Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ 11:38

Του ιδίου αγίου Αθανασίου από την επιστολή προς τον Γερμανό, της οποίας η αρχή είναι: «Αφού ανέγνωσα αυτά που γράφτηκαν τώρα». Ερωτά ανθρωπίνως πού κείτεται ο Λάζαρος —διότι ήταν άνθρωπος— τον ανασταίνει όμως θεϊκώς —διότι ήταν και Θεός. Γι' αυτό, ας μη γελά κανείς αναφέροντας ότι υπήρξε παιδί και κάνοντας λόγο για ηλικία, για σωματική αύξηση, για το ότι έφαγε, ήπιε και έπαθε, για να μην καταλήξει, αρνούμενος τα ιδιώματα του σώματος, να αρνηθεί ολοκληρωτικά και τη θεία οικονομία Του για εμάς. Διότι, όπως ακριβώς γεννήθηκε ως άνθρωπος όχι σύμφωνα με τη φυσική ακολουθία, έτσι ήταν φυσικό επακόλουθο, εφόσον προσέλαβε σώμα, να φανερώνει τα ιδιώματα του σώματος, ώστε να μην επικρατήσει η φαντασία του άθεου Μανιχαίου.

Διότι εκείνοι που ασκούν την ανώτατη φιλοσοφία και όσοι απολαμβάνουν λαμπρή υπόληψη δακρύζουν πάρα πολύ δύσκολα, καθώς αντιμετωπίζουν θαρραλέα κάθε συμφορά. Οι Ιουδαίοι νόμιζαν ότι δάκρυσε εξαιτίας του θανάτου του Λαζάρου, αυτός όμως δάκρυσε επειδή σπλαχνίστηκε ολόκληρη την ανθρώπινη φύση, μη κλαίγοντας μόνο για τον Λάζαρο, αλλά αναλογιζόμενος αυτό που είχε συμβεί σε όλους, ότι δηλαδή ολόκληρη η ανθρωπότητα έχει υποταχθεί στον θάνατο, έχοντας δικαίως υποπέσει σε μια τέτοια τιμωρία. Άλλοι όμως, πληγωμένοι από τον φθόνο, δεν έλεγαν τίποτα καλό· διότι δεν κατηγορούσαν πραγματικά τον Κύριο επειδή επέτρεψε να πεθάνει ο Λάζαρος —καθώς αυτό θα ήταν γνώρισμα ανθρώπων που πίστευαν ότι μπορούσε να ανακόψει τον θάνατο— αλλά σχεδόν έλεγαν το εξής: «Πού είναι η δύναμή σου, ω θαυματουργέ; Διότι, ιδού, ενώ δεν το ήθελες, πέθανε αυτός που αγαπούσες. Διότι το ότι τον αγαπούσες, είναι φανερό από το ότι δακρύζεις. Αν, λοιπόν, το έργο με τον τυφλό προερχόταν από τη δική σου δύναμη, θα μπορούσες να ανακόψεις και τον θάνατο, πράγμα που και αυτό είναι πέρα από την ανθρώπινη φύση». Το έλεγαν αυτό, λοιπόν, χαιρέκακα, επειδή έβλεπαν από τα γεγονότα τη δόξα του κατά κάποιον τρόπο να ακυρώνεται. <Ο Ιησούς, λοιπόν, συγκλονισμένος και πάλι βαθιά μέσα του, έρχεται στο μνημείο· ήταν δε σπήλαιο, και ένας λίθος βρισκόταν πάνω του. Λέει ο Ιησούς: Σηκώστε τον λίθο.> Εδώ ως «εμβρίμηση» κατανοούμε τη θέληση που εκδηλώνεται με εξουσία συνοδευόμενη από εσωτερική κίνηση· και το γεγονός ότι επιτίμησε αυστηρότερα τη λύπη και το δάκρυ που επρόκειτο να χυθεί εξαιτίας της λύπης.

Όταν λοιπόν η Θεία Γραφή θέλει να δηλώσει τη σαν να λέγαμε κίνηση (αντίδραση) εναντίον των ασεβών, παίρνοντας πάλι παραδείγματα από τα δικά μας και χρησιμοποιώντας ανθρώπινες εκφράσεις, την ονομάζει οργή και θυμό, αν και η θεία ουσία δεν υφίσταται καθόλου τέτοιου είδους πάθη καθ' ομοίωσή μας, αλλά κινείται μόνο σε αγανάκτηση, με τον τρόπο που η ίδια γνωρίζει και που είναι στη φύση της· διότι τα περί του Θεού είναι εντελώς ανέκφραστα. Συνηθίζει όμως η Θεία Γραφή, όπως μόλις είπαμε, να περιγράφει τα όσα είναι ανώτερα από εμάς με βάση τις δικές μας συνήθειες. Έτσι λοιπόν και εδώ ο θεσπέσιος Ευαγγελιστής λέει ότι ο Χριστός ταράχθηκε στο πνεύμα του, ονομάζοντας ταραχή την κίνηση του Πνεύματος που μισεί το κακό· διότι, όπως φαίνεται, δεν υπήρχε άλλος τρόπος να εκφραστεί. Και είναι βεβαίως επόμενο η σάρκα, μη μπορώντας να βαστάξει την κίνηση της θεότητας, να ανατριχιάσει ελαφρώς, να περιέλθει σε μια κατάσταση αναταραχής και να δείξει σημάδι οργής, όπως ακριβώς βέβαια είναι γραμμένο και στην περίπτωση του Λαζάρου, ότι «ο Ιησούς, αναστενάζοντας βαθιά μέσα του (εμβριμώμενος), προχωρούσε προς το μνημείο». Διότι, με τον ίδιο τρόπο που εκεί ονόμασε εμβρίμηση (βαθύ αναστεναγμό) τη δριμεία απειλή εναντίον του θανάτου, έτσι και εδώ δήλωσε την κίνηση εναντίον του ασεβούς προδότη με τη λέξη ταραχή. Ταράχθηκε δε δικαιολογημένα, αγανακτώντας για τη διαστροφή του Ιούδα.

Ή μήπως και τα πόδια δένεις νεκροπρεπώς Εκείνου που χάρισε το βάδισμα στα ακίνητα πόδια; Άραγε και πάνω σε κλίνη σηκώνεις Εκείνον που πρόσταξε τον παράλυτο: «Σήκωσε το κρεβάτι σου και περπάτα»; Άραγε και μύρα χύνεις πάνω στο ουράνιο μύρο, σε Εκείνον που κένωσε τον εαυτό του και αγίασε τον κόσμο; Άραγε τολμάς να σκουπίσεις εκείνη την πλευρά του θείου σώματος του Ιησού που ακόμη αιμορραγεί, του Θεού που θεράπευσε την αιμορροούσα; Άραγε και με νερό ξεπλένεις το σώμα του Θεού, Εκείνου που ξέπλυνε τους πάντες και χάρισε τον καθαρμό; Ποιες λαμπάδες άραγε θα ανάψεις στο φως το αληθινό, σε Αυτόν που φώτισε κάθε άνθρωπο; Και ποιες επιτάφιες ωδές θα ψάλεις σε Εκείνον που ακατάπαυστα υμνείται από κάθε ουράνια στρατιά; Άραγε χύνεις δάκρυα ως για νεκρό, για Εκείνον που δάκρυσε και ανέστησε τον τετραήμερο νεκρό Λάζαρο; Άραγε και θρηνείς για Εκείνον που χαρίζει σε όλους τη χαρά και διέλυσε τη λύπη της Εύας;

Εσύ που υπέμεινες τον κόπο και θεράπευσες τον παράλυτο με τον λόγο, ελέησον ημάς. Εσύ που υπέμεινες τη δίψα και μετέβαλες το ύδωρ σε οίνο, ελέησον ημάς. Εσύ που έκλαψες για τον Λάζαρο και ανέστησες τον τετραήμερο νεκρό, ελέησον ημάς. 〈Εσύ που συγκέντρωσες τους αποστόλους και〉 τους 〈ανέδειξες〉 κληρονόμους 〈της βασιλείας των ουρανών,〉 ελέησον ημάς. 〈Εσύ που συνελήφθης από τους Ιουδαίους και παραδόθηκες από τους αρχιερείς,〉 ελέησον ημάς. 〈Εσύ που οδηγήθηκες στον Ηρώδη και ανακρίθηκες από τον Πιλάτο,〉 ελέησον ημάς. 〈Εσύ που〉 στον σταυρό 〈προσηλώθηκες κατά σάρκα〉 [207r] 〈και κρεμάστηκες πάνω στο ξύλο του,〉 ελέησον ημάς.

Απλός είναι ο συγγραφέας που παραθέτει μια ανεπιτήδευτη ιστορία· διότι ο Ιωάννης ήταν αλιέας. Προκειμένου, λοιπόν, να εκθέσει ένα παράδοξο έργο, δεν προσπάθησε να τέρψει με τα λόγια του τον ακροατή. Πρόσεξε αυτό που λέω: έγραψε για το θαύμα στο χωριό Βηθανία, τον τρόπο που συνέβη, τις γυναίκες που ήταν παρούσες αλλά και τις απούσες, τι ελέχθη, τι επράχθη, πού συνάντησαν τον Διδάσκαλο, πώς δάκρυσε, πώς παρακάλεσαν, πώς διαμαρτυρήθηκαν μέσα στο πένθος τους στον Δεσπότη επειδή δεν ήταν παρών όταν πέθαινε ο Λάζαρος, και δεν έκλεισε με τον λόγο του τις πύλες του θανάτου ούτε ανέκοψε τα κύματα της απώλειας· διότι, εάν ήταν παρών ο κυβερνήτης, το σκάφος θα είχε σωθεί. Και τα έγραψε αυτά καθισμένος στην Έφεσο, σε τέτοιο βαθμό ώστε, εξαιτίας της ακτημοσύνης και της πενίας του, να μη χρησιμοποιήσει ούτε καν δικό του μελάνι και χαρτί.

Για να σταματήσει τα δάκρυα του γένους των ανθρώπων, ο Χριστός φανερά χύνει δάκρυα από οίκτο. Για να σταματήσεις, Χριστέ, τη ροή των δακρύων του θνητού γένους, χύνεις ρεύματα δακρύων. Πλησιάζοντας στον τάφο του νεκρού, διέταξε να αφαιρέσουν τον λίθο. Η Μάρθα είπε ότι αναδίδει δυσοσμία, διότι ήταν ήδη η τέταρτη ημέρα.

Ρωτά δε: «Πού τον έχετε βάλει;» όχι επειδή αγνοούσε (διότι πώς γινόταν αυτό, αφού, ενώ βρισκόταν και μακριά, γνώριζε ότι είχε πεθάνει;) αλλά για να μη φανεί ότι σπεύδει αυτοκλήτως στο θαύμα, θέλοντας να τα μάθει όλα από εκείνους, και να ενεργήσει αφού τον παρακαλέσουν, ώστε να απαλλάξει το θαύμα από κάθε υποψία. Επειδή δε δεν είχε δειχθεί ακόμη κανένα τεκμήριο της ανάστασης του Λαζάρου, και ούτε ενομίζετο ότι έρχεται με σκοπό να τον αναστήσει, αλλά για να τον θρηνήσει, του λένε: «Κύριε, έλα και δες». Οι δε πονηροί Ιουδαίοι πάλι δεν εγκαταλείπουν διόλου την πονηριά, αν και βρισκόταν μπροστά στα μάτια τους μια τόσο μεγάλη συμφορά· αλλά τι λένε; «Δεν μπορούσε αυτός, που άνοιξε τα μάτια του τυφλού, να κάνει ώστε να μην πεθάνει και αυτός;» Και τα λένε αυτά διαβάλλοντας το θαύμα που έγινε στον τυφλό. Διότι, ενώ όφειλαν να θαυμάζουν εκείνο το σημείο, αυτοί, με αφορμή τον θάνατο τούτου, διαβάλλουν και εκείνο ως να μην είχε γίνει, και προκαταλαμβάνουν τα πράγματα με τις κατηγορίες, χωρίς να περιμένουν την έκβαση της υπόθεσης· τόσο διεφθαρμένες ήταν οι γνώμες τους από τον φθόνο. «Ο Ιησούς, λοιπόν, αναστενάζοντας πάλι βαθιά μέσα του, έρχεται στο μνημείο. Ήταν δε σπήλαιο, και μια πέτρα βρισκόταν πάνω του. Λέει ο Ιησούς: Σηκώστε την πέτρα.»}``` ιορρθωσε το τελος: Σηκώστε την πέτρα.»