Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ 11:50

Λοιπόν, ο Νικόδημος, ο άρχοντάς σας, και ο Ναθαναήλ, και ο Ιωσήφ ο από την Αριμαθαία, και ο Βιζής και ο Αλέξανδρος, οι οποίοι μάλιστα έφαγαν μαζί του στον γάμο του Σίμωνος του Γαλιλαίου, όπου και μετέβαλε το νερό σε κρασί· οι πρεσβύτεροι που είχαν σταλεί από εκείνον ως πρεσβεία για τον δούλο του εκατοντάρχου, για να τον ενοχλήσουν για τη σωτηρία του, διότι, λέει, «είναι άξιος να του προσφέρεις αυτό, γιατί αγαπά το έθνος μας και αυτός σας έχτισε τη συναγωγή»· ο βασιλικός, ο ανθύπατος, ο αδελφός του Ιαείρου του αρχισυναγώγου, του οποίου θεράπευσε τον γιο, και ο αδελφός αυτού, ο Ιάειρος, που τον παρακάλεσε και του ανέστησε και την κόρη από τους νεκρούς· ο Καϊάφας, ο τότε αρχιερέας σας, εκείνος που συμβούλευσε να πεθάνει ένας άνθρωπος και να μη χαθεί ολόκληρο το έθνος· τα παιδιά σας, που τότε φώναξαν: «Ωσαννά στον Υιό του Δαβίδ· ευλογημένος ο ερχόμενος στο όνομα του Κυρίου, ο βασιλιάς του Ισραήλ»· ο μαθητής Ιούδας, που συμφώνησε για τριάντα αργύρια, για να τον παραδώσει σε σας· οι στρατιώτες, στους οποίους δώσατε τα αργύρια, ώστε να πουν ότι «οι μαθητές του ήρθαν τη νύχτα και τον έκλεψαν, ενώ εμείς κοιμόμασταν»· ο Ιώσηπος, ο συγγραφέας σας, ο οποίος μίλησε για τον Χριστό λέγοντας ότι ήταν άνδρας δίκαιος και αγαθός, που αναδείχθηκε από θεία χάρη και ευεργετούσε πολλούς με σημεία και τέρατα. Για τίνος, σύμφωνα με τον προφήτη, μοίρασαν τα ιμάτια και έβαλαν κλήρο; Τίνος τρύπησαν τα χέρια και τα πόδια; Ποιον πότισαν ξίδι και χολή μέσα στη δίψα του, ενώ ήταν κρεμασμένος επάνω στον σταυρό;

Αυτοί προφασίζονται και κάποια αιτία, με την οποία προσπαθούσαν να πείσουν τους πιο επιπόλαιους να τον σκοτώσουν, και λένε: Εάν τον αφήσουμε έτσι, δηλαδή ζωντανό και να θαυματουργεί, θα πάθουμε τα χειρότερα. Διότι εάν πολλοί πιστέψουν σε αυτόν που καταλύει τον νόμο, θα χαθούν πλέον τα δικά μας. Και έπειτα, αφού οι Ιουδαίοι θα έχουν αποδυναμωθεί τελείως, θα μας επιτεθούν οι Ρωμαίοι και δεν θα μας αφήσουν να τηρούμε ανενόχλητοι τα πατροπαράδοτα έθιμά μας, ούτε να κυβερνούμε το δικό μας έθνος, ούτε να δικάζουμε, αλλά θα δικάζουν μάλλον αυτοί και όχι πια εμείς. <Κάποιος δε από αυτούς, ο Καϊάφας, που ήταν αρχιερέας εκείνου του έτους, τους είπε: Εσείς δεν γνωρίζετε τίποτα, ούτε συλλογίζεστε ότι μας συμφέρει να πεθάνει ένας άνθρωπος για τον λαό και να μη χαθεί όλο το έθνος. Αυτό όμως δεν το είπε από τον εαυτό του, αλλά, όντας αρχιερέας εκείνου του έτους, προφήτευσε ότι ο Ιησούς επρόκειτο να πεθάνει για το έθνος, και όχι μόνο για το έθνος, αλλά για να συγκεντρώσει σε ένα τα διασκορπισμένα τέκνα του Θεού.> Όμως, αυτό που λέγαμε, αυτό δηλαδή που κρυφά μελετούσαν οι Ιουδαίοι να κάνουν, αυτό φανερά τους συμβουλεύει ο αρχιερέας τους να το πράξουν και να φονεύσουν τον Χριστό, λέγοντάς το δήθεν υπέρ του έθνους, αν και το έθνος ήταν άδικο. Λέει όμως κάτι που είναι αληθές, το οποίο δεν επιτεύχθηκε εξαιτίας της δικής τους κακοήθειας, αλλά από τη δύναμη και τη σοφία του Θεού.

Διότι εισήγαγε τον καταραμένο Καϊάφα να λέει προς αυτούς στο συνέδριο: «Εσείς δεν γνωρίζετε τίποτα, ούτε αναλογίζεστε ότι μας συμφέρει να πεθάνει ένας άνθρωπος για τον λαό, και να μην καταστραφεί ολόκληρο το έθνος.» Και πρόσθεσε σε αυτά: «Αυτό όμως δεν το είπε από μόνος του, αλλά όντας αρχιερέας εκείνης της χρονιάς, προφήτευσε ότι ο Ιησούς επρόκειτο να πεθάνει για το έθνος, και όχι μόνο για το έθνος, αλλά για να συνάξει σε ένα τα σκορπισμένα τέκνα του Θεού.» Διότι ο Χριστός έγινε η ειρήνη μας, σύμφωνα με τις Γραφές, αυτός που γκρέμισε το μεσότοιχο του φραγμού, και κατήργησε τον νόμο των εντολών που συνίσταται σε διατάξεις, και έκτισε τους δύο λαούς σε έναν νέο άνθρωπο· συμφιλιώνοντας και τους δύο μέσω του εαυτού του με τον Θεό και Πατέρα, και καταλύοντας την ενδιάμεση έχθρα, ώστε όλοι μας με ένα πνεύμα και σε ένα σώμα, έχοντας γίνει ομόψυχοι και σύσσωμοι μεταξύ μας, δηλαδή μέσα στον ίδιο τον Χριστό, να του προσφέρουμε ως καρπό τη δικαιοσύνη που υπερβαίνει τον νόμο, και την καθαρότητα της ευαγγελικής πολιτείας.

Διότι είναι γεγραμμένο ότι «οι διαλογισμοί των δικαίων είναι δίκαιες κρίσεις». Κατηγορεί, λοιπόν, τον αποκηρυγμένο Ισραήλ, διότι εξέφρασε γνώμη ασύμφωνη προς τον Θεό σχετικά με τον Χριστό. Διότι συσκέπτονταν συνεδριάζοντας, και μάλιστα έλεγαν: «Τι να κάνουμε, επειδή αυτός ο άνθρωπος κάνει πολλά σημεία; Αν τον αφήσουμε έτσι, θα έρθουν οι Ρωμαίοι και θα πάρουν και την πόλη και τη χώρα μας». Κάποιος άλλος δε από εκείνους που είχαν οριστεί άρχοντες λέει: «Εσείς δεν γνωρίζετε τίποτα, ότι συμφέρει να πεθάνει ένας άνθρωπος και να μην καταστραφεί όλο το έθνος». Αυτό ακριβώς το διδάσκει σαφέστερα ο Κύριος λέγοντας στις ευαγγελικές παραβολές, ότι «ο οικοδεσπότης που φύτεψε τον αμπελώνα έστειλε τους δούλους του για να παραλάβουν τους καρπούς, αλλά οι γεωργοί τους σκότωσαν». Και τα εγκλήματα της ασέβειάς τους δεν σταμάτησαν μέχρι εκεί· αλλά, όταν είδαν τον Υιό που είχε σταλεί από τον πατέρα μετά τους δούλους, είπαν, όπως αναφέρεται, μέσα τους: «Αυτός είναι ο κληρονόμος, ελάτε να τον σκοτώσουμε και να κρατήσουμε για τον εαυτό μας την κληρονομιά του». Επομένως, αποστάτες είναι οι εισηγητές τέτοιων σκληρών και ανόσιων σχεδίων, οι οποίοι προσθέτουν αμαρτία στην αμαρτία· διότι, όπως ανέφερα, σκότωσαν αγίους προφήτες και έπειτα, μετά από εκείνους, σκότωσαν και τον ίδιο τον κληρονόμο, δηλαδή τον Υιό.

Και κάποιος από αυτούς, ο Καϊάφας, τους είπε: «Εσείς δεν γνωρίζετε τίποτα, ούτε καταλαβαίνετε ότι μας συμφέρει να πεθάνει ένας άνθρωπος για χάρη του λαού, και να μην καταστραφεί ολόκληρο το έθνος.» Έπειτα σε αυτά πρόσθεσε αμέσως ο θεσπέσιος ευαγγελιστής: «Αυτά όμως δεν τα είπε από τον εαυτό του, αλλά επειδή ήταν αρχιερέας εκείνης της χρονιάς, προφήτευσε ότι ο Ιησούς επρόκειτο να πεθάνει υπέρ του έθνους, και όχι μόνο υπέρ του έθνους, αλλά για να συγκεντρώσει σε ένα και τα διασκορπισμένα τέκνα του Θεού.» Διότι, όσον αφορά την αρχική δημιουργία του ανθρώπου και τον σκοπό Εκείνου που τον έφερε στην ύπαρξη, όλοι ήταν τέκνα Του. Ο Σατανάς όμως, όπως είπα, τους διασκόρπισε όλους σε πολυποίκιλη αμαρτία, και τους απομάκρυνε από την οικειότητα προς Αυτόν, ρίχνοντάς τους στην πλάνη. Όμως ο Χριστός τους συγκέντρωσε όλους. Διότι ήρθε για να αναζητήσει το χαμένο.

Ο λόγος αυτός είναι πολύ λογικός· διότι λιώνει και μαραίνει τις καρδιές εκείνων που τον δέχονται. Κάτι τέτοιο λέει και ο Ψαλμωδός για κάποιον, δηλαδή για τον λαό των Ιουδαίων: «Συνέλαβε πόνο και γέννησε ανομία.» Διότι, αφού ένιωσαν πρώτα τις ωδίνες του φθόνου εναντίον του Χριστού, γέννησαν την ασέβεια εναντίον Του, δηλαδή την ανομία· επειδή, μέσα από τις επιδιώξεις τους, πιάνονται επ' αυτοφώρω να λένε σχεδόν εκείνο το προφητικό: «Ας δέσουμε τον δίκαιο, διότι μας είναι ενοχλητικός.» Θα βρούμε δε ότι και στις συνάξεις τους έλαβαν την πιο παράλογη απόφαση. Έλεγαν δηλαδή για τον Σωτήρα όλων μας Χριστό: «Τι κάνουμε, αφού αυτός ο άνθρωπος κάνει πολλά θαύματα; Εάν τον αφήσουμε έτσι, θα έρθουν οι Ρωμαίοι και θα πάρουν και το έθνος και τη χώρα μας.» Ένας δε από αυτούς, ο Καϊάφας, αυτός έγινε ο εφευρέτης της ασέβειας εναντίον του Χριστού· διότι είπε πάλι: «Εσείς δεν γνωρίζετε τίποτα, ότι μας συμφέρει να πεθάνει ένας άνθρωπος για τον λαό, και να μη χαθεί όλο το έθνος.» Σαφέστατα, λοιπόν, από τα όσα ειπώθηκαν μπορεί κανείς να δει ότι, αφού κυοφόρησαν πόνο, δηλαδή αφού δοκίμασαν προηγουμένως τις ωδίνες του φθόνου εναντίον Του, παρήγαγαν την ανομία. Τι μας υποδεικνύει, λοιπόν, σε αυτά ο προφητικός λόγος; «Αυγά ασπίδων έσπασαν, και όποιος επρόκειτο να φάει από τα αυγά τους, αφού τα σύντριψε, βρήκε κλούβιο αυγό.»

«Αυτόν όμως δεν γνωρίζουμε από πού είναι». Και με άλλον τρόπο εξακολουθούσαν να τον ατιμάζουν, και δεν υπήρχε τίποτε το έκτοπο που να αποσιωπήθηκε από αυτούς. Κινώντας τα πάντα (όπως κινούν κάθε σχοινί) με τις δικές τους κακοτροπίες, και ξεπερνώντας κάθε μέτρο, τον Λυτρωτή από τον ουρανό, αυτόν που δικαιώνει τον ασεβή μέσω της πίστης, αυτόν που ανακαινίζει προς αφθαρσία εκείνους που έχουν παγιδευτεί στα δίχτυα του θανάτου, τον Αρχηγό της ζωής, βιάζονταν να τον παραδώσουν στον θάνατο, κλωτσώντας στα καρφιά, και ρίχνοντας φωτιά και καταδίκη στο ίδιο τους το κεφάλι, και με μάταιες σκέψεις, μαζί με εκείνους που είχαν την ηγεσία, συγκροτούσαν ασεβή συμβούλια. Και μάλιστα, για εκείνα τα πράγματα για τα οποία θα ήταν φυσικό να εκπλήσσονται με τον θαυματουργό, γι' αυτά ακριβώς παρότρυναν τους εαυτούς τους σε ωμότητα, και φλεγόμενοι ήδη από ακάθεκτο φθόνο έλεγαν: «Τι κάνουμε; Διότι αυτός ο άνθρωπος κάνει πολλά σημεία. Εάν τον αφήσουμε έτσι, θα έρθουν οι Ρωμαίοι και θα πάρουν και το έθνος και τη χώρα μας». Διότι και εκείνος που κατείχε τα πρωτεία της ιερωσύνης ανάμεσά τους, ανασύροντας από τα βάθη του νου του μια ολέθρια γι' αυτούς γνώμη, είπε: «Εσείς δεν γνωρίζετε τίποτα, ούτε αναλογίζεστε ότι σας συμφέρει να πεθάνει ένας άνθρωπος για τον λαό, και να μην καταστραφεί ολόκληρο το έθνος». Από εκεί και πέρα τα βουλεύματά τους οδηγήθηκαν σε ανόσιο τέλος.

Διότι, όπως ακριβώς εκείνος που γνωρίζει πώς να αποκομίζει κέρδος, κερδίζει από παντού· έτσι και εκείνος που δεν γνωρίζει, ακόμη κι αν βρει θησαυρό, φεύγει με άδεια χέρια. Θέλετε να αναφέρω και κάποιο άλλο παρόμοιο επιχείρημα, το οποίο κάποιος άλλος το διατύπωσε με διαφορετική έννοια, αλλά ο ευαγγελιστής προσάρμοσε στον δικό του σκοπό τη δύναμη των λόγων αυτών; Προσέξτε, λοιπόν, με ακρίβεια, για να μάθετε ότι κι εκείνος αιχμαλώτισε το νόημα στην υπακοή του Χριστού· για να μάθετε ότι, αν μπορούμε να αιχμαλωτίζουμε τα ξένα, πολύ περισσότερο θα εμπορευθούμε και θα κερδίσουμε στα δικά μας. Ο Καϊάφας ήταν αρχιερέας εκείνου του έτους. Διότι και αυτό ήταν αποτέλεσμα της ιουδαϊκής πονηρίας· επειδή εξευτέλισαν το αξίωμα της ιεροσύνης, καθιστώντας τους αρχιερείς εξαγοράσιμους. Παλαιότερα όμως δεν ήταν έτσι, αλλά η ιεροσύνη του αρχιερέως τερματιζόταν μόνο με τον θάνατό του· τότε όμως τους αφαιρούσαν το αξίωμα ενώ βρίσκονταν ακόμη εν ζωή.

Ο Καϊάφας, λοιπόν, όντας αρχιερέας εκείνου του έτους, ξεσήκωνε τους Ιουδαίους εναντίον του Χριστού και έλεγε ότι αυτός πρέπει να πεθάνει, χωρίς να έχει να του προσάψει καμία κατηγορία, αλλά επειδή έλιωνε από τον φθόνο. Διότι τέτοιος είναι ο φθόνος· τέτοιες ανταμοιβές αποδίδει για τις ευεργεσίες. Γι' αυτό, εξηγώντας την αιτία της επιβουλής, έλεγε: «Συμφέρει να πεθάνει ένας άνθρωπος και να μην καταστραφεί ολόκληρο το έθνος». Δες πώς η δύναμη αυτού του λόγου λειτούργησε υπέρ ημών· για να μάθεις ότι, ενώ ο λόγος προερχόταν από τον ιερέα, το νόημά του κατέστη δυνατόν να γίνει πνευματικό. «Συμφέρει να πεθάνει ένας άνθρωπος και να μην καταστραφεί ολόκληρο το έθνος». Αυτό όμως δεν το έλεγε από τον εαυτό του, αναφέρει, αλλά επειδή ήταν αρχιερέας εκείνου του έτους, προφήτευσε ότι ο Χριστός έπρεπε να πεθάνει, όχι μόνο υπέρ των Ιουδαίων, αλλά και υπέρ ολοκλήρου του έθνους· γι' αυτό και έλεγε ότι «Συμφέρει να πεθάνει ένας άνθρωπος και να μην καταστραφεί ολόκληρο το έθνος».

ΟΜΙΛΙΑ ΞΕ΄. Ένας δε από αυτούς, ο Καϊάφας, ο οποίος ήταν αρχιερέας εκείνου του έτους, τους είπε: Εσείς δεν γνωρίζετε τίποτα, ούτε αναλογίζεστε ότι σας συμφέρει να πεθάνει ένας άνθρωπος υπέρ του λαού, και τα εξής.

Τι λέει δηλαδή; Εσείς δεν γνωρίζετε τίποτα, ούτε αναλογίζεστε ότι συμφέρει να πεθάνει ένας άνθρωπος, για να μην καταστραφεί ολόκληρο το έθνος. Αυτό όμως δεν το είπε από τον εαυτό του, αλλά προφήτευσε, επειδή ήταν αρχιερέας. Βλέπεις πόση είναι η δύναμη της αρχιερατικής εξουσίας;

Τίποτε δεν τον εμποδίζει να προφητεύει. Διότι και ο Καϊάφας δεν γνώριζε μεν τι έλεγε, αλλά αν και η μανιώδης καρδιά του είχε παροξυνθεί προς φόνο, τα χείλη του εξέφεραν προφητεία όταν έλεγε «συμφέρει να πεθάνει ένας, και να μην καταστραφεί ολόκληρο το έθνος». Διότι πράγματι, αν δεν πέθαινε ο Χριστός ο Θεός μας, δεν θα σωζόταν το ανθρώπινο γένος. Διότι, μολονότι και οι δύο τύγχαναν ανάξιοι του προφητικού χαρίσματος, εντούτοις το αξίωμα της ιεροσύνης και αυτό της βασιλείας απολάμβαναν ακόμη κάποιο χάρισμα, εφόσον δεν είχαν ακόμη τολμήσει τον φόνο του Δεσπότη.

Εσένα που κρατάς στο χέρι σου ολόκληρο τον γύρο της γης, αφού σε συνέλαβαν οι άνομοι, σε οδήγησαν τώρα στην αυλή του Καϊάφα, εσένα που ο κόσμος δεν μπορεί να χωρέσει. Και μόλις σε είδαν, εκείνοι που είναι τυφλοί κατά τον νου, αναφώνησαν με μανία: «Αυτός που υβρίζει τον νόμο και τον Μωυσή ήλθε· όποιος, λοιπόν, τιμά τον Μωυσή και σέβεται τον νόμο, ας δείξει τον ζήλο του· ας μην αδρανήσει κανείς· διότι ο πλάνος έχει έλθει για να πάθει, όπως είπε, προκειμένου να αγαλλιάσει ο Αδάμ». Ενώ ο λαός κραύγαζε αυτά, ο ιερέας είπε: «Δεν το είπα ορθά προηγουμένως; Ότι συμφέρει να χαθεί μόνον αυτός και να μην καταστραφεί ολόκληρο το έθνος;» Ποιος είδε ποτέ οχιά να βγάζει γλυκό μέλι αντί για το δηλητήριό της;

Ποιος είδε φλόγα να δροσίζει; Ποιος άκουσε ποτέ ψεύδος να επαληθεύεται, όπως του Καϊάφα; Χωρίς να το θέλει προφητεύει ότι πεθαίνεις υπέρ πάντων, Σωτήρα μου, για να αγάλλεται ο Αδάμ. Έτσι λοιπόν μίλησε ο ιερέας, όμως δεν το κατανόησε· διότι δεν του το επέτρεψε ο φθόνος, αλλά τον εξώθησε σε φόνο· διότι ο φόνος ακολουθεί τον φθόνο. Και μάρτυρας είναι ο Άβελ, που αφού φθονήθηκε από τον Κάιν, στη συνέχεια δολοφονήθηκε. Αυτό ακριβώς υπέμεινε και ο Χριστός· επειδή αγαπούσε έναν φθονερό λαό, δείχνοντάς του στοργή προκαλούσε την οργή του· θεράπευε τους ασθενείς, και αντί για ευχαριστία πάσχει, σταυρώνεται, για να αγάλλεται ο Αδάμ.

Ένας δε από αυτούς, ο Καϊάφας, ο οποίος ήταν αρχιερέας εκείνου του έτους, τους είπε: Εσείς δεν γνωρίζετε τίποτα, ούτε αναλογίζεστε ότι μας συμφέρει να πεθάνει ένας άνθρωπος υπέρ του λαού, και να μην καταστραφεί ολόκληρο το έθνος. Αυτό δε δεν το είπε από τον εαυτό του, αλλά, όντας αρχιερέας εκείνου του έτους, προφήτευσε ότι ο Ιησούς επρόκειτο να πεθάνει υπέρ του έθνους, και όχι μόνο υπέρ του έθνους, αλλά για να συγκεντρώσει σε ένα και τα διασκορπισμένα τέκνα του Θεού.

«Από εκείνη λοιπόν την ημέρα συνεσκέφθησαν για να τον θανατώσουν.» Μαζί με τα άλλα είχε διαφθαρεί στους Ιουδαίους και το αξίωμα της αρχιεροσύνης. Διότι, αφότου τα αξιώματα έγιναν εξαγοράσιμα, δεν ιερουργούσαν πλέον για όλο τον χρόνο της ζωής τους, αλλά μόνον έτος με το έτος. Εντούτοις, παρόλο που το αξίωμα είχε διαφθαρεί κατ' αυτόν τον τρόπο, το Άγιο Πνεύμα ήταν ακόμη παρόν και ενεργούσε σε όσους είχαν χριστεί. Όταν όμως σήκωσαν τα χέρια τους εναντίον του Χριστού, τότε η χάρις τους εγκατέλειψε παντελώς και μετέβη στους αποστόλους. Οι μεν υπόλοιποι, λοιπόν, εξέταζαν τον θάνατο του Χριστού σε επίπεδο βουλής· ο αρχιερέας όμως ήταν τόσο αιμοχαρής, ώστε με απροκάλυπτο θράσος αποφάνθηκε εναντίον του Χριστού· μάλιστα δε κατακρίνει και τους άλλους, επειδή δεν αντιλαμβάνονταν το πρέπον και καθυστερούσαν να σκεφτούν το συμφέρον. «Διότι εσείς», λέει, «δεν γνωρίζετε τίποτα». Είστε αργοί, λέει, στο να κατανοήσετε, και δεν αναλογίζεστε ότι συμφέρει να πεθάνει ένας και να σωθεί όλος ο λαός. Και αυτό βεβαίως ο ίδιος το είπε με δόλιο σκεπτικό, όμως η χάρις του Πνεύματος χρησιμοποίησε το στόμα του για την προφητεία του μέλλοντος, έστω κι αν δεν άγγιξε τη μιαρή του καρδιά. Παρατήρησε, λοιπόν, πόση είναι η δύναμη του Πνεύματος· διότι παρασκεύασε να προέλθουν από μια πονηρή διάνοια λόγια που περιείχαν θαυμαστή προφητεία.