Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ 12:30

Εξάλλου και ο ίδιος ο Κύριός μας Ιησούς Χριστός δεν είπε ότι αυτή ήταν φωνή του Θεού και Πατέρα, αλλά ούτε παρουσιάζει τον εαυτό του να έχει ανάγκη ερμηνείας από άλλον για να μπορέσει να μάθει το θέλημα του Πατέρα, λέγοντας: «Αυτή η φωνή δεν έγινε για εμένα, αλλά για εσάς». Έπρεπε λοιπόν, άριστοι, μάλλον να πει, αν βέβαια ορθά δοξάζετε τέτοια πράγματα για αυτόν: «Ακούσατε μαζί με εμένα τη φωνή του Πατέρα». Τώρα όμως, στρέφοντας το νόημα στο εντελώς αντίθετο, ομολογεί ότι ούτε ο ίδιος είχε ανάγκη φωνής, αλλά αντίθετα διαβεβαιώνει ότι αυτή έγινε για εκείνους, ότι δεν εκφωνήθηκε από τον Πατέρα, αλλά δημιουργήθηκε, και μάλιστα για εκείνους. Και αν ο Θεός και Πατέρας εργάζεται τα πάντα μέσω αυτού, οπωσδήποτε και αυτό το έκανε μέσω αυτού, μάλλον δε, ο ίδιος ήταν η φωνή, ο οποίος δεν ερμήνευε στον εαυτό του τη διάθεση του γεννήσαντος Πατέρα, διότι την γνώριζε ως Υιός, αλλά προς τις ακοές των παρισταμένων, για να πιστέψουν. Άλλο επιχείρημα. Αν λένε ότι ο Υιός είχε ανάγκη από κάποιον έμφυτο λόγο, για να διδάσκεται από αυτόν το θέλημα του Θεού και Πατέρα, πού άραγε θα χωρέσει αυτό που λέει ο Παύλος, «Χριστός, Θεού δύναμη και Θεού σοφία»; Διότι πώς είναι ο Υιός σοφία του Πατέρα, αν, έχοντας ο ίδιος έλλειψη σοφίας, λαμβάνει την τελειότητα από άλλον, μαθαίνοντας δηλαδή αυτά που δεν γνωρίζει; Ή πώς δεν υπάρχει ανάγκη να πούμε ότι δεν είναι τέλεια μέσα στον Πατέρα η σοφία του;

Διότι μιλάει μεν ο Μωυσής, και ο Θεός του αποκρίνεται με φωνή, όχι βέβαια με δική του φωνή, γιατί δεν λέει αυτό, αλλά απλά και απόλυτα με φωνή, η οποία δημιουργείται παραδόξως με τρόπο πιο ανθρώπινο, μέσω του ήχου των λέξεων. Διότι σε ποιο από τα έργα θα μπορούσε να αδυνατήσει ο Θεός; Τι δεν θα μπορούσε να κατορθώσει ο Θεός, αν το θελήσει, και μάλιστα πολύ εύκολα; Μιλούσε λοιπόν ο Μωυσής, και ο Θεός του αποκρίθηκε με φωνή. Και ο μεν τύπος βρίσκεται σε αυτά· ας δούμε όμως την αλήθεια. Έχεις λοιπόν στα άγια ευαγγέλια τον Κύριο να μιλάει: «Πατέρα, δόξασε τον Υιό σου», και τον Πατέρα να αποκρίνεται μέσω φωνής: «Και δόξασα και πάλι θα δοξάσω». Ότι όμως η φωνή αυτή δεν ανήκει πραγματικά στον Θεό και Πατέρα, το έδειξε ο Σωτήρας, λέγοντας σε αυτούς που ήταν παρόντες εκείνη τη στιγμή: «Αυτή η φωνή δεν έγινε για εμένα, αλλά για εσάς». Βλέπεις πώς βεβαίωσε σαφώς ότι η φωνή δημιουργήθηκε, επειδή δεν είναι λογικό να νομίζουμε ότι η θεία φύση χρησιμοποιεί φωνή μέσω ήχου, έστω κι αν συσχηματίζεται με τις δικές μας ανάγκες και μιλάει σαν εμάς σύμφωνα με τη θεία οικονομία.

Διότι, καθόσον ο Υιός είναι Θεός και εκ Θεού, και ζωή που έχει προέλθει από την κατά φύσιν ζωή, ανέστησε ο ίδιος τον εαυτό του από τους νεκρούς. Καθόσον όμως νοείται ως άνθρωπος σαν εμάς, χωρίς αμαρτία, δεν νοείται ότι ανέστησε ο ίδιος τον εαυτό του, αλλά ότι αναστήθηκε μέσω του Πατρός. <Αποκρίθηκε ο Ιησούς και τους είπε: Δεν έγινε για μένα αυτή η φωνή, αλλά για σας.> Ο Πατέρας απάντησε, με τον τρόπο που εκείνος γνωρίζει, στον δικό του Υιό, φανερώνοντας τη θέλησή του προς χάρη αυτών που άκουγαν, ώστε να πιστέψουν χωρίς αμφιβολία ότι είναι κατά φύσιν Υιός του Θεού και Πατρός. Το πλήθος όμως απορούσε, διχαζόμενο ασύνετα σε διάφορες υποψίες. Διότι έπρεπε να κατανοήσουν ότι ο Πατέρας ήταν αυτός που απάντησε, προς τον οποίο ο Υιός απηύθυνε τα λόγια. Επειδή δεν ζήτησε να γίνει βροντή, ούτε να μιλήσει άγγελος, γι' αυτό ο Υιός λέει ότι δεν έγινε για μένα η φωνή αλλά για σας. Διότι γνώριζε τη θέληση αυτού που τον γέννησε, ακόμη και αν δεν είχε ειπωθεί τίποτα, επειδή ήταν και είναι η σοφία και ο Λόγος του Πατρός. Για σας, λοιπόν, λέει, έγινε η φωνή· ώστε να με αποδεχθείτε ως Υιό του Θεού, τον οποίο ο Πατέρας γνωρίζει ότι είναι εκ φύσεως Υιός του. Ο Κύριος, λοιπόν, λέει ότι έγινε η φωνή, αλλά δεν προσθέτει ότι ήταν του Πατρός ή πώς έγινε· διότι αυτό είναι περιττό.

Διότι, εάν θελήσεις να διατηρήσεις για την ασώματη φύση τον λόγο που της ταιριάζει, δεν θα νομίσεις ότι η φωνή του Πατρός είναι τέτοια, ώστε να φτάνει στην ακοή με σωματικό τρόπο. Διότι δεν άκουσε μόνο ο Κύριος τον Πατέρα να λέει: «Και εδόξασα, και πάλι θα δοξάσω»· αλλά και εκείνοι που ήταν μαζί του. Διδάσκοντας δε σαφώς ο Χριστός ότι, κυριολεκτικά και φυσικά, εκείνη δεν ήταν η φωνή του Πατρός, αλλά κάποιος ήχος που έμοιαζε με φωνή ανήγγειλε το θέλημα του Πατρός για τον Υιό. Και για να δείξει ότι είναι πολύτιμος σε αυτόν, λέει προς τους ακροατές: «Δεν έγινε για εμένα αυτή η φωνή, αλλά για εσάς». Διότι πρόσεξε με ακρίβεια ότι δεν είπε: «Δεν μίλησε ο Πατήρ για εμένα» ή «φώναξε» ή κάτι άλλο παρόμοιο, αλλά ότι: «Δεν έγινε για εμένα η φωνή, αλλά για εσάς». Εάν, λοιπόν, η φωνή δημιουργήθηκε μέσω κάποιας θείας ενέργειας, όχι για τον Χριστό, όπως ο ίδιος λέει, αλλά για όσους ήταν μαζί του, και εφόσον ήταν αδύνατο, όντας άνθρωποι, να μπορέσουν να μάθουν με άλλον τρόπο το θέλημα του Πατρός, παρά μόνο εάν απευθυνόταν προς αυτούς ανθρώπινη φωνή· γιατί, μάταια, εκείνα που έγιναν κατ' οικονομίαν και διευθετήθηκαν με ανθρώπινο τρόπο για εμάς, εσύ τα ανάγεις πάλι στην ασώματη ουσία, αποδίδοντας ριψοκίνδυνα στην αγέννητη φύση εκείνα που αρμόζουν στη δημιουργημένη φύση;

Αν, λοιπόν, κάποιος υποστήριζε ότι το φως, ή ο ουρανός, ή η γη, ή τα σπέρματα προσφωνήθηκαν από τον Θεό με ανθρώπινο τρόπο, οπωσδήποτε θα προβάλει το επιχείρημα ότι ο λόγος διαμορφώθηκε σύμφωνα με κάποιο συγκεκριμένο γλωσσικό ιδίωμα. Ας δείξει, λοιπόν, ποιο είναι αυτό. Διότι δεν είναι καθόλου παράλογο να μην αγνοεί τούτο εκείνος που γνωρίζει το άλλο. Έτσι και στον Ιορδάνη, μετά την κάθοδο του Πνεύματος, και πάλι στα αυτιά των Ιουδαίων, καθώς και κατά τη Μεταμόρφωση, ακούγεται φωνή από ψηλά που διδάσκει τους ανθρώπους, λαμβάνοντας κάποιο σχήμα, ώστε να μην περιορίζονται μόνο σε αυτό που φαίνεται, αλλά να πιστεύουν ότι ο αγαπητός Υιός του Θεού είναι αληθινός. Μια τέτοια φωνή διαμορφώθηκε από τον Θεό μέσα στο αέριο σώμα για να γίνει κατανοητή από όσους άκουγαν, προσαρμοσμένη στη γλωσσική συνήθεια της εποχής, καθώς ο Θεός, ο οποίος θέλει να σωθούν όλοι οι άνθρωποι και να έλθουν σε επίγνωση της αλήθειας, άρθρωσε τον λόγο στον αέρα με σκοπό τη σωτηρία εκείνων που άκουγαν. Όπως ακριβώς λέει και ο Κύριος προς τους Ιουδαίους, οι οποίοι νόμιζαν ότι ακούστηκε βροντή επειδή ο ήχος διαμορφώθηκε στον αέρα: «Η φωνή αυτή δεν έγινε για εμένα, αλλά για εσάς». Πριν όμως από τη δημιουργία του σύμπαντος, όταν δεν υπήρχε κανείς να δεχθεί τον λόγο, ούτε κάποιο υλικό στοιχείο ικανό να διαμορφώσει έναρθρη φωνή, εκείνος που ισχυρίζεται ότι ο Θεός χρησιμοποίησε λέξεις, πώς θα προσδώσει ευλογοφάνεια στο επιχείρημά του;

Έτσι και αλλού, όταν ήλθε φωνή άνωθεν, έλεγε: «Δεν έγινε για εμένα αυτή η φωνή, αλλά για εσάς». Αν και σε εκείνον που είναι υψηλός επιτρέπεται να λέει πολλά ταπεινά για τον εαυτό του, σε εκείνον που είναι ταπεινός δεν είναι θεμιτό να πει κάτι μεγάλο και υψηλό για τον εαυτό του. Διότι το πρώτο γίνεται από συγκατάβαση και έχει ως αιτία την αδυναμία όσων διδάσκονται· ή μάλλον αποβλέπει στο να τους οδηγήσει στην ταπεινοφροσύνη, και στο γεγονός ότι περιβλήθηκε σάρκα, και στο να εκπαιδεύσει τους ακροατές να μη λένε τίποτε το μεγάλο για τον εαυτό τους, καθώς και στο να μη θεωρηθεί αντίθεος, και στο να μην αντιμετωπιστεί με απιστία το ότι ήλθε από τον Θεό, και στο να μην υπάρξει η υποψία ότι καταλύει τον νόμο, και στο να μη δυσανασχετούν οι ακροατές και διάκεινται εχθρικά απέναντί του, επειδή θεωρούσε τον εαυτό του ίσο με τον Θεό. Το να λέει όμως κάποιος, όντας ταπεινός, κάτι υψηλό για τον εαυτό του, δεν έχει καμία δικαιολογία, ούτε εύλογη ούτε παράλογη, αλλά θα αποτελούσε μόνο παραφροσύνη, αναίδεια και ασυγχώρητη θρασύτητα. Για ποιον λόγο, λοιπόν, εκφράζεται ταπεινά, εφόσον μετέχει σε εκείνη την ανέκφραστη και μεγαλειώδη ουσία; Και για τους λόγους που προαναφέρθηκαν, και για να μη θεωρηθεί αγέννητος. Διότι και ο Παύλος φαίνεται πως φοβήθηκε κάτι τέτοιο. Γι' αυτό και έλεγε: «Εκτός από εκείνον που υπέταξε σε αυτόν τα πάντα». Επειδή είναι ασεβές ακόμη και να το σκεφτεί κανείς αυτό.

Πού το εδόξασε; Σε όσα συνέβησαν πριν από αυτά. Και πάλι θα το δοξάσω μετά τον σταυρό. Τι λέει λοιπόν ο Χριστός; Δεν έγινε για εμένα αυτή η φωνή, αλλά για εσάς. Εκείνοι όμως νόμισαν ότι ήταν βροντή ή ότι του είχε μιλήσει άγγελος. Και από πού το νόμισαν αυτό; Μήπως η φωνή δεν ήταν καθαρή και ευδιάκριτη; Αλλά γρήγορα διέφυγε από την αντίληψή τους, επειδή ήταν πιο παχυλοί στο πνεύμα, σαρκικοί και ράθυμοι. Και άλλοι μεν συγκράτησαν τον ήχο· άλλοι πάλι γνώριζαν ότι η φωνή ήταν έναρθρη, αλλά το τι σήμαινε δεν το καταλάβαιναν πια. Τι λέει λοιπόν ο Χριστός; Δεν έγινε για εμένα αυτή η φωνή, αλλά για εσάς. Γιατί το είπε αυτό; Αντιτιθέμενος σε εκείνο που έλεγαν διαρκώς, ότι δηλαδή δεν προέρχεται από τον Θεό. Διότι αυτός που δοξάζεται από τον Θεό, πώς είναι δυνατόν να μην προέρχεται από τον Θεό, του Οποίου το όνομα δοξάζεται εξαιτίας του;

Γι' αυτόν τον λόγο ακούστηκε και η φωνή. Γι' αυτό και ο ίδιος λέει: «Δεν έγινε για εμένα αυτή η φωνή, αλλά για εσάς»· όχι για να μάθω εγώ κάτι από αυτήν επειδή το αγνοούσα (διότι γνωρίζω τα πάντα του Πατρός), αλλά για εσάς. Επειδή δηλαδή έλεγαν ότι άγγελος του μίλησε ή ότι έγινε βροντή, και δεν έδιναν προσοχή, λέει ότι για εσάς έγινε, ώστε έστω και έτσι να παρακινηθείτε να ρωτήσετε τι ήταν αυτό που ειπώθηκε. Εκείνοι όμως, όντας ταραγμένοι, ούτε και τότε ρώτησαν, παρόλο που άκουσαν ότι το ζήτημα αφορούσε τους ίδιους.

Διότι δεν φοβόταν τον θάνατο, λένε, αφού ούτε αγνοούσε τον λόγο για τον οποίο πραγματοποίησε τον ερχομό του σε εμάς, όπως λέει και ο ίδιος: «Γι' αυτό τον λόγο ήλθα σε τούτη την ώρα.» Πώς αλλιώς θα προέτρεπε τους άλλους, λέγοντας: «Μη φοβάστε εκείνους που σκοτώνουν το σώμα;» «Το πλήθος λοιπόν που στεκόταν εκεί και άκουσε, έλεγε ότι έγινε βροντή. Άλλοι έλεγαν: Άγγελος του μίλησε. Αποκρίθηκε ο Ιησούς και είπε: Δεν έγινε για μένα αυτή η φωνή, αλλά για σας. Τώρα είναι η κρίση τούτου του κόσμου, τώρα ο άρχοντας τούτου του κόσμου θα εκβληθεί έξω. Και εγώ, αν υψωθώ από τη γη, θα ελκύσω τους πάντες προς τον εαυτό μου. Αυτό δε το έλεγε, υποδηλώνοντας με ποιον θάνατο επρόκειτο να πεθάνει.» Επειδή οι περισσότεροι είχαν πιο παχυλή διάνοια και ήταν πιο αμαθείς, νόμισαν ότι η φωνή ήταν βροντή, μολονότι ήταν ευδιάκριτη και ξεκάθαρη. Διότι γρήγορα ξέχασαν τα λόγια της φωνής, συγκρατώντας μόνο τον ήχο της.

Ο δε Ιησούς είπε: «Δεν έγινε για μένα αυτή η φωνή, αλλά για σας». Διότι εγώ δεν είχα ανάγκη να μάθω ότι ο Πατέρας δόξασε και θα δοξάσει και πάλι το όνομά του· εσείς όμως είχατε ανάγκη να μάθετε ότι δεν είμαι αντίθεος, αλλά ενεργώ προς δόξα του ονόματος του Θεού. Διότι, εάν μέσω εμού πρόκειται να δοξαστεί το όνομα του Θεού, πώς είμαι αντίθεος; «Για σας λοιπόν έγινε η φωνή», ώστε να γνωρίσετε ότι υπάρχω προς δόξαν του Θεού. Και αν δεν μπορείτε να το γνωρίσετε, ρωτήστε τουλάχιστον για να μάθετε αυτό που αγνοείτε. Το δε, «Τώρα είναι η κρίση του κόσμου τούτου», φαίνεται μεν να είναι ανακόλουθο με τα προηγούμενα. Διότι ποια λογική ακολουθία έχει αυτό προς το, «Δόξασα, και πάλι θα δοξάσω;» Και όμως είναι απολύτως ακόλουθο. Επειδή δηλαδή ο Πατέρας είπε από ψηλά ότι «Θα δοξάσω», ο Κύριος μας δείχνει τον τρόπο της δόξας. Και ποιος είναι αυτός; Το να εκδιωχθεί έξω ο κοσμοκράτορας και να νικηθεί, και να κριθεί ο κόσμος, δηλαδή να αποδοθεί δικαιοσύνη. Αυτό δε που λέει, είναι το εξής: