Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ 12:31

Αυτός δε είναι ο Χριστός και ο βασιλεύς, και ο υιός του βασιλέως. Για να κρίνει τον λαό σου με δικαιοσύνη. Αυτή είναι η αιτία της ενανθρωπήσεως, το να κρίνει την εις βάρος μας πλεονεξία του Σατανά· γι' αυτό και όταν επρόκειτο να σταυρωθεί, έλεγε: Τώρα είναι η κρίση του κόσμου τούτου· ο άρχων του κόσμου τούτου θα εκβληθεί έξω.

«Έως πότε θα κρίνετε με αδικία;» Φέρνει στο φως την αδικία που διαπράττεται από αυτούς εις βάρος του λαού. «Ας κλονιστούν όλα τα θεμέλια της γης». Ως «θεμέλια της γης» ονομάζει τους άρχοντες του αιώνα τούτου, οι οποίοι, πριν ακόμη από τον λαό των Ιουδαίων, τιμωρήθηκαν, καθώς αποβλήθηκαν από την τυραννία που ασκούσαν εναντίον μας διαμέσου του λογίου που ειπώθηκε σε εμάς: «Τώρα ο άρχων του κόσμου τούτου θα εκβληθεί έξω». Διότι κλονίστηκαν από τη θέση που κατείχαν άλλοτε. Επειδή, λοιπόν, πρώτοι αυτοί καταργήθηκαν δια του σταυρού Του, και έπειτα έλαβε χώρα η αποβολή του Ισραήλ μετά το κήρυγμα του Ευαγγελίου σε όλα τα έθνη, πρόσθεσε: «Εγώ είπα: Θεοί είστε. Εσείς όμως πεθαίνετε σαν άνθρωποι και πέφτετε όπως ένας από τους άρχοντες».

Ο Κύριος θα ανταποδώσει υπέρ εμού. Διότι, αφού έκρινε την εναντίον μας αδικία, εξέβαλε τον άρχοντα του κόσμου.

Επειδή όμως η υπερηφάνεια ξεπερνά, τρόπον τινά, τα ανθρώπινα μέτρα, κάποιοι θεώρησαν ότι τα λόγια αυτά ταιριάζουν στον αληθινά υπερήφανο, σε εκείνον που επαναστάτησε κατά του Παντοκράτορος, στον ανυπότακτο και αποστάτη, ο οποίος συμπαρέσυρε στην αποστασία της δικής του κακίας και τα πονηρά πνεύματα που τον ακολούθησαν. Διότι εκείνος θεωρεί ότι είναι και μεγάλος νους και φαντάζεται ότι κατοπτεύει τα υψηλά και απειλεί να υποτάξει στην εξουσία του ολόκληρη την οικουμένη· αυτός, μάλιστα, όταν ο Κύριος τον ρώτησε από πού έρχεται, δεν δίστασε να απαντήσει: «Αφού περιήλθα τη γη κάτω από τον ήλιο και περπάτησα τα υπό τον ουρανό, παρίσταμαι». Αυτός τόλμησε να δείξει ακόμη και στον Κύριο όλης της κτίσεως τα βασίλεια της γης και να του πει ότι όλα αυτά του ανήκουν: «Τώρα, λοιπόν, εάν πέσεις και με προσκυνήσεις, σε εσένα θα τα δώσω». Ίσως, επομένως, ο λόγος να υπονοεί με τον βασιλιά των Ασσυρίων, τον άρχοντα τούτου του αιώνος· διότι και ο Κύριος τον ονομάζει άρχοντα αυτού του αιώνος, λέγοντας: «Τώρα ο άρχων τούτου του κόσμου θα εκβληθεί έξω». Και λίγο αργότερα: «Δεν θα μιλήσω πλέον πολλά μαζί σας· διότι έρχεται ο άρχων του κόσμου, και σε εμένα δεν έχει τίποτα δικό του».

Γι' αυτόν τον λόγο ονομάζεται και άρχοντας του κόσμου, επειδή η εξουσία του είναι περίγεια. Και έτσι λέει ο Κύριος: «Τώρα είναι η κρίση του κόσμου τούτου, τώρα ο άρχοντας του κόσμου τούτου θα εκβληθεί έξω». Και πάλι: «Έρχεται ο άρχοντας του κόσμου τούτου, και σε εμένα δεν θα βρει τίποτα».

Πλην όμως μαρτυρείται ότι, αν και άκουσαν φωνή σαν από τον ουρανό, καθόλου λιγότερο δεν επέμειναν στη δική τους ασέβεια. <Τώρα είναι η κρίση του κόσμου τούτου· τώρα ο άρχοντας του κόσμου τούτου θα εκβληθεί έξω.> Αυτός ο τριπόθητος καιρός της παρουσίας του Σωτήρος αποδείκνυε ότι η κρίση και η δίκη για τα έθνη ήταν ήδη παρούσα. Διότι επρόκειτο να απαλλαγούν από την πλεονεξία του διαβόλου, καθώς ο όσιος και δίκαιος Κριτής τους απένειμε δικαιότατο έλεος. Διότι δεν νομίζω ότι πρέπει να θεωρούμε πως τώρα κατακρίνεται ο κόσμος, όταν έφτασε ο καιρός της δικαίωσής του· αλλά για τον κόσμο θα υπάρξει κρίση, δηλαδή απόδοση δικαιοσύνης. Ενώ ο άρχοντας του κόσμου τούτου θα εκβληθεί έξω· θα υπάρξει, λέει, κρίση εναντίον εκείνου που αδίκησε τον κόσμο, και όχι εναντίον του κόσμου που υπέμεινε την αδικία. Διότι, όπως είπε και ο ίδιος ο Χριστός, «Δεν απέστειλε ο Θεός τον Υιό για να κρίνει τον κόσμο, αλλά για να σώσει τον κόσμο». Επομένως, το αποτέλεσμα της παρούσας κρίσης, λέει, θα είναι να εκβληθεί έξω ο άρχοντας του κόσμου τούτου. Να εκβληθεί όμως από πού; Είναι προφανές ότι από την εξουσία που απέκτησε με τη βία και από τη βασιλεία που σε καμία περίπτωση δεν του ανήκε.

Διότι, αν και οι ενέργειες εναντίον Του επιδιώκονταν μέσω ανθρώπων, ωστόσο ο διάβολος τους χρησιμοποιούσε ως όργανα και υπηρέτες της ενυπάρχουσας σε αυτόν κακίας, και ο ίδιος, περισσότερο από οποιονδήποτε άλλον, ήταν εκείνος που ζητούσε να βρει σε Αυτόν κάποιο σφάλμα. Επομένως, είναι αληθές ότι ο διάβολος δεν είχε τίποτα δικό του μέσα Του, τον οποίο (διάβολο) και ονόμασε προς το παρόν άρχοντα του κόσμου, όχι επειδή είναι πράγματι δεσπότης, αλλά επειδή, σαν κάποιος από τους αλιτήριους βαρβάρους, με τον νόμο της πλεονεξίας κυριάρχησε σε εκείνους που με κανέναν τρόπο δεν του ανήκουν. Διότι, υπέταξε στον εαυτό του τον άνθρωπο μέσω της αμαρτίας, και, απομακρύνοντάς τους από τον Θεό σαν ένα ποίμνιο χωρίς επιστάτη, εξουσίαζε όσα του ήταν ξένα. Γι' αυτόν τον λόγο, λοιπόν, έχει δικαίως εκβληθεί από την εξουσία που είχε αποκτήσει με αυτόν τον τρόπο. Διότι εβασίλευσε εφ' ημών ο Χριστός, γι' αυτό λέγει: «Τώρα ο άρχων του κόσμου τούτου θα εκβληθεί έξω, και εγώ, εάν υψωθώ από τη γη, θα τους ελκύσω όλους προς τον εαυτό μου.» <Εγείρεσθε, άγωμεν εντεύθεν.> Η κοινή στους πολλούς και τετριμμένη ερμηνεία του προκειμένου χωρίου μάς δίνει να εννοήσουμε το εξής: ότι, επειδή είχε ήδη φτάσει ο καιρός της παραφροσύνης των Ιουδαίων, ο οποίος σχεδόν έδειχνε πλέον στημένο τον τίμιο σταυρό του Σωτήρος, ο Ίδιος βιαζόταν να μεταβεί μαζί με τους αγίους μαθητές σε εκείνους τους τόπους όπου επρόκειτο να Τον βρει και να Τον συλλάβει η σπείρα των υπηρετών. Και αυτό το νόημα είναι μεν πιθανό· όμως, είναι επόμενο να θέλει να υποδηλώσει και κάτι άλλο, πνευματικό δηλαδή και κεκρυμμένο.

Jo 12, 31. Έχοντας γίνει άφθαρτοι οι άνθρωποι, έτσι αναζητούν δόξα στον Θεό ως αναμάρτητοι. Πώς πρέπει να εννοήσουμε το λεχθέν; Και έτσι, ως προς τον νου τους, έχουν γίνει και ξένοι προς τα πάθη, προσηλωμένοι μόνο στα αγαθά; Επειδή όμως αλώθηκε όλος ο κόσμος και υποτάχθηκε στον ζυγό της δουλείας, λατρεύοντας την κτίση, και εξουσιάστηκε τυραννούμενος από τον σατανά με τις πλεονεξίες των παθών, ο Θεός εισήγαγε τον νόμο μέσω των αγίων ανδρών, κάνοντας να λάμψει σε εμάς λίγο το φως της θεογνωσίας. Επειδή όμως οι περισσότεροι, όντες δύστροποι στο να ακούσουν, δεν πείθονταν εξαιτίας της πλάνης που τους κατείχε, δεν είχαμε ανάγκη μόνο από τη συμβουλή των αγίων, αλλά και από την άνωθεν ευμένεια και χάρη, η οποία εύκολα μας μεταθέτει προς το καλύτερο. Οι άγιοι ηγούνταν υπέρ των εθνών και των ειδωλολατρών, για όσους αδικήθηκαν από τον διάβολο και αποπλανήθηκαν από την ευθεία οδό σαν από καταναγκασμό. Διότι τότε εκείνος ήταν δυνατός και δυσκαταγώνιστος σε όσους αντιστέκονταν, ώστε να ελευθερωθούν με την κρίση του Θεού· διότι, ως δίκαιος, ο Θεός οφείλει να ελεήσει και αυτούς ως ασθενείς και συντετριμμένους από την αφόρητη πλεονεξία, και να τιμωρήσει εκείνον που επιτέθηκε με ωμότητα στους πιο αδύναμους. Ο Χριστός λοιπόν, φανερωθείς ως η δικαιοσύνη του Θεού και Πατρός, μας οδήγησε στο φως της θεογνωσίας, δικαιώνοντάς μας μέσω της πίστεως.

«Θα ξεπλύνει», λέει, «ο Κύριος τον ρύπο των υιών και των θυγατέρων της Σιών, και θα καθαρίσει το αίμα από το μέσο τους, με πνεύμα κρίσεως και με πνεύμα καύσεως.» Διότι, βεβαίως, είχαν αμαρτήσει αναντίρρητα· όμως η χάρις δια του Χριστού δικαίωνε τους πάντες, και ακόμη και σε αυτούς που είχαν διαπράξει φόνο χάριζε την αμνηστία. Γι' αυτό άλλωστε και ο θεσπέσιος Πέτρος προσφωνούσε τα πλήθη των Ιουδαίων λέγοντας, άλλοτε μεν ότι «Εσείς αρνηθήκατε τον Άγιο και Δίκαιο, και ζητήσατε να σας χαριστεί ένας άνδρας φονιάς.» Και άλλοτε πάλι: «Και τώρα, αδελφοί, γνωρίζω ότι πράξατε από άγνοια, όπως ακριβώς και οι άρχοντές σας. Μετανοήστε, λοιπόν, και ας βαπτιστεί ο καθένας σας στο όνομα του Κυρίου Ιησού, και θα λάβετε τη δωρεά του Αγίου Πνεύματος· διότι για εσάς είναι οι υποσχέσεις και για τα τέκνα σας.» Εκείνος, λοιπόν, λέει, ο Δημιουργός και Κύριος των πάντων, που είναι πλούσιος σε έλεος, που νικά με την πραότητά του τις ανθρώπινες μικροψυχίες· που δεν επιθυμεί τον θάνατο αυτού που πεθαίνει, παρά μόνο να επιστρέψει από την πονηρή του οδό και να ζήσει, θα ξεπλύνει τον ρύπο όσων αμάρτησαν, και θα καθαρίσει το αίμα από το μέσο τους με πνεύμα κρίσεως και με πνεύμα καύσεως. Και πνεύμα κρίσεως ονομάζουμε την απόφαση που εκδόθηκε για εμάς από τον Θεό με ορθή κρίση, δηλαδή με δικαιοσύνη. Διότι έτσι κάπου λέει ο Σωτήρας: «Τώρα είναι η κρίση του κόσμου τούτου.»

Επειδή όμως είναι συνήθεια της θεόπνευστης Γραφής, μέσα από τα όσα συντελούνται γρήγορα και ιστορικά να φανερώνει μερικές φορές τα μυστήρια, και να αναπλάθει εικόνες κρυμμένων εννοιών, λέμε ότι έχει τυραννήσει εμάς ο εφευρέτης της αμαρτίας, και στους λαούς του Σωτήρα τους αγιασμένους, δηλαδή μέσω του Πνεύματος, και καθαρισμένους μέσω της πίστης, επιτίθετο με τρόπο φοβερό και σκληρό, και πολεμούσε εναντίον της Εκκλησίας του Θεού, εξαπολύοντας εναντίον της την ανοσιότατη φάλαγγα των πνευμάτων που βρίσκονταν υπό την εξουσία του. Και ίσως μάλιστα νόμισε ότι μπορούσε να την ανατρέψει, και μάλιστα εντελώς άκοπα, την αληθινά σεπτή και αγία πόλη του Θεού, τη νοητή Ιερουσαλήμ, αλλά πιάστηκε να συλλογίζεται πράγματα που ήταν εντελώς αδύνατα. Διότι δεν ήταν δυνατόν να έχει τη δύναμη να εκπολιορκήσει την αγία πόλη, και να υπερισχύσει μιας τόσο πανίσχυρης δεξιάς. Διότι ποιος θα αντισταθεί στον Παντοδύναμο Θεό; Καταστράφηκε λοιπόν μαζί με τους δικούς του υπασπιστές, και εκδιώχθηκε μακριά από το ποίμνιο των ευσεβών, αυτός που επιτίθετο σαν ανήμερο θηρίο. Και αποβλήθηκε από την τυραννία του εναντίον μας. Και αυτό μας το δίδαξε ο Σωτήρας λέγοντας: «Τώρα είναι η κρίση του κόσμου τούτου, τώρα ο άρχοντας του κόσμου τούτου θα εκβληθεί έξω. Και εγώ, εάν υψωθώ από τη γη, θα ελκύσω τους πάντες προς τον εαυτό μου.»

Έτσι κάπου και ο ίδιος ο Σωτήρας λέει: «Τώρα είναι η κρίση αυτού του κόσμου. Τώρα ο άρχοντας αυτού του κόσμου θα εκβληθεί έξω. Και εγώ, εάν υψωθώ, θα ελκύσω τους πάντες προς τον εαυτό μου». Βλέπεις ότι δίκασε τον κόσμο, και έχει εκδιώξει τον Σατανά που παλαιότερα τον τυραννούσε, και είλκυσε τους πάντες προς τον εαυτό του.

Το ότι, βέβαια, αφού η τυραννία του διαβόλου εξαλείφθηκε εντελώς, βασίλευσε ο Χριστός, θα μας το διδάξει ο ίδιος λέγοντας, όταν προσέφερε τον εαυτό Του στον Θεό και Πατέρα ως αντίλυτρο για τη ζωή όλων, υπομένοντας για χάρη μας τον τίμιο σταυρό: «Τώρα είναι η κρίση αυτού του κόσμου, τώρα ο άρχοντας αυτού του κόσμου θα εκβληθεί έξω· κι εγώ, εάν υψωθώ από τη γη, θα ελκύσω τους πάντες προς τον εαυτό μου.» Επομένως, υπέταξε στα δικά Του σκήπτρα τους ανθρώπους σε όλη τη γη, αφού προηγουμένως εξέβαλε τον άρχοντα τούτου του αιώνα. Ο δε όρος της εκβολής φαίνεται να υποδηλώνει την ανατροπή της καταδυνάστευσής του πάνω σε όλους.

Επειδή δε ο μονογενής Λόγος του Θεού έγινε άνθρωπος, ανέλαβε την κρίση μας, δίκασε ανάμεσα σε εμάς και στον Σατανά που μας είχε καταδυναστεύσει, και καταδίκασε μεν εκείνον σε όλεθρο, απομακρύνοντάς τον από τη γη ως ολετήρα και ανθρωποκτόνο, έσωσε δε έτσι τους απολωλότες, δηλαδή εμάς. Αυτό διδάσκοντας λέει: Τώρα είναι η κρίση του κόσμου τούτου· τώρα ο άρχοντας του κόσμου τούτου θα εκβληθεί έξω.

Είπε λοιπόν: «Αυτός είναι ο Υιός μου ο αγαπητός, στον οποίο ευαρεστήθηκα.» Το ότι δε έχει χριστεί κατά την ανθρώπινη φύση του και λέγεται ότι έχει μεθέξει του Αγίου Πνεύματος, αν και ο ίδιος δίνει το Πνεύμα και αγιάζει την κτίση, το διασαφηνίζει λέγοντας: Έδωσα το Πνεύμα μου σε αυτόν. Διότι, όταν βαπτίστηκε, λέει, το Πνεύμα κατήλθε από τους ουρανούς με μορφή περιστεράς και έμεινε πάνω του. Εάν δε την ώρα του βαπτίσματος δέχεται το Πνεύμα σύμφωνα με το μέτρο της ανθρωπότητας, θα ίσχυε και αυτό μαζί με τα άλλα. Διότι δεν αγιαζόταν λαμβάνοντας το Πνεύμα ως Θεός, αφού ο ίδιος, όπως είπα, είναι αυτός που αγιάζει, αλλά κατά το ότι εμφανίστηκε ως άνθρωπος κατ' οικονομίαν. Έχει χριστεί λοιπόν, ώστε να φέρει κρίση στα έθνη. Και με τη λέξη κρίση εννοεί εδώ τη δίκαιη κρίση. Διότι τα δικαίωσε, κατακρίνοντας τον πλεονέκτη Σατανά. Και αυτό μας το δίδαξε ο ίδιος λέγοντας: «Τώρα είναι η κρίση αυτού του κόσμου.»

«Τώρα ο άρχοντας αυτού του κόσμου θα εκβληθεί έξω. Και εγώ, εάν υψωθώ από τη γη, θα ελκύσω τα πάντα προς τον εαυτό μου.» Διότι καταδίκασε σε όλεθρο εκείνον που είχε καταδυναστεύσει, όπως είπα, την οικουμένη, ενώ με όσια κρίση έσωσε τους εξαπατημένους. «Αλλά δεν θα κραυγάσει», λέει, «ούτε θα υψώσει φωνή, ούτε θα ακουστεί έξω η φωνή του». Διότι ο Σωτήρας και Κύριος των πάντων ήλθε με πολλή πραότητα και χωρίς έπαρση, και εντελώς αθόρυβα, χωρίς να αδικήσει κανέναν· αλλά με σιγή και ηρεμία, ώστε να μην συντρίψει το τσακισμένο καλάμι, ούτε να σβήσει το λινάρι που σιγοκαίει, δηλαδή, να μην ποδοπατήσει εκείνους που είναι εξαιρετικά αδύναμοι και συνηθισμένοι να υφίστανται πολύ εύκολα τη βλάβη. Τι λοιπόν θα πράξει, και τι θα κατορθώσει στα έθνη; «Στην αλήθεια θα εξάγει κρίση». Με αυτά φαίνεται ότι εννοεί τον νόμο. Διότι έχει γραφτεί για τον Ισραήλ, και για τον Θεό που κρατεί τα πάντα, ότι «εκεί του έδωσε διατάγματα και κρίση»· και πάλι, «Κρίση και δικαιοσύνη στον Ιακώβ εσύ έπραξες». Επομένως, την κρίση, δηλαδή τον νόμο που υπήρχε μέσα σε σκιές και τύπους, θα την εξάγει στην αλήθεια των ευαγγελικών θεσπισμάτων, μέσω των οποίων ανέδειξε την οδό του αρεστού σε αυτόν τρόπου ζωής, και μετέβαλε τη λατρεία που γινόταν σύμφωνα με το γράμμα του νόμου στην αλήθεια. Και συμπεριφέρθηκαν υβριστικά εναντίον του οι άθλιοι Ιουδαίοι, τολμώντας να του προκαλέσουν πόνο με τον θάνατο της σάρκας.

Υπέμεινα σαν την επίτοκο. Παρατήρησε λοιπόν πόση φειδώ έδειχνε για αυτούς που βρίσκονταν στη γη ο Θεός των όλων· μολονότι, όπως λέει ο Ψαλμωδός, κανείς δεν έπραττε την αγαθότητα· αφού όλοι είχαν παρεκκλίνει, μέχρι και ο τελευταίος, και είχαν αχρειωθεί ολοκληρωτικά, σχεδόν. Και ενώ ένιωθε ωδίνες για αυτό, και αν μπορούσε να ανεχθεί και να είναι δεκτικός λύπης, θα είχε πάθει και αυτό για εμάς, φύλαξε, όπως είπα, τις βοήθειες για τον κατάλληλο καιρό. <Θα εκστήσω, και μαζί θα ξηράνω, και θα μετατρέψω ποταμούς σε νησιά, και θα ξηράνω έλη.> Είναι αναγκαίο να εξετάσουμε τι θα μπορούσε να σημαίνει το «Εκστήσω» σε αυτά τα λόγια. Διότι ή λέει εκείνο, ότι δηλαδή «Θα εκδιώξω αυτούς που τώρα κυριαρχούν πάνω στη γη, και θα τους κάνω να βρεθούν έξω από την εξουσία που έχουν αποκτήσει επί πάντων», σύμφωνα τουλάχιστον με αυτό που έχει ειπωθεί από τον Χριστό: «Τώρα ο άρχοντας αυτού του κόσμου θα εκβληθεί έξω»· ή το «Εκστήσω» θα το κατανοήσεις αντί του, «Θα κάνω να θαυμάσουν όσοι βλέπουν τα κατορθώματα, και τους τρόπους της οικονομίας μου, και την υπερβολή της ανέκφραστης δύναμής μου»· όπως ακριβώς και ο προφήτης Αββακούμ έμενε έκπληκτος με αυτά τα ίδια λέγοντας: «Κύριε, άκουσα το άγγελμά σου, και φοβήθηκα· κατενόησα τα έργα σου, και εξέστην (έμεινα έκθαμβος)». Ή, αν κάποιος νομίζει, μπορεί να κατανοήσει το «Εκστήσω» και με άλλον τρόπο.

Ψάλλει, λοιπόν, και ο θεσπέσιος Δαβίδ εκ μέρους των λυτρωμένων, και λέγει: «Θα σε δοξολογήσω, Κύριε, με όλη μου την καρδιά, θα διηγηθώ όλα τα θαυμάσιά σου. Θα ευφρανθώ και θα αγαλλιάσω σε σένα. Θα ψάλω στο όνομά σου, Ύψιστε, διότι εκδίκασες την υπόθεσή μου και το δίκιο μου. Κάθισες στον θρόνο, εσύ που κρίνεις με δικαιοσύνη· επέπληξες τα έθνη, και καταστράφηκε ο ασεβής· το όνομά του το εξάλειψας στον αιώνα και στον αιώνα του αιώνος.» Μάλιστα και κάπου αλλού πάλι λέγει για αυτόν τα εξής: «Θα αναζητηθεί η αμαρτία του, και δεν πρόκειται να βρεθεί εξαιτίας του.» Είπε δε και ο ίδιος ο Σωτήρας: «Τώρα είναι η κρίση αυτού του κόσμου, τώρα ο άρχοντας αυτού του κόσμου θα εκδιωχθεί έξω.» Είναι καιρός λοιπόν ανταπόδοσης, και με αυτόν τον τρόπο με τον οποίο έλαμψε στον κόσμο ο Χριστός· και λέγει ότι έχει έλθει, ώστε να παρηγορήσει όλους όσους πενθούν για τη Σιών, να τους δώσει δόξα αντί για στάχτη, και έλαιο ευφροσύνης, και ένδυμα δόξας αντί για πνεύμα ακηδίας. Διότι έχουν υπάρξει κατά καιρούς μεταξύ των Ιουδαίων άνδρες άγιοι, και νομομαθείς, και ερευνητές των προφητικών κηρυγμάτων, και βαθιοί γνώστες.

Όταν λοιπόν ρωτούσαν οι άγγελοι, ή ίσως και όταν έλεγαν μεταξύ τους το «Ποιος είναι αυτός;», αποκρίνεται και λέει: «Εγώ λαλώ δικαιοσύνη, και κρίση σωτηρίου». Και ονομάζει δικαιοσύνη, είτε το ευαγγελικό και θεσπέσιο κήρυγμα, είτε ότι κάθε λόγος του Θεού είναι δίκαιος. Ως κρίση δε σωτηρίου ίσως ονομάζει την κρίση που αφορά εμάς, διότι δίκασε την υπ' ουρανόν οικουμένη, και τον Σατανά που την αδίκησε, και έσωσε αυτούς που ήταν καταβεβαρημένοι από τις αφόρητες πλεονεξίες. Εξέβαλε δε από την εξουσία πάνω τους τον αποστάτη και αλλότριο. Διότι είπε τώρα ότι «Τώρα είναι η κρίση του κόσμου τούτου. Τώρα ο άρχοντας του κόσμου τούτου θα εκβληθεί έξω, και εγώ εάν υψωθώ από τη γη, θα ελκύσω τους πάντες προς τον εαυτό μου». Όταν ο Χριστός είπε αυτά, πάλι ξαναρωτούν και λένε: «Γιατί είναι ερυθρά τα ιμάτιά σου, και τα ενδύματά σου σαν από πατητήρι γεμάτο που έχει καταπατηθεί;» Εδώ θυμήσου τον πατριάρχη Ιακώβ που λέει το: «Θα πλύνει με κρασί τη στολή του, και με αίμα σταφυλιού το ένδυμά του». Διότι τα ενδύματα φαίνονταν βαμμένα κόκκινα από το αίμα, και σαν να είχαν πάρει ερυθρό χρώμα από το κρασί. Έπειτα πάλι αμέσως ο Σωτήρας λέει: «Και από τα έθνη δεν υπάρχει κανείς άνδρας μαζί μου»· συνεχίζει τον λόγο και προσθέτει κατόπιν και αυτά: «Διότι εγώ, είπε, λαλώ δικαιοσύνη, και κρίση σωτηρίου, και από τα έθνη δεν υπάρχει κανείς άνδρας μαζί μου».

Επομένως, εμείς οι άθλιοι έχουμε αδικηθεί κατάφορα, καθώς ο σατανάς μας κατασπάρασσε σαν άγριο θηρίο και μας παρέσυρε στην πλάνη, ρίχνοντάς μας κατά την αρέσκειά του στους βόθρους της αμαρτίας, χωρίς να έχουμε καμία απολύτως δύναμη να υπερασπιστούμε τους εαυτούς μας. Διότι το θηρίο αυτό είναι πράγματι πάρα πολύ σκληρό, βιαιότατο και ανθρωποκτόνο. Επειδή, λοιπόν, σε τέτοιο σημείο ταλαιπωρίας κατήντησαν τα ανθρώπινα, οι μακάριοι προφήτες έκαναν συχνές ικεσίες προς Αυτόν που είχε τη δύναμη να βοηθήσει, και, φορώντας σχεδόν το κοινό προσωπείο της ανθρωπότητας, παρακαλούσαν τον Υιό να έλθει από τους ουρανούς ως συμπαραστάτης και βοηθός. Έλεγε, λοιπόν, ο θεσπέσιος Δαβίδ: «Ανάστα, ο Θεός, κρίνον την γην» και πάλι: «Ο Θεός, εν τω ονόματί σου σώσον με, και εν τη δυνάμει σου κρινείς με». Έκρινε, λοιπόν, με δικαιοσύνη ο Θεός, και έσωσε αυτούς που είχαν αδικηθεί, ενώ απομάκρυνε τον μιαιφόνο και αλιτήριο σατανά, απέκρουσε την εις βάρος μας πλεονεξία του, και κατέλυσε την αλαζονική και φοβερή εξουσία των δαιμόνων. Και αυτό το μυστήριο ο Ίδιος μας το αποσαφήνισε, όταν επρόκειτο να υπομείνει τον σταυρό για τη ζωή όλων: «Νυν κρίσις εστί του κόσμου τούτου, νυν ο άρχων του κόσμου τούτου εκβληθήσεται έξω· καγώ εάν υψωθώ εκ της γης, πάντας ελκύσω προς εμαυτόν». Και βέβαια δεν λέμε ότι εννοούσε πως θα γίνει από Αυτόν η κρίση αυτού του κόσμου κατά τον καιρό της επίγειας παρουσίας Του.

Φαίνεται δε ότι ο προφητικός λόγος μάς υποδηλώνει και κάποιο άλλο λεπτό και κρυμμένο μυστήριο. Διότι διηγείται με ποιον τρόπο θα γίνονταν δεκτοί οι προερχόμενοι από τα έθνη, και, εγκαταλείποντας εκείνη την παλαιά πλάνη, θα βαδίσουν πλέον προς το όρος του Κυρίου, δηλαδή την Εκκλησία. Διότι λέει ότι από την άνω Σιών και την νοητή Ιερουσαλήμ θα εξέλθει νόμος και λόγος Κυρίου. Επειδή κατήλθε σε εμάς από τους ουρανούς ο Λόγος του Θεού, ο οποίος έγινε για εμάς και νόμος και νομοθέτης, και αυτός θα κρίνει ανάμεσα σε πολλούς λαούς, και θα ελέγξει ισχυρά έθνη έως σε γη μακρινή. Και τι θα ήθελε να δηλώσει το «θα κρίνει» και «θα ελέγξει», θα το πω σύμφωνα με αυτό που έρχεται στον νου μου. Ο σατανάς είχε επιβάλει την τυραννία του στους πάντες, και μαζί με τις πονηρές δυνάμεις που τον ακολουθούσαν, εκστράτευε εναντίον της οικουμένης, και, επιβάλλοντας σε όλους τον ζυγό της πλεονεξίας του, απομάκρυνε από τον Θεό το ανθρώπινο γένος πάνω στη γη. Αλλά «Θεός Κύριος επέφανεν ημίν», σύμφωνα με το γεγραμμένο. Εμφανίστηκε λοιπόν πάνω στη γη ο αγαθός ποιμένας, και απάλλαξε από την δική του πλεονεξία τους πλανημένους, καταδίκασε δε αυτούς που πλάνησαν, και ήλεγξε αυτούς που αδίκησαν, δηλαδή «τις αρχές, τις εξουσίες, τους κοσμοκράτορες του αιώνος τούτου, τα πνευματικά της πονηρίας στα επουράνια». Και αυτό μας το καθιστά σαφές ο ίδιος ο Χριστός λέγοντας: «Τώρα είναι η κρίση του κόσμου τούτου, τώρα ο άρχοντας του κόσμου τούτου θα εκβληθεί έξω».

Το κέρας είναι δηλωτικό δυνάμεως, όταν λέγεται για τον Θεό και Πατέρα που ανέδειξε σε εμάς τον Υιό: «ανέγειρε κέρας σωτηρίας για εμάς», και πάλι: «Το κέρας αυτού θα υψωθεί εν δόξη». Και είναι ένδοξα όλα όσα έχουν παραδόξως κατορθωθεί με τη δύναμη του Χριστού. Έφτασε, λοιπόν, ο Μονογενής με τη δική μας μορφή, και καθόσον αφορά τη σάρκα και την ανθρωπότητα, υπομένοντας την όψη της δικής μας ασθένειας· πλην όμως κρατώντας στα χέρια Του ως Θεός όλα τα κέρατα, δηλαδή όλες τις βασιλείες, απέναντι σε κάθε δύναμη των αντίθετων ενεργειών. Και όταν λέμε στα χέρια, εννοούμε στην εξουσία. Γι' αυτό άλλωστε έχουμε διδαχθεί να λέμε στον Θεό στις προσευχές: «Στα χέρια σου βρίσκονται οι κλήροι μου». Και για το ότι έχει υποταχθεί στον Χριστό κάθε διαβολική δύναμη, και τα ονομαζόμενα κέρατα, δηλαδή οι τυραννίες των ακαθάρτων πνευμάτων σε πόλεις και χώρες —διότι είχαν διαμοιράσει μεταξύ τους ολόκληρη τη γη— πώς θα μπορούσε κάποιος να αμφιβάλλει; Διότι, τα μεν τα εξεδίωκε με εξουσία από τους ανθρώπους, τα δε Τον πλησίαζαν «και Τον παρακαλούσαν να μην τους διατάξει να απέλθουν στην άβυσσο». Διότι έτσι έχει γραφτεί από τους αγίους Ευαγγελιστές. Όσο για το ότι από την εναντίον μας τυραννία απομάκρυνε και τον ίδιο τον επιστάτη των ακαθάρτων πνευμάτων, δηλαδή τον σατανά, θα το κατανοήσουμε χωρίς κόπο, καθώς ο ίδιος ο Χριστός λέει: «Τώρα είναι η κρίση αυτού του κόσμου· τώρα ο άρχοντας του κόσμου θα εκβληθεί έξω».

Αυτοί κατηύθυναν ως στρατηγοί τις μανίες των Ιουδαίων, καθιστώντας όργανό τους τον πιο κλέφτη μαθητή· παγιδεύτηκαν όμως οι ίδιοι περισσότερο, παρά εκείνος που υπέμεινε την επιβουλή τους. Διότι εξαγόρασε με το ίδιο του το αίμα την υφήλιο, και την ελευθέρωσε από τη σκαιότητα του διαβόλου. Γι' αυτό, καθώς επρόκειτο να υπομείνει τον σωτήριο για τον κόσμο σταυρό, έλεγε: «Τώρα είναι η κρίση του κόσμου τούτου, τώρα ο άρχοντας του κόσμου τούτου θα εκβληθεί έξω». Και, «Εάν υψωθώ από τη γη, θα ελκύσω τους πάντες προς εμένα». Και οι διώκτες έπαθαν αυτά ακριβώς που ετοίμασαν για τους πολλούς. <Στα έργα των χεριών του.> (A f. 67, C f. 18) Κατά πνευματική αναγωγή δε, αφού έγινε ορθή κρίση και επιβλήθηκε τιμωρία σε όσους αμάρτησαν ανόσια, ο Κύριος αναγνωρίζεται από όσους πίστεψαν σε αυτόν, ότι είναι δίκαιος, όσιος και δυνατός· διότι στα έργα των χεριών του συνελήφθη ο αμαρτωλός. Αυτό πρέπει να νοηθεί με δύο τρόπους: είτε διότι ο αμαρτωλός, έχοντας πέσει στα χέρια του Θεού σαν σε κάποια παγίδα, υφίσταται την τιμωρία για την ασέβειά του, είτε διότι, έχοντας περιπλακεί στα έργα των δικών του χεριών, θα συλληφθεί· διότι όποιος σκάβει λάκκο για τον πλησίον, θα πέσει μέσα σε αυτόν. Και είναι αληθινά δίκαιη κρίση, το να παγιδεύονται στον ίδιο τον θάνατο εκείνοι που τον προετοίμασαν για τον άνθρωπο, καθώς ο Θεός στρέφει την απάτη εναντίον εκείνου που τη μηχανεύεται.

Ποια άλλη θα μπορούσε να νοηθεί από εμάς ως η δεξιά του Θεού και Πατρός, παρά ο μονογενής Λόγος του Θεού που φανερώθηκε αληθινά από αυτόν; Αυτή η μεγάλη, υπερφυής και ανώτερη από όλα δεξιά του Πατρός, με δίκαιη απόφαση, έδιωξε μεν τον αλιτήριο Σατανά από αυτούς πάνω στη... που παλαιότερα κρατούνταν και είχαν πέσει κάτω από την εξουσία του. Διότι δικαίωσε μέσω της πίστεως, και αφού τους ελευθέρωσε από τις αρχαίες κατηγορίες, τους προσέφερε άγιους και άμωμους στον Θεό και Πατέρα. Αυτό θα το βεβαιώσει και ο ίδιος ο Υιός λέγοντας τα εξής: «Τώρα είναι η κρίση του κόσμου τούτου· τώρα ο άρχοντας του κόσμου τούτου θα εκβληθεί έξω. Και εγώ, εάν υψωθώ, θα τους ελκύσω όλους προς τον εαυτό μου.» Επομένως, για την οσιότητα και τη δικαιοσύνη της θαυμάστηκε βαθύτατα από όλα τα έθνη η αξιοθαύμαστη δεξιά του Θεού και Πατρός, καθώς υπερασπίστηκε τους αδικημένους, ανόρθωσε τους συντετριμμένους και φώτισε τους σκοτισμένους. <Ας ευφρανθεί το όρος Σιών, ας αγαλλιάσουν οι θυγατέρες της Ιουδαίας.> (B f. 183, I f. 261 b, L f. 126 b) Όσοι από όλα τα έθνη διήλθαν στο φως της αλήθειας, χαίρονται πάρα πολύ μέσα τους, επειδή ελεήθηκαν και έγιναν μέτοχοι κάθε αγαθού μέσω της θείας και παντοδύναμης δεξιάς του Θεού και Πατρός.

Και πράγματι έλεγε με σαφήνεια: «Τώρα είναι η κρίση του κόσμου τούτου, τώρα ο άρχοντας του κόσμου τούτου θα εκβληθεί έξω· και εγώ, εάν υψωθώ από τη γη, θα τους ελκύσω όλους προς τον εαυτό μου.» Αν και ο ίδιος λέει: «Δεν απέστειλε ο Θεός τον Υιό του στον κόσμο για να κρίνει τον κόσμο, αλλά για να σωθεί ο κόσμος δι' αυτού.» Πώς λοιπόν έγινε κρίση του κόσμου τούτου;

Όσους βρίσκονται σε όλη την οικουμένη τους απάλλαξε από τα δεσμά της αμαρτίας, δικαιώνοντάς τους με την πίστη, και επαναφέροντάς τους ξανά στον αρχαίο αγιασμό. Διότι το γεγονός ότι εκείνος έπρεπε να λογοδοτήσει για όσα διέπραξε εις βάρος μας, φαίνεται ότι το ζητούσαμε από πολύ παλιά, και θα το κατανοήσεις πολύ καλά αν προσέξεις τα λόγια του Μελωδού, όταν εισάγει το κοινό πρόσωπο της ανθρωπότητας να προσπίπτει στον Θεό και να λέει: «Εξεγέρσου και πρόσεξε την κρίση μου, ο Θεός μου, και ο Κύριός μου την υπεράσπισή μου.» Και πάλι, ότι ο Σωτήρας καταδίκασε την τυραννία του διαβόλου, και αφού μας ανακήρυξε ελεύθερους, μας έκανε κτήμα δικό Του, πώς δεν θα γινόταν σαφές σε όλους, όταν βροντοφωνάζει στα ευαγγελικά κείμενα: «Τώρα είναι η κρίση του κόσμου τούτου· τώρα ο άρχοντας του κόσμου τούτου θα εκβληθεί έξω, και εγώ, όταν υψωθώ από τη γη, θα ελκύσω τους πάντες προς τον εαυτό μου;» Αυτός που μόλις πριν έλεγε ότι δεν ήρθε σε εμάς για αυτή την αιτία, δηλαδή ότι δεν απεστάλη από τον Θεό και Πατέρα για να κρίνει τον κόσμο, τώρα είπε ότι πρόκειται για την κρίση του κόσμου; Είναι λοιπόν ολοφάνερο, και χωρίς καμία αμφιβολία, ότι μας δικαίωσε, ενώ καταδίκασε σε απώλεια το μιαιφόνο θηρίο. Διότι εκδιώχθηκε έξω, δηλαδή περιέπεσε σε παντελή αδυναμία και έχασε την εξουσία του επί όσων διέπραξαν αδικία.

Ο ίδιος βέβαια ο Σωτήρας το καθιστά αυτό σαφές, λέγοντας: «Τώρα είναι η κρίση αυτού του κόσμου, τώρα ο άρχοντας αυτού του κόσμου θα εκβληθεί έξω· και εγώ, εάν υψωθώ από τη γη, θα τους ελκύσω όλους προς τον εαυτό μου.» Βλέπεις ότι οι προφήτες προανήγγειλαν μια δίκαιη κρίση για εμάς και πλάτυνση της καρδιάς, ομιλώντας για το μυστήριο του Χριστού; Γεννήθηκαν, λοιπόν, από τη Βαλλά ο Δαν και ο Νεφθαλείμ, που σημαίνουν κρίση και πλατυσμός· και από τη Ζελφά ο Γαδ και ο Ασήρ· και ο μεν Γαδ ερμηνεύεται πειρασμός, ο δε Ασήρ πλούτος. Άραγε δεν έγιναν τέτοιοι οι τελευταίοι λαοί μετά τους πρώτους, που ήταν οι Ιουδαίοι; Πώς, λοιπόν, είναι αυτό αμφίβολο; Διότι θα μπορούσε κανείς να το διαπιστώσει από τα ίδια τα γεγονότα που συνέβησαν σχετικά με τον Χριστό.

Αλλά αν και βρέθηκε υπό τον νόμο λόγω της ανθρώπινης φύσης, εντούτοις ήταν και πάλι Θεός, Σωτήρας και Λυτρωτής όλου του λαού. Διότι, αφού επέλεξε από όλο τον λαό του Ισραήλ και από κάθε έθνος άνδρες δυνατούς, εννοώ βέβαια πάλι τους αγίους αποστόλους και εκείνους που έχουν κληθεί μέσω της πίστεως, στους οποίους θα μπορούσε δικαίως να λεχθεί: «Εσείς δε είστε γένος εκλεκτό, βασίλειο ιεράτευμα, έθνος άγιο, λαός που αποκτήθηκε από τον Θεό». Παρατάχθηκε μαζί με αυτούς απέναντι στον άρχοντα τούτου του αιώνος, για τον οποίο λέει ο Δεσπότης των πάντων, αυτός που νικά τα πάντα: «Τώρα είναι η κρίση αυτού του κόσμου, τώρα ο άρχοντας αυτού του κόσμου θα εκβληθεί έξω». Στεφανώνει δε με λαμπρή απόφαση και εκείνους που νίκησαν μαζί του και δι' αυτού ο θεσπέσιος Ιωάννης, λέγοντας: «Σας γράφω, νέοι, επειδή είστε ισχυροί, και έχετε νικήσει τον Πονηρό». Ή δεν είναι αλήθεια αυτό που λέω; ΠΑΛΛ. Και βέβαια. ΚΥΡ. Και ο Μωυσής είπε ότι η μάχη έπρεπε να γίνει την επόμενη ημέρα, διότι τα κατορθώματα του Χριστού δεν φανερώθηκαν κατά την εποχή του, αλλά έγιναν μάλλον στον επόμενο και γειτονικό χρόνο, δηλαδή, μετά τον Μωυσή και τον νόμο. Έπειτα ο Μωυσής ανεβαίνει σε κάποιο βουνό και στην κορυφή ενός λόφου, για να μπορέσει να παρατηρήσει τη μάχη και τα μέσα σε αυτήν κατορθώματα του Ιησού των πάντων. Διότι και η μυσταγωγία σύμφωνα με τον νόμο εξυψώνει αναλόγως, ώστε να μπορεί κανείς τρόπον τινά από μακριά να καθορά τα στρατηγήματα του Χριστού.

Και αν ο κόσμος ανήκει στον Υιό του Θεού, πώς επέτρεπε σε έναν άρχοντα να κατέχει τον δικό του κόσμο; Όλοι οι λόγοι της Θείας Γραφής έχουν ειπωθεί με σοφία, όπως λέγει ο ίδιος ο Κύριος: «Ήλθε ο Ιωάννης σε οδό δικαιοσύνης, χωρίς να τρώει ούτε να πίνει, και λέγουν: έχει δαιμόνιο. Ήλθε ο Υιός του Ανθρώπου, που τρώει και πίνει, και λέγουν: ιδού, άνθρωπος φαγάς και οινοπότης, φίλος τελωνών και αμαρτωλών· και δικαιώθηκε η σοφία από τα τέκνα της». Πώς, όμως, δικαιώθηκε η σοφία από τα τέκνα της; Αλλά [μόνο] από εκείνους που κατανοούν τα ρήματα της σοφίας, όπως λέγει και στον προφήτη: «Ποιος είναι συνετός και θα τα κατανοήσει αυτά; Διότι ευθείες είναι οι οδοί του Κυρίου, και όποιος έχει λόγο σοφίας θα τα γνωρίσει, ενώ οι ασεβείς θα εξασθενήσουν πορευόμενοι σε αυτές». 67. Διότι πράγματι εξασθένησε και ασέβησε ο Μάνης μαζί με τους ασεβείς ως προς τους θείους και επουράνιους λόγους. Ο Σωτήρας, άλλωστε, έλεγε προ ολίγου: «Έβλεπα τον σατανά να έχει πέσει από τον ουρανό σαν αστραπή», και εδώ πάλι: «Ο άρχων του κόσμου τούτου θα ριχτεί κάτω». Και αν ο λόγος ήταν για τον σατανά, ο οποίος είχε ήδη πέσει, ποια ανάγκη υπήρχε να ριχτεί ξανά κάτω; Αλλά οπωσδήποτε θα πεις: στην άβυσσο. Πού, λοιπόν, επρόκειτο να υψωθεί ο Κύριος; Διότι αν επρόκειτο να υψωθεί από την άβυσσο, * επειδή το όμοιο, όταν αντιπαραβάλλεται με το όμοιο, δημιουργεί την ισορροπία της φράσης. Και πότε υψώθηκε στη γη;

γ΄. Έτσι έγινε και στην περίπτωση του Υιού. Διότι, για όσα έκανε σε εσάς ο διάβολος, μέσω εκείνων που τόλμησε εναντίον του Χριστού, θα τιμωρηθεί. Και ότι αυτό ακριβώς υπονοεί, άκουσε τι λέγει: «Τώρα ο άρχων του κόσμου τούτου θα ριφθεί κάτω, διά του δικού μου θανάτου. Και εγώ, εάν υψωθώ, θα ελκύσω τους πάντες προς τον εαυτό μου»· δηλαδή, και αυτούς που προέρχονται από τα έθνη. Και για να μην πει κάποιος: «Πώς θα ριφθεί κάτω, εάν υπερισχύσει απέναντί σου;», απαντά: Δεν θα υπερισχύσει· διότι πώς είναι δυνατόν να υπερισχύσει εκείνου που ελκύει και τους άλλους; Και δεν αναφέρει την ανάσταση, αλλά εκείνο που είναι ανώτερο από την ανάσταση: «Θα ελκύσω τους πάντες προς τον εαυτό μου».

Και για το ότι έκρινε, άκουσε τον Χριστό που λέει: «Τώρα είναι η κρίση του κόσμου τούτου· τώρα ο άρχοντας του κόσμου θα εκβληθεί έξω». Και αλλού: «Και εγώ, εάν υψωθώ, θα ελκύσω τους πάντες προς τον εαυτό μου». Εάν πάλι χρησιμοποιεί πιο αισθητή έκφραση, μην προσκόψεις.

Διότι δεν έπραξε αμαρτία, κατά τον προφητικό λόγο, ούτε βρέθηκε δόλος στο στόμα του. Γι' αυτό και πάλι έλεγε: «Τώρα είναι η κρίση του κόσμου τούτου· τώρα ο άρχοντας του κόσμου τούτου θα εκβληθεί έξω», δηλαδή, θα εκπέσει από την τυραννία του και θα απομακρυνθεί.

Τώρα τα πράγματα στέκονται στην κόψη του ξυραφιού. Τώρα είναι η κρίση, όπως ο ίδιος είπε. Διότι, εάν αυτός υψωθεί από τη γη ανασταινόμενος, εσείς οι άρχοντες θα εκδιωχθείτε, ενώ αυτός θα ελκύσει τους πάντες προς τον εαυτό του. Αυτά είναι τα λόγια του Πιλάτου. Όμως οι αναιδείς και αγνώμονες Ιουδαίοι, ορμώντας σαν σκυλιά στον τάφο, σφραγίζουν τον λίθο. Κείται λοιπόν στον τάφο νεκρός, φρουρούμενος με φύλακες και σφραγίδα, εκείνος που δημιούργησε την άβυσσο και την σφράγισε· εκείνος που έθεσε την άμμο ως όριο στη θάλασσα, αναπαύθηκε σαν λιοντάρι, κοιμήθηκε σαν νεαρό λιοντάρι, φρουρούμενος σαν βασιλιάς που κοιμάται.

Και από πού είναι φανερό αυτό; Ο Γαβριήλ το δίδαξε, αναγγέλλοντας τον άρρητο τοκετό στην Παρθένο και διδάσκοντας πόσο σπουδαίος θα είναι αυτός που θα γεννηθεί: «Θα του δώσει», λέει, «Κύριος ο Θεός τον θρόνο του Δαβίδ του πατέρα του, και θα βασιλεύσει στον οίκο του Ιακώβ στους αιώνες, και η βασιλεία του δεν θα έχει τέλος». Αλλά αυτή η αλήθεια είναι και «κρίση και δικαιοσύνη». Για ποιον λόγο; Επειδή ο Σωτήρας αποβάλλοντας με αυτήν την αμαρτία και θανατώνοντας τον διάβολο, δεν το έκανε αυτό με υπερβολική ισχύ, ούτε νικώντας με τη δύναμη, αλλά με κρίση και δικαιοσύνη, σύμφωνα με αυτό που έχει ειπωθεί: «Δικαιοσύνη και κρίση είναι το θεμέλιο του θρόνου σου», όπως ακριβώς εμείς στα δικαστήρια καταβάλλουμε τους αντιδίκους με την απόφαση των δικαστών. Γι' αυτό: «Τώρα είναι η κρίση αυτού του κόσμου», λέει, «τώρα ο άρχοντας του κόσμου τούτου θα εκδιωχθεί έξω». Γνωρίζοντας αυτά ο μακάριος Διονύσιος αναφέρει: «η άπειρη φιλανθρωπία της θεαρχικής αγαθότητας, λέει, κατέλυσε την εξουσία που είχε εναντίον μας το αποστατικό πλήθος», δηλαδή των δαιμόνων, «όχι με υπερισχύουσα δύναμη, αλλά σύμφωνα με το λόγιο που μας έχει παραδοθεί μυστικά, με κρίση και δικαιοσύνη».

Ιωάννης 12, 31: «Τώρα είναι η κρίση αυτού του κόσμου», δηλαδή τώρα κρίνεται και δικάζεται αυτός ο κόσμος. Και με ποιον δικάζεται; Με τον άρχοντά του. Ποιος όμως είναι ο «άρχων του κόσμου»; Ο διάβολος, ο οποίος τον εξουσίασε και τον κυρίευσε εξαιτίας της παραβάσεως και της εκτέλεσης των θελημάτων του από τους ανθρώπους έκτοτε. «Κρίση» λοιπόν «του κόσμου» γίνεται και εναντίον του διαβόλου. Νικά όμως ο κόσμος και ηττάται ο «άρχων» του. Πώς ηττάται; Εκδιώκεται από την εξουσία του και την αρχή του. Και με ποιον τρόπο και γιατί; Διότι, έχοντας βρει ένοχο τον Αδάμ και τους απογόνους του που αμάρτησαν μαζί του, και παραδίδοντάς τους στον θάνατο εξαιτίας της αμαρτίας, τόλμησε να επιδείξει την ίδια εξουσία και εναντίον εμού, που είμαι αναίτιος και αναμάρτητος, και μου επιτέθηκε αρχικά με πειρασμούς, προσφέροντας άρτους, βασίλεια του «κόσμου» και άλλα αισθητά πράγματα. Αφού αποκρούστηκε εκεί, δεν συνετίστηκε ούτε ησύχασε, αλλά αναιδεύεται ακόμη, και, ενώ είναι ηττημένος, με εξέλαβε ως ένοχο και ηττημένο και ξεσηκώνει φθόνο και θάνατο εναντίον εμού που τον έχω νικήσει. Επειδή, λοιπόν, προχώρησε σε τέτοιο σημείο αναισχυντίας, θράσους και αδικίας, δίκαια στερείται και αυτούς που κυρίευε προηγουμένως· διότι τους άλλους τους εξουσίαζε επειδή του υποτάχθηκαν. Πώς όμως τόλμησε να επιχειρήσει να κάνει υποχείριό του κι εκείνον που τον νίκησε;

Ορθώς λοιπόν λέει ο Δεσπότης: «Τώρα είναι η κρίση αυτού του κόσμου» και «τώρα ο άρχοντάς του θα εκβληθεί έξω». Αλλού δε, αναφέροντας την αιτία της εκβολής του, λέει: «Και δεν θα βρει τίποτα σε εμένα».

Διότι δεν φοβόταν τον θάνατο, λένε, αφού ούτε αγνοούσε τον λόγο για τον οποίο πραγματοποίησε τον ερχομό του σε εμάς, όπως λέει και ο ίδιος: «Γι' αυτό τον λόγο ήλθα σε τούτη την ώρα.» Πώς αλλιώς θα προέτρεπε τους άλλους, λέγοντας: «Μη φοβάστε εκείνους που σκοτώνουν το σώμα;» «Το πλήθος λοιπόν που στεκόταν εκεί και άκουσε, έλεγε ότι έγινε βροντή. Άλλοι έλεγαν: Άγγελος του μίλησε. Αποκρίθηκε ο Ιησούς και είπε: Δεν έγινε για μένα αυτή η φωνή, αλλά για σας. Τώρα είναι η κρίση τούτου του κόσμου, τώρα ο άρχοντας τούτου του κόσμου θα εκβληθεί έξω. Και εγώ, αν υψωθώ από τη γη, θα ελκύσω τους πάντες προς τον εαυτό μου. Αυτό δε το έλεγε, υποδηλώνοντας με ποιον θάνατο επρόκειτο να πεθάνει.» Επειδή οι περισσότεροι είχαν πιο παχυλή διάνοια και ήταν πιο αμαθείς, νόμισαν ότι η φωνή ήταν βροντή, μολονότι ήταν ευδιάκριτη και ξεκάθαρη. Διότι γρήγορα ξέχασαν τα λόγια της φωνής, συγκρατώντας μόνο τον ήχο της.

Ο δε Ιησούς είπε: «Δεν έγινε για μένα αυτή η φωνή, αλλά για σας». Διότι εγώ δεν είχα ανάγκη να μάθω ότι ο Πατέρας δόξασε και θα δοξάσει και πάλι το όνομά του· εσείς όμως είχατε ανάγκη να μάθετε ότι δεν είμαι αντίθεος, αλλά ενεργώ προς δόξα του ονόματος του Θεού. Διότι, εάν μέσω εμού πρόκειται να δοξαστεί το όνομα του Θεού, πώς είμαι αντίθεος; «Για σας λοιπόν έγινε η φωνή», ώστε να γνωρίσετε ότι υπάρχω προς δόξαν του Θεού. Και αν δεν μπορείτε να το γνωρίσετε, ρωτήστε τουλάχιστον για να μάθετε αυτό που αγνοείτε. Το δε, «Τώρα είναι η κρίση του κόσμου τούτου», φαίνεται μεν να είναι ανακόλουθο με τα προηγούμενα. Διότι ποια λογική ακολουθία έχει αυτό προς το, «Δόξασα, και πάλι θα δοξάσω;» Και όμως είναι απολύτως ακόλουθο. Επειδή δηλαδή ο Πατέρας είπε από ψηλά ότι «Θα δοξάσω», ο Κύριος μας δείχνει τον τρόπο της δόξας. Και ποιος είναι αυτός; Το να εκδιωχθεί έξω ο κοσμοκράτορας και να νικηθεί, και να κριθεί ο κόσμος, δηλαδή να αποδοθεί δικαιοσύνη. Αυτό δε που λέει, είναι το εξής: