Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ 11:52

Αυτοί προφασίζονται και κάποια αιτία, με την οποία προσπαθούσαν να πείσουν τους πιο επιπόλαιους να τον σκοτώσουν, και λένε: Εάν τον αφήσουμε έτσι, δηλαδή ζωντανό και να θαυματουργεί, θα πάθουμε τα χειρότερα. Διότι εάν πολλοί πιστέψουν σε αυτόν που καταλύει τον νόμο, θα χαθούν πλέον τα δικά μας. Και έπειτα, αφού οι Ιουδαίοι θα έχουν αποδυναμωθεί τελείως, θα μας επιτεθούν οι Ρωμαίοι και δεν θα μας αφήσουν να τηρούμε ανενόχλητοι τα πατροπαράδοτα έθιμά μας, ούτε να κυβερνούμε το δικό μας έθνος, ούτε να δικάζουμε, αλλά θα δικάζουν μάλλον αυτοί και όχι πια εμείς. <Κάποιος δε από αυτούς, ο Καϊάφας, που ήταν αρχιερέας εκείνου του έτους, τους είπε: Εσείς δεν γνωρίζετε τίποτα, ούτε συλλογίζεστε ότι μας συμφέρει να πεθάνει ένας άνθρωπος για τον λαό και να μη χαθεί όλο το έθνος. Αυτό όμως δεν το είπε από τον εαυτό του, αλλά, όντας αρχιερέας εκείνου του έτους, προφήτευσε ότι ο Ιησούς επρόκειτο να πεθάνει για το έθνος, και όχι μόνο για το έθνος, αλλά για να συγκεντρώσει σε ένα τα διασκορπισμένα τέκνα του Θεού.> Όμως, αυτό που λέγαμε, αυτό δηλαδή που κρυφά μελετούσαν οι Ιουδαίοι να κάνουν, αυτό φανερά τους συμβουλεύει ο αρχιερέας τους να το πράξουν και να φονεύσουν τον Χριστό, λέγοντάς το δήθεν υπέρ του έθνους, αν και το έθνος ήταν άδικο. Λέει όμως κάτι που είναι αληθές, το οποίο δεν επιτεύχθηκε εξαιτίας της δικής τους κακοήθειας, αλλά από τη δύναμη και τη σοφία του Θεού.

Διότι εκείνοι μεν προς δικό τους όλεθρο σκότωσαν τον Χριστό, Εκείνος όμως που «θανατώθηκε κατά τη σάρκα», έγινε για εμάς αίτιος όλων των αγαθών. Ονομάζει δε απώλεια του έθνους το να υποταχθούν στη ρωμαϊκή εξουσία και να χαθεί η σκιά του νόμου· πράγμα το οποίο, ενώ ζητούσαν να το ανατρέψουν, το υπέστησαν. Επομένως, από άνομη μεν πρόθεση είπε ο Καϊάφας αυτό που είπε· ωστόσο ο λόγος του λειτούργησε ερμηνευτικά για ένα αληθινό γεγονός, έχοντας διατυπωθεί σε μορφή προφητείας. Διότι για όσα αγαθά έγινε αίτιος ο θάνατος του Χριστού, εκείνος τα προαναγγέλλει λέγοντας αυτό που δεν γνωρίζει, και δοξάζοντας τον Θεό από ανάγκη όπως ο Βαλαάμ, επειδή ακριβώς κατείχε το ιερατικό αξίωμα, καθώς η προφητεία δεν δόθηκε στον ίδιο προσωπικά, αλλά στο σχήμα της ιεροσύνης· ήτοι από τα όσα ειπώθηκαν από τον Καϊάφα, τα οποία ύστερα πραγματοποιήθηκαν και επαληθεύτηκαν, χωρίς ο ίδιος να έχει λάβει οπωσδήποτε προφητική χάρη. Διότι είναι φυσικό αυτό που λένε κάποιοι να συμβαίνει· αν και το λένε χωρίς να γνωρίζουν ότι οπωσδήποτε θα γίνει. Ο μεν Καϊάφας λοιπόν έλεγε ότι ο θάνατος του Χριστού θα συνέβαινε μόνο υπέρ των Ιουδαίων, αυτός όμως λέει ότι συνέβη υπέρ ολόκληρης της ανθρωπότητας. Διότι όλοι μας ονομαζόμαστε γένος και τέκνα του Θεού, καθόσον είναι Πατέρας όλων, έχοντας γεννήσει με δημιουργικό τρόπο και έχοντας φέρει στην ύπαρξη τα μη όντα. Ακόμη δε και επειδή τιμηθήκαμε έχοντας πλαστεί από την αρχή κατ' εικόνα Του, και λαμβάνοντας τον κλήρο να εξουσιάζουμε τα επίγεια, και έχοντας αξιωθεί της θείας ομολογίας, και απολαμβάνοντας τη διαμονή και την τρυφή του παραδείσου.

Διότι εισήγαγε τον καταραμένο Καϊάφα να λέει προς αυτούς στο συνέδριο: «Εσείς δεν γνωρίζετε τίποτα, ούτε αναλογίζεστε ότι μας συμφέρει να πεθάνει ένας άνθρωπος για τον λαό, και να μην καταστραφεί ολόκληρο το έθνος.» Και πρόσθεσε σε αυτά: «Αυτό όμως δεν το είπε από μόνος του, αλλά όντας αρχιερέας εκείνης της χρονιάς, προφήτευσε ότι ο Ιησούς επρόκειτο να πεθάνει για το έθνος, και όχι μόνο για το έθνος, αλλά για να συνάξει σε ένα τα σκορπισμένα τέκνα του Θεού.» Διότι ο Χριστός έγινε η ειρήνη μας, σύμφωνα με τις Γραφές, αυτός που γκρέμισε το μεσότοιχο του φραγμού, και κατήργησε τον νόμο των εντολών που συνίσταται σε διατάξεις, και έκτισε τους δύο λαούς σε έναν νέο άνθρωπο· συμφιλιώνοντας και τους δύο μέσω του εαυτού του με τον Θεό και Πατέρα, και καταλύοντας την ενδιάμεση έχθρα, ώστε όλοι μας με ένα πνεύμα και σε ένα σώμα, έχοντας γίνει ομόψυχοι και σύσσωμοι μεταξύ μας, δηλαδή μέσα στον ίδιο τον Χριστό, να του προσφέρουμε ως καρπό τη δικαιοσύνη που υπερβαίνει τον νόμο, και την καθαρότητα της ευαγγελικής πολιτείας.

Και κάποιος από αυτούς, ο Καϊάφας, τους είπε: «Εσείς δεν γνωρίζετε τίποτα, ούτε καταλαβαίνετε ότι μας συμφέρει να πεθάνει ένας άνθρωπος για χάρη του λαού, και να μην καταστραφεί ολόκληρο το έθνος.» Έπειτα σε αυτά πρόσθεσε αμέσως ο θεσπέσιος ευαγγελιστής: «Αυτά όμως δεν τα είπε από τον εαυτό του, αλλά επειδή ήταν αρχιερέας εκείνης της χρονιάς, προφήτευσε ότι ο Ιησούς επρόκειτο να πεθάνει υπέρ του έθνους, και όχι μόνο υπέρ του έθνους, αλλά για να συγκεντρώσει σε ένα και τα διασκορπισμένα τέκνα του Θεού.» Διότι, όσον αφορά την αρχική δημιουργία του ανθρώπου και τον σκοπό Εκείνου που τον έφερε στην ύπαρξη, όλοι ήταν τέκνα Του. Ο Σατανάς όμως, όπως είπα, τους διασκόρπισε όλους σε πολυποίκιλη αμαρτία, και τους απομάκρυνε από την οικειότητα προς Αυτόν, ρίχνοντάς τους στην πλάνη. Όμως ο Χριστός τους συγκέντρωσε όλους. Διότι ήρθε για να αναζητήσει το χαμένο.

«Δεν κατάλαβαν αυτοί που σηκώνουν το ξύλο, το γλυπτό τους είδωλο, και προσεύχονται σε θεούς οι οποίοι δεν σώζουν». Ο αποστάτης δράκοντας αποπλάνησε μεν όσους βρίσκονταν στη γη από τη σχετική οικειότητά τους προς τον Θεό, και αφού τους αποστέρησε από την αληθινή θεογνωσία, τους διασκόρπισε στην απάτη και στην πολυθεϊστική πλάνη, και εγκλωβίζοντάς τους στους τρόπους της φαυλότητας, κατέστησε το δίχτυ της δικής του κακοτροπίας δυσκολοδιάφευκτο και ανεξίτηλο γι' αυτούς. Αλλά εμφανίστηκε ο Εμμανουήλ, ο οποίος ελευθερώνει τους δεσμώτες με ανδρεία, και υπέμεινε για εμάς τον κατά σάρκα θάνατο, ώστε, όπως λέει ο ευαγγελιστής, να συνάξει εις έν τα διασκορπισμένα τέκνα του Θεού. Διότι αυτά που διασκόρπισε ο Σατανάς, επιτιθέμενος σαν ωμός και άγριος λύκος, τα συγκέντρωσε ο Χριστός, ο καλός ποιμένας, αυτός που έθεσε τη ζωή του για τα πρόβατα. Επομένως, αυτό ακριβώς καταδεικνύει όταν λέει: Συναχθείτε, δηλαδή, συνδεθείτε με μία πίστη και με ομοψυχία.

Ζʹ. Σιώπησα, μήπως όμως θα σιωπώ για πάντα; Υπέμεινα σαν την επίτοκο, μήπως θα υπομένω παντοτινά; Διότι στον μεν Ζαχαρία έλυσε τη σιωπή η γέννηση του Ιωάννη· επειδή δεν έπρεπε ο πατέρας της φωνής να σιωπά, εφόσον αυτή είχε πλέον εμφανιστεί. Αλλά όπως, όταν δεν την πίστεψε, του έδεσε τη γλώσσα, έτσι, όταν εκείνη φανερώθηκε, έπρεπε να δώσει στον πατέρα την ελευθερία, στον οποίο και δόθηκε το χαρμόσυνο άγγελμα, και γεννήθηκε φωνή και λύχνος, ο πρόδρομος του Λόγου και του φωτός. Σε εμένα όμως λύνει τη γλώσσα και υψώνει τη φωνή σαν σάλπιγγα η παρούσα ευεργεσία και τούτο το ωραιότατο θέαμα: τα σκορπισμένα τέκνα του Θεού που συγκεντρώθηκαν σε ένα και αναπαύονται κάτω από τις ίδιες φτερούγες, και πορεύονται προς τον οίκο του Θεού με ομόνοια, συναρμοσμένα σε μία αρμονία, την αρμονία του καλού και του Πνεύματος. Τώρα που πλέον δεν λεηλατεί ο ένας τον άλλον, αφού τόσο πολύ είχαμε εξαπατηθεί ή παρασυρθεί από τον πονηρό, και είχαμε κατατοξευθεί στον νου μέσα στο σκοτάδι που εκείνος σήκωσε εναντίον μας· και δεν ξέρω τι πρέπει να πω για το ότι φτάσαμε στο σημείο να χαιρόμαστε με τις συμφορές ο ένας του άλλου, και να μη θεωρούμε ότι η εξόντωση του άλλου αποτελεί ζημία για το σύνολο· τώρα που ο Ιούδας και ο Ισραήλ θέτουν για τον εαυτό τους μία κοινή αρχή, και η Ιερουσαλήμ και η Σαμάρεια συνάγονται προς μία, την άνω Ιερουσαλήμ, και δεν ανήκουμε πλέον στον Παύλο, τον Απολλώ και τον Κηφά, για τους οποίους και εναντίον των οποίων υπήρχε η αλαζονεία, αλλά όλοι έχουμε γίνει του Χριστού.

Ο Καϊάφας, λοιπόν, όντας αρχιερέας εκείνου του έτους, ξεσήκωνε τους Ιουδαίους εναντίον του Χριστού και έλεγε ότι αυτός πρέπει να πεθάνει, χωρίς να έχει να του προσάψει καμία κατηγορία, αλλά επειδή έλιωνε από τον φθόνο. Διότι τέτοιος είναι ο φθόνος· τέτοιες ανταμοιβές αποδίδει για τις ευεργεσίες. Γι' αυτό, εξηγώντας την αιτία της επιβουλής, έλεγε: «Συμφέρει να πεθάνει ένας άνθρωπος και να μην καταστραφεί ολόκληρο το έθνος». Δες πώς η δύναμη αυτού του λόγου λειτούργησε υπέρ ημών· για να μάθεις ότι, ενώ ο λόγος προερχόταν από τον ιερέα, το νόημά του κατέστη δυνατόν να γίνει πνευματικό. «Συμφέρει να πεθάνει ένας άνθρωπος και να μην καταστραφεί ολόκληρο το έθνος». Αυτό όμως δεν το έλεγε από τον εαυτό του, αναφέρει, αλλά επειδή ήταν αρχιερέας εκείνου του έτους, προφήτευσε ότι ο Χριστός έπρεπε να πεθάνει, όχι μόνο υπέρ των Ιουδαίων, αλλά και υπέρ ολοκλήρου του έθνους· γι' αυτό και έλεγε ότι «Συμφέρει να πεθάνει ένας άνθρωπος και να μην καταστραφεί ολόκληρο το έθνος».

Αλλά ίσως θα μπορούσε να πει κάποιος: Και από πού προήλθε στον Λάμεχ ένα τόσο μεγάλο μέγεθος πρόρρησης; Μήπως αναφέρει η Γραφή ότι ήταν κάποιος ενάρετος και θαυμαστός; Μην παραξενεύεσαι, αγαπητέ· διότι ο Δεσπότης, επειδή είναι σοφός και πολυμήχανος, πολλές φορές παραχωρεί να προλέγονται θαυμαστά και μεγάλα πράγματα και μέσω αναξίων προσώπων. Και αυτό δεν συμβαίνει μόνο στην Παλαιά Διαθήκη, αλλά και στην Καινή. Διότι άκουσε τον ευαγγελιστή που λέει για τον Καϊάφα, τον αρχιερέα των Ιουδαίων: «Αυτό όμως δεν το είπε από τον εαυτό του, αλλά, επειδή ήταν αρχιερέας εκείνου του έτους, προφήτευσε ότι ο Ιησούς επρόκειτο να πεθάνει, όχι μόνο για χάρη του λαού, αλλά για να συγκεντρώσει σε ένα σώμα και τα διασκορπισμένα έθνη». Θα βρεις να συμβαίνει κάτι παρόμοιο πάλι και στην περίπτωση του Βαλαάμ. Διότι, ενώ κλήθηκε για να καταραστεί τον λαό, όχι μόνο δεν τον καταράστηκε, αλλά και προφήτευσε μεγάλα και θαυμαστά πράγματα, όχι μόνο για τον λαό, αλλά και για την έλευση του Σωτήρος.

Και τα γράφω αυτά, όχι επειδή θέλω να θλίβονται οι αιρετικοί, ούτε επειδή χαίρομαι με την κακοπάθειά τους —μη γένοιτο—, αλλά μάλλον επειδή χαίρομαι και συναγάλλομαι με την επιστροφή τους. Διότι τι είναι πιο ευχάριστο για τους πιστούς, από το να βλέπουν τα διασκορπισμένα τέκνα του Θεού να συνάγονται σε ένα; Ούτε σας προτρέπω να προτιμάτε τη σκληρότητα αντί της φιλανθρωπίας· ας μη φτάσω ποτέ σε τέτοια παραφροσύνη· αλλά σας παρακαλώ να πράττετε και να ενεργείτε τα καλά σε όλους τους ανθρώπους με προσοχή και διάκριση, γινόμενοι τα πάντα για όλους, ανάλογα με το πώς έχει ανάγκη ο καθένας από εσάς. Μόνο ως προς το να συνεργείτε με τους αιρετικούς καθ' οιονδήποτε τρόπο για τη στήριξη της παράφρονης δοξασίας τους, θέλω και εύχομαι να είστε εντελώς σκληροί και αμείλικτοι. Διότι εγώ ορίζω ως μισανθρωπία, και ως χωρισμό από τη θεία αγάπη, το να προσπαθεί κανείς να δώσει ισχύ στην πλάνη, προκαλώντας έτσι μεγαλύτερη φθορά σε εκείνους που έχουν ήδη κυριευθεί από αυτήν.

Φρόντισε, λοιπόν, να συνάξεις εις έν τα διεσκορπισμένα τέκνα του Θεού. Διότι και αυτό είναι γνώρισμα της θείας αγαθότητας· και, αφού έγινες κεφαλή του τίμιου σώματος της αγίας Εκκλησίας του Θεού, συναρμολόγησε τα μέλη μεταξύ τους δια της αρχιτεκτονικής του Πνεύματος· και κάλεσε με μεγάλη φωνή, έχοντας καταστεί κήρυκας των θείων διδαγμάτων, τόσο αυτούς που βρίσκονται μακριά όσο και αυτούς που βρίσκονται κοντά· και δέσε τους μαζί σου με τον άλυτο δεσμό της αγάπης του Πνεύματος· εφόσον, βεβαίως, έχει εκλείψει και έχει εξαφανιστεί παντελώς η προσδοκία των εχθρών, εξαιτίας της οποίας τόσο πολύ αποξενώθηκαν από την πατρίδα τους· ώστε να είναι δυνατόν και σε εσένα να λες χριστοπρεπώς·

ΙΖ΄. Σκοπός της θείας πρόνοιας είναι να ενοποιεί, μέσω της ορθής πίστεως και της πνευματικής αγάπης, εκείνους που έχουν με ποικίλους τρόπους διασπαστεί εξαιτίας της κακίας, εφόσον γι' αυτόν ακριβώς τον λόγο έπαθε ο Σωτήρας, για να συνάξει σε ένα τα διασκορπισμένα τέκνα του Θεού. Εκείνος, λοιπόν, που δεν ανέχεται τα ενοχλητικά ούτε υποφέρει τα λυπηρά ούτε υπομένει τα επίπονα, βαδίζει έξω από τη θεία αγάπη και τον σκοπό της πρόνοιας.

Ένας δε από αυτούς, ο Καϊάφας, ο οποίος ήταν αρχιερέας εκείνου του έτους, τους είπε: Εσείς δεν γνωρίζετε τίποτα, ούτε αναλογίζεστε ότι μας συμφέρει να πεθάνει ένας άνθρωπος υπέρ του λαού, και να μην καταστραφεί ολόκληρο το έθνος. Αυτό δε δεν το είπε από τον εαυτό του, αλλά, όντας αρχιερέας εκείνου του έτους, προφήτευσε ότι ο Ιησούς επρόκειτο να πεθάνει υπέρ του έθνους, και όχι μόνο υπέρ του έθνους, αλλά για να συγκεντρώσει σε ένα και τα διασκορπισμένα τέκνα του Θεού.

Δεν θα μιμηθούμε την ταπείνωση του Κυρίου, ο οποίος δεν επεδίωξε το αρεστό για τον εαυτό του, αλλά για εμάς τους πολλούς, και δέθηκε σαν κακούργος, για να συνδέσει εμάς με τον εαυτό του και μεταξύ μας με τον σύνδεσμο της ειρήνης, και έχυσε το αίμα του, για να συνάξει εις ένα τα διασκορπισμένα τέκνα του Θεού, και να γίνουν όλα τα πρόβατα ένα ποίμνιο, υποτασσόμενα σε έναν ποιμένα και διαφεύγοντας, μπροστά στους λύκους, την έλλειψη προστασίας, η οποία κατασπαράζει όχι λιγότερο από εκείνους, και η οποία μάλλον ενδυναμώνει και αυτούς προς τον σπαραγμό του ποιμνίου; Τι έκανε τους Φαρισαίους να ταλανίζονται;