Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ 11:9

οι οποίοι ακόμη επιζητούν να σε σκοτώσουν, και έχουν τον θυμό τους φλογερό. Δηλαδή αυτό λένε, ή αυτό σημαίνει ο λόγος τους: ότι τους οδηγεί σε προφανή κίνδυνο. Όμως υπακούουν στον Διδάσκαλο, ως γνωρίζοντα το καλύτερο. «Αποκρίθηκε ο Ιησούς: Δεν είναι δώδεκα οι ώρες της ημέρας; Εάν λοιπόν κάποιος περπατά την ημέρα, δεν σκοντάφτει, διότι βλέπει το φως αυτού του κόσμου. Εάν όμως κάποιος περπατά τη νύχτα, σκοντάφτει, διότι το φως δεν υπάρχει μέσα του.» Ίσως δε με την αεικίνητη πορεία της ημέρας να παρομοιάζει την ευμετάβολη και φιλοπερίεργη διάνοια των ανθρώπων, η οποία δεν παραμένει σταθερή σε μία άποψη, αλλά μεταπηδά από τη μία γνώμη στην άλλη, όπως ακριβώς και η ημέρα μεταβαίνει από τη μία ώρα στην άλλη. Μπορείς να κατανοήσεις και ως εξής το «Δεν είναι δώδεκα οι ώρες της ημέρας;». Δηλαδή, λέει, εγώ είμαι Ημέρα και φως. Όπως λοιπόν δεν είναι δυνατόν να εκλείψει το φως της ημέρας, εάν δεν συμπληρώσει τον καθορισμένο του χρόνο, έτσι δεν υπάρχει το ενδεχόμενο να αποσυρθεί ο δικός μου φωτισμός από τους Ιουδαίους, εάν η φιλανθρωπία δεν φθάσει στο πρέπον μέτρο. Ως ημέρα ονομάζει τον καιρό της παρουσίας του, και ως νύχτα, τον καιρό πριν από αυτήν. Όπως και όταν λέει ο Κύριος: «Εμείς πρέπει να εργαζόμαστε τα έργα εκείνου που μας έστειλε, όσο είναι ημέρα.» Αυτό λοιπόν λέει εδώ, ότι δεν είναι τώρα ο καιρός να αποχωριστώ από τους Ιουδαίους, έστω και αν είναι ανόσιοι, αλλά πρέπει να κάνω τα πάντα για τη θεραπεία τους.

Για ποιον λόγο παρέμεινε; Για να ξεψυχήσει και να ταφεί, ώστε να μην μπορεί κανείς να πει ότι τον ανέστησε ενώ δεν είχε ακόμη πεθάνει· ότι επρόκειτο για λήθαργο, για λιποθυμία, για κατάπτωση και όχι για θάνατο. Γι' αυτό τον λόγο, λοιπόν, παραμένει τόσο πολύ χρόνο, ώστε να επέλθει και η φθορά, και να ειπωθεί: «Ήδη μυρίζει». Έπειτα λέει στους μαθητές: «Ας πάμε στην Ιουδαία». Γιατί άραγε, ενώ πουθενά αλλού δεν το είχε προαναγγείλει, εδώ το προαναγγέλλει; Επειδή φοβούνταν σφόδρα· και εφόσον βρίσκονταν σε αυτήν την κατάσταση, το προαναγγέλλει για να μην τους ταράξει το ξαφνικό. Και τι απαντούν οι μαθητές; «Τώρα μόλις ζητούσαν οι Ιουδαίοι να σε λιθοβολήσουν, και πάλι πηγαίνεις εκεί;» Φοβούνταν, λοιπόν, και για εκείνον· το περισσότερο όμως μάλλον για τον εαυτό τους, διότι δεν ήταν ακόμη καταρτισμένοι. Γι' αυτό και ο Θωμάς, συγκλονισμένος από τον φόβο, λέει: «Ας πάμε, για να πεθάνουμε κι εμείς». Διότι ήταν πιο αδύναμος από τους άλλους και πιο ολιγόπιστος. Αλλά παρατήρησε πώς τους ενθαρρύνει ο Ιησούς με αυτά που τους λέει. «Δεν έχει δώδεκα ώρες η ημέρα;» Με αυτό, λοιπόν, εννοεί είτε το εξής, ότι όποιος δεν ελέγχεται από τη συνείδησή του για τίποτε το πονηρό δεν πρόκειται να πάθει τίποτε το δεινό, ενώ εκείνος που πράττει τα φαύλα θα πάθει (επομένως εμείς δεν πρέπει να φοβόμαστε, διότι δεν πράξαμε τίποτε άξιο θανάτου)· είτε ότι όποιος βλέπει το φως αυτού του κόσμου βρίσκεται σε ασφάλεια. Και εάν όποιος βλέπει το φως αυτού του κόσμου είναι ασφαλής, πολύ περισσότερο είναι εκείνος που βρίσκεται μαζί μου, εάν δεν απομακρύνει τον εαυτό του από εμένα.

Απλός είναι ο συγγραφέας που παραθέτει μια ανεπιτήδευτη ιστορία· διότι ο Ιωάννης ήταν αλιέας. Προκειμένου, λοιπόν, να εκθέσει ένα παράδοξο έργο, δεν προσπάθησε να τέρψει με τα λόγια του τον ακροατή. Πρόσεξε αυτό που λέω: έγραψε για το θαύμα στο χωριό Βηθανία, τον τρόπο που συνέβη, τις γυναίκες που ήταν παρούσες αλλά και τις απούσες, τι ελέχθη, τι επράχθη, πού συνάντησαν τον Διδάσκαλο, πώς δάκρυσε, πώς παρακάλεσαν, πώς διαμαρτυρήθηκαν μέσα στο πένθος τους στον Δεσπότη επειδή δεν ήταν παρών όταν πέθαινε ο Λάζαρος, και δεν έκλεισε με τον λόγο του τις πύλες του θανάτου ούτε ανέκοψε τα κύματα της απώλειας· διότι, εάν ήταν παρών ο κυβερνήτης, το σκάφος θα είχε σωθεί. Και τα έγραψε αυτά καθισμένος στην Έφεσο, σε τέτοιο βαθμό ώστε, εξαιτίας της ακτημοσύνης και της πενίας του, να μη χρησιμοποιήσει ούτε καν δικό του μελάνι και χαρτί.

Λόγος ΛΓ'. Αδελφοί και πατέρες, ο Θεός είναι πυρ και έτσι ονομάζεται από όλη τη θεόπνευστη Γραφή, η δε ψυχή του καθενός μας είναι λυχνία. Όπως λοιπόν η λυχνία, ακόμη κι αν είναι γεμάτη με λάδι, ακόμη κι αν έχει στουπί, ακόμη κι αν έχει άλλη εύφλεκτη ύλη, πριν μεταλάβει από το πυρ και ανάψει, είναι όλη σκοτεινή, έτσι και η ψυχή, ακόμη κι αν φαίνεται ότι στολίζεται με όλες τις αρετές, εφόσον δεν μετείχε στο πυρ, δηλαδή δεν μετέλαβε από τη θεία ουσία και το φως, είναι ακόμη σβησμένη και σκοτεινή και τα έργα της είναι αβέβαια. Διότι όλα πρέπει να ελεγχθούν και να φανερωθούν από το φως. Εκείνος λοιπόν που έχει ακόμη έτσι τη λυχνία της ψυχής του —δηλαδή αμέτοχη στο θείο πυρ—, έχει μεγαλύτερη ανάγκη από οδηγό και από λύχνο που να φέγγει και συγχρόνως να διακρίνει τις πράξεις του και να αντιμετωπίζει με συμπάθεια τα σφάλματά του μέσω της εξομολογήσεως και να επανορθώνει όσα στραβά πράττει κάθε ώρα. Διότι, όπως δεν είναι δυνατόν να μην σκοντάψει εκείνος που περπατάει μέσα στη νύχτα, έτσι δεν είναι δυνατόν να μην σφάλλει εκείνος που δεν βλέπει ακόμη το θείο φως, καθώς λέει ο Χριστός: «Εάν κάποιος περπατάει την ημέρα, δεν σκοντάφτει, διότι βλέπει το φως τούτο. Εάν όμως κάποιος περπατάει τη νύχτα, σκοντάφτει, διότι δεν έχει το φως μέσα του.» Και λέγοντας «μέσα του», υπέδειξε το θείο και άυλο φως· διότι κανείς δεν μπορεί να αποκτήσει μέσα του το αισθητό φως.

Κεφάλαιο ΚΔ'. Όπως ακριβώς η λυχνία, έστω κι αν είναι γεμάτη με λάδι και φιτίλι και έστω κι αν έχει άλλη εύφλεκτη ύλη, πριν να έρθει σε επαφή με το πυρ και ανάψει, είναι ολόκληρη σκοτεινιασμένη, έτσι και η ψυχή —διότι ο Θεός είναι πυρ και έτσι ονομάζεται από όλη τη θεόπνευστη Γραφή, ενώ η ψυχή του καθενός μας είναι λυχνία—, έστω λοιπόν κι αν φαίνεται να κοσμείται με όλες τις αρετές, εφόσον δεν μετέσχε του πυρός, δηλαδή δεν μετέλαβε τη θεία ουσία και το φως, παραμένει σβησμένη και σκοτεινιασμένη, και τα έργα της είναι αβέβαια. Διότι τα πάντα πρέπει να ελεγχθούν και να φανερωθούν από το φως. Εκείνος λοιπόν που έχει ακόμη με αυτόν τον τρόπο τη λυχνία της ψυχής του —αμέτοχη δηλαδή του θείου πυρός—, έχει μάλλον ανάγκη από οδηγό και από ένα λυχνάρι που να τον φωτίζει και συγχρόνως να διακρίνει τις πράξεις του, και να αντιμετωπίζει με συμπάθεια τα σφάλματά του μέσω της εξομολόγησης, και να επανορθώνει όσα αυτός διαπράττει εσφαλμένα κάθε ώρα. Διότι, όπως δεν είναι δυνατόν να μην σκοντάψει αυτός που περπατά τη νύχτα, έτσι δεν είναι δυνατόν να μην σφάλει εκείνος που δεν βλέπει ακόμη το θείο φως, καθώς λέει ο Χριστός: Αν κάποιος περπατά την ημέρα, δεν σκοντάφτει, διότι βλέπει το φως αυτού του κόσμου. Αν όμως κάποιος περπατά τη νύχτα, σκοντάφτει, διότι δεν έχει το φως μέσα του. —Λέγοντας δε «μέσα του», φανέρωσε το θείο και άυλο φως· διότι το αισθητό φως κανείς δεν μπορεί να το αποκτήσει μέσα του.

«Διδάσκαλε, πριν από λίγο ζητούσαν οι Ιουδαίοι να σε λιθοβολήσουν, και πηγαίνεις πάλι εκεί;» Αποκρίθηκε ο Ιησούς: «Δεν είναι δώδεκα οι ώρες της ημέρας; Εάν κάποιος περπατάει την ημέρα, δεν σκοντάφτει, διότι βλέπει το φως αυτού του κόσμου. Εάν όμως κάποιος περπατάει τη νύχτα, σκοντάφτει, διότι το φως δεν υπάρχει μέσα του.» Πουθενά αλλού δεν προείπε πού επρόκειτο να πάει, εδώ όμως μόνο φαίνεται να το προλέγει, επειδή οι μαθητές φοβούνταν πάρα πολύ να αναχωρήσουν για την Ιουδαία. Γι' αυτό λοιπόν το προλέγει, ώστε να μην ταραχθούν από το ξαφνικό γεγονός, οδηγούμενοι αιφνιδίως σε χώρα την οποία φοβούνταν. Επειδή λοιπόν φοβούνταν και για εκείνον (διότι δεν είχαν ακόμη τέλεια γνώση για αυτόν), αλλά πολύ περισσότερο για τους εαυτούς τους, λένε: «Τώρα μόλις ζητούσαν οι Ιουδαίοι να σε λιθοβολήσουν, και πάλι πηγαίνεις εκεί;» Εκείνος όμως τους ενθαρρύνει και λέει ότι: Όπως αυτός που βλέπει το φως δεν σκοντάφτει, ενώ εκείνος που περπατάει μέσα στη νύχτα, αυτός σκοντάφτει, έτσι και αυτός που πράττει το αγαθό και πορεύεται με φωτεινά έργα, δεν θα πάθει τίποτα κακό, ενώ εκείνος που πράττει τα φαύλα θα πάθει κακό. Επομένως δεν πρέπει να φοβάστε, διότι δεν πράξαμε τίποτα άξιο θανάτου. Ή και με άλλη ερμηνεία: Εάν, λέει, αυτός που βλέπει αυτό το φως δεν σκοντάφτει, πολύ περισσότερο εκείνος που είναι μαζί μου, εάν δεν απομακρύνει τον εαυτό του από εμένα, δεν πρόκειται να σκοντάψει. Ώστε και εσείς, εφόσον είστε μαζί με εμένα που είμαι το φως, μάταια φοβάστε.