Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ 12:26

Επειδή όμως πρέπει να στηρίζουμε τα λεγόμενα όχι μόνο με τις νουθεσίες των λόγων, αλλά και να επιβεβαιώνουμε τη συμβουλή με πρακτικά παραδείγματα, θα προχωρήσω τώρα στην ίδια την πολιτεία του Σωτήρος, την οποία, καθώς την έζησε κατά σάρκα, έθεσε ως πρότυπο αρετής και κανόνα σε όλους όσους θέλουν να ζήσουν με ευσέβεια· ώστε οι υπόλοιποι, έχοντας το βλέμμα στραμμένο σε εκείνα τα χαρακτηριστικά, να αποτυπώνουν την ίδια μορφή στη δική τους ζωή, χωρίς να διαστρεβλώνουν πουθενά το αρχέτυπο με τυχόν παρέκκλιση της μίμησης. Διότι το ότι ο Σωτήρας έθεσε τον δικό Του βίο ως εικόνα της άριστης πολιτείας για όλους όσους θέλουν να Τον υπακούουν, άκουσέ Τον να το διδάσκει αυτό ρητώς: «Εάν κάποιος», λέει, «με διακονεί, ας με ακολουθεί», υποδηλώνοντας όχι την κατά σάρκα ακολουθία (διότι αυτή θα ήταν αδύνατη για όλους, εφόσον είναι γνωστό ότι ο Κύριος βρίσκεται τώρα στους ουρανούς κατά το σώμα), αλλά την ακριβή μίμηση της πολιτείας Του στο μέτρο του εφικτού.

«Και έτσι πάντοτε θα είμαστε μαζί με τον Κύριο·» καθώς από τη μια πλευρά ο ίδιος ο Κύριός μας Ιησούς Χριστός ζητά από τον Πατέρα και λέει: «Δώσε, Πατέρα, ώστε όπου είμαι εγώ, να είναι μαζί μου και αυτοί·» και μας δίνει παραγγελία και υπόσχεση λέγοντας: «Όποιος διακονεί εμένα, ας με ακολουθεί· και όπου είμαι εγώ, εκεί θα είναι και ο δικός μου διάκονος·» και από την άλλη ο απόστολος Παύλος μαρτυρεί και προφητεύει εν Χριστώ, γράφοντας τα εξής: «Διότι αυτό σας το λέμε βασισμένοι στον λόγο του Κυρίου, ότι εμείς που ζούμε, που θα έχουμε απομείνει κατά την παρουσία του Κυρίου, δεν πρόκειται να προηγηθούμε από αυτούς που έχουν κοιμηθεί. Επειδή ο ίδιος ο Κύριος με πρόσταγμα, με φωνή αρχαγγέλου και με σάλπιγγα Θεού θα κατεβεί από τον ουρανό, και οι νεκροί εν Χριστώ θα αναστηθούν πρώτοι. Έπειτα εμείς που ζούμε, που θα έχουμε απομείνει, θα αρπαγούμε συγχρόνως μαζί τους μέσα σε νεφέλες προς προϋπάντηση του Κυρίου στον αέρα, και έτσι πάντοτε θα είμαστε μαζί με τον Κύριο.» Και κατ' αυτόν τον τρόπο, για όσους διαφύλαξαν τώρα το, «Διότι αν έχουμε γίνει σύμφυτοι με το ομοίωμα του θανάτου του», τότε εκπληρώνεται η υπόσχεση: «Αλλά θα γίνουμε σύμφυτοι και με την ανάστασή του», όπως ακριβώς λέει και αλλού: «Διότι αν συναποθάναμε, θα συζήσουμε· αν υπομένουμε, θα συμβασιλεύσουμε.» Γνώριζε άλλωστε ο Απόστολος ότι η ταυτολογία είναι ωφελιμότερη για την ασφάλεια των ακροατών, και μέσω της επανάληψης των ίδιων πραγμάτων καθιστά πιο σταθερή την πλήρη βεβαιότητα της αλήθειας.

«Σταθείτε λοιπόν, λέγει, και μην υποβάλλεστε πάλι σε ζυγό δουλείας.» Και όπως ακριβώς Εκείνος πέθανε ως προς την αμαρτία μία για πάντα, και τη ζωή που ζει τη ζει για τον Θεό· έτσι και εμείς, αφού μέσω του βαπτίσματος του ύδατος, το οποίο είναι ομοίωμα του σταυρού και του θανάτου, πεθάναμε ως προς την αμαρτία μία για πάντα, ας φυλάξουμε τους εαυτούς μας, και ας μην επιστρέψουμε πλέον στην αμαρτία. Ας παραμείνουμε δε ζωντανοί για τον Θεό εν Χριστώ Ιησού, ο οποίος είπε: «Όποιος διακονεί εμένα, ας ακολουθεί εμένα», τηρώντας πρώτα μεν την προσταγή του ίδιου του Κυρίου, που είπε: «Έτσι ας λάμψει το φως σας μπροστά στους ανθρώπους, για να δουν τα καλά σας έργα και να δοξάσουν τον Πατέρα σας τον εν τοις ουρανοίς»· έπειτα δε και το παράγγελμα του Αποστόλου, που έγραψε: «Είτε τρώτε είτε πίνετε είτε κάνετε οτιδήποτε, όλα να τα κάνετε προς δόξαν Θεού.» Κατορθώνεται δε το καθένα από αυτά, εάν, έχοντας φρόνημα άξιο της επουράνιας κλήσης, πολιτευόμαστε επάξια του Ευαγγελίου του Χριστού, και μπορέσουμε με αλήθεια να πούμε: «Διότι η αγάπη του Χριστού μάς συνέχει, επειδή κρίναμε τούτο, ότι εάν ένας πέθανε υπέρ πάντων, άρα όλοι πέθαναν· και πέθανε υπέρ πάντων, ώστε αυτοί που ζουν να μη ζουν πλέον για τους εαυτούς τους, αλλά για Εκείνον που πέθανε και αναστήθηκε για αυτούς.» Και έτσι κατορθώνεται το: «Μείνετε στην αγάπη μου.»

ΤΟΥ ΕΝ ΑΓΙΟΙΣ ΠΑΤΡΟΣ ΗΜΩΝ ΒΑΣΙΛΕΙΟΥ ΑΡΧΙΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΑΙΣΑΡΕΙΑΣ ΚΑΠΠΑΔΟΚΙΑΣ ΑΣΚΗΤΙΚΑ ΤΟΥ ΕΝ ΑΓΙΟΙΣ ΠΑΤΡΟΣ ΗΜΩΝ ΒΑΣΙΛΕΙΟΥ, Αρχιεπισκόπου Καισαρείας Καππαδοκίας, ΑΣΚΗΤΙΚΗ ΠΡΟΔΙΑΤΥΠΩΣΗ. Καλά είναι τα νομοθετήματα του βασιλιά προς τους υπηκόους του· ανώτερα όμως και πιο βασιλικά είναι τα παραγγέλματά του προς τους στρατιώτες. Εφόσον λοιπόν κηρύσσονται στρατιωτικά παραγγέλματα, ας προσέχει αυτός που επιθυμεί το άνω και μεγάλο αξίωμα, αυτός που θέλει να είναι παντοτινός παραστάτης του Χριστού, αυτός που ακούει εκείνη τη μεγάλη φωνή: Εάν κάποιος με διακονεί, ας με ακολουθεί. Και όπου είμαι εγώ, εκεί ας είναι και ο δικός μου διάκονος. Πού βρίσκεται ο βασιλιάς Χριστός; Στον ουρανό φυσικά. Εκεί ταιριάζει να κατευθύνεις τον δρόμο σου, στρατιώτη. Ξέχασε κάθε γήινη ανάπαυση.

Διότι αυτός εμφανιζόταν στους αρχαιότερους παίρνοντας τη μορφή και σκηνής και νεφέλης και πυρός. Θα μεταφερθεί όμως πάλι, όσο είναι εφικτό, ο λόγος της ιστορίας στο πνευματικό νόημα. Διότι όταν «η σοφία», σύμφωνα με τα γραφόμενα, «οικοδόμησε για τον εαυτό της οίκο» και έστησε την αληθινότερη σκηνή, δηλαδή τον ναό από την Παρθένο, κατέβηκε σε αυτήν ακατάληπτα και θεοπρεπώς ο Θεός Λόγος που βρίσκεται στους κόλπους του Θεού και Πατρός, και έγινε άνθρωπος, ώστε σε εκείνους που είναι ήδη πεφωτισμένοι και περπατούν «όπως την ημέρα», σύμφωνα με τον Παύλο, να γίνει νεφέλη που τους επισκιάζει και που εξουδετερώνει τον καύσωνα των παθών που προέρχονται από την αδυναμία· ενώ σε εκείνους που αγνοούν ακόμη και πλανώνται, και ζουν σαν μέσα σε νύχτα και σκοτάδι, να γίνει πυρ που τους καταφωτίζει και τους μεταβάλλει στη ζέση του Πνεύματος. Διότι πιστεύουμε ότι όσοι είναι αγαθοί, είναι θερμοί στο πνεύμα. Επειδή νομίζω ότι για κανέναν άλλο λόγο δεν εμφανιζόταν πάνω στη σκηνή η νεφέλη την ημέρα και το πυρ τη νύχτα, παρά μόνο για την πνευματική θεωρία που μόλις εκθέσαμε. Είχε δοθεί εντολή να ακολουθούν αυτά τα προστάγματα και να μην αναχωρούν αυθαίρετα σε οδοιπορία, αλλά να μετακινούνται μαζί με τη σκηνή και να καταλύουν μαζί της, για να κατανοήσεις πάλι τυπολογικά εκείνο που ειπώθηκε από τον Χριστό: «Εκείνος που με διακονεί, ας με ακολουθεί· και όπου είμαι εγώ, εκεί θα είναι και ο δικός μου διάκονος».

Αυτά λοιπόν τα είπε ο Κύριος, όχι με την έννοια ότι η ψυχή παθαίνει κάτι εδώ, αλλά ονομάζει φιλοψυχία την ψευδαίσθηση ότι την διατηρούν όταν δεν παραδίδουν το σώμα σε κινδύνους. <Εάν κάποιος με διακονεί, ας με ακολουθεί.> Αυτό που λέει είναι το εξής: Εάν εγώ, λέει, για το δικό σας όφελος παραδίδω τον εαυτό μου στον θάνατο, πώς δεν είναι άνανδρο το να μην περιφρονείτε εσείς, για το δικό σας όφελος, την πρόσκαιρη ζωή, και με τον θάνατο της σάρκας να αποκτήσετε την αμάραντη ζωή; Διότι φαίνεται ότι μισούν την ίδια τους την ψυχή, όσον αφορά την ικανότητα να πάσχει, εκείνοι που την παραδίδουν στον θάνατο, διαφυλάσσοντάς την για τα αιώνια αγαθά. Επίσης, και εκείνοι που ζουν με άσκηση, μισούν τις δικές τους ψυχές, μη υποκύπτοντας στις ηδονές της φιλοσαρκίας. Αυτό λοιπόν που έπραξε ο Χριστός, πάσχοντας για τη σωτηρία όλων, το έπραξε ως πρότυπο ανδρείας, διδάσκοντας εκείνους που επιθυμούν τα ελπιζόμενα αγαθά να σπεύδουν να κατορθώσουν την αρετή. Διότι πρέπει, λέει, αυτοί που θέλουν να με ακολουθούν, να επιδεικνύουν την ίδια ανδρεία και τόλμη με εμένα· διότι έτσι θα λάβουν τα βραβεία της νίκης. <Και όπου είμαι εγώ, εκεί θα είναι και ο δικός μου διάκονος.> Και επειδή ο αρχηγός της σωτηρίας δεν βάδισε μέσα από δόξα και τρυφή, αλλά μέσα από ατιμία και πόνους, έτσι πρέπει και εμείς να πράττουμε χωρίς λύπη, για να καταλήξουμε στον ίδιο τόπο και να συμμετάσχουμε στη θεία δόξα. Ποιας τιμής άραγε είμαστε άξιοι, εμείς που δεν καταδεχόμαστε να πάθουμε τα ίδια με τον Δεσπότη;

Ίσως, λέγοντας «Όπου είμαι εγώ, εκεί ας είναι και ο δικός μου διάκονος», δεν εννοεί τόπο, αλλά τρόπο αρετής. Διότι, σε εκείνα στα οποία φάνηκε να διαπρέπει ο Χριστός, στα ίδια οφείλουν να βρίσκονται και όσοι τον ακολουθούν, όχι βέβαια στα θεοπρεπή αξιώματα και σε όσα ξεπερνούν τον άνθρωπο· γιατί δεν είναι δυνατόν σε άνθρωπο να μιμηθεί τον αληθινό και κατά φύση Θεό· αλλά σε όσα ενδέχεται να μπορεί να διαπρέψει η ανθρώπινη φύση, όχι δηλαδή στο να χαλιναγωγεί τη θάλασσα και να κάνει παρόμοια, αλλά στο να είναι ταπεινοί και πράοι και να υπομένουν τις ύβρεις. «Εάν κάποιος με διακονεί, θα τον τιμήσει ο Πατέρας.» Με αυτόν τον λόγο, λοιπόν, αναφέρει ότι η ανταμοιβή συνίσταται στο να τιμηθεί από τον Πατέρα· διότι οι μαθητές του Χριστού γίνονται μέτοχοι της βασιλείας και της δόξας του Χριστού, σύμφωνα με το μέτρο που αρμόζει στους ανθρώπους· και λέει ότι οι τιμές δίνονται από τον Πατέρα, αν και ο Ίδιος είναι ο χορηγός των αγαθών, αναθέτοντας στη θεία φύση το να δίνει στον καθένα σύμφωνα με το έργο του, και δείχνοντας ότι ο Πατέρας θέλει να υπακούμε στα προστάγματα του Υιού· διότι δεν νομοθετεί αντίθετα προς τον Πατέρα.

Έπειτα, σαν να απαντούν οι ίδιοι: «Φυλάσσω το πρωί και τη νύχτα». «Αλλά εάν ο Κύριος δεν φυλάξει την πόλη, μάταια αγρύπνησε ο φύλακας». Διότι έπρεπε μάλλον να αναζητούν την άνωθεν βοήθεια από τον Θεό, παρά να δείχνουν εμπιστοσύνη στις πέτρες. Επειδή λένε ότι τα τείχη των πόλεών τους συγκλονίστηκαν τόσο πολύ, ώστε να μη βλέπει κανείς πέτρα να στέκεται πάνω σε πέτρα. «Εάν ζητάς, ζήτα, και κατοίκησε κοντά μου· στο δάσος το βράδυ θα κοιμηθείς». Εάν λοιπόν επιθυμείς, λέει, να ζητήσεις βοήθεια, ζήτα την από εμένα που έχω τη δύναμη να διασώζω, και κατοίκησε κοντά μου, δηλαδή, γίνε δικός μου και φρόνει τα δικά μου, απομακρύνοντας τον εαυτό σου από τη λατρεία των ψευδώνυμων θεών. Κάτι τέτοιο λέει και ο Σωτήρας: «Όποιος με αγαπά, ας με ακολουθεί, και όπου είμαι εγώ, εκεί ας είναι και ο δικός μου διάκονος».

Διότι έτσι κάπου λέει και ο ίδιος ο Σωτήρας: «Όποιος με αγαπά, εμένα ακολουθεί, και όπου είμαι εγώ, εκεί είναι και ο δικός μου διάκονος».

«Μήπως θα τον προσεγγίσω με ολοκαυτώματα, με μοσχάρια ενός έτους; Μήπως θα δεχθεί ο Κύριος χιλιάδες κριάρια, ή μυριάδες παχιά κατσίκια; Μήπως πρέπει να δώσω τα πρωτότοκά μου για την ασέβειά μου, τον καρπό της κοιλιάς μου για την αμαρτία της ψυχής μου;» Έπειτα, σε άμεση συνάφεια και στη συνέχεια: «Σου αναγγέλθηκε, άνθρωπε», λέει, «ποιο είναι το καλό. Και τι άλλο ζητά ο Κύριος από εσένα, παρά να αποδίδεις δικαιοσύνη και να αγαπάς το έλεος, και να είσαι έτοιμος να πορευτείς μαζί με τον Κύριο, τον Θεό σου;» Άραγε, λοιπόν, δεν είναι αυτό ολοφάνερα εκείνο που είπε ο Χριστός: «Αν κάποιος θέλει να έρθει οπίσω μου, ας απαρνηθεί τον εαυτό του, και ας σηκώσει τον σταυρό του, και ας με ακολουθεί;» Και πάλι: «Εκείνος που με αγαπά, ας με ακολουθεί, και όπου είμαι εγώ, εκεί ας είναι και ο δικός μου διάκονος.» Όχι στο πλαίσιο της νομικής λατρείας, αλλά της κατά Χριστόν, της άγιας και πνευματικής. ΠΑΛΛΑΔΙΟΣ: Πολύ ορθά μίλησες. ΚΥΡΙΛΛΟΣ: Και μέσω της φωνής του Ησαΐα, επιπλήττει εντονότερα τους Ισραηλίτες λέγοντας: «Ακούστε τον λόγο του Κυρίου, άρχοντες των Σοδόμων, προσέξτε τον νόμο του Θεού, λαέ των Γομόρρων. Τι να το κάνω το πλήθος των θυσιών σας, λέει ο Κύριος; Είμαι χορτασμένος από ολοκαυτώματα κριαριών, και δεν επιθυμώ πάχος αρνιών και τράγων. Ούτε κι αν έρχεστε να εμφανιστείτε ενώπιόν μου, διότι ποιος ζήτησε αυτά από τα χέρια σας; Δεν θα ξαναπατήσετε την αυλή μου. Αν φέρετε σιμιγδάλι, είναι μάταιο.»

Εφόσον και τώρα θα βρούμε πολλούς να υπομένουν με ευχαρίστηση να τα υποστούν όλα, προκειμένου να απολαύσουν την παρούσα ζωή, και μάλιστα ενώ έχουν πιστέψει στα μελλοντικά αγαθά· αυτοί, όταν βλέπουν οικοδομήματα, και τεχνικά έργα, και μηχανήματα, δακρύζουν λέγοντας: «Πόσα επινοεί ο άνθρωπος, και γίνεται χώμα!». Τόσο μεγάλη είναι η επιθυμία της παρούσας ζωής. Αυτά ακριβώς τα δεσμά λοιπόν, διαλύοντας ο Χριστός, λέει: «Εκείνος που μισεί την ψυχή του σε τούτο τον κόσμο, στην αιώνια ζωή θα τη φυλάξει». Διότι, για να κατανοήσεις ότι τους τα έλεγε αυτά για να τους προτρέψει και να διαλύσει τον φόβο τους, άκουσε τα εξής: «Όποιος διακονεί εμένα, εμένα ας ακολουθεί»· μιλώντας για τον θάνατο και απαιτώντας την έμπρακτη ακολουθία. Διότι πρέπει οπωσδήποτε αυτός που διακονεί να ακολουθεί εκείνον που διακονείται. Και πρόσεξε πότε τους τα λέει αυτά· όχι όταν διώκονταν, αλλά όταν πήραν θάρρος, όταν νόμισαν ότι βρίσκονται σε ασφάλεια, λόγω της τιμής και της περιποίησης από το πλήθος· όταν δηλαδή μπορούσαν να αναθαρρήσουν και να ακούσουν: «Και ας σηκώσει τον σταυρό του και ας με ακολουθεί»· δηλαδή, να είσαι πάντοτε προετοιμασμένος, λέει, για κινδύνους, για θάνατο, για την αναχώρηση από τον κόσμο αυτόν. Έπειτα, επειδή είπε τα δυσβάσταχτα, θέτει και το έπαθλο. Και ποιο ήταν αυτό; Το να τον ακολουθεί και να βρίσκεται εκεί όπου είναι Αυτός· δείχνοντας ότι η ανάσταση θα διαδεχθεί τον θάνατο. «Διότι όπου είμαι εγώ», λέει, «εκεί θα είναι και ο δικός μου διάκονος». Αλλά πού είναι ο Χριστός;

Διότι ο αθλητής παλεύει κάτω, και ο αγωνοθέτης επιβλέπει από τους ουρανούς· αυτός εδώ αγωνίζεται πυγμαχώντας, και εκείνος από ψηλά συμπαραστέκεται όρθιος. Διότι δεν βλέπει τον Σωτήρα να κάθεται, αλλά να στέκεται όρθιος. Ω, πόσο μεγάλη είναι η χάρη της αξίας του! Ο Δεσπότης στέκεται όρθιος ενώ ο μάρτυρας αγωνίζεται. Διότι η στάση και το σχήμα του αγωνοθέτη φανερώνει το μέγεθος των αγώνων. Επειδή οι αγωνοθέτες σηκώνονται από τους θρόνους τους τότε, όταν ανάβει η ένταση των αγώνων· τότε αποδεικνύεται η σταθερότητα όσων αγωνίζονται, όταν αποδίδεται το χρέος της τιμής. Και η τιμή του Σωτήρα είναι αυτή: το να τιμηθεί ο μάρτυρας περισσότερο και από τους αγγέλους. Διότι, αφού ατένισε, λέγει, στον ουρανό, είδε τη δόξα του Θεού, και τον Ιησού να στέκεται εκ δεξιών του Θεού. Είδε όχι μόνο τον αόρατο τόπο και τη δόξα, αλλά και τον ίδιο τον Ποθούμενο, εκεί όπου φοβάται να σκύψει να κοιτάξει ακόμη και η στρατιά των αγγέλων. Εκεί ο μάρτυρας προσηλώνει το βλέμμα του, όπου τα Χερουβίμ καλύπτουν τα καθαρά εκείνα πρόσωπά τους, και τα Σεραφίμ δεν τολμούν να ατενίσουν με τα μάτια τους το απέραντο ύψος. Αναδείχθηκε λοιπόν, ως προς αυτό, ανώτερος από τους αγγέλους, υψηλότερος από τις Εξουσίες, και πέρα από τους Θρόνους και τις Κυριότητες. Διότι τον είλκυε η φωνή του Δεσπότη, η οποία του είχε δώσει νωρίτερα την υπόσχεση λέγοντας: Όπου είμαι εγώ, εκεί θα είναι και ο δικός μου διάκονος.

Με τόσα πολλά μάς δεξιώθηκε ο πρωτομάρτυρας, έχοντας αναδειχθεί ευδόκιμος και με τα λόγια και με τους αγώνες του, η κορυφή των μαρτύρων, το στεφάνι των Εκκλησιών, αυτός που έσπευσε να φθάσει τον Δεσπότη στον δρόμο του μαρτυρίου, και που υπάκουσε σε Εκείνον ο οποίος τον καλούσε στους ουρανούς μέσω εκείνης της θείας φωνής: «Όπου είμαι εγώ», λέει, «εκεί θα είναι και ο διάκονός μου».

Δεν θα ανοίξει ο ουρανός με χαρά τις πύλες του; Βεβαιότατα. Διότι η μεν Εύα, υποτάσσοντας την ακοή της στο άγγελμα του όφεως και εισακούοντας την προτροπή του εχθρού και γοητεύοντας την αίσθησή της από την προσβολή της ψευδούς και απατηλής ηδονής, δέχθηκε την καταδίκη της λύπης και της οδύνης, υφίσταται τις ωδίνες του τοκετού, καταδικάζεται σε θάνατο μαζί με τον Αδάμ και κατοικεί στα μύχια του άδη. Αυτήν όμως, την αληθινά παμμακάριστη, που έκλινε την ακοή της στον Λόγο του Θεού και πληρώθηκε από την ενέργεια του Πνεύματος και μέσω του αρχαγγέλου κυοφόρησε την πατρική ευδοκία, και η οποία, δίχως ηδονή και συνάφεια ανδρός, συνέλαβε την υπόσταση του Θεού Λόγου που πληροί τα σύμπαντα, και η οποία, όπως άρμοζε, γέννησε χωρίς ωδίνες και ενώθηκε ολόκληρη με τον Θεό, πώς θα την καταπιεί ο θάνατος; Πώς θα την δεχθεί ο άδης; Πώς θα αποτολμήσει η φθορά να αγγίξει το ζωοδόχο σώμα της; Αυτά είναι αλλότρια και παντελώς ξένα προς τη θεοφόρο ψυχή και το σώμα της. Γι' αυτό, βλέποντάς την ο θάνατος, τρέμει· διότι, όταν συγκρούστηκε με τον Υιό της, διδάχθηκε από όσα έπαθε, και έχοντας μάθει από την εμπειρία του έχει συνετιστεί. Για εκείνην, οι ζοφερές κάθοδοι προς τον άδη παραμένουν απάτητες, ενώ έχει ετοιμαστεί ευθεία, ομαλή και ανεμπόδιστη η πορεία προς τον ουρανό. Εάν δηλαδή, «όπου είμαι εγώ, εκεί θα είναι και ο δικός μου διάκονος», όπως λέει ο Χριστός, η Ζωή και η Αλήθεια, πώς δεν θα κατοικήσει μαζί Του πολύ περισσότερο η Μητέρα Του;

Βλέποντας ο Δεσπότης Χριστός το ανηφορικό και τραχύ, τη μεγάλη δυσκολία της πορείας και το βαρύτατο φορτίο της, και αφού μας σπλαχνίστηκε, μας ελκύει προς ανακούφιση και λέει: «Ελάτε προς εμένα όλοι οι κοπιάζοντες και πεφορτισμένοι, και εγώ θα σας αναπαύσω»· διότι έχετε κουραστεί υποδουλωμένοι στις παλαιές ηδυπάθειες, και «ελάτε προς εμένα, και εγώ θα σας αναπαύσω», διότι «εκείνον που έρχεται προς εμένα δεν πρόκειται να τον διώξω έξω», και γι' αυτό «ελάτε, και θα σας αναπαύσω». Επειδή λοιπόν εγκαταλείψατε τα έργα του σκότους και με ακολουθήσατε, «ελάτε, και θα σας αναπαύσω»· «διότι εγώ είμαι το φως του κόσμου, και ελάτε προς εμένα· εκείνος που με ακολουθεί δεν θα περπατήσει στο σκοτάδι, αλλά θα έχει το φως της ζωής»· και γι' αυτό «ελάτε, και θα σας αναπαύσω»· «διότι καθένας που πράττει φαύλα μισεί το φως και δεν έρχεται προς το φως, μήπως και φανερωθούν τα έργα του». Αλλά εσείς οι δικοί μου «ελάτε προς εμένα, και θα σας αναπαύσω»· «διότι αν κάποιος με υπηρετεί, ας με ακολουθεί, και όπου είμαι εγώ, εκεί θα είναι και ο δικός μου υπηρέτης». Και ελάτε λοιπόν, και θα σας αναπαύσω· θα αναπαύσω τις ψυχές σας μαζί με τα σώματα, και θα σας αναπαύσω πρόσκαιρα και αιώνια· εκεί όπου απέδρασε κάθε οδύνη, λύπη και στεναγμός, θα σας αναπαύσω.

«Έτσι λοιπόν, καθένας από εσάς που δεν απαρνείται όλα τα υπάρχοντά του, δεν μπορεί να είναι μαθητής μου». Και πολύ λογικά· διότι ισοδυναμεί γι' αυτόν με το «κανείς δεν μπορεί να δουλεύει σε δύο κυρίους» και το «σε όποιον υποτάσσεται κανείς, σε αυτόν και γίνεται δούλος». «Εάν κάποιος με διακονεί, ας με ακολουθεί», δηλαδή αυτός που θέλει να με υπηρετεί ας με μιμείται όσο το δυνατόν, και «όπου είμαι εγώ», δηλαδή στη δική μου βασιλεία, «εκεί θα είναι και ο δικός μου διάκονος· και εάν κάποιος με διακονεί, θα τον τιμήσει ο Πατέρας». (Πώς «θα τον τιμήσει ο Πατέρας»; —ως πιστό δούλο του Υιού του θα τον κάνει συμμέτοχο της βασιλείας του Υιού.) Και «εάν μείνετε ενωμένοι μαζί μου, και τα λόγια μου μείνουν μέσα σας, ζητήστε ό,τι και αν θέλετε, και θα σας δοθεί». «Αυτός που μένει ενωμένος μαζί μου, κι εγώ μαζί του, αυτός φέρνει πολύ καρπό, διότι χωρίς εμένα δεν μπορείτε να κάνετε τίποτα». Όπως, λέει, αυτοί που μένουν ενωμένοι μαζί μου δεν μπορούν να πράττουν τα αλλότρια και να παραβλέπουν τα δικά μου, έτσι πάλι και αυτοί που μένουν αλλού, δηλαδή στη νύχτα των παθών, δεν μπορούν χωρίς εμένα να πράξουν κάτι από τα δικά μου, αλλά πράττουν εκείνα στα οποία μένουν προσκολλημένοι και ο ίδιος μένει μέσα τους, διότι χωρίς εμένα κανείς δεν μπορεί να πράξει κάτι από τα δικά μου.

Εφόσον λοιπόν ήταν τέτοιος και τόσο σπουδαίος, έπρεπε οπωσδήποτε εκείνοι που βρίσκονταν υπό την εξουσία του να λένε ότι: «Τέτοιος αρχιερέας μας ταίριαζε, όσιος, άκακος», καθαρός, φωτεινός, θρεπτικός, πηγαίος, αρτυματικός, εποικοδομητικός, δημιουργικός, καλός σπορέας, καλός θεριστής, καλός ποιμένας, καλός νομέας, καλός στρατιώτης και πανάξιος της βασιλείας των ουρανών, «ο οποίος δεν έχει καθημερινά την ανάγκη, όπως οι υπόλοιποι αρχιερείς», να φροντίζει πρώτα για «βιοτικές μέριμνες» «και έπειτα για τα του» Θεού, αλλά να έχει όλο τον πόθο του στον ουρανό, όπου είχε και το πολίτευμά του και τον οφθαλμό της διανοίας, όπου είχε τον νου και τις σκέψεις του ενώ βάδιζε πάνω στη γη, όπου αποταμίευε τους θησαυρούς των κόπων και των προσπαθειών του, επειδή δεν υπάρχουν κλέφτες ή καταστροφικοί σκώροι ούτε λύπη ούτε στεναγμός σε εκείνον τον τόπο· αποθέτοντας εκεί τα πάντα, θησαύρισε «τα πάντα εν πάσιν» του. Γι' αυτό και «τέτοιος αρχιερέας μας ταίριαζε», ως, κατά το δυνατόν, μιμητής εκείνου του μεγάλου αρχιερέα «κατά την τάξιν Μελχισεδέκ», ο οποίος φανερώθηκε στη γη και διήλθε τους ουρανούς, ανήλθε υψηλότερα από αυτούς και έδωσε την εντολή: «Εάν κάποιος με διακονεί, ας με ακολουθεί, και όπου είμαι εγώ», στον δικό μου παράδεισο, στη δική μου βασιλεία, στη δόξα του Πατέρα μου, «εκεί θα είναι και ο δικός μου διάκονος». «

Εάν κάποιος με διακονεί, ας με ακολουθεί, ώστε όπου είμαι εγώ, εκεί να είναι και ο δικός μου διάκονος. Ομοίως και ο μακάριος Παύλος προτρέπει να ζητούμε τα άνω, να φρονούμε τα άνω, εκεί όπου κάθεται ο Χριστός εκ δεξιών του Θεού και Πατρός.

Ιω. 13, 33 Γιατί όμως λέει, «σας λέω, ότι θα με ζητήσετε»; «Σας το λέω», προσθέτει, «αυτό, όπως ακριβώς το προείπε και στους Ιουδαίους», αλλά σε εκείνους, αφού ο Δεσπότης είπε το «θα με ζητήσετε», πρόσθεσε και το «όπου πηγαίνω εγώ, εσείς δεν μπορείτε να έλθετε». Διότι εκείνος μεν, σταυρούμενος, μεθίστατο σε άρρητη δόξα και άφθαρτη ζωή, ενώ οι Ιουδαίοι, τελειώνοντας τον βίο τους, παραδίδονταν στον θάνατο και στην κόλαση. Γι' αυτό λέει: και «όπου πηγαίνω εγώ, εσείς δεν μπορείτε να έλθετε». Αλλά σε εκείνους μεν λέει έτσι, στους μαθητές όμως λέει: γιατί «θα με ζητήσετε». Και δεν προσθέτει πλέον ότι «και όπου πηγαίνω εγώ, εσείς δεν μπορείτε να έλθετε»· διότι τους είχε προείπει: ότι «όπου είμαι εγώ, εκεί θα είναι και ο δικός μου διάκονος» και «εάν κάποιος με διακονεί, θα τον τιμήσει ο Πατέρας». Ορθώς λοιπόν τώρα, λέγοντας το «θα με ζητήσετε», δεν πρόσθεσε τίποτε άλλο, όπως έκανε στους Ιουδαίους. Τους τα λέει δε και τους τα προαναγγέλλει αυτά, ώστε όταν, πιεζόμενοι από τις θλίψεις και τους πειρασμούς, τον αναζητήσουν, να βρίσκουν αναψυχή και παρηγοριά στο ίδιο το γεγονός ότι τους έχουν προειπωθεί αυτά και γνωρίζουν εκ των προτέρων τα όσα πρόκειται να τους συμβούν· ή προσθέτει και στους μαθητές το «όπου πηγαίνω εγώ» και τα εξής, αλλά για διαφορετικό λόγο και όχι με τον ίδιο τρόπο.

Όπως ακριβώς υπάρχουν οι τελώνες που κάθονται στους στενούς δρόμους και σταματούν όσους περνούν και τους εκβιάζουν, έτσι και οι δαίμονες παραμονεύουν και κρατούν τις ψυχές και κατά την έξοδό τους από το σώμα. Εάν αυτές δεν έχουν καθαριστεί τελείως, δεν τους επιτρέπεται να ανεβούν στις ουράνιες μονές και να συναντήσουν τον Δεσπότη τους, διότι κατακρημνίζονται από τους εναέριους δαίμονες. Εάν όμως, ενώ βρίσκονται ακόμη στη σάρκα, με πόνο και πολύν αγώνα αποκτήσουν τη χάρη εξ ύψους από τον Κύριο, αυτοί βεβαίως μαζί με όσους αναπαύθηκαν με ενάρετη πολιτεία θα απέλθουν προς τον Κύριο, όπως υποσχέθηκε: «Όπου είμαι εγώ, εκεί θα είναι και ο διάκονός μου», και θα συμβασιλεύσουν στους απέραντους αιώνες με τον Πατέρα και τον Υιό και το Άγιο Πνεύμα, στους αιώνες των αιώνων. Αμήν.

Αν σηκώσεις τα μάτια σου προς τον ήλιο, βρίσκεις στον ουρανό τον δίσκο του, το φως του όμως και τις ακτίνες του να γέρνουν προς τη γη, και όλη τη δύναμη του φωτός και τη λαμπρότητα να κατευθύνεται προς τη γη. Έτσι και ο Κύριος κάθεται εκ δεξιών του Πατρός πάνω από κάθε αρχή και εξουσία, έχει όμως προσηλωμένο το βλέμμα του στις καρδιές των ανθρώπων στη γη, ώστε να ανατείνει εκείνους που περιμένουν τη βοήθειά του εκεί όπου υπάρχει ο Ίδιος· επειδή λέει: «όπου είμαι εγώ, εκεί θα είναι και ο δικός μου διάκονος», και πάλι ο Παύλος λέει ότι «μας συνέγειρε και μας συνεκάθισε στα δεξιά του στα επουράνια». Αλλά τα άλογα ζώα είναι πολύ πιο συνετά από εμάς, διότι το καθένα από αυτά είναι ενωμένο με τη δική του φύση· τα άγρια με τα άγρια και τα πρόβατα με το δικό τους γένος. Ενώ εσύ δεν επιστρέφεις στην επουράνια συγγένειά σου, που είναι ο Κύριος, αλλά παραδίνεσαι και συγκατανεύεις με τους λογισμούς σου στους λογισμούς της κακίας, γινόμενος βοηθός της αμαρτίας, και μαζί της πολεμάς τον εαυτό σου και έτσι κάνεις τον εαυτό σου βορά του εχθρού, σαν ένα πουλί που το αρπάζει και το κατασπαράζει ο αετός, ή σαν το πρόβατο από τον λύκο, ή σαν το ανίδεο παιδί που απλώνει το χέρι του στο φίδι και, αφού δαγκωθεί από αυτό, πεθαίνει. Διότι οι παραβολές είναι σαν εικόνες για το πνευματικό έργο.

Διότι, όπως ακριβώς ο ήλιος απλώνεται παντού, ανατέλλοντας σε όλη τη γη, και τη φωτίζει, αλλά όταν φτάσει στη δύση, παίρνοντας μαζί του όλες τις ακτίνες του εισέρχεται στην κατοικία του χωρίς να αφήσει ούτε μία ακτίνα στο σκοτάδι, ή όπως συμβαίνει με το σώμα που έχει τα μέλη του, όπου πηγαίνει το σώμα, εκεί ακολουθούν μαζί του και όλα τα μέλη του, έτσι και όσοι από τους ανθρώπους είναι ακτίνες του ήλιου της δικαιοσύνης, όντας υιοί φωτός και μετέχοντας στο πνεύμα του και όντας μέλη του άχραντου και άμωμου σώματος του Χριστού, έχοντας γίνει και οι ίδιοι άμωμοι διά της χάριτος του Πνεύματος, κατά τη συντέλεια του κόσμου ή κατά την έξοδό τους από το σώμα παραλαμβάνονται μαζί του, ως δικές του ακτίνες, από τον πνευματικό ήλιο της δικαιοσύνης στη βασιλεία των ουρανών, και ως δικά του μέλη βρίσκονται πάντοτε και παντού μαζί του. «Διότι», λέει, «όπου είμαι εγώ, εκεί θα είναι και ο δικός μου διάκονος», και πάλι: «Πατέρα, θέλω, όπου είμαι εγώ, να είναι και αυτοί εκεί, για να βλέπουν τη δόξα μου», δηλαδή όσοι είναι μέλη του και μέτοχοι της θείας και αθάνατης δύναμής του. Διότι τέτοια υπήρξε η ευδοκία του και έτσι θέλησε, να χαρίσει σε αυτή την ταπεινή φύση τη δύναμη της άγιας και θείας φύσης του Πνεύματος και να την ενώσει με τη δική του δύναμη της θεότητας, ώστε να υπάρξει κοινωνία και ανάμειξη και σύμπλεξη θεότητας και ανθρωπότητας.

Γι' αυτόν τον λόγο απευθύνω την παρούσα επιστολή προς όλους τους διασκορπισμένους αδελφούς που υπομένουν με θλίψη τον διωγμό, και εξαιρετικά σε εσάς, τους ομολογητές του Χριστού. Ας υπομείνουμε, αγαπητοί μου αδελφοί, ενδυναμωνόμενοι όλο και περισσότερο, και όχι δειλιάζοντας μπροστά στα παθήματα. Σάρκες είναι, ας μην τις λυπηθούμε. Καθώς βασανιζόμαστε για τον Χριστό, ας αγαλλιούμε. Εκείνος που περισσεύει στους πόνους, ας χαίρεται περισσότερο, σαν να πλεονεκτεί στις αμοιβές. Εκείνος που δειλιάζει να υπομείνει τους πόνους των μαστιγώσεων, ας αποτινάξει αυτόν τον φόβο, αναλογιζόμενος τα αιώνια βάσανα. Διότι οι πληγές τους, μπροστά σε εκείνα, είναι όνειρο, βέλη νηπίων. Ναι, σας παρακαλώ και σας ικετεύω. Ας βρούμε γλυκύτητα στους πόνους για τον Χριστό, έστω κι αν είναι υπερβολικά οδυνηροί κατά σάρκα. Ας ατενίζουμε αυτά που μέλλουν και παραμένουν, και όχι τα παρόντα και διερχόμενα. Ας ποθήσουμε να σμίξουμε το αίμα μας με το αίμα των μαρτύρων, και το μερίδιό μας με τη μερίδα των ομολογητών, ώστε να πανηγυρίσουμε μαζί τους αιώνια. Ποιος είναι συνετός, ποιος είναι σοφός, ποιος είναι καλός έμπορος, ώστε να δώσει αίμα και να λάβει πνεύμα, να καταφρονήσει τη σάρκα και να επιτύχει τη βασιλεία του Θεού; Εκείνος που αγαπά την ψυχή του θα την χάσει, είπε ο Κύριος, και εκείνος που μισεί την ψυχή του σε τούτον τον αιώνα, θα την φυλάξει για την αιώνια ζωή. Ας δώσουμε προσοχή στα λόγια Του, ας Τον ακολουθήσουμε. Όπου είμαι εγώ, λέει, εκεί θα είναι και ο δικός μου διάκονος. Πού είναι Εκείνος;

Διότι είναι πολύ άδικο να μη δίνει κανείς τίποτα στα έθνη που διψούν για τον λόγο και τη σωτηρία, ενώ να επιμένει να προσφέρει στους Ιουδαίους, οι οποίοι απορρίπτουν αυτά που τους δίνονται και επιβουλεύονται τον ευεργέτη τους. Έπειτα, για να μη σκανδαλιστούν οι μαθητές, επειδή, ακριβώς όταν και τα έθνη άρχισαν να προσέρχονται, τότε Εκείνος πεθαίνει, λέει ότι: «Αυτό ακριβώς το γεγονός του θανάτου μου θα αυξήσει μάλλον την πίστη των εθνών. Διότι, όπως ακριβώς "ο κόκκος του σιταριού, όταν σπαρθεί και πεθάνει, τότε φέρνει πολύ καρπό", έτσι και ο δικός μου θάνατος θα φέρει πολύ καρπό στην πίστη των εθνών. Ώστε κανείς να μη σκανδαλίζεται, νομίζοντας ότι η προσέλευση των εθνών θα εμποδιστεί εξαιτίας του θανάτου μου· αλλά ας πειστεί από το παράδειγμα του κόκκου, ότι η πτώση μου μέσω του θανάτου θα γίνει αύξηση εκείνων που θα πιστέψουν. Διότι, αν αυτό συμβαίνει στον κόκκο, πολύ περισσότερο θα συμβεί σε εμένα. Διότι, αφού πεθάνω και αναστηθώ, θα δείξω περισσότερο τη δύναμή μου μέσω της ανάστασης, και όλοι θα με πιστέψουν ως Θεό. "Εκείνος που αγαπά την ψυχή του, θα την χάσει· και εκείνος που μισεί την ψυχή του σε αυτόν τον κόσμο, θα την φυλάξει για την αιώνια ζωή. Εάν κάποιος με διακονεί, ας με ακολουθεί· και όπου είμαι εγώ, εκεί θα είναι και ο δικός μου διάκονος. Και εάν κάποιος με διακονεί, θα τον τιμήσει ο Πατέρας."»

Διότι εδώ εννοεί την ακολουθία μέσω των έργων. Έπειτα έρχεται και η παρηγοριά: «Όπου είμαι εγώ, εκεί θα είναι και ο δικός μου διάκονος». Και πού είναι ο Χριστός; Στους ουρανούς. Επομένως, εκείνος που τον ακολουθεί μέσω του θανάτου, και δεν είναι προσηλωμένος σε τούτο τον κόσμο, θα είναι εκεί, στους ουρανούς. Διότι το άνω και το κάτω είναι αντίθετα μεταξύ τους. Εκείνος που αγαπά να είναι κάτω, δεν θα είναι άνω· ενώ εκείνος που αποφεύγει τα κάτω και τον κόσμο, θα είναι άνω και στους ουρανούς. «Διότι, εάν κάποιος με διακονεί», λέγει, «θα τον τιμήσει ο Πατέρας μου». Δεν είπε ότι θα τον τιμήσω εγώ, αλλά, «ο Πατέρας», φανερώνοντας με αυτό τη γνησιότητα· διότι ο αληθινός Πατέρας θα τον αξιώσει τιμής ως διάκονο του γνήσιου Υιού· συγχρόνως δε αποδεικνύει μέσω αυτού ότι δεν είναι αντίθεος· διότι ο Θεός και Πατέρας δεν θα τιμούσε τον διάκονο κάποιου που θα ήταν αντίθετός του. Και ας μην αγαπήσουμε, λοιπόν, την ψυχή μας με το να την προφυλάσσουμε από τους κινδύνους υπέρ της αλήθειας, και με το να μην θέλουμε να κακοπαθήσουμε υπέρ του καλού· αλλά, εάν πράγματι είμαστε διάκονοι του Χριστού, ας την παραδώσουμε στους κινδύνους υπέρ της αλήθειας, και θα βρεθούμε οπωσδήποτε εκεί όπου είναι τώρα ο Χριστός, δεν εννοώ ως προς τα θεοπρεπή αξιώματα (διότι εκείνος είναι κατά φύσιν Θεός), αλλά σε εκείνα με τα οποία είναι ενδεχόμενο να μπορεί να διαπρέψει η ανθρώπινη φύση, δηλαδή όπως εκείνος είναι Θεός κατά φύσιν, εμείς θεοί κατά θέσιν και κατά χάριν. «Τώρα η ψυχή μου έχει ταραχθεί. Και τι να πω; Πατέρα, σώσε με από την ώρα αυτή; Αλλά γι' αυτό ακριβώς ήλθα σε τούτη την ώρα».