Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ 12:36

Διότι εκείνος που λέγει «όποιος πιστεύει σε εμένα» και «εάν κάποιος ακούσει τα λόγια μου, εγώ δεν τον κρίνω», αυτός είναι ο Υιός, για τον οποίο λέγει τα εξής: «όποιος πιστεύει σε αυτόν δεν κρίνεται· ενώ όποιος δεν πιστεύει έχει ήδη κριθεί, διότι δεν έχει πιστέψει στο όνομα του μονογενούς Υιού του Θεού». Και πάλι: «και αυτή είναι η κρίση εκείνου που δεν πιστεύει στον Υιό, ότι το φως ήλθε στον κόσμο, και δεν πίστεψαν σε αυτό», δηλαδή στον Υιό. Διότι αυτός είναι «το φως που φωτίζει κάθε άνθρωπο που έρχεται στον κόσμο»· και για όσο διάστημα βρισκόταν επάνω στη γη κατά την ενανθρώπησή του, ήταν φως για τον κόσμο, όπως λέγει ο ίδιος: «όσο έχετε το φως, να πιστεύετε στο φως, για να γίνετε υιοί του φωτός. Διότι εγώ», λέγει, «ως φως έχω έλθει στον κόσμο».

Απόκριση του Βαρσανουφίου: Άκουσε, τέκνο μου, για κάθε πάθος υπάρχει φάρμακο και για κάθε αμαρτία υπάρχει μετάνοια. Αν είσαι εντελώς άπιστος, όπως είπες, και θέλεις να θεραπευτείς από την απιστία, το φάρμακο γι' αυτό είναι η πίστη, το να πιστέψεις χωρίς δισταγμό στον Αγαθό. Αν όμως εξακολουθείς να έχεις απιστία, πρόσεξε μήπως εκπέσεις από εκείνον τον μακαρισμό: «Τρισμακάριοι όσοι δεν είδαν και πίστεψαν», διότι έχει γραφτεί: «Πιστέψτε στο φως, για να γίνετε υιοί του φωτός». Ιδού, σου έστειλα δεύτερη απόκριση, επειδή δεν πίστεψες την πρώτη. Αν δεχόσουν προφήτη στο όνομα προφήτη, θα λάμβανες μισθό προφήτη, δηλαδή, αν η πρώτη απόκριση δεν προερχόταν από εμένα, αλλά εσύ τη δεχόσουν ως προερχόμενη από εμένα, θα λάμβανες σύμφωνα με την πίστη σου. Διότι είναι πιστός Εκείνος που είπε: «Είθε να σου δώσει ο Κύριος σύμφωνα με την καρδιά σου». Και ως προς το ότι είπες ότι θέλω να στηριχθώ από εσένα και όχι από τον αββά, δόθηκε η πρώτη απόκριση. Γιατί εξομοίωσες τον εαυτό σου με εκείνους που έθεσαν σε δοκιμασία τον Κύριο και έλεγαν: «Δείξε μας σημείο;» Τους οποίους και αποδίωξε ως πειραστές λέγοντας: «Σημείο δεν θα τους δοθεί». Και γιατί δεν παρομοίασες μάλλον τον εαυτό σου με τον Άχαζ, ο οποίος, ενώ του δόθηκε η εντολή να ζητήσει σημείο, το αρνήθηκε λέγοντας: «Δεν θα ζητήσω, ούτε θα πειράξω Κύριον τον Θεό». Αν, αφού άκουσες, πίστευες απλά, θα είχες αποκομίσει μεγάλη ωφέλεια.

Ας τολμήσει και η κτίση να αναφωνήσει τέτοια φωνή, εάν βεβαίως είναι και αυτή κατά αλήθειαν φως. Εάν όμως αποστρέφεται με φρίκη τον λόγο αυτόν, τότε θα αποφύγει και το ίδιο το πράγμα, ομολογώντας το αληθινό φως, δηλαδή τον Υιό. Άλλο. Ο Κύριος λέει: «Ενόσω έχετε το φως, να πιστεύετε στο φως, για να γίνετε υιοί του φωτός». Άραγε επρόκειτο, μη πιστεύοντας, να χάσουν το φως αυτοί που είναι εκ φύσεως φως; Αν βεβαίως είναι καθόλου δυνατόν η κτιστή ουσία να είναι το αληθινό φως. Και πώς θα μπορούσε ποτέ να γίνει αυτό; Διότι, για τα ουσιώδη χαρακτηριστικά των όντων, οι στερήσεις δεν συμβαίνουν ολοκληρωτικά εξαιτίας ραθυμίας, αλλά για αυτά τα οποία αποκτώνται με τη θέληση, και για όσα έχουν από τη φύση τους την ιδιότητα να προστίθενται και να αφαιρούνται χωρίς τη φθορά του υποκειμένου. Για παράδειγμα, ο άνθρωπος είναι λογικός εκ φύσεως, ναυπηγός όμως κατά θέληση, ή και ασθενής στο σώμα κατά συμβεβηκός. Δεν θα μπορούσε λοιπόν ποτέ να γίνει εντελώς άλογος, αλλά θα χάσει την εμπειρία της ναυπηγικής, εάν τυχόν αμελήσει, και θα αποβάλει αυτό που του συνέβη εξαιτίας ασθένειας, ανακάμπτοντας προς το καλύτερο με κάποιες θεραπείες. Επομένως, τα ουσιώδη χαρακτηριστικά κάποιων όντων έχουν ριζωμένη τη σταθερότητά τους. Εάν λοιπόν είναι καθόλου δυνατόν η φύση των δημιουργημάτων να είναι το αληθινό φως, πώς χάνουν το φως όσοι δεν θέλουν να πιστέψουν, ή πώς θα γίνουν υιοί του φωτός αυτοί που πιστεύουν; Διότι, εάν είναι και οι ίδιοι εκ φύσεως το φως, τότε θα ονομάζονται υιοί του εαυτού τους.

Λέγοντας δε τη λέξη «φως» μαζί με το άρθρο, υπέδειξε τον εαυτό του: ότι δηλαδή αυτός είναι το μόνο αληθινό φως. <Ενόσω έχετε το φως, να πιστεύετε στο φως, για να γίνετε υιοί του φωτός.> Απέδειξε λοιπόν ως οδό σωτηρίας την πίστη σε αυτόν, μέσω της οποίας γνωρίζει κανείς και τον Πατέρα. Υιούς δε του φωτός τους ονομάζει, εννοώντας είτε του εαυτού του είτε του Πατέρα. Διότι ονομάζει τον Πατέρα φως, αφού πρώτα αποκάλεσε τον εαυτό του φως, για να δείξει ότι η φύση του ίδιου και του Πατέρα είναι μία. Γινόμαστε δε υιοί του Πατέρα, όταν μέσω της πίστης στον Χριστό αποδεχθούμε τον Πατέρα, ο οποίος είναι φως. Διότι τότε και εμείς θα ονομαστούμε τέκνα Θεού. <Αυτά είπε ο Ιησούς, και αφού αναχώρησε, κρύφτηκε από αυτούς.> Αφού τους δίδαξε με λίγα λόγια τα ωφέλιμα, πάλι με θεοπρεπή δύναμη αποσύρεται από ανάμεσά τους, αποκρύπτοντας τον εαυτό του, ώστε να μην τους επιτρέψει να οργιστούν, αλλά δίνοντάς τους χρόνο να αναλογιστούν και να αλλάξουν γνώμη, για να πράξουν τα καλύτερα.

Ο Σωτήρας προς τους Ιουδαίους: Όσο έχετε το φως, να πιστεύετε στο φως, για να γίνετε υιοί του φωτός. Ο Ίδιος προς αυτούς: Για λίγο χρόνο ακόμη το φως είναι ανάμεσά σας. Όσο έχετε το φως, να περπατάτε στο φως, για να μην σας καταλάβει το σκοτάδι.

«Περπατάτε, όσο έχετε το φως». Σε ποιον καιρό αναφέρεται εδώ; Άραγε σε ολόκληρη την παρούσα ζωή ή στον χρόνο πριν από τον σταυρό; Εγώ νομίζω και στους δύο. Διότι, εξαιτίας της άφατης φιλανθρωπίας του, πολλοί πίστεψαν και μετά τον σταυρό. Λέει δε αυτά για να τους παρακινήσει εσπευσμένα προς την πίστη, πράγμα που έκανε και πιο πάνω, λέγοντας τα εξής: «Ακόμη λίγο χρόνο είμαι μαζί σας. Εκείνος που περπατά στο σκοτάδι δεν γνωρίζει πού πηγαίνει». Πόσα, λοιπόν, πράττουν τώρα οι Ιουδαίοι και δεν γνωρίζουν τι πράττουν! Αλλά βαδίζοντας σαν να βρίσκονται στο σκοτάδι, νομίζουν μεν ότι βαδίζουν στον ορθό δρόμο, ενώ βαδίζουν στον αντίθετο, τηρώντας τα σάββατα, φυλάσσοντας τον νόμο και τηρώντας διατάξεις περί τροφών· και δεν γνωρίζουν πού περπατούν. Γι' αυτό έλεγε: «Περπατάτε στο φως, για να γίνετε υιοί του φωτός»· δηλαδή, δικοί μου υιοί. Καίτοι στον πρόλογο λέει ο ευαγγελιστής ότι «δεν γεννήθηκαν από αίματα, ούτε από θέλημα σαρκός, αλλά από τον Θεό», δηλαδή από τον Πατέρα· εδώ, όμως, λέγεται ότι τους γεννά ο ίδιος, για να μάθεις ότι η ενέργεια του Πατρός και του Υιού είναι μία. Αφού τα είπε αυτά ο Ιησούς, αναχώρησε και κρύφτηκε από αυτούς. Τώρα γιατί κρύβεται; Διότι ούτε πέτρες σήκωσαν εναντίον του, ούτε ξεστόμισαν κάποια παρόμοια βλασφημία όπως προηγουμένως. Για ποιον λόγο λοιπόν κρύφτηκε;

Επειδή, ως προς το ότι ο Υιός δύναται από μόνος Του να πράττει αυτά, τα οποία δύναται κατά το βάπτισμα μαζί με τον Πατέρα, όπως επίσης και το Άγιο Πνεύμα, άκουσέ τα αυτά με σαφήνεια. Διότι στους Ιουδαίους έλεγε: «Για να μάθετε ότι ο Υιός του ανθρώπου έχει την εξουσία πάνω στη γη να συγχωρεί αμαρτίες»· και πάλι, «Για να γίνετε υιοί φωτός», και, «Εγώ τους δίνω αιώνια ζωή». Έπειτα, μετά από αυτά λέει: «Για να έχουν ζωή και να την έχουν σε αφθονία». Ας δούμε όμως και το Πνεύμα να πράττει ακριβώς το ίδιο. Πού μπορεί να το δει κανείς αυτό; «Στον καθένα», λέει, «δίνεται η φανέρωση του Πνεύματος για το συμφέρον». Εκείνος λοιπόν που παρέχει αυτά, πολύ περισσότερο συγχωρεί και αμαρτήματα. Και πάλι: «Το Πνεύμα είναι αυτό που ζωοποιεί»· και, «Θα ζωοποιήσει δια του Πνεύματός Του που κατοικεί μέσα σας»· και, «Το Πνεύμα είναι ζωή ένεκα της δικαιοσύνης»· και πάλι, «Εάν όμως οδηγείστε από το Πνεύμα, δεν είστε υπό τον νόμο». «Διότι δεν λάβατε πνεύμα δουλείας ώστε να περιπέσετε πάλι στον φόβο, αλλά λάβατε πνεύμα υιοθεσίας». Και τότε βέβαια, όλα όσα έπρατταν, τα θαυματουργούσαν μετά την έλευση του Πνεύματος.

«Όσο έχετε το φως, να πιστεύετε στο φως, για να γίνετε υιοί του φωτός.» «Εκείνος που πιστεύει σε εμένα, τα έργα που κάνω εγώ, θα τα κάνει και εκείνος, και μεγαλύτερα από αυτά θα κάνει.» «Μακάριοι όσοι δεν είδαν και πίστεψαν.» «Τι θα πούμε λοιπόν; Ότι τα έθνη που δεν επιδίωκαν τη δικαιοσύνη, κατέκτησαν τη δικαιοσύνη, και μάλιστα τη δικαιοσύνη που προέρχεται από την πίστη· ενώ ο Ισραήλ, που επιδίωκε τον νόμο της δικαιοσύνης, δεν έφτασε στον νόμο της δικαιοσύνης. Γιατί; Διότι δεν την επιδίωξαν εκ πίστεως, αλλά σαν να προερχόταν από τα έργα. Επειδή σκόνταψαν στον λίθο του προσκόμματος, καθώς είναι γραμμένο: Ιδού, θέτω στη Σιών λίθο προσκόμματος, και πέτρα σκανδάλου, και όποιος πιστεύει σε αυτόν, δεν θα καταισχυνθεί.» «Γνωρίζοντας ότι δεν δικαιώνεται ο άνθρωπος από τα έργα του νόμου, ειμή μόνο διά της πίστεως στον Ιησού Χριστό, και εμείς πιστέψαμε στον Χριστό Ιησού, για να δικαιωθούμε εκ πίστεως του Ιησού Χριστού, και όχι από τα έργα του νόμου· διότι από τα έργα του νόμου δεν πρόκειται να δικαιωθεί καμία σάρκα.» «Διότι εν Χριστώ Ιησού, ούτε η περιτομή έχει κάποια ισχύ, ούτε η ακροβυστία, αλλά η πίστη που ενεργείται διά της αγάπης.» «Πίστη είναι η υπόσταση των πραγμάτων που ελπίζουμε, η απόδειξη των πραγμάτων που δεν βλέπουμε. Διότι χάρη σε αυτήν έλαβαν καλή μαρτυρία οι προπάτορες. Χωρίς πίστη είναι αδύνατον να ευαρεστήσει κανείς τον Θεό. Διότι εκείνος που προσέρχεται στον Θεό πρέπει να πιστέψει ότι υπάρχει, και ότι γίνεται μισθαποδότης σε αυτούς που τον αναζητούν.» «Να γυμνάζεις τον εαυτό σου στην ευσέβεια.»

Ότι ο Θεός, ο οποίος κατ' ουσίαν είναι αληθινά φως, υπάρχει μέσα σε εκείνους που περιπατούν σε Αυτόν διά των αρετών, γινόμενος αληθινά φως. Όπως λοιπόν όλοι οι άγιοι, οι οποίοι είναι φως κατά μέθεξιν, γίνονται φως μέσα στο κατ' ουσίαν φως εξαιτίας της φιλοθεΐας τους, έτσι και το κατ' ουσίαν φως γίνεται φως μέσα στο κατά μέθεξιν φως εξαιτίας της φιλανθρωπίας του. Εάν λοιπόν, σύμφωνα με την αρετή και τη γνώση, είμαστε μέσα στον Θεό ως μέσα σε φως, και ο ίδιος ο Θεός είναι μέσα μας ως φως μέσα σε φως. Διότι ο Θεός, που είναι φως εκ φύσεως, βρίσκεται μέσα στο φως που γίνεται τέτοιο κατά μίμησιν, όπως το αρχέτυπο μέσα στην εικόνα· και αν κάποιος Του προσφέρει καθαρό βίο, παραμένει αδιάκοπα ενοικώντας μέσα του. Διότι το χωρίο, «εκείνος που με αγαπά θα τηρήσει τις εντολές μου, και εγώ και ο Πατέρας θα έρθουμε και θα κατοικήσουμε μαζί του»· και το, «ήταν το φως το αληθινό, το οποίο φωτίζει κάθε άνθρωπο που έρχεται στον κόσμο»· το, «φως για τους δικαίους παντοτινά»· το, «στο φως σου θα δούμε φως»· το, «ως τέκνα φωτός να περιπατείτε, για να γίνετε Υιοί φωτός»· το, «ο Θεός είναι φως, και εάν περιπατούμε στο φως όπως Αυτός είναι στο φως», και όσα άλλα παρόμοια, και προς το φως μάς οδηγούν, και μας προτρέπουν να γίνουμε φως.

Πρέπει, λοιπόν, εκείνος που αναζητά να πιστέψει και να προσέλθει στον Κύριο, να παρακαλέσει, για να λάβει από αυτήν τη ζωή το θείο Πνεύμα. Διότι αυτό είναι η ζωή της ψυχής, και γι' αυτόν τον λόγο ήλθε ο Κύριος, για να δώσει από αυτήν τη ζωή στην ψυχή το Πνεύμα Του ως ζωή. Διότι, όπως λέει, «όσο έχετε το φως, να πιστεύετε στο φως». «Έρχεται νύχτα, οπότε δεν μπορείτε πλέον να εργάζεστε». Εάν κάποιος, επομένως, δεν αναζήτησε και δεν έλαβε από αυτήν τη ζωή ζωή για την ψυχή, δηλαδή το θείο φως του Πνεύματος, κατά την έξοδό του από το σώμα διαχωρίζεται αμέσως στους αριστερούς τόπους του σκότους, δεν εισέρχεται στη βασιλεία των ουρανών, και καταλήγει στη γέεννα μαζί με τον διάβολο και τους αγγέλους του.

Προς εσάς δε, τους δούλους του Χριστού, που επιθυμείτε να μαθαίνετε και έχετε προετοιμασμένη την ακοή σας, ο ίδιος ο Δεσπότης των πάντων διά των αγίων Ευαγγελίων του βοά λέγοντας: «Ενόσω έχετε το φως, να τρέχετε προς το φως, για να μη σας καταλάβει το σκοτάδι.» Τρέξτε διά της μετάνοιας στην οδό των εντολών του, τρέξτε, τρέξτε όσο είναι ο καιρός της επιλάμψεώς του, προτού σας καταλάβει η νύχτα του θανάτου και παραπεμφθείτε στο αιώνιο σκοτάδι. Τρέξτε, ζητήστε, κρούστε, για να σας ανοιχθεί η πύλη της βασιλείας των ουρανών και να βρεθείτε στο εσωτερικό της και να την αποκτήσετε μέσα σας. Διότι, εκείνοι που αναχωρούν από την παρούσα ζωή πριν την αποκτήσουν, πού άραγε θα τη βρουν όταν απέλθουν εκεί;

Ποιος είναι αυτός ο Υιός του ανθρώπου; Είπε λοιπόν σε αυτούς ο Ιησούς: Ακόμη για λίγο χρόνο το φως είναι μαζί σας. Περπατάτε όσο έχετε το φως, για να μην σας καταλάβει το σκοτάδι. Εκείνος που περπατά στο σκοτάδι, δεν ξέρει πού πηγαίνει. Όσο έχετε το φως, να πιστεύετε στο φως, για να γίνετε υιοί του φωτός.» Νομίζοντας ότι θα ελέγξουν τον Κύριο και θα τον αποστομώσουν, θεωρώντας ότι δεν είναι ο αληθινός Χριστός, λένε: Αν ο μεν Χριστός είναι αθάνατος, και εσύ λες για τον εαυτό σου ότι πρόκειται να πεθάνεις, πώς λοιπόν θα σε πιστέψουμε ότι είσαι ο Χριστός; Αυτό όμως το έλεγαν με κακή πρόθεση. Διότι και η Γραφή, την οποία ονομάζουν νόμο, δεν μνημονεύει μόνο την ανάσταση, αλλά και το πάθος. Διότι και ο Ησαΐας παραθέτει και τα δύο: το μεν πάθος και τον θάνατο, λέγοντας έτσι: «Σαν πρόβατο οδηγήθηκε στη σφαγή»· την δε ανάσταση, με το να πει: «Ο Κύριος θέλει να τον καθαρίσει από την πληγή, και να του δείξει το φως.» Και ο Δαβίδ μνημονεύει ταυτόχρονα τον θάνατο και την ανάσταση: «Διότι δεν θα εγκαταλείψεις, λέει, την ψυχή μου στον άδη.» Και ο πατριάρχης επίσης, ευλογώντας τον Ιούδα, προφητεύει για τον Χριστό: «Αφού αναπαύθηκε, κοιμήθηκε σαν λιοντάρι, και σαν σκύμνος· ποιος θα τον εγείρει;» Επομένως, με το να αρνούνται το πάθος και να επιμαρτυρούν την αθανασία στον Χριστό, το έπρατταν αυτό με κακόβουλη πρόθεση. «

Διότι αυτό δηλώνει όταν λέει: «Ενόσω έχετε το φως»· δηλαδή, ενόσω μπορείτε να πιστεύετε σε εμένα· μπορείτε δε και πριν από τον σταυρό, και μετά από αυτά να πιστέψετε σε εμένα, που είμαι το φως. «Εκείνος δε που περπατά» μέσα στην απιστία, «δεν γνωρίζει πού πηγαίνει». Διότι πόσα πράττουν τώρα οι Ιουδαίοι, και δεν γνωρίζουν τι πράττουν, αλλά βαδίζοντας σαν μέσα στο σκοτάδι, νομίζουν μεν ότι πορεύονται τον ορθό δρόμο, παθαίνουν όμως το εντελώς αντίθετο, τηρώντας το Σάββατο και την περιτομή. Αλλά δεν είναι έτσι όσοι πίστεψαν. Αντιθέτως, περπατούν στο φως, πράττοντας όλα όσα οδηγούν στη σωτηρία. Διότι απέφυγαν τη σκιά του νόμου και το σκοτάδι των αινιγμάτων, και προσήλθαν στο κρυμμένο φως που έλαμψε, και έγιναν «υιοί φωτός», δηλαδή του Χριστού. «Για να γίνετε», λέει, «υιοί φωτός»· το οποίο σημαίνει, δικοί μου υιοί. Καίτοι στον πρόλογο ο ευαγγελιστής λέει ότι κάποιοι γεννήθηκαν από τον Θεό· εδώ όμως τους ονομάζει υιούς φωτός, δηλαδή του Χριστού. Ας ντρέπονται λοιπόν ο Άρειος και ο Ευνόμιος. Διότι αποδεικνύεται και από εδώ ότι είναι μία η ενέργεια του Πατρός και του Υιού. «Αυτά είπε ο Ιησούς· και αφού αναχώρησε, κρύφτηκε από αυτούς. Και παρόλο που είχε κάνει τόσα σημεία μπροστά τους, δεν πίστευαν σε αυτόν· για να εκπληρωθεί ο λόγος του προφήτη Ησαΐα, ο οποίος είπε: Κύριε, ποιος πίστεψε στο κήρυγμά μας; Και ο βραχίονας του Κυρίου σε ποιον αποκαλύφθηκε;»