Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ 12:25

Ερώτηση λδ΄: Πώς αυτός που αγαπά την ψυχή του θα την χάσει; Απόκριση: Αυτός μεν που αγαπά την ψυχή του είναι εκείνος που εκπληρώνει τις άτοπες επιθυμίες της· εκείνος δε που την μισεί, είναι αυτός που δεν της υποχωρεί όταν εκείνη προστάζει τα βλαβερά. Ενώ εκείνος που επιθυμεί να την χάσει, είναι αυτός που επιδιώκει, αντίθετα προς το πρέπον, να διαφύγει από τους κινδύνους, τις θλίψεις και τους πειρασμούς που επέρχονται σε αυτήν. Όπως ακριβώς, λοιπόν, ονόμασε σωτηρία την απώλειά της που υφίσταται κάποιος για χάρη Του μέσα στους κινδύνους, έτσι θα την βρει για την αιώνια ζωή.

ΕΡΩΤΗΣΗ ΝΔʹ Τι είναι η φιλαυτία, και πώς αναγνωρίζει τον εαυτό του ο φίλαυτος; ΑΠΟΚΡΙΣΗ Πολλά λέγονται καταχρηστικά, όπως το: Όποιος αγαπά την ψυχή του θα την χάσει· και όποιος μισεί την ψυχή του στον κόσμο τούτο, θα την φυλάξει για την αιώνια ζωή. Φίλαυτος, λοιπόν, είναι εκείνος που δήθεν αγαπά τον εαυτό του. Αναγνωρίζει δε τον εαυτό του, εάν όσα πράττει, τα πράττει για τον εαυτό του, έστω κι αν αυτό που γίνεται είναι σύμφωνο με την εντολή.

Άραγε η θεία φύση του Λόγου έγινε δεκτική θανάτου; Και πώς το να πει κανείς αυτό δεν είναι εντελώς ανόσιο; Διότι ο Λόγος που προέρχεται από τον Θεό Πατέρα είναι από τη φύση του ζωή· μάλλον ανασταίνει, δεν πέφτει. Καταργεί τον θάνατο, δεν κυριεύεται από τη φθορά· μάλλον ζωοποιεί αυτό που έχει ανάγκη από ζωή, δεν ζητάει ο ίδιος τη ζωή από κάποιον άλλο. Διότι, όπως ακριβώς το φως δεν θα μπορούσε ποτέ να γίνει σκοτάδι, έτσι είναι αδύνατον η ζωή να μην είναι ζωή. Πώς λοιπόν ο ίδιος λέγεται αφενός ότι πέφτει στη γη ως κόκκος σιταριού, και αφετέρου ότι αναβαίνει ως «Θεός εν αλαλαγμώ»; Προφανώς, το μεν να γευθεί τον θάνατο θα του ταίριαζε καθόσον έγινε άνθρωπος· το δε να αναβεί θεϊκά, είναι δικό του φυσικό γνώρισμα. <Εκείνος που αγαπά την ψυχή του θα την χάσει, και εκείνος που μισεί την ψυχή του σε αυτόν τον κόσμο, θα την φυλάξει για την αιώνια ζωή.> Όχι μόνο δεν πρέπει εσείς να σκανδαλίζεστε για το δικό μου πάθος, ούτε να απιστείτε σε αυτά που είπα, αλλά οφείλετε και να είστε προετοιμασμένοι γι' αυτό· διότι όποιος νομίζει ότι φροντίζει εδώ τη δική του ψυχή και δεν θέλει να την εκθέτει σε κινδύνους εξαιτίας μου, την καταστρέφει στον μελλοντικό καιρό. Εκείνος όμως που την εκθέτει σε κινδύνους στον παρόντα αιώνα, της φυλάσσει μεγάλους καρπούς. Και όποιος περιφρονήσει τη ζωή σε αυτόν τον κόσμο, θα αποκτήσει την άφθαρτη ζωή στο μέλλον.

Αυτά ανταποδίδετε στον Κύριο; Αυτός ο λαός είναι μωρός και όχι σοφός. Και ο προφήτης εκπλησσόμενος λέει: Κύριε, ποιος πίστεψε στο κήρυγμά μας; Διότι είναι απίστευτο το πράγμα, αν ο Θεός, ο Υιός του Θεού και ο βραχίονας του Κυρίου, υπομένει αυτά. Αλλά για να μην απιστήσουν αυτοί που σώζονται, το Άγιο Πνεύμα προγράφει εκ προσώπου του Χριστού, ο οποίος λέει (διότι αυτός που τα έλεγε αυτά τότε, αργότερα ήταν παρών): Την πλάτη μου την έδωσα σε μαστιγώσεις (διότι ο Πιλάτος, αφού τον μαστίγωσε, τον παρέδωσε για να σταυρωθεί), και τα μάγουλά μου σε ραπίσματα, και το πρόσωπό μου δεν το απέστρεψα από την ντροπή των εμπτυσμών· σαν να έλεγε: αν και γνώριζα εκ των προτέρων ότι πρόκειται να με χτυπήσουν, δεν έστρεψα στο πλάι το μάγουλό μου. Διότι πώς επρόκειτο να ενδυναμώσω τους μαθητές μου για τον θάνατο υπέρ της αλήθειας, εάν εγώ ο ίδιος δίσταζα μπροστά σε αυτό; Εγώ έλεγα: όποιος αγαπά την ψυχή του θα την χάσει. Αν προσκολλούμουν στη ζωή, πώς θα δίδασκα, αφού δεν θα έπραττα αυτό που δίδασκα; Πρώτος λοιπόν αυτός, όντας Θεός, υπέμεινε να πάσχει αυτά από ανθρώπους, ώστε εμείς οι άνθρωποι, πάσχοντας αργότερα εξαιτίας του τα ίδια από ανθρώπους, να μην αισθανόμαστε ντροπή. Βλέπεις ότι και αυτά τα προέγραψαν σαφώς οι προφήτες. Αλλά παρατρέχουμε πολλές μαρτυρίες των Γραφών εξαιτίας της στενότητας του χρόνου, όπως προείπα. Διότι, εάν κάποιος τα ερευνήσει όλα με ακρίβεια, τίποτα από τα γεγονότα του Χριστού δεν θα παραμείνει αμαρτύρητο.

Και υπάρχουν πολλές αποδείξεις περί της αιώνιας ζωής. Σε εμάς δε που επιθυμούμε να αποκτήσουμε αυτήν την αιώνια ζωή, οι θείες Γραφές υποδεικνύουν τους τρόπους της απόκτησής της. Από αυτές, τώρα, λόγω του μήκους του λόγου, θα παραθέσουμε λίγες μαρτυρίες, αφήνοντας τις υπόλοιπες να τις ερευνήσουν οι επιμελείς. Άλλοτε μεν αναφέρουν ότι αποκτάται διά της πίστεως. Διότι έχει γραφτεί: «εκείνος που πιστεύει στον Υιό έχει ζωή αιώνια», και τα εξής. Και πάλι ο Ίδιος λέει: «αλήθεια, αλήθεια σας λέω, ότι εκείνος που ακούει τον λόγο μου και πιστεύει σε Εκείνον που με έστειλε έχει ζωή αιώνια», και τα εξής. Άλλοτε δε, ότι αποκτάται διά του ευαγγελικού κηρύγματος. Διότι λέει ότι «και αυτός που θερίζει λαμβάνει μισθό και συγκεντρώνει καρπό για την αιώνια ζωή». Άλλοτε δε, ότι αποκτάται διά του μαρτυρίου και της εν Χριστώ ομολογίας. Διότι λέει: «και αυτός που μισεί την ψυχή του σε αυτόν τον κόσμο, θα την φυλάξει για την αιώνια ζωή». Και πάλι, ότι αποκτάται με το να προτιμά κανείς τον Χριστό από τα χρήματα και τους συγγενείς: «και καθένας, ο οποίος άφησε αδελφούς ή αδελφές», και τα εξής, «θα κληρονομήσει αιώνια ζωή». Και ότι αποκτάται διά της τηρήσεως των εντολών: «μη μοιχεύσεις, μη φονεύσεις», και τα υπόλοιπα που ακολουθούν, καθώς απάντησε σε εκείνον που Τον πλησίασε και Του είπε: «Διδάσκαλε αγαθέ, τι να κάνω για να έχω αιώνια ζωή;». Ακόμη, βεβαίως, και με την αποχή από τις φαύλες πράξεις, προκειμένου στο εξής να δουλεύουμε στον Θεό.

Αγάπη ανυπόκριτη, πίστη ακλόνητη, ειρήνη άδολη, φιλαδελφία αδιάσπαστη, ευσέβεια ακαπήλευτη, θεογνωσία αφιλάργυρη, παρθενία άσπιλη, άσκηση αλύγιστη, συζυγία αχώριστη· να υπομένει κανείς κάθε πόνο υπέρ της αλήθειας, να μη δειλιάζει απέναντι σε εκείνους που αποκτείνουν το σώμα, αλλά δεν μπορούν να αποκτείνουν την ψυχή. Καθώς ο Κύριος δίδασκε αυτά και έλεγε επιπροσθέτως: «Όποιος αγαπά την ψυχή του, θα την απολέσει»· και πάλι: «Όποιος θέλει να έλθει οπίσω μου, ας απαρνηθεί τον εαυτό του, ας σηκώσει τον σταυρό του, και ας με ακολουθεί»· και πάλι: «Μην αποκτήσετε χρυσό, ούτε άργυρο, ούτε χαλκό στις ζώνες σας, ούτε σακίδιο, ούτε βαλάντιο, ούτε δύο χιτώνες»· καθώς, λοιπόν, ο Κύριος δίδασκε αυτά, ο Σίμων ακούγοντας, επειδή νόμιζε ότι είχε εκμισθώσει το πλοιάριο στον Κύριο, άρχισε να γογγύζει και να λέει μέσα του: «Από αυτόν περιμένουμε να λάβουμε μισθό; Υπέστην νυχθημερινή ζημία· ποιον συνάντησα σήμερα; Αυτός μιλάει για ακτημοσύνη· διδάσκει να μην έχει κανένας τίποτα. Μήπως θέλει να πωλήσω και εγώ το πλοιάριο, για να διανείμω τα χρήματα στους πτωχούς; Από αυτόν περιμένω να λάβω μισθό;». Ενώ ο Σίμων διαλογιζόταν αυτά μέσα του, ο Κύριος ολοκληρώνει τη διδασκαλία, ώστε να επιδείξει το θαύμα και να βεβαιώσει πλήρως τον Σίμωνα. Διότι είναι κοπιαστικό να πείσεις ποτέ μόνο με τον λόγο έναν απλοϊκό άνθρωπο.

Διότι και τούτο, το να μπορέσει δηλαδή κανείς να αντισταθεί στην αμαρτία μέχρις αίματος και να μην ενδώσει, αποτελεί λύτρωση από έναν άλλον λέοντα, τον διάβολο. Επομένως, αυτή η σωτηρία είναι μεγαλύτερη από την προηγούμενη, όταν φαίνεται ότι έχει πλέον παραδοθεί. «Και θα με σώσει στην επουράνια βασιλεία του· στον οποίο ανήκει η δόξα στους αιώνες των αιώνων. Αμήν». Άρα αυτή είναι η σωτηρία, το να λάμπουμε εκεί. Τι σημαίνει: «Θα σώσει στην βασιλεία του»; Θα με διασώσει, λέει, από κάθε κατηγορία και θα με διαφυλάξει εκεί. Διότι αυτό σημαίνει το να σωθεί κανείς για τη βασιλεία: το να πεθάνει εδώ στη γη για χάρη της. Διότι «εκείνος που μισεί», λέει, «την ψυχή του σε τούτο τον κόσμο, θα τη διαφυλάξει για την αιώνια ζωή». Στον οποίο ανήκει η δόξα.

Διότι η προσκόλληση στα παρόντα αποτελεί ένα είδος δεσμού. Και οδηγώντας μας ο Χριστός σε αυτό, άκου τι λέει: «Όποιος αγαπά την ψυχή του, θα την απολέσει· και όποιος μισεί την ψυχή του στον κόσμο τούτο, θα τη διαφυλάξει για την αιώνια ζωή».

Εφόσον και τώρα θα βρούμε πολλούς να υπομένουν με ευχαρίστηση να τα υποστούν όλα, προκειμένου να απολαύσουν την παρούσα ζωή, και μάλιστα ενώ έχουν πιστέψει στα μελλοντικά αγαθά· αυτοί, όταν βλέπουν οικοδομήματα, και τεχνικά έργα, και μηχανήματα, δακρύζουν λέγοντας: «Πόσα επινοεί ο άνθρωπος, και γίνεται χώμα!». Τόσο μεγάλη είναι η επιθυμία της παρούσας ζωής. Αυτά ακριβώς τα δεσμά λοιπόν, διαλύοντας ο Χριστός, λέει: «Εκείνος που μισεί την ψυχή του σε τούτο τον κόσμο, στην αιώνια ζωή θα τη φυλάξει». Διότι, για να κατανοήσεις ότι τους τα έλεγε αυτά για να τους προτρέψει και να διαλύσει τον φόβο τους, άκουσε τα εξής: «Όποιος διακονεί εμένα, εμένα ας ακολουθεί»· μιλώντας για τον θάνατο και απαιτώντας την έμπρακτη ακολουθία. Διότι πρέπει οπωσδήποτε αυτός που διακονεί να ακολουθεί εκείνον που διακονείται. Και πρόσεξε πότε τους τα λέει αυτά· όχι όταν διώκονταν, αλλά όταν πήραν θάρρος, όταν νόμισαν ότι βρίσκονται σε ασφάλεια, λόγω της τιμής και της περιποίησης από το πλήθος· όταν δηλαδή μπορούσαν να αναθαρρήσουν και να ακούσουν: «Και ας σηκώσει τον σταυρό του και ας με ακολουθεί»· δηλαδή, να είσαι πάντοτε προετοιμασμένος, λέει, για κινδύνους, για θάνατο, για την αναχώρηση από τον κόσμο αυτόν. Έπειτα, επειδή είπε τα δυσβάσταχτα, θέτει και το έπαθλο. Και ποιο ήταν αυτό; Το να τον ακολουθεί και να βρίσκεται εκεί όπου είναι Αυτός· δείχνοντας ότι η ανάσταση θα διαδεχθεί τον θάνατο. «Διότι όπου είμαι εγώ», λέει, «εκεί θα είναι και ο δικός μου διάκονος». Αλλά πού είναι ο Χριστός;

Διότι τότε τον είδαν αναστημένο και να συναναστρέφεται μαζί τους· τότε έμαθαν την ακριβή πίστη. Επειδή ήταν μεγάλη η δύναμη του Πνεύματος, η οποία τους δίδασκε τα πάντα. «Εκείνος που έχει τις εντολές μου και τις τηρεί, αυτός είναι που με αγαπά». Διότι δεν αρκεί μόνο το να τις έχει κανείς, αλλά απαιτείται από εμάς και η ακριβής τήρησή τους. Γιατί όμως τους λέει πολλές φορές το ίδιο πράγμα; Όπως: «Εάν με αγαπάτε, θα τηρήσετε τις εντολές μου»· και, «Εκείνος που έχει τις εντολές μου και τις τηρεί»· και, «Εάν κάποιος ακούσει τον λόγο μου και τον τηρήσει, αυτός είναι που με αγαπά· εκείνος που δεν ακούει τους λόγους μου, δεν με αγαπά». Νομίζω ότι υπονοεί την αθυμία τους. Επειδή τους δίδαξε πολλά περί θανάτου, λέγοντας: «Εκείνος που μισεί την ψυχή του σε αυτόν τον κόσμο, θα την φυλάξει για την αιώνια ζωή»· και, «Εάν κάποιος δεν πάρει τον σταυρό του και δεν με ακολουθήσει, δεν είναι άξιός μου»· και καθώς πρόκειται να πει και άλλα περισσότερα, τους επιπλήττει λέγοντας: «Νομίζετε εσείς ότι το να λυπάστε προέρχεται από αγάπη;»

Δεν επέτρεψε να διώξει κανείς τη γυναίκα του, παρά μόνο για αιτία πορνείας· εσείς όμως, όταν υπάρχει δυνατότητα να λάβετε χρήματα, παρακινείτε να περιφρονούν και αυτήν την εντολή. Τον όρκο τον απαγόρευσε παντελώς· εσείς όμως, εάν δείτε να τηρείται αυτή η απαγόρευση, περιγελάτε. Εκείνος που αγαπά την ψυχή του, λέει, θα την απολέσει· εσείς όμως από παντού τους ωθείτε σε αυτήν την αγάπη. Εάν δεν συγχωρήσετε, λέει, στους ανθρώπους τα παραπτώματά τους, ούτε ο ουράνιος Πατέρας σας θα συγχωρήσει εσάς· εσείς όμως και τους ονειδίζετε, όταν δεν θέλουν να εκδικηθούν εκείνους που τους αδίκησαν, και βιάζεστε να τους οδηγήσετε γρήγορα σε αυτήν τη δυνατότητα. Για εκείνους που αγαπούν τη δόξα ο Χριστός αποφάνθηκε ότι τα κάνουν όλα μάταια, έστω κι αν νηστεύουν, έστω κι αν προσεύχονται, έστω κι αν ελεούν· εσείς όμως, για να την επιτύχουν, τα πάντα μηχανεύεστε. Και γιατί πρέπει να τα αναφέρω όλα με τη σειρά; Διότι, όταν αυτά που ήδη ειπώθηκαν είναι ικανά να προετοιμάσουν μύριες γέεννες, όχι μόνο εάν συνυπάρξουν όλα μαζί, αλλά και το καθένα από αυτά ξεχωριστά· εσείς, αφού τα συσσωρεύσετε όλα μαζί και τους επιθέσετε το αφόρητο φορτίο των αμαρτημάτων, έτσι τους στέλνετε στον ποταμό του πυρός.

Όμοιον. Εκπληρώνοντας τη δεσποτική νομοθεσία, παραμέλησας την έμφυτη σχέση προς τους γονείς και μίσησες την ίδια σου την ψυχή, για να τη διαφυλάξεις στην αιώνια ζωή. Γι' αυτό, αναδείχθηκες άξιος του ουράνιου Πατέρα, και κατά την κλήση και κατά την πράξη, εσύ, που υπήρξες άνθρωπος του Θεού, και έλαβες τη θεία δύναμη των θαυμάτων, και λυτρώνεις αυτούς που σε τιμούν με πόθο από τους χαλεπούς κινδύνους και από τη μέλλουσα κατάκριση.

Φιλαυτία είναι η παράλογη αγάπη του σώματος· η οποία καθιστώντας τον μοναχό φίλαυτο, δηλαδή φιλόψυχο και φιλοσώματο, τον απομακρύνει από τον Θεό και τη βασιλεία Του, σύμφωνα με τον ιερό λόγο: «Εκείνος που αγαπά την ψυχή του, θα την χάσει». ΚΘ΄. Εκείνος που ξεκίνησε με κόπο την εργασία των εντολών του Θεού, και με θερμό έρωτα σήκωσε στον αυχένα του τον ελαφρύ ζυγό της ασκήσεως, δεν λυπάται την υγεία του σώματος, δεν δειλιάζει μπροστά στην τραχύτητα των έργων της αρετής, δεν αποκάμνει στους πόνους, δεν κοιτάζει προς κανέναν άλλον που αντιμετωπίζει τους αγώνες με ραθυμία και αμέλεια· αλλά με φλογερό πόθο ανοίγει το αυλάκι των αρετών με κάθε κακοπάθεια, κοιτάζοντας μόνο τον εαυτό του και τις εντολές του Θεού. Και καθημερινά ρίχνει με δάκρυα τους σπόρους του στη χώρα των ζώντων, μέχρις ότου βλαστήσει σε αυτόν η χλόη της απαθείας, αυξηθεί σε καλάμι θείας γνώσεως, βγάλει στάχυ που θα φέρει τον κόκκο του Λόγου, και έλθει φέροντας τα γεννήματα της δικαιοσύνης του.

Γι' αυτόν τον λόγο απευθύνω την παρούσα επιστολή προς όλους τους διασκορπισμένους αδελφούς που υπομένουν με θλίψη τον διωγμό, και εξαιρετικά σε εσάς, τους ομολογητές του Χριστού. Ας υπομείνουμε, αγαπητοί μου αδελφοί, ενδυναμωνόμενοι όλο και περισσότερο, και όχι δειλιάζοντας μπροστά στα παθήματα. Σάρκες είναι, ας μην τις λυπηθούμε. Καθώς βασανιζόμαστε για τον Χριστό, ας αγαλλιούμε. Εκείνος που περισσεύει στους πόνους, ας χαίρεται περισσότερο, σαν να πλεονεκτεί στις αμοιβές. Εκείνος που δειλιάζει να υπομείνει τους πόνους των μαστιγώσεων, ας αποτινάξει αυτόν τον φόβο, αναλογιζόμενος τα αιώνια βάσανα. Διότι οι πληγές τους, μπροστά σε εκείνα, είναι όνειρο, βέλη νηπίων. Ναι, σας παρακαλώ και σας ικετεύω. Ας βρούμε γλυκύτητα στους πόνους για τον Χριστό, έστω κι αν είναι υπερβολικά οδυνηροί κατά σάρκα. Ας ατενίζουμε αυτά που μέλλουν και παραμένουν, και όχι τα παρόντα και διερχόμενα. Ας ποθήσουμε να σμίξουμε το αίμα μας με το αίμα των μαρτύρων, και το μερίδιό μας με τη μερίδα των ομολογητών, ώστε να πανηγυρίσουμε μαζί τους αιώνια. Ποιος είναι συνετός, ποιος είναι σοφός, ποιος είναι καλός έμπορος, ώστε να δώσει αίμα και να λάβει πνεύμα, να καταφρονήσει τη σάρκα και να επιτύχει τη βασιλεία του Θεού; Εκείνος που αγαπά την ψυχή του θα την χάσει, είπε ο Κύριος, και εκείνος που μισεί την ψυχή του σε τούτον τον αιώνα, θα την φυλάξει για την αιώνια ζωή. Ας δώσουμε προσοχή στα λόγια Του, ας Τον ακολουθήσουμε. Όπου είμαι εγώ, λέει, εκεί θα είναι και ο δικός μου διάκονος. Πού είναι Εκείνος;

Διότι είναι πολύ άδικο να μη δίνει κανείς τίποτα στα έθνη που διψούν για τον λόγο και τη σωτηρία, ενώ να επιμένει να προσφέρει στους Ιουδαίους, οι οποίοι απορρίπτουν αυτά που τους δίνονται και επιβουλεύονται τον ευεργέτη τους. Έπειτα, για να μη σκανδαλιστούν οι μαθητές, επειδή, ακριβώς όταν και τα έθνη άρχισαν να προσέρχονται, τότε Εκείνος πεθαίνει, λέει ότι: «Αυτό ακριβώς το γεγονός του θανάτου μου θα αυξήσει μάλλον την πίστη των εθνών. Διότι, όπως ακριβώς "ο κόκκος του σιταριού, όταν σπαρθεί και πεθάνει, τότε φέρνει πολύ καρπό", έτσι και ο δικός μου θάνατος θα φέρει πολύ καρπό στην πίστη των εθνών. Ώστε κανείς να μη σκανδαλίζεται, νομίζοντας ότι η προσέλευση των εθνών θα εμποδιστεί εξαιτίας του θανάτου μου· αλλά ας πειστεί από το παράδειγμα του κόκκου, ότι η πτώση μου μέσω του θανάτου θα γίνει αύξηση εκείνων που θα πιστέψουν. Διότι, αν αυτό συμβαίνει στον κόκκο, πολύ περισσότερο θα συμβεί σε εμένα. Διότι, αφού πεθάνω και αναστηθώ, θα δείξω περισσότερο τη δύναμή μου μέσω της ανάστασης, και όλοι θα με πιστέψουν ως Θεό. "Εκείνος που αγαπά την ψυχή του, θα την χάσει· και εκείνος που μισεί την ψυχή του σε αυτόν τον κόσμο, θα την φυλάξει για την αιώνια ζωή. Εάν κάποιος με διακονεί, ας με ακολουθεί· και όπου είμαι εγώ, εκεί θα είναι και ο δικός μου διάκονος. Και εάν κάποιος με διακονεί, θα τον τιμήσει ο Πατέρας."»

Επειδή ο Κύριος πλησίαζε στο πάθος του και γνώριζε ότι οι μαθητές επρόκειτο να γεμίσουν κατήφεια, για τον λόγο αυτό λέει ότι τόσο πολύ δεν πρέπει εσείς να κατηφιάζετε για τον δικό μου θάνατο, ώστε, εάν και εσείς οι ίδιοι δεν πεθάνετε, δεν θα υπάρξει ούτε για εσάς κέρδος, αλλά γενικά και κάθε άνθρωπος ο οποίος αγαπά την παρούσα ζωή και αγαπά την ψυχή του, δηλαδή εκπληρώνει τις άτοπες επιθυμίες της και της κάνει χατίρια παρά το δέον, και δεν περιφρονεί τον θάνατο, την χάνει. «Εκείνος δε που την μισεί», δηλαδή εκείνος που δεν υποκύπτει ούτε υποτάσσεται σε αυτήν, «θα την φυλάξει για την αιώνια ζωή.» Θέλοντας δε να δείξει την έντονη αποστροφή που πρέπει να τρέφει κανείς προς τις επιθυμίες της ψυχής, είπε το, «Εκείνος που μισεί». Διότι, από εκείνους που μισούμε, δεν ανεχόμαστε ούτε το πρόσωπό τους να βλέπουμε, ούτε τη φωνή τους να ακούμε. Έτσι, λοιπόν, πρέπει να διακείμεθα απέναντι στις παράλογες ορέξεις της ψυχής, μισώντας τες με τέλειο μίσος. Με το να πει όμως ότι «Εκείνος που μισεί την ψυχή του σε τούτο τον κόσμο», φανερώνει τον πρόσκαιρο χαρακτήρα του πράγματος. Επειδή, δηλαδή, το παράγγελμα φαινόταν φονικό και σκληρό, το απαλύνει με το να προσθέσει, «Σε τούτο τον κόσμο». Διότι δεν προστάζω, λέει, να μισείς την ψυχή σε ατελείωτο χρόνο. Σε τούτο τον παροδικό κόσμο να την αποστρέφεσαι, όταν σου επιτάσσει τα άτοπα. Επιφέρει έπειτα το κέρδος: «Θα την φυλάξει, λέει, για την αιώνια ζωή». Τη μισείς μεν πρόσκαιρα, αλλά την διατηρείς ανά τους αιώνες να ζει τη θεία ζωή.