Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ 12:35

Και με ποιον τρόπο έγινε έτσι, άκουσε. Επειδή αρχικά πέσαμε από το φως στο σκοτάδι, για τον λόγο αυτό και το φως βρίσκεται στην αρχή, ενώ το σκοτάδι ακολουθεί. Αφότου όμως ο ήλιος της δικαιοσύνης, ο Χριστός ο Θεός μας, ανέτειλε στον κόσμο, και από το σκοτάδι της πλάνης μάς επανέφερε στο φως της θεογνωσίας, για τον λόγο αυτό και εμείς αρχίζουμε από το σκοτάδι και καταλήγουμε στο φως. Σε αυτό προηγείται η νύχτα, δίνοντάς μας την αρχή και παραπέμποντάς μας προς το φως. Διότι και ο βίος αυτός ονομάζεται σκοτάδι από τη Γραφή, καθώς ο θεσπέσιος Παύλος λέει τα εξής: «Ας αποβάλουμε τα έργα του σκότους και ας ενδυθούμε τα όπλα του φωτός», δηλαδή του μέλλοντος αιώνος. Διότι φως είναι ο μέλλων αιώνας. Και τα όπλα του φωτός εκείνου είναι οι αρετές. Γι' αυτό και ο Χριστός έλεγε: «Όσο έχετε το φως, να περπατάτε, για να μη σας καταλάβει το σκοτάδι». Φως ονόμασε τις αρετές, τις οποίες μπορεί να έχει ο άνθρωπος ενόσω ζει· διότι μετά τον θάνατο δεν μπορεί να τις βρει. Σκοτάδι πάλι είναι ο παρών αιώνας εξαιτίας των σκοτεινών και αθέμιτων πράξεών του· όπως πάλι έχει πει ο Χριστός: «Εκείνος που με ακολουθεί δεν θα περπατήσει στο σκοτάδι, αλλά θα έχει το φως της ζωής». Διότι το να ακολουθεί κανείς τον Χριστό συνίσταται στο να πράττει τα ευάρεστα σε Αυτόν και να τηρεί τις εντολές Του.

Εάν βλέπουμε ότι η κτίση έχει ανάγκη από φως, και την φωτίζει ο Μονογενής, η κτίση δεν άγει τον εαυτό της προς το φως· συνεπώς δεν είναι ούτε αληθινό φως όπως ο Υιός. Άλλο. Εάν το εκ φύσεως και κατ' αλήθειαν φως δεν σκοτίζεται, και ο Μονογενής είναι αληθινό φως, και η κτίση είναι ομοίως αληθινό φως, για ποιον λόγο η Γραφή για μεν τον Υιό αναφέρει το «Η σκοτία αυτό ου κατέλαβεν»· για εμάς δε ο Παύλος «Στους οποίους ο θεός αυτού του αιώνος ετύφλωσε τα νοήματα των απίστων»· και πάλι ο ίδιος ο Σωτήρας «Όσο έχετε το φως, περιπατείτε στο φως, για να μη σας καταλάβει η σκοτία»; Διότι προφανώς είναι ξεκάθαρο σε όλους, πως αν δεν υπήρχε το ενδεχόμενο να καταληφθούν κάποιοι από εμάς από τη σκοτία, δεν θα έλεγε κάτι τέτοιο ο Σωτήρας. Πώς λοιπόν έχουν πλέον ταυτόσημη φύση ο Μονογενής και η κτίση, ο αναλλοίωτος με την αλλοιούμενη, εκείνος που δεν επιδέχεται να πάθει απολύτως καμία βλάβη με εκείνη που σκοτίζεται και δύναται να απωλέσει τον φωτισμό, ο οποίος προφανώς υπάρχει σε αυτήν ως προσθήκη, και όχι ως φύση ριζωμένη μέσα της; Άλλο. Εάν δεν είναι μόνο ο Μονογενής το αληθινό φως, αλλά το έχει αυτό και η κτίση, ως ομοφυής με αυτόν, με ποιον τρόπο ανακράζουμε εμείς, προς τον Θεό και Πατέρα «Εν τω φωτί σου οψόμεθα φως»; Διότι, εάν είμαστε φως αληθινό, πώς θα φωτιστούμε μέσα σε κάτι άλλο; Εάν πάλι λέμε τέτοια επειδή έχουμε ανάγκη από επείσακτο φως, τότε προφανώς θα αποδειχθεί πως δεν είμαστε στην πραγματικότητα φως.

Και ποιος είναι ο μισθός για αυτούς που πιστεύουν; Διότι είναι μάλλον υιοί του εαυτού τους και εκείνοι που δεν αποδέχθηκαν την πίστη. Αναλογιζόμενοι λοιπόν την αλήθεια μέσα από τέτοιες έννοιες, θα πούμε ότι μόνο ο Μονογενής είναι το αληθινό φως, ενώ η κτίση στερείται φωτός και γι' αυτό είναι αλλότριας φύσεως. Άλλο. «Είπε λοιπόν σε αυτούς ο Ιησούς: Ακόμη για λίγο χρόνο το φως είναι ανάμεσά σας· περιπατείτε όσο έχετε το φως, για να μη σας καταλάβει το σκοτάδι». Και στα προκείμενα θα εφαρμόσεις επιδέξια τον συλλογισμό που έχει ήδη αποδοθεί προηγουμένως. Διότι το φως, καθώς υπάρχει κατά φύσιν, ποτέ δεν θα μπορούσε να καταληφθεί από το σκοτάδι. Άλλο. Ο Ιωάννης λέει: «Εκείνος που λέει ότι είναι στο φως και μισεί τον αδελφό του, βρίσκεται στο σκοτάδι έως τώρα». Επομένως το φως μέσα μας είναι αποτέλεσμα προαιρέσεως, και έχει προσαρτηθεί στα δημιουργήματα μάλλον κατά θέληση παρά κατ' ουσίαν, εφόσον αυτός που μισεί τον αδελφό του βρίσκεται στο σκοτάδι· ενώ το φως κατ' ουσίαν είναι ο Μονογενής· διότι το αξίωμά Του δεν αποτελεί καρπό προαιρέσεως. Επομένως, δεν είναι ομοφυής με τα δημιουργήματα Αυτός που υπερέχει τόσο πολύ. Άλλο, συγγενές με το προηγούμενο: «Εκείνος που αγαπά τον αδελφό του, μένει στο φως». Η αγάπη παρέχει στα δημιουργήματα αυτό που δεν διαθέτουν, δηλαδή το φως· φως όμως είναι ο Μονογενής· άρα Εκείνος είναι διαφορετικός από τα δημιουργήματα μέσα στα οποία βρίσκεται εξαιτίας της αγάπης.

Διότι αναβαίνει ως Θεός υπεράνω των ουρανών, όπως λέει ο Παύλος. Περιέχει ωστόσο μια απειλή, αν και όχι απολύτως σαφή, η οποία αρμόζει στην ανοσιότητα των Ιουδαίων. Διότι με αυτά φαίνεται να λέει ότι, καθώς σε λίγο οπωσδήποτε θα αποχωρήσει από το έθνος τους, και εγκαταλείποντάς τους έρημους από το θείο φως, θα τους οδηγήσει στο να βρεθούν σε άγνοια και βαθύ σκοτάδι, πράγμα που φαίνεται να τους έχει δηλώσει σαφέστερα σε άλλο σημείο: «Ενόσω έχετε το φως», λέει, «να περιπατείτε στο φως, για να μη σας καταλάβει το σκοτάδι». <Εσείς κρίνετε κατά τη σάρκα, εγώ δεν κρίνω κανέναν.> Θα διαπιστώσουμε ότι ο Κύριος των πάντων χρησιμοποιεί και πάλι την πιο αξιαγάπητη πραότητα. Διότι δεν ανταποδίδει με ισόποση οργή σε εκείνους που τον δυσφημούν, παρόλο που γνώριζε ότι θα έπρεπε να υποστούν πικρή τιμωρία. Αντιθέτως, μιμούμενος τους πιο επιεικείς από τους ιατρούς, θεωρώ ότι δικαίως θα μπορούσε να θαυμαστεί και ως προς αυτό. Διότι εκείνοι πολλές φορές δεν λαμβάνουν καθόλου υπόψη τις αμέλειες των ασθενών, αλλά δείχνοντας μεγάλη ανεξικακία και υπομονή καθιστούν και πάλι την τέχνη τους βοηθό σε αυτούς, εξαφανίζοντας αυτό που από τη φύση του προκαλεί πόνο, και, παρόλο που κάποιες φορές υβρίζονται, εξηγώντας αυτό που συντελεί στην υγεία, τους μεταπείθουν κατά κάποιο τρόπο να σπεύδουν να πράττουν τα συμφέροντα, και διασαφηνίζουν την αιτία της νόσου.

«Όταν λοιπόν υψώσετε», λέει, «τον Υιό του ανθρώπου, τότε θα γνωρίσετε ότι εγώ είμαι». Αντί να πει: Θα περιμένω το τέλος της ασέβειάς σας, δεν θα επιφέρω όμως πρόωρα σε εσάς την οργή, θα δεχτώ το πάθος και τον θάνατο, θα υπομείνω εκτός από τα άλλα και αυτό· αλλά όταν παραδώσετε στον σταυρό τον Υιό του ανθρώπου, τον οποίο εσείς θεωρήσατε απλό άνθρωπο, τότε θα γνωρίσετε έστω και χωρίς να το θέλετε, λέει, ότι δεν σας εξαπάτησα λέγοντας ότι εγώ είμαι το φως του κόσμου. Διότι, όταν βλέπετε τους εαυτούς σας να έχουν σκοτιστεί, και το αμέτρητο πλήθος των εθνών να έχει φωτιστεί, επειδή εγώ βρέθηκα ανάμεσά τους, πώς δεν θα ομολογήσετε λοιπόν έστω και παρά τη θέλησή σας ότι είμαι πραγματικά το φως του κόσμου; Το ότι επρόκειτο να αποχωρήσει ο Σωτήρας από τη Συναγωγή των Ιουδαίων μετά την εκ νεκρών ανάστασή του, δεν είναι σε κανέναν αμφίβολο· διότι αυτό έχει πραχθεί και έχει ολοκληρωθεί· ωστόσο μπορεί κανείς κατά κάποιον τρόπο, ή μάλλον ήδη σαφώς, να το παρατηρήσει και από τα δικά του λόγια: «Ενόσω έχετε το φως, να περπατάτε στο φως, για να μην σας καταλάβει το σκοτάδι.» Διότι η απόσυρση και η αναχώρηση του φωτός προκαλεί τη γένεση του σκοταδιού, και αντίστροφα η παρουσία του φωτός επιφέρει την εξαφάνιση του σκοταδιού. Επομένως, αποδεικνύεται ότι ο Χριστός είναι πραγματικά το φως, έχοντας σκοτίσει τους Ιουδαίους με την απομάκρυνσή του από αυτούς, και έχοντας καταφωτίσει τα έθνη με την παρουσία του σε αυτά, και η πείρα των δεινών έγινε πικρό μάθημα για τους Ιουδαίους.

Αν και η Γραφή προαναγγέλλει όχι μόνο ότι θα έλθει με αυτήν την κοινή και ανθρώπινη μορφή, αλλά ότι και θα πεθάνει υπέρ της ζωής όλων και θα αναστηθεί πάλι, διαρρηγνύοντας τα δεσμά του θανάτου, από το οποίο βεβαίως επιβεβαιώνεται πλήρως ότι ο Χριστός μένει στον αιώνα· διότι, έχοντας αναδειχθεί ανώτερος του θανάτου και της φθοράς, ανέβηκε προς τον Πατέρα. «Είπε λοιπόν σε αυτούς ο Ιησούς: Ακόμη λίγο χρόνο το φως είναι ανάμεσά σας. Περπατάτε όσο έχετε το φως, για να μη σας καταλάβει το σκοτάδι· και όποιος περπατάει στο σκοτάδι δεν ξέρει πού πηγαίνει». Επειδή οι Ιουδαίοι ήταν ασύνετοι και άπιστοι, ο Χριστός δεν τους εξηγεί με σαφήνεια το βαθύ μυστήριο του λόγου, αλλά μεταπηδά σε άλλο θέμα, εξηγώντας τους συγχρόνως το ωφέλιμο γι' αυτούς και δείχνοντας την αιτία για την οποία δεν κατανοούν τα όσα αναφέρονται στις Γραφές, και ότι, εάν δεν πιστέψουν σε Αυτόν που είναι το φως, θα τους καταλάβει ολοκληρωτικά το σκοτάδι της άγνοιας και θα στερηθούν τα αγαθά που προέρχονται από το φως. Διότι, σύμφωνα με τη Γραφή, περίμεναν τον Μεσσία ως φως. Επειδή όμως ήλθε, η προσδοκία τους είχε αντίθετη κατάληξη· διότι το σκοτάδι τους κατέλαβε εξαιτίας της απιστίας τους. Συνέλθετε, λοιπόν, λέγει, γρήγορα, όσο σας επιτρέπεται να μετάσχετε λίγο από την αυγή του θείου φωτός, για να μη σας καταλάβει το σκοτάδι της αμαρτίας. Και πολύ ορθά ανέφερε το σκοτάδι μετά το φως. Διότι το σκοτάδι βαδίζει στα ίχνη της αποχωρήσεως του φωτός.

«Διότι εγκατέλειψε τον λαό του, τον οίκο του Ισραήλ.» Αφού τους κατατρόμαξε αρκετά με τις προαναγγελίες των δεινών, δεν αφήνει αυτούς που έχουν προσκρούσει να χαθούν μέσα στην απελπισία· αντίθετα, υποδηλώνει ότι, αν επιλέξουν να μετανοήσουν, ο Θεός θα είναι σπλαχνικός απέναντί τους· και σε αυτούς που θέλουν να ξεμάθουν τα αισχρά και να επιθυμήσουν τα καλύτερα, θα διευρύνει πάλι την οδό της σωτηρίας, και θα τους δεχθεί χωρίς μνησικακία, αν και έχουν διαπράξει πάρα πολλά και ανυπόφορα σφάλματα. Γι' αυτόν τον λόγο, λέει, συνυφαίνοντας έντεχνα τον παρηγορητικό λόγο με τους ελέγχους: «Και τώρα, οίκος του Ιακώβ, ελάτε, και ας πορευθούμε στο φως του Κυρίου». Νομίζω δε ότι ταιριάζει απόλυτα στον προφήτη ο λόγος αυτός, με τον οποίο προτρέπει τους Ισραηλίτες να υπακούσουν στον Χριστό που λέει: «Όσο έχετε το φως, να περιπατείτε στο φως, για να μην σας καταλάβει το σκοτάδι». Και Αυτός είναι το φως. Γι' αυτό άλλωστε έλεγε καθαρά: «Εγώ είμαι το φως του κόσμου. Εκείνος που με ακολουθεί, δεν θα μείνει στο σκοτάδι, αλλά θα έχει το φως της ζωής». Ως φως του Κυρίου θα μπορούσε να ονομαστεί, και πολύ εύλογα, το κήρυγμά του, δηλαδή το ευαγγελικό. Είναι λοιπόν σαν να λέει: Ας ζήσουμε με ευσέβεια, ας τιμήσουμε το λαμπρό πολίτευμα του Ευαγγελίου, ας σταματήσουμε να ζούμε με τους τύπους, ας εγκαταλείψουμε τη σκιά. Ας μετατρέψουμε τα γράμματα του Μωυσή προς την αλήθεια, ας αποδεχθούμε το σωτήριο φως.

Διότι, όταν όλη η γη γέμισε από τη δόξα του Σωτήρα μας, με την κλήση των εθνών μέσω της πίστεως, τότε λύθηκε κάθε πνευματική ασφάλεια της διανοίας των Ιουδαίων. Σαν τον καπνό δε, οι ταλαίπωροι, αφού έλαβαν στον νου τους την ομίχλη της αμάθειας, έγιναν νοητά τυφλοί. Γι' αυτόν τον λόγο και ο Σωτήρας τούς φώναζε λέγοντας: «Όσο έχετε το φως, να περπατάτε στο φως, για να μη σας καταλάβει το σκοτάδι.» Το ότι δε ο νους των Ιουδαίων δεν είναι καθόλου ασφαλής αλλά ευάλωτος σε κάθε είδους πάθος, όντας στερημένος από την άνωθεν βοήθεια, πώς θα μπορούσε να το αμφισβητήσει κανείς από αυτούς που σκέφτονται ορθά; <Και είπα, Ω ταλαίπωρος εγώ, διότι έχω συντριβεί, επειδή όντας άνθρωπος και έχοντας ακάθαρτα χείλη, κατοικώ ανάμεσα σε λαό που έχει ακάθαρτα χείλη· και είδα με τα μάτια μου τον βασιλιά Κύριο Σαβαώθ.> Ο νόμος που διατάχθηκε μέσω του πανσόφου Μωυσή όρισε να μην αναμειγνύεται ο βέβηλος με τους αγίους, και υπήρχε πάρα πολύ μεγάλη σχολαστικότητα στους Ιουδαίους ως προς αυτά. Γι' αυτό άλλωστε και στους αγίους αποστόλους, ενώ ακόμη ψάρευαν, ο Κύριος τους φώναξε λέγοντας: «Ρίξτε τα δίχτυα σας για ψάρεμα.» Όταν έγινε αυτό, πιάστηκε πολύ μεγάλο πλήθος ψαριών, ο δε θεσπέσιος Πέτρος, θαυμάζοντας τη δύναμη του λόγου, «Έπεσε», λέει, «στα γόνατα του Ιησού, λέγοντας: Φύγε από μένα, Κύριε, διότι είμαι άνθρωπος αμαρτωλός.» Όμως ο Πέτρος δεν θα ήθελε πραγματικά να φύγει από κοντά του ο Χριστός.

Το ότι όμως αλώθηκε μέσα στη νύχτα και ότι το τείχος έπεσε μέσα στην ημέρα, φαίνεται να υποδηλώνει κάτι τέτοιο. Διότι κυριεύθηκε, δηλαδή πορθήθηκε, σαν να βρισκόταν μέσα σε ομίχλη και σκοτάδι, εξαιτίας του ότι δεν ανέχθηκαν τον Χριστό που έλεγε: «Όσο έχετε το φως, να περπατάτε στο φως, για να μη σας καταλάβει το σκοτάδι.» Επειδή λοιπόν εξακολούθησαν να δίνουν ελάχιστη σημασία στα λόγια Του, οι άθλιοι καταλήφθηκαν σαν να βρίσκονταν στο σκοτάδι. Διότι τους κυρίευσε η αμαρτία.

Διότι δεν ήθελε να προσέξει τα λόγια του Χριστού, που έλεγε: «Ενόσω έχετε το φως, να περιπατείτε μέσα στο φως, για να μην σας καταλάβει το σκοτάδι». Λέω δε ότι πρέπει να θαυμάσουμε την οικονομία του Σωτήρος, ειδικά ως προς αυτές τις πάνσοφες γυναίκες. Διότι θα μπορούσε να πει κάποιος, νομίζω: Δεν υπήρχαν άραγε άγιοι μαθητές, για τους οποίους ίσως θα ήταν και πιο ταιριαστό, εφόσον ήταν και ιερουργοί των θείων δογμάτων, να ευαγγελιστούν την ανάσταση πριν από όλους τους άλλους;

Αυτό, λοιπόν, δεν το έκαναν οι άθλιοι, αλλά περιαυτολογώντας και έχοντας μεγάλη ιδέα για τον εαυτό τους, έλεγαν ασύστολα: «Εμείς είμαστε μαθητές του Μωυσή. Εμείς γνωρίζουμε ότι στον Μωυσή έχει μιλήσει ο Θεός, ενώ για αυτόν δεν γνωρίζουμε από πού είναι». Όμως, άκουγαν τον Χριστό να λέει ολοκάθαρα: «Εγώ είμαι το φως του κόσμου». Και πάλι: «Όσο έχετε το φως, να περπατάτε στο φως, για να μη σας καταλάβει το σκοτάδι». Επειδή όμως, αν και άκουγαν τόσο σεπτά λόγια, δεν έγιναν με κανέναν τρόπο καλύτεροι ή σοφότεροι, αλλά αποδεικνύονταν πλέον σκληροί και άκαμπτοι, τότε ακριβώς και πολύ εύλογα καταλήφθηκαν από το σκοτάδι, και κατά κάποιον τρόπο παρέλυσαν και έχασαν την ορθή λογική τους, και σαν να βρίσκονταν σε κραιπάλη από κρασί, παρασύρθηκαν εύκολα σε κάθε είδους ατοπήματα. Υποδηλώνοντας κάτι τέτοιο, λέει προς αυτούς: «Παραλύσατε και χάσατε τα λογικά σας και μεθύσατε, όχι από σίκερα, ούτε από κρασί».

Διότι με κανέναν τρόπο δεν αποδέχθηκαν την παιδαγωγία μέσω του Χριστού, αν και όφειλαν αφενός να θαυμάζουν τον Λυτρωτή για την πραότητα και την ασύγκριτη φιλανθρωπία Του, και αφετέρου να αποδεχθούν την πλούσια δωρεά Του με ανοιχτά χέρια. Προκειμένου, λοιπόν, να μη φανεί ότι η οικονομία του Σωτήρος μας απέτυχε του σκοπού της, επειδή ακριβώς ο αρχικός λαός Τον απέρριψε, και δεν αποδέχθηκε, όπως είπα, τη λύτρωσή Του, ο Πατέρας προσέθεσε ότι θα υποδείξει τον δρόμο της σωτηρίας και θα ανάψει το φως της αληθινής θεογνωσίας σε αυτούς που βρίσκονται στην ομίχλη και το σκοτάδι. Διότι σε αυτό καλούνταν ο Ισραήλ, καθώς ο Χριστός έλεγε ξεκάθαρα: «Εγώ είμαι το φως του κόσμου». Και: «Όσο έχετε το φως, να περπατάτε στο φως, για να μη σας καταλάβει το σκοτάδι». Επειδή όμως αγάπησαν περισσότερο το σκοτάδι παρά το φως, εγκαταλείφθηκαν από Αυτόν, παρόλο που οι άγιοι προφήτες τούς είχαν προαναγγείλει τη χάρη εν Χριστώ. Διότι κάποιος από αυτούς είπε: «Φωτίζου, φωτίζου, Ιερουσαλήμ· διότι ήλθε το φως σου, και η δόξα ανέτειλε πάνω σου.»

Διότι αυτό δηλώνει η λέξη αωρία. Έπειτα, φανερώνοντας το μέγεθος της τύφλωσης που τους συνέβη, είπε ότι θα ψηλαφούν τον τοίχο σαν τον τυφλό. Διότι έτσι συνηθίζουν μερικές φορές να περπατούν όσοι πάσχουν από την αναπηρία των ματιών. Και ενώ είναι μεσημέρι, λέει, θα πέσουν σαν να βρίσκονται σε μεσάνυχτα. Και μεσημέρι συνήθως ονομάζει το μέσο της ημέρας, όταν ο κύκλος του ήλιου, βρισκόμενος στο μέσο του ουρανού, στέλνει την πιο δυνατή ακτίνα σε αυτούς που βρίσκονται στη γη, και φωτίζει τα πάντα με πλουσιότερες ακτίνες. Ενώ μεσάνυχτα ονομάζει το μέσο της νύχτας, όταν βαθύ σκοτάδι απλώνεται σε όλους όσους βρίσκονται κάτω από τον ουρανό. Στο μεσημέρι λοιπόν, λέει, δηλαδή ενώ το πιο άφθονο φως, προφανώς το θεϊκό και νοητό, καταυγάζει την οικουμένη μέσω του Σωτήρα όλων μας Χριστού, οι Ιουδαίοι θα πέσουν σαν τυφλοί, χωρίς καν να γνωρίζουν πού βαδίζουν. Διότι δεν θέλησαν να υπακούσουν στον Χριστό που έλεγε: «Όσο έχετε το φως, να περπατάτε στο φως, για να μην σας καταλάβει το σκοτάδι». Καταλήφθηκαν λοιπόν από το σκοτάδι, επειδή δεν θέλησαν να περπατούν στο φως. Θα πάθουν όμως και κάτι άλλο. Θα στενάξουν σαν ετοιμοθάνατοι, λέει, δηλαδή σαν να έχουν κυριευθεί από βαριά και ανίατη ασθένεια.

Θα έλεγε κανείς, λέγοντας την αλήθεια, ότι και στα πλήθη των Ιουδαίων, επειδή συμπεριφέρθηκαν υβριστικά στον Χριστό, έδυσε τελικά ο νοητός ήλιος. Ο Θεός δεν τους καταυγάζει πια, ούτε τους φωτίζει πλέον η νοητή ημέρα, αλλά απλώθηκε πάνω τους η πώρωση σαν νύχτα. Διότι έχουν πωρωθεί, όπως λέει ο Παύλος, και «Όποτε διαβάζεται ο Μωυσής, κάλυμμα υπάρχει πάνω στην καρδιά τους». «Διότι, υποστηρίζοντας ότι είναι σοφοί, έγιναν μωροί, και σκοτίστηκε η ασύνετη καρδιά τους». Και ότι επρόκειτο να τα πάθουν αυτά, το είχε προαναγγείλει ο ίδιος ο Χριστός λέγοντας: «Όσο έχετε το φως, να περπατάτε στο φως, για να μη σας καταλάβει το σκοτάδι». Επειδή όμως δεν δέχθηκαν το θείο φως, δηλαδή τον Χριστό, καταλήφθηκαν από το σκοτάδι, και η όρασή τους μετατράπηκε σε νύχτα, σύμφωνα με τον λόγο του Προφήτη.

Ο Θεός των όλων προχώρησε και εναντίον των Ιουδαίων με ορμή κατακλυσμού, και τους εξολόθρευσε, επιβάλλοντας την τιμωρία για όσα έπραξαν στον Χριστό. Έτσι, βρέθηκαν στο σκοτάδι, και έχοντας στερηθεί ολοκληρωτικά το θείο φως, παραμένουν μωροί και τυφλοί οι άθλιοι. Διότι δεν θέλησαν να ακολουθήσουν τον Χριστό που τους φώναζε: «Όσο έχετε το φως, να περπατάτε στο φως, για να μην σας καταλάβει το σκοτάδι». Επειδή όμως ήταν απειθείς και αχαλίνωτοι, γι' αυτόν τον λόγο λοιπόν, όπως λέει ο προφήτης: «Ενώ περίμεναν φως, τους ήρθε σκοτάδι, και ενώ περίμεναν αυγή, περπάτησαν στο βαθύ σκοτάδι». Διότι έγιναν εχθροί του θείου φωτός και επαναστάτησαν ανόσια ενάντια στη δόξα του Χριστού. <Τι διαλογίζεστε εναντίον του Κυρίου;>

Έχει μεθύσει, λοιπόν, όπως ακριβώς και η θεομάχος Ιερουσαλήμ, μην έχοντας νηφαλιότητα, επειδή ακριβώς δεν καταυγάζεται από το θείο φως, ούτε βέβαια θέλει να ακούσει τον Χριστό που λέει: «Εγώ είμαι το φως του κόσμου»· και πάλι: «Όσο έχετε το φως, να περπατάτε στο φως, για να μη σας καταλάβει το σκοτάδι». Ως μέθη δε και σκοτάδι στον νου και νύχτα στην καρδιά θα μπορούσε να νοηθεί η άγνοια του πνευματικού συμφέροντος, και η παντελής αδυναμία να διακρίνει κανείς την οδό της σωτηρίας. Το ότι μάλιστα έχει σαλευθεί, και δεν έχει σταθερότητα ως προς τα έργα της δικαιοσύνης, πώς ή από πού θα μπορούσε κάποιος να το αμφισβητήσει; Διότι έχει εκπέσει από το θεμέλιο των πάντων, και δεν έχει το άρρηκτο θεμέλιο, δηλαδή τον Χριστό. Έχει εγκαταλειφθεί και έχει παραδοθεί στους εχθρούς, είτε πιθανόν στους Ρωμαίους, είτε σε εκείνους που την καταβαραθρώνουν σε κάθε λογής πάθη, εννοώ δηλαδή στα ακάθαρτα πνεύματα.

Λέγοντας, τρόπον τινά, εκείνο, ότι ο Ισραήλ θα είναι πλέον αναμεμειγμένος με τα έθνη, εφόσον βεβαίως και οι δύο λαοί έχουν συναχθεί σε ένα ποίμνιο και έχουν τεθεί υπό την εξουσία του ενός και κατά φύσιν αγαθού αρχιποιμένα, δηλαδή του Χριστού. Το ότι δε το αίνιγμα αυτό είναι αληθινό, θα μας το επιβεβαιώσει εύκολα ο λόγος της θεόπνευστης Γραφής, ο οποίος παραχωρεί στους προερχόμενους από τα έθνη τη χώρα που βρίσκεται κοντά στη θάλασσα. Διότι είπε ως εξής: «Η χώρα του Ζαβουλών, η γη του Νεφθαλείμ στον δρόμο της θάλασσας, και οι υπόλοιποι που κατοικούν την παραλία, η Γαλιλαία των εθνών. Ο λαός που κάθεται στο σκοτάδι, είδε φως μέγα». Κατανοείς πώς αποκάλεσε «χώρα των εθνών» τη χώρα του Ζαβουλών, οι οποίοι και έχουν δει μέγα φως, προφανώς διά του Χριστού. Έχει λοιπόν φωτιστεί μαζί με αυτούς που κατοικούν την παραλία και ο Ισραήλ που συνοικεί μαζί τους. Και αυτό, νομίζω, σημαίνει το να ευοδώνεται κανείς από τον Θεό. Διότι το ότι τον φωτισμό τον ακολουθεί πάντοτε και με κάθε τρόπο το να ευοδώνεται κανείς, θα το μάθουμε πάλι από τον Σωτήρα, όταν λέει στα πλήθη των Ιουδαίων: «Όσο έχετε το φως, να περιπατείτε μέσα στο φως, για να μην σας καταλάβει το σκοτάδι». Ο λαός λοιπόν, που παλαιότερα κατοικούσε μόνος του, αυτός που αρνούνταν να αναμειχθεί με τα έθνη, θα είναι συγκάτοικός τους, χωρίς τίποτα πλέον να τους χωρίζει· επειδή καταλύθηκε από τον Χριστό το μεσότοιχο του φραγμού, και καταργήθηκε ο νόμος των εντολών που συνίστατο σε διατάξεις, και οι δύο λαοί έχουν πλέον ενωθεί σε έναν νέο άνθρωπο εν Χριστώ διά του Πνεύματος. «

Αλλά δεν θα μπορούσαν να απαλλαγούν από τη δίκαιη τιμωρία, διότι, αντί να επιλέξουν το ωφέλιμο, στράφηκαν μάλλον σε αδιόρθωτη απείθεια· και ενώ είχαν το φως που προέρχεται από τον ουρανό και άνωθεν, αγάπησαν περισσότερο το να βαδίζουν σαν μέσα στη νύχτα και στο σκοτάδι. Αυτό άλλωστε υπέδειξε και ο προφήτης λέγοντας για αυτούς: «Ενώ περίμεναν το φως, τους ήλθε σκοτάδι· ενώ ανέμεναν την αυγή, περπάτησαν μέσα σε βαθύ σκοτάδι». Διότι παρέμειναν σκληροί και ατίθασοι, θεωρώντας παντελώς ανάξια λόγου τα όσα τους ωφελούσαν, μέσω των οποίων θα ήταν επόμενο να διαφύγουν πολύ εύκολα το κακό. Διότι ο Χριστός διακήρυττε: «Εγώ είμαι το φως του κόσμου». Και: «Όσο έχετε το φως, να περπατάτε στο φως, για να μην σας καταλάβει το σκοτάδι». Εκείνοι όμως ήταν όμοιοι με αυτούς που δεν έχουν νου ή λογική. Γι' αυτό, λοιπόν, και καταλήφθηκαν από το σκοτάδι και συνεχίζουν να ζουν σαν μέσα στη νύχτα, όντας παντελώς αμέτοχοι της θείας αυγής και μη έχοντας το θείο φως· διότι δεν κατανοούν καθόλου τη θεόπνευστη Γραφή. Το για ποια αιτία συμβαίνει αυτό, μας το αποσαφηνίζει ο θεσπέσιος Παύλος λέγοντας: «Διότι μέχρι τη σημερινή ημέρα το ίδιο κάλυμμα παραμένει κατά την ανάγνωση της Παλαιάς Διαθήκης, χωρίς να αφαιρείται, διότι αυτό καταργείται εν Χριστώ. Αλλά έως σήμερα, όταν διαβάζεται ο Μωυσής, υπάρχει κάλυμμα πάνω στην καρδιά τους. Όταν όμως κάποιος επιστρέψει προς τον Κύριο, αφαιρείται το κάλυμμα. Ο δε Κύριος είναι το Πνεύμα. Και όπου υπάρχει το Πνεύμα του Κυρίου, εκεί υπάρχει ελευθερία».

Ο Σωτήρας προς τους Ιουδαίους: Όσο έχετε το φως, να πιστεύετε στο φως, για να γίνετε υιοί του φωτός. Ο Ίδιος προς αυτούς: Για λίγο χρόνο ακόμη το φως είναι ανάμεσά σας. Όσο έχετε το φως, να περπατάτε στο φως, για να μην σας καταλάβει το σκοτάδι.

Στους Ιουδαίους, λοιπόν, που από διανοητική πλάνη δεν ανέχονταν να το κάνουν αυτό, ο Χριστός έλεγε: «Όσο έχετε το φως, περιπατείτε στο φως, για να μη σας καταλάβει το σκοτάδι». Επομένως, η προθυμία για την αρετή και η ανδρεία που είναι συνδεδεμένη με τη φρόνηση, θα καθιστούσαν λαμπρό και περίβλεπτο τον εραστή της ευσέβειας. ΠΑΛΛΑΔΙΟΣ: Σωστά μιλάς. ΚΥΡΙΛΛΟΣ: Διότι τη δόξα δεν θα τη βρούμε με το να αγαπάμε την άνεση, αλλά αν κάποιος προτιμήσει να κοπιάσει, τότε και μόνο τότε θα είναι λαμπρός και απόλυτα ευδόκιμος. Έτσι, όταν οι γιοι του Ισραήλ βρίσκονταν ακόμη στην Αίγυπτο, ο βέβηλος Φαραώ τους όρισε σκληρούς και απάνθρωπους επιστάτες στα έργα. Αυτοί, όμως, μετατρέποντας αυτή την ανεπιθύμητη και κατ' ανάγκη επιβεβλημένη σκληραγωγία σε άσκηση υπομονής, ωφελήθηκαν μάλλον, παρά αδικήθηκαν στην πραγματικότητα.

Έτσι και ο Χριστός, ενώ λιθοβολούνταν από τους Ισραηλίτες, φώναζε παρόλα αυτά: «Όσο έχετε το φως, να περπατάτε στο φως, για να μη σας καταλάβει το σκοτάδι.» Και αν κάποιος από εκείνους που μας έχουν εχθρευτεί θλίβεται από πόνο και πειρασμούς, και σαν να έχει ριχτεί στη γη καταπιέζεται από αναπόφευκτες ανάγκες, λέει, ας βοηθηθεί από εμάς, και ας ανυψωθεί πάνω από τη λύπη, έστω κι αν είναι εχθρός. Ή μήπως δεν είναι αυτό ακριβώς το: «Να ευεργετείτε τους εχθρούς σας και να προσεύχεστε για εκείνους που σας κακομεταχειρίζονται;» ΠΑΛΛ. Πολύ σωστά μίλησες. ΚΥΡ. Είναι λοιπόν αγιοπρεπές το να συμπάσχουμε με όσους υποφέρουν, και όχι βέβαια εκείνα για τα οποία θα έπρεπε καλύτερα να τους σπλαχνιστούμε, να τα κάνουμε αφορμή για να πλεονεκτήσουμε εις βάρος τους, επιτιθέμενοι και κρατώντας ακόμη μνησικακία σε αυτούς που έχουν αδικηθεί. Ακόμη κι αν μπορούσε κάποιος να πραγματοποιήσει μυστικά τα σχέδια της επιβουλής του, ο νόμος λέει πολύ σωστά ότι πρέπει να απέχει κανείς και από τα κακουργήματα που γίνονται με αυτόν τον τρόπο· διότι είπε πάλι: «Δεν θα κακολογήσεις τον κωφό, και μπροστά στον τυφλό δεν θα βάλεις εμπόδιο.» Και όμως πώς να μην είναι καλύτερο, και σε αυτούς που είναι πολύ επιεικείς ταιριάζει απόλυτα να βάζουν σαν χαλινάρι στη γλώσσα τους, και να αποφεύγουν την κατάκριση για οποιονδήποτε, ή μάλλον για κάθε άνθρωπο; Διότι, «Μην καταλαλείτε,» λέει ο μαθητής του Σωτήρα, «αδελφοί μου, ο ένας τον άλλον.»

Τι λέει λοιπόν ο Χριστός; Αποστομώνοντάς τους και δεικνύοντας ότι το Πάθος δεν αποτελεί κανένα εμπόδιο στο να παραμείνει Εκείνος στον αιώνα, λέει: «Ακόμη για λίγο χρόνο το φως είναι μαζί σας»· δηλώνοντας με αυτό ότι ο θάνατός Του είναι μετάσταση. Διότι και το ηλιακό φως δεν αφανίζεται, αλλά, αφού υποχωρήσει για λίγο, εμφανίζεται και πάλι.

«Περπατάτε, όσο έχετε το φως». Σε ποιον καιρό αναφέρεται εδώ; Άραγε σε ολόκληρη την παρούσα ζωή ή στον χρόνο πριν από τον σταυρό; Εγώ νομίζω και στους δύο. Διότι, εξαιτίας της άφατης φιλανθρωπίας του, πολλοί πίστεψαν και μετά τον σταυρό. Λέει δε αυτά για να τους παρακινήσει εσπευσμένα προς την πίστη, πράγμα που έκανε και πιο πάνω, λέγοντας τα εξής: «Ακόμη λίγο χρόνο είμαι μαζί σας. Εκείνος που περπατά στο σκοτάδι δεν γνωρίζει πού πηγαίνει». Πόσα, λοιπόν, πράττουν τώρα οι Ιουδαίοι και δεν γνωρίζουν τι πράττουν! Αλλά βαδίζοντας σαν να βρίσκονται στο σκοτάδι, νομίζουν μεν ότι βαδίζουν στον ορθό δρόμο, ενώ βαδίζουν στον αντίθετο, τηρώντας τα σάββατα, φυλάσσοντας τον νόμο και τηρώντας διατάξεις περί τροφών· και δεν γνωρίζουν πού περπατούν. Γι' αυτό έλεγε: «Περπατάτε στο φως, για να γίνετε υιοί του φωτός»· δηλαδή, δικοί μου υιοί. Καίτοι στον πρόλογο λέει ο ευαγγελιστής ότι «δεν γεννήθηκαν από αίματα, ούτε από θέλημα σαρκός, αλλά από τον Θεό», δηλαδή από τον Πατέρα· εδώ, όμως, λέγεται ότι τους γεννά ο ίδιος, για να μάθεις ότι η ενέργεια του Πατρός και του Υιού είναι μία. Αφού τα είπε αυτά ο Ιησούς, αναχώρησε και κρύφτηκε από αυτούς. Τώρα γιατί κρύβεται; Διότι ούτε πέτρες σήκωσαν εναντίον του, ούτε ξεστόμισαν κάποια παρόμοια βλασφημία όπως προηγουμένως. Για ποιον λόγο λοιπόν κρύφτηκε;

Κανείς δεν έρχεται προς τον Πατέρα παρά μόνο δι' εμού· οδηγεί δε προς αμφότερους και το Πνεύμα το Άγιο· διότι και αυτό είναι φως, ή μάλλον φως είναι έκαστο εκ των τριών· χωρίς δε φως είναι αδύνατον να πορεύεται κανείς απλανώς. Διότι αυτός που περπατά στο σκοτάδι, λέγει, δεν γνωρίζει πού πηγαίνει· και ο Προφήτης:

Αν πάλι κάποιος θεωρήσει το «ετύφλωσε και επώρωσε» όχι ως προηγούμενα πάθη, αλλά μάλλον ως επακόλουθα εκείνων, όντας σαν μια ανταπόδοση για τα όσα προηγήθηκαν, ούτε αυτός θα αστοχούσε από τον σκοπό του, και δεν θα βρισκόταν μακριά από την αλήθεια. Επειδή δηλαδή έκλεισαν με τη θέλησή τους τα μάτια και έφραξαν τα αυτιά τους, αφού προηγήθηκαν αυτά τα πάθη, η τύφλωση και η κώφωση επήλθαν σε αυτούς ως ποινή που ακολούθησε την εκούσια μοχθηρή τους διάθεση, συνέπεια των οποίων είναι και το να μην τους έχει παραχωρηθεί να γνωρίσουν τα μυστήρια της βασιλείας. Μπορεί κανείς να ακούσει τον Ιησού να λέει λίγο νωρίτερα, όπως έγραψε ο ίδιος ο υιός της βροντής: «Για λίγο χρόνο ακόμη το φως είναι μαζί σας· να περπατάτε όσο έχετε το φως, για να μην σας καταλάβει το σκοτάδι· και όποιος περπατά στο σκοτάδι δεν γνωρίζει πού πηγαίνει». Διότι έλαμψε μεν το αληθινό φως με την έλευση του σωτήρα του κόσμου, αυτοί όμως δεν θέλησαν να το ατενίσουν ούτε να περπατήσουν μέσα στην ολόλαμπρη αίγλη των δογμάτων του. Γι' αυτό, ακολούθως, τους κατέλαβε το σκοτάδι, επιβάλλοντας την ποινή για τη μοχθηρία που τους κατείχε από πριν· και αυτό, ευλόγως, θα μπορούσε να ονομαστεί ως το να έχουν τυφλωθεί και πωρωθεί. Και όπως σε αυτόν που θέλησε να περπατά στο φως έπεται και το να γνωρίζει πού πηγαίνει, έτσι και σε αυτόν που δεν θέλησε να περπατά στο φως συνακολουθεί το να βρίσκεται βαδίζοντας στο σκοτάδι και να διανύει άθλια την οδό των τυφλών και των πωρωμένων.

Προς εσάς δε, τους δούλους του Χριστού, που επιθυμείτε να μαθαίνετε και έχετε προετοιμασμένη την ακοή σας, ο ίδιος ο Δεσπότης των πάντων διά των αγίων Ευαγγελίων του βοά λέγοντας: «Ενόσω έχετε το φως, να τρέχετε προς το φως, για να μη σας καταλάβει το σκοτάδι.» Τρέξτε διά της μετάνοιας στην οδό των εντολών του, τρέξτε, τρέξτε όσο είναι ο καιρός της επιλάμψεώς του, προτού σας καταλάβει η νύχτα του θανάτου και παραπεμφθείτε στο αιώνιο σκοτάδι. Τρέξτε, ζητήστε, κρούστε, για να σας ανοιχθεί η πύλη της βασιλείας των ουρανών και να βρεθείτε στο εσωτερικό της και να την αποκτήσετε μέσα σας. Διότι, εκείνοι που αναχωρούν από την παρούσα ζωή πριν την αποκτήσουν, πού άραγε θα τη βρουν όταν απέλθουν εκεί;

Όπως ακριβώς, λοιπόν, δεν ωφελείται καθόλου αυτός που περπατά στο σκοτάδι, αν κρατά πολλές και πανέμορφες σβηστές λαμπάδες —διότι εξαιτίας αυτών ούτε τον εαυτό του ούτε κανέναν άλλον βλέπει—, έτσι και εκείνος που νομίζει ότι έχει μέσα του όλες τις αρετές, αν αυτό είναι δυνατό, εφόσον δεν έχει μέσα του το φως του Αγίου Πνεύματος, ούτε τις δικές του πράξεις μπορεί να δει καθαρά, ούτε έχει την απόλυτη βεβαιότητα αν αυτές είναι αρεστές στον Θεό. Αλλά ούτε και να καθοδηγήσει άλλους ή να διδάξει το θέλημα του Θεού μπορεί, ούτε είναι άξιος να αναδέχεται λογισμούς άλλων, έστω και αν γίνει πατριάρχης από τους ανθρώπους, έως ότου αποκτήσει το φως που να λάμπει μέσα του. Διότι λέγει ο Χριστός: «Περπατάτε όσο έχετε το φως, για να μη σας καταλάβει το σκοτάδι, και όποιος περπατά στο σκοτάδι δεν ξέρει πού πηγαίνει». Εάν λοιπόν εκείνος δεν γνωρίζει πού πηγαίνει, πώς θα υποδείξει τον δρόμο σε άλλους; Τι όφελος υπάρχει, λοιπόν, αν τοποθετήσει κάποιος έναν σβηστό λύχνο πάνω σε μια άλλη λυχνία, η οποία στερείται φλεγόμενου και λαμπερού πυρός; Διότι δεν πρέπει να ενεργούμε έτσι! Αλλά πώς; Όπως όρισε ο ίδιος ο Θεός των όλων, διότι λέγει: «Κανείς, όταν ανάψει λύχνο, δεν τον τοποθετεί σε κρυφό μέρος, ούτε κάτω από το μόδιο, αλλά πάνω στη λυχνία, για να βλέπουν το φως όσοι εισέρχονται». Αφού λοιπόν είπε αυτό, προσθέτει και τα γνωρίσματα του λύχνου που καθοδηγείται και έχει μαζί του το φως, λέγοντας τα εξής: «Ο λύχνος του σώματος είναι ο οφθαλμός».

Αλλά ούτε να οδηγήσει άλλους ή να διδάξει το θέλημα του Θεού μπορεί, ούτε είναι άξιος να αναλάβει τους λογισμούς των άλλων, ακόμη και αν αναδειχθεί πατριάρχης από τους ανθρώπους, μέχρι να αποκτήσει το φως να λάμπει μέσα του. Διότι λέει ο Χριστός: Να περπατάτε όσο έχετε το φως, για να μην σας καταλάβει το σκοτάδι. Και εκείνος που περπατάει στο σκοτάδι δεν ξέρει πού πηγαίνει. Εάν λοιπόν ο ίδιος δεν ξέρει πού πηγαίνει, πώς θα υποδείξει τον δρόμο στους άλλους; Τι όφελος υπάρχει λοιπόν, εάν κάποιος τοποθετήσει ένα σβηστό λυχνάρι πάνω σε έναν άλλο λυχνοστάτη, το οποίο στερείται τη φωτιά που καίει και φέγγει; Διότι δεν πρέπει να γίνεται έτσι! Αλλά πώς;

Ποιος είναι αυτός ο Υιός του ανθρώπου; Είπε λοιπόν σε αυτούς ο Ιησούς: Ακόμη για λίγο χρόνο το φως είναι μαζί σας. Περπατάτε όσο έχετε το φως, για να μην σας καταλάβει το σκοτάδι. Εκείνος που περπατά στο σκοτάδι, δεν ξέρει πού πηγαίνει. Όσο έχετε το φως, να πιστεύετε στο φως, για να γίνετε υιοί του φωτός.» Νομίζοντας ότι θα ελέγξουν τον Κύριο και θα τον αποστομώσουν, θεωρώντας ότι δεν είναι ο αληθινός Χριστός, λένε: Αν ο μεν Χριστός είναι αθάνατος, και εσύ λες για τον εαυτό σου ότι πρόκειται να πεθάνεις, πώς λοιπόν θα σε πιστέψουμε ότι είσαι ο Χριστός; Αυτό όμως το έλεγαν με κακή πρόθεση. Διότι και η Γραφή, την οποία ονομάζουν νόμο, δεν μνημονεύει μόνο την ανάσταση, αλλά και το πάθος. Διότι και ο Ησαΐας παραθέτει και τα δύο: το μεν πάθος και τον θάνατο, λέγοντας έτσι: «Σαν πρόβατο οδηγήθηκε στη σφαγή»· την δε ανάσταση, με το να πει: «Ο Κύριος θέλει να τον καθαρίσει από την πληγή, και να του δείξει το φως.» Και ο Δαβίδ μνημονεύει ταυτόχρονα τον θάνατο και την ανάσταση: «Διότι δεν θα εγκαταλείψεις, λέει, την ψυχή μου στον άδη.» Και ο πατριάρχης επίσης, ευλογώντας τον Ιούδα, προφητεύει για τον Χριστό: «Αφού αναπαύθηκε, κοιμήθηκε σαν λιοντάρι, και σαν σκύμνος· ποιος θα τον εγείρει;» Επομένως, με το να αρνούνται το πάθος και να επιμαρτυρούν την αθανασία στον Χριστό, το έπρατταν αυτό με κακόβουλη πρόθεση. «

Ούτε γνωρίζουμε για ποιον μιλάς και ποιος είναι ο Υιός του ανθρώπου· και όμως διακηρύσσουμε την αλήθεια, ότι εκείνος που πρόκειται να υψωθεί, όποιος κι αν είναι, δεν είναι ο Χριστός· πώς θα μπορούσε άλλωστε, αφού οι Γραφές λένε ότι ο Χριστός είναι αθάνατος; Τι απαντά λοιπόν ο Κύριος; Αποστομώνοντάς τους και δείχνοντας ότι το πάθος δεν εμποδίζει καθόλου στο να παραμένει αυτός εις τον αιώνα, λέει: «Ακόμη για λίγο χρόνο το φως είναι μαζί σας»· διότι ονόμασε τον εαυτό του φως. Όπως λοιπόν το ηλιακό φως δεν καταργείται εντελώς, αλλά όταν δύει ανατέλλει και πάλι, έτσι και ο δικός μου θάνατος δεν είναι φθορά, αλλά δύση και μετάσταση, και θα ανατείλω πάλι διά της αναστάσεως. Ώστε, επειδή το πάθος δεν με εμποδίζει καθόλου στο να είμαι αιώνιος, και οι Γραφές μαρτυρούν για τον Χριστό ότι είναι αιώνιος, άρα εγώ είμαι ο Χριστός, έστω κι αν υποστώ το πάθος· διότι είμαι φως, και αν δύσω, πάλι θα ανατείλω. «Εσείς λοιπόν να πορεύεστε όσο έχετε το φως»· δηλαδή, πιστέψτε σε εμένα. Ποιον καιρό εννοεί εδώ; Τον πριν από τον σταυρό, ή τον μετά τον σταυρό, ή και τους δύο. «Να πορεύεστε», λέει δηλαδή, και να πιστεύετε σε εμένα, και πριν σταυρωθώ, και μετά τον σταυρό.

Διότι αυτό δηλώνει όταν λέει: «Ενόσω έχετε το φως»· δηλαδή, ενόσω μπορείτε να πιστεύετε σε εμένα· μπορείτε δε και πριν από τον σταυρό, και μετά από αυτά να πιστέψετε σε εμένα, που είμαι το φως. «Εκείνος δε που περπατά» μέσα στην απιστία, «δεν γνωρίζει πού πηγαίνει». Διότι πόσα πράττουν τώρα οι Ιουδαίοι, και δεν γνωρίζουν τι πράττουν, αλλά βαδίζοντας σαν μέσα στο σκοτάδι, νομίζουν μεν ότι πορεύονται τον ορθό δρόμο, παθαίνουν όμως το εντελώς αντίθετο, τηρώντας το Σάββατο και την περιτομή. Αλλά δεν είναι έτσι όσοι πίστεψαν. Αντιθέτως, περπατούν στο φως, πράττοντας όλα όσα οδηγούν στη σωτηρία. Διότι απέφυγαν τη σκιά του νόμου και το σκοτάδι των αινιγμάτων, και προσήλθαν στο κρυμμένο φως που έλαμψε, και έγιναν «υιοί φωτός», δηλαδή του Χριστού. «Για να γίνετε», λέει, «υιοί φωτός»· το οποίο σημαίνει, δικοί μου υιοί. Καίτοι στον πρόλογο ο ευαγγελιστής λέει ότι κάποιοι γεννήθηκαν από τον Θεό· εδώ όμως τους ονομάζει υιούς φωτός, δηλαδή του Χριστού. Ας ντρέπονται λοιπόν ο Άρειος και ο Ευνόμιος. Διότι αποδεικνύεται και από εδώ ότι είναι μία η ενέργεια του Πατρός και του Υιού. «Αυτά είπε ο Ιησούς· και αφού αναχώρησε, κρύφτηκε από αυτούς. Και παρόλο που είχε κάνει τόσα σημεία μπροστά τους, δεν πίστευαν σε αυτόν· για να εκπληρωθεί ο λόγος του προφήτη Ησαΐα, ο οποίος είπε: Κύριε, ποιος πίστεψε στο κήρυγμά μας; Και ο βραχίονας του Κυρίου σε ποιον αποκαλύφθηκε;»