολουθήσω». Σύμφωνα, λοιπόν, με τις προαιρέσεις των ανθρώπων προσφέρεται και η θεραπεία του Ιατρού. Μια άλλη πάλι άγγιξε την άκρη του ιματίου Του κρυφά, και κρυφά καρπώθηκε τη θεραπεία· ο καθένας, ανάλογα με το πώς πίστευε, ελάμβανε και τη θεραπεία.

Για ποιο λόγο προσθέτει ο ευαγγελιστής ότι η Βηθανία απείχε δεκαπέντε στάδια από τα Ιεροσόλυμα; Για να δείξει ότι δικαιολογημένα παρευρίσκονταν πολλοί από τους κατοίκους των Ιεροσολύμων· διότι η Βηθανία δεν ήταν μακριά. Παρηγορούσαν δε τις γυναίκες, όχι επειδή αυτές αγαπιούνταν από τον Χριστό (διότι «είχαν συμφωνήσει, εάν κάποιος τον ομολογήσει ως Χριστό, να αποβληθεί από τη συναγωγή»), αλλά λόγω της αναγκαιότητας που επέβαλλε η συμφορά, ή επειδή τις σέβονταν ως πιο ευγενικής καταγωγής, ή παρευρίσκονταν εκείνοι που δεν ήταν πονηροί· γι' αυτό και πολλοί από αυτούς πίστεψαν. Η Μάρθα όμως προϋπαντά μόνη της, και δεν παίρνει μαζί της την αδελφή της, επειδή ήθελε να τον συναντήσει ιδιαιτέρως και να του αναγγείλει το γεγονός. Γι' αυτό, όταν την οδήγησε σε χρηστές ελπίδες, τότε αναχωρεί και καλεί την αδελφή της. Προηγουμένως όμως δεν το λέει στην αδελφή της Μαρία, επειδή ήθελε να μη γίνει αντιληπτή από τους παρευρισκομένους. Διότι, εάν η Μαρία άκουγε ότι «ο Ιησούς έρχεται», θα σηκωνόταν αμέσως για να τον συναντήσει, και θα την ακολουθούσαν και οι παρόντες Ιουδαίοι, στους οποίους η Μάρθα δεν ήθελε να γίνει γνωστό ότι ήλθε ο Ιησούς. «Είπε, λοιπόν, η Μάρθα προς τον Ιησού: Κύριε, εάν ήσουν εδώ, ο αδελφός μου δεν θα είχε πεθάνει· αλλά και τώρα γνωρίζω ότι όσα ζητήσεις από τον Θεό, θα σου τα δώσει ο Θεός. Της λέγει ο Ιησούς: Θα αναστηθεί ο αδελφός σου. Του λέγει η Μάρθα: Γνωρίζω ότι θα αναστηθεί κατά την ανάσταση, την έσχατη ημέρα».

Είπε λοιπόν σε αυτήν ο Ιησούς: «Εγώ είμαι η ανάσταση και η ζωή· εκείνος που πιστεύει σε εμένα, και αν πεθάνει, θα ζήσει. Και καθένας που ζει και πιστεύει σε εμένα, δεν πρόκειται να πεθάνει ποτέ. Το πιστεύεις αυτό;» Του λέει: «Ναι, Κύριε. Εγώ έχω πιστέψει ότι εσύ είσαι ο Χριστός, ο Υιός του Θεού, που έρχεται στον κόσμο.» Και αφού τα είπε αυτά, αναχώρησε και φώναξε κρυφά τη Μαρία, την αδελφή της, λέγοντας: «Ο Διδάσκαλος είναι εδώ και σε φωνάζει.» Η Μάρθα είχε πίστη στον Χριστό, αλλά όχι όση έπρεπε. Γι' αυτό και λέει: «Κύριε, αν ήσουν εδώ, δεν θα πέθαινε ο αδελφός μου.» Διότι αυτό βεβαίως το είπε, επειδή δεν πίστευε ότι και ενώ απουσίαζε μπορούσε, εφόσον το ήθελε, να αποτρέψει τον θάνατο του αδελφού της. Και μάλιστα, με όσα ακολουθούν φανερώνει ακόμη μεγαλύτερη την ασθένεια της πίστης της. «Διότι όσα», λέει, «και αν ζητήσεις από τον Θεό, θα σου τα δώσει.» Βλέπεις ότι τον θεωρούσε ως κάποιον ενάρετο άνθρωπο που έχει την εύνοια του Θεού; Διότι δεν είπε: «Όσα θελήσεις, θα τα κάνεις», αλλά: «Όσα ζητήσεις, θα σου τα δώσει.» Αυτός δε, ανατρέποντας αυτήν την αντίληψή της, λέει: «Θα αναστηθεί ο αδελφός σου.» Διότι δεν της είπε: «Ναι, θα ζητήσω από τον Θεό, και θα μου το δώσει», ούτε ταυτίστηκε με τα λόγια της, αλλά χρησιμοποίησε μια ενδιάμεση έκφραση. Ωστόσο, με όσα λέει στη συνέχεια, καθιστά πιο φανερή τη δική του αυθεντία και εξουσία, λέγοντας: «Εγώ είμαι η ανάσταση και η ζωή.»