Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ 12:42

Και γενικά τα πάντα ήταν γεμάτα χαρά με την έλευση της παρουσίας του Κυρίου. Όπου και αν βάδιζε, εξαιτίας των μυριάδων των πληθών που συμπορεύονταν μαζί του, φαινόταν σαν καλλιστέφανη άμπελος, καθώς όλοι ήταν ενωμένοι μαζί του από τον πόθο τους για αυτόν. Όταν όμως άρχισαν χειμωνιάτικοι άνεμοι να φυσούν ορμητικά από τις βουνοκορφές για τη δοκιμασία των πληθών που τον ακολουθούσαν, σαν φύλλα που μαραίνονται μαζικά, έπεφταν όχι λίγοι από τη ζωοπάροχο άμπελο από την οποία κρατιούνταν. Έτσι, άλλοι μεν, από τον φόβο των αρχιερέων, για να μην γίνουν αποσυνάγωγοι, απαρνούνταν την ίδια τους τη ζωή, όπως ακριβώς βλέπουμε να συμβαίνουν τα ίδια πράγματα και σήμερα. Διότι, όπως οι τότε, έτσι και οι σημερινοί άνθρωποι της υποκρισίας αγάπησαν και προτίμησαν τη δόξα των διωκτών της Εκκλησίας περισσότερο από τη δόξα του Θεού. Άλλοι δε, μη μπορώντας να κατανοήσουν τα θεία και πνευματικά λόγια του Κυρίου, στράφηκαν προς τα πίσω, προσάπτοντας κατηγορία και ψόγο στον Ευεργέτη και λέγοντας: «Ποιος μπορεί να τον ακούει;». Αυτό ακριβώς πράττουν και στην εποχή μας όσοι δεν επιθυμούν να συμπορευθούν με την αλήθεια, εξαιτίας του ότι την πίστη ακολουθούν θλίψεις και πειρασμοί. Διότι λένε: «Ποιος μπορεί να τηρήσει την παράδοση των εντολών του Κυρίου και της πίστεως;».

Εάν δεχθούμε ότι ο Θεός τους τύφλωσε, πρέπει να το νοήσουμε έτσι, ότι επέτρεψε να πάθουν την τύφλωση από τον διάβολο, εφόσον δεν ήταν αγαθοί ως προς τη διάθεση. Διότι με αυτόν τον τρόπο παραδίδει σε αδόκιμο νου και σε πάθος όσους φέρονται παρόμοια. Εφόσον λοιπόν ήταν τέτοιοι, δεν ήταν δίκαιο να γνωρίσουν το βάθος και τα απόκρυφα του μυστηρίου αυτοί που δεν τήρησαν ούτε τις εντολές του Νόμου. Επειδή, λοιπόν, δεν αποδέχθηκαν ούτε τον Νόμο ούτε τα ευαγγελικά προστάγματα, έχοντας κλειστό το μάτι της διανοίας τους, γι' αυτό δεν δέχονται τη διδασκαλία που δύναται να τους φωτίσει. <Ωστόσο, ακόμη και από τους άρχοντες πολλοί πίστεψαν σε αυτόν, αλλά εξαιτίας των Φαρισαίων δεν το ομολογούσαν, για να μην αποβληθούν από τη συναγωγή. Διότι αγάπησαν τη δόξα των ανθρώπων περισσότερο από τη δόξα του Θεού.> Τώρα, βέβαια, αν και εξωθούνται από τα θαύματα στο να πιστέψουν και δεν τολμούν πλέον να αντιλέγουν στον Κύριο, εκπίπτουν της αιωνίου ζωής επιμένοντας στη δική τους βδελυρότητα, προτιμώντας την ντροπή απέναντι στους ανθρώπους από την οικείωση με τον Θεό, και όντας δούλοι της πρόσκαιρης δόξας, θεωρώντας ανυπόφορη ζημία την απώλεια της τιμής εκ μέρους των Φαρισαίων.

Για να έχουν, λοιπόν, προετοιμασμένη τη διάνοιά τους, ώστε να υπομείνουν τα πάντα με μεγάλη προθυμία, και ως προς την ανάγκη να αντισταθούν τόσο πολύ στη βλάβη που προέρχεται από τους Ιουδαίους, ώστε να μη φοβηθούν ούτε και αυτόν τον σκληρό θάνατο, αν τύχει να παρουσιαστεί: δεν λέει ότι θα συμβούν μόνο τα συνηθισμένα, ούτε ότι η επιβουλή τους, δηλαδή η εξέγερση των Ιουδαίων, θα σταματήσει μέχρις αυτού, ώστε να γίνουν μόνο αποσυνάγωγοι, αλλά έχει προμηνύσει ότι η ανοσιότητά τους θα κατρακυλήσει σε τέτοιο βαθμό ωμότητας, ώστε να νομίσουν κάποτε ότι η άκρως απάνθρωπη στάση απέναντί τους βαδίζει την οδό της ευσέβειας προς τον Θεό. Και ότι γίνονταν αποσυνάγωγοι από τους Ιουδαίους, και ότι αυτή την τιμωρία υπέμεναν αρχικά όσοι φλέγονταν από την αγάπη προς τον Χριστό, θα γινόταν σαφές από τα λόγια του Ευαγγελιστή, ότι «πολλοί βέβαια και από τους άρχοντες πίστεψαν σε αυτόν, αλλά εξαιτίας των Φαρισαίων δεν το ομολογούσαν, για να μη γίνουν αποσυνάγωγοι», και πάλι «Διότι είχαν ήδη συμφωνήσει οι γραμματείς και οι Φαρισαίοι, εάν κάποιος τον ομολογήσει ως Χριστό, να γίνει αποσυνάγωγος». Αλλά ακόμη και αν, λέει, κάποιοι δεν αντέχουν αυτή την επιβουλή των Ιουδαίων, πρέπει να γνωρίζουν από τώρα ότι τα δεινά σας δεν θα σταματήσουν σε αυτά. Διότι, λέει, να μην αγανακτείτε καθόλου, ακόμη κι αν συμβεί να πάθετε αυτό.

Διότι ο Σωτήρας καλούσε μέσω των ευαγγελικών κηρυγμάτων σε καθαρισμό από τις αμαρτίες μέσω, εννοώ, της πίστης σε αυτόν, σε μέθεξη του Αγίου Πνεύματος, και σε καύχημα, και σε δόξα υιοθεσίας. Αλλά εσύ, λέει, ω Ισραήλ, ενώ εγώ υπάρχω δεν δίστασες να με περιφρονήσεις, και καταφρονώντας αυτόν που σε καλούσε στη ζωή, φοβήθηκες έναν φθαρτό άνθρωπο, και έναν υιό ανθρώπου, οι οποίοι ξεράθηκαν σαν χορτάρι. Έπειτα ξέχασες τον Θεό που σε δημιούργησε, που κατασκεύασε τον ουρανό και θεμελίωσε τη γη, και φοβήθηκες το πρόσωπο αυτού που σε θλίβει. Κατηγορεί δε ο Θεός σε αυτά τους καθοδηγητές των Ιουδαίων, οι οποίοι μέχρι τέλους συνέχισαν να εναντιώνονται στη δόξα του Σωτήρα, και, στο μέτρο που εξαρτιόταν από αυτούς, την παρουσίαζαν ως εντελώς ανύπαρκτη. Θαυματουργούσε μεν με πολλούς τρόπους, εκείνοι όμως εξέχεαν πικρούς λόγους ενάντια στις θαυμαστές θεοσημείες, διότι έλεγαν ότι εκβάλλει τα δαιμόνια μέσω του Βεελζεβούλ, του άρχοντα των δαιμονίων. Με τις διδασκαλίες του που ανύψωναν τον νόμο, έθελξε πολλές φορές τους ακροατές του, εκείνοι όμως κατρακύλησαν σε τέτοιο σημείο ασέβειας, ώστε να επιπλήττουν όσους τον επαινούσαν και να λένε: Έχει δαιμόνιο και είναι παράφρων, γιατί τον ακούτε; Φοβούνταν λοιπόν τις επιβουλές των Φαρισαίων, και θα το μαρτυρήσει αυτό λέγοντας ο μακάριος ευαγγελιστής: Γνώριζαν λοιπόν οι άρχοντες ότι αυτός είναι ο Χριστός, αλλά εξαιτίας των Φαρισαίων δεν τον ομολογούσαν.

Διότι ήταν προσκολλημένοι μόνο σε διδασκαλίες και εντάλματα ανθρώπων. Αλλά αναγνώρισαν μεν ότι ήταν παρών με σάρκα ο αγαπημένος, ο νοητός Ιωσήφ. Διότι είπε ο μακάριος ευαγγελιστής Ιωάννης, ότι βεβαίως «πολλοί από τους άρχοντες πίστεψαν σε αυτόν, αλλά εξαιτίας των Φαρισαίων δεν το ομολογούσαν.» Αν και τον αναγνώρισαν, λοιπόν, του φέρθηκαν ασεβώς. Διότι τον σκότωσαν, και τον έριξαν σαν σε κάποιον λάκκο οι άθλιοι, στο βαθύ και σκοτεινό βάραθρο του θανάτου, δηλαδή στον άδη. Διότι έτσι τον περιέγραφε σε εμάς και ο θεσπέσιος Δαβίδ, λέγοντας προς τον εν ουρανοίς Πατέρα και Θεό, σαν από το πρόσωπο του Χριστού: «Κύριε, ανέβασες την ψυχή μου από τον άδη, με έσωσες από εκείνους που κατεβαίνουν σε λάκκο.» Παρατήρησε δε τη δύναμη των Ιερών Γραφών, και την υπερβολική τους ακρίβεια: «Ο λάκκος», λέει, «ήταν άδειος, νερό δεν είχε», προκειμένου να υποδηλωθεί σε εμάς μέσω αυτού με σαφήνεια και ολοκάθαρα ο άδης.

Ιδού και εκεί ακούστηκε φωνή, και εδώ φωνή· αλλά ο μεν πειθόταν, ενώ οι άλλοι έφερναν αντιρρήσεις. Και όχι μόνο φωνή, αλλά εμφανίστηκε και το Πνεύμα με μορφή περιστεράς. Επειδή, βεβαίως, ο Ιωάννης βάπτιζε, ενώ ο Χριστός βαπτιζόταν, προκειμένου να μην νομίσουν, παρατηρώντας την ανθρώπινη μορφή, ότι αυτός που βάπτιζε ήταν ανώτερος από Εκείνον που βαπτιζόταν, ήρθε η φωνή για να διαχωρίσει τον έναν από τον άλλον. Και επειδή δεν ήταν σαφές για ποιον έλεγε η φωνή αυτά που έλεγε, ήρθε και το Άγιο Πνεύμα με μορφή περιστεράς, κατευθύνοντας τη φωνή στο κεφάλι του Χριστού. Παρόλα αυτά, και μέσω της φωνής Τον κήρυξε, και μέσω του Πνεύματος Τον υπέδειξε, και έπειτα από αυτά και ο Ιωάννης βροντοφώναζε ότι: «Δεν είμαι άξιος να λύσω τον ιμάντα του υποδήματός Του»· και αμέτρητες άλλες μαρτυρίες δόθηκαν, τόσο με λόγια όσο και με έργα, και όμως απέναντι σε όλα τυφλώθηκαν· ή μάλλον, αν και τα έβλεπαν όλα, δεν πείθονταν ούτε από όσα λέγονταν ούτε από όσα γίνονταν, καθώς η διάνοιά τους ήταν προκατειλημμένη από τη μανία για τη δόξα των πολλών. Αυτό ακριβώς, επομένως, λέει και ο ευαγγελιστής, ότι πολλοί από τους Ιουδαίους πίστεψαν σε Αυτόν, αλλά εξαιτίας των αρχόντων δεν το ομολογούσαν, για να μην γίνουν αποσυνάγωγοι. Και ο ίδιος ο Χριστός έλεγε: «Πώς μπορείτε να πιστεύετε, όταν λαμβάνετε δόξα ο ένας από τον άλλον και δεν αναζητάτε τη δόξα που προέρχεται από τον μόνο Θεό;»

βʹ. Για ποιο λόγο λοιπόν δεν ελεήθηκαν και άλλοι Ιουδαίοι; Επειδή δεν έπρατταν όσα έπρατταν από άγνοια, αλλά ενώ τα γνώριζαν και τα κατανοούσαν με απόλυτη επίγνωση. Και για να το μάθεις αυτό με ακρίβεια, άκουσε τον ευαγγελιστή που λέει ότι πολλοί από τους Φαρισαίους και τους Ιουδαίους πίστευαν μεν, δεν το ομολογούσαν δε. Διότι αγάπησαν τη δόξα των ανθρώπων περισσότερο από τη δόξα του Θεού. Και πάλι ο Χριστός λέει: Πώς μπορείτε να πιστεύετε, όταν λαμβάνετε δόξα ο ένας από τον άλλον; Και πάλι, «Αυτά τα είπαν», λέει, «οι γονείς του τυφλού εξαιτίας των Ιουδαίων, για να μην γίνουν αποσυνάγωγοι». Και οι ίδιοι οι Ιουδαίοι πάλι έλεγαν: Βλέπετε ότι δεν ωφελούμαστε σε τίποτα, διότι όλος ο κόσμος πηγαίνει πίσω του. Επειδή παντού τους ενοχλούσε το πάθος της φιλαρχίας. Και όμως, αυτοί είπαν ότι κανείς δεν μπορεί να συγχωρεί αμαρτίες, παρά μόνο ο Θεός· και αμέσως (ο Χριστός) έπραξε αυτό το οποίο οι ίδιοι είπαν ότι αποτελεί σημάδι του Θεού. Επομένως, αυτά δεν ήταν έργα άγνοιας. Πού βρισκόταν όμως ο Παύλος τότε; Ίσως θα μπορούσε να πει κάποιος: Κοντά στα πόδια του Γαμαλιήλ, χωρίς να έχει τίποτα το κοινό με τους όχλους των στασιαστών. Ο Γαμαλιήλ, άλλωστε, ήταν ένας άνδρας που δεν έπραττε τίποτα εξαιτίας της φιλαρχίας. Πώς λοιπόν μετά από αυτά βρίσκεται μαζί με τον όχλο ο Παύλος;

Ε΄. Αλλά πράγματι, είναι φοβερό πράγμα η κενοδοξία, ικανή να τυφλώνει τη διάνοια εκείνων που αιχμαλωτίζονται από αυτήν ακόμη και απέναντι στα ολοφάνερα, και να τους πείθει να φιλονικούν για τα κοινώς ομολογημένα· ενώ άλλους, οι οποίοι γνωρίζουν πάρα πολύ καλά την αλήθεια και έχουν πεισθεί για αυτήν, τους εξωθεί στην υποκρισία και την αντίδραση. Αυτά συνέβαιναν και στην περίπτωση των Ιουδαίων. Διότι δεν αρνούνταν τον Υιό του Θεού από άγνοια, αλλά για να απολαύσουν την τιμή από το πλήθος. Επειδή, όπως λέει η Γραφή, πίστευαν σε αυτόν, αλλά φοβούνταν μήπως γίνουν αποσυνάγωγοι, και παρέδιδαν τη δική τους σωτηρία στους άλλους. Διότι δεν είναι δυνατόν, δεν είναι δυνατόν αυτός που είναι τόσο σφοδρά υποδουλωμένος στην παρούσα δόξα, να επιτύχει τη δόξα που προέρχεται από τον Θεό. Γι' αυτό και τους επιτίμησε, λέγοντας: «Πώς μπορείτε να πιστεύετε, όταν λαμβάνετε δόξα από ανθρώπους, και δεν αναζητάτε τη δόξα που προέρχεται από τον Θεό;»

Αλλά ο φιλάνθρωπος Θεός ούτε έτσι τον απώθησε, ούτε τον ήλεγξε, ούτε τον στέρησε από τη διδασκαλία Του, αλλά αντιθέτως συνομιλεί μαζί του με πολλή επιείκεια και του αποκαλύπτει εν μέρει δόγματα εξαιρετικά υψηλά, με τρόπο αινιγματικό μεν, αλλά πάντως του τα αποκαλύπτει. Διότι αυτός ήταν πολύ περισσότερο άξιος συγγνώμης σε σχέση με εκείνους που ενεργούσαν έτσι από πονηρία. Επειδή εκείνοι είναι εντελώς αναπολόγητοι· αυτός όμως, αν και ήταν και ο ίδιος υπόλογος για κατάκριση, ωστόσο δεν ήταν σε τόσο μεγάλο βαθμό. Πώς, λοιπόν, ο ευαγγελιστής δεν ανέφερε τίποτε τέτοιο γι' αυτόν; Το ανέφερε βεβαίως αλλού, λέγοντας ότι και από τους άρχοντες πολλοί πίστεψαν σε αυτόν, λόγω όμως των Ιουδαίων δεν το ομολογούσαν, για να μην αποβληθούν από τη συναγωγή· εδώ όμως τα άφησε όλα να εννοηθούν μέσω της επισκέψεώς του κατά τη διάρκεια της νύχτας. Τι λέει λοιπόν αυτός; «Ραββί, γνωρίζουμε ότι έχεις έλθει από τον Θεό ως διδάσκαλος· διότι κανείς δεν μπορεί να κάνει αυτά τα σημεία που κάνεις εσύ, εάν δεν είναι ο Θεός μαζί του».

Επειδή, λοιπόν, έδινε μεγάλη σημασία στη δόξα των ανθρώπων, και μάλιστα σε αυτήν περισσότερο παρά στην κόλαση (διότι πολλοί από τους άρχοντες, λέει, πίστεψαν σε αυτόν, αλλά εξαιτίας των Ιουδαίων δεν το ομολογούσαν), από αυτήν την πλευρά τον ελέγχει, και αποδεικνύει μέσα από όσα λέει, ότι δεν είναι δυνατόν κάποιος να μην πιστεύει σε εμένα για κανέναν άλλο λόγο, παρά μόνο επειδή διάγει ακάθαρτο βίο. Και προχωρώντας, λέει: «Εγώ είμαι το φως»· εδώ όμως λέει: «Ήλθε το φως στον κόσμο». Διότι στην αρχή μιλούσε μάλλον πιο συγκαλυμμένα, προχωρώντας όμως μίλησε πιο ξεκάθαρα. Αλλά όμως ο άνθρωπος κυριευόταν από τη δόξα των πολλών· γι' αυτό και δεν μπορούσε να μιλήσει με παρρησία όπως έπρεπε. Ας αποφεύγουμε, λοιπόν, την κενοδοξία· διότι αυτό το πάθος είναι το πιο τυραννικό από όλα. Από εδώ προέρχεται η πλεονεξία και η φιλαργυρία· από εδώ το μίσος, οι πόλεμοι και οι μάχες. Διότι εκείνος που επιθυμεί συνεχώς τα περισσότερα, δεν θα μπορέσει να σταματήσει πουθενά. Και αυτή του η επιθυμία δεν πηγάζει από πουθενά αλλού, παρά από την αγάπη του για την κενή δόξα. Για ποιον λόγο, πες μου, οι πολλοί περιστοιχίζονται από πλήθος ευνούχων, από κοπάδια δούλων και από μεγάλη επίδειξη; Όχι από ανάγκη, αλλά για να έχουν όσους συναντούν στον δρόμο τους ως μάρτυρες αυτής της άσκοπης χλιδής. Εάν, λοιπόν, την αποκόψουμε, μαζί με το κεφάλι θα εξολοθρεύσουμε και τα υπόλοιπα μέλη της κακίας, και τίποτα δεν θα μας εμποδίσει να κατοικούμε τη γη όπως τον ουρανό.

Διότι εκείνοι που προηγουμένως είχαν στείλει ανθρώπους για να τον συλλάβουν, άκουσε τι λέγουν τώρα, έστω και αν δεν το λέγουν όλοι. Επειδή, αν και ήσαν άρχοντες, εξαιτίας της φιλοδοξίας τους έπεφταν στην απιστία. Ωστόσο, και πολλοί από τους άρχοντες πίστευσαν σε αυτόν· δεν το ομολογούσαν όμως. Ο μεν πολύς λαός ήταν ευκαταφρόνητος, εφόσον δεν ασκούσε μεγάλη επιρροή στη συναγωγή τους· οι άρχοντες όμως, επειδή ήσαν περισσότερο επιφανείς, δυσκολεύονταν περισσότερο να εκφραστούν με παρρησία.

Επομένως, το ότι εισέρχονται οι πόρνες δεν αποτελεί έργο μόνο της χάριτος, αλλά και της δικαιοσύνης. Διότι δεν εισήλθαν παραμένοντας πόρνες, αλλά αφού υπάκουσαν, πίστεψαν, καθαρίστηκαν και άλλαξαν τρόπο ζωής, έτσι εισήλθαν. Είδες πώς έκανε τον λόγο του ανεπαχθή και ταυτόχρονα πιο αιχμηρό, μέσα από την παραβολή και από την προβολή του παραδείγματος των πορνών; Διότι δεν τους είπε ευθέως: «Γιατί δεν πιστέψατε στον Ιωάννη;», αλλά, πράγμα που ήταν πολύ πιο καταπελτικό, αφού παρουσίασε πρώτα τους τελώνες και τις πόρνες, τότε το πρόσθεσε, ελέγχοντας μέσα από την ίδια την αλληλουχία των πραγμάτων το ασυγχώρητο της στάσης τους και αποδεικνύοντας ότι τα κάνουν όλα εξαιτίας του φόβου των ανθρώπων και από μάταιη δόξα. Διότι και τον Χριστό δεν τον ομολογούσαν από φόβο, για να μην αποβληθούν από τη συναγωγή· και τον Ιωάννη πάλι δεν τολμούσαν να τον κατηγορήσουν· ούτε και αυτό το έκαναν από ευλάβεια, αλλά εξαιτίας του φόβου.

Του ιδίου. Γι' αυτό δεν μπορούσαν να πιστέψουν, διότι είχε πει ο Ησαΐας: Τύφλωσε τους οφθαλμούς τους και πώρωσε την καρδιά τους, για να μη δουν με τους οφθαλμούς και νοήσουν με την καρδιά και επιστρέψουν και τους θεραπεύσω. Αυτά είπε ο Ησαΐας, όταν είδε τη δόξα Του και μίλησε για Αυτόν. Ωστόσο, ακόμη και από τους άρχοντες πολλοί πίστεψαν σε Αυτόν, αλλά εξαιτίας των Φαρισαίων δεν το ομολογούσαν, για να μην αποβληθούν από τη συναγωγή, διότι αγάπησαν τη δόξα των ανθρώπων περισσότερο παρά τη δόξα του Θεού.

Κατανοώ ότι διάγεις βίο στενόχωρο στον παρόντα διωγμό, όπως και οι ομότροποί σου που κρύβονται, αλλά η ελπίδα ας σε ανακουφίζει. Να διατηρείς τα της ζωής σου με ασφάλεια μαζί με τον καλό Ευσέβιο, τον οποίο και χαιρετώ. Η κοινωνία από τους αιρετικούς δεν είναι κοινός άρτος, αλλά δηλητήριο, που δεν βλάπτει το σώμα, αλλά μαυρίζει και σκοτίζει την ψυχή. Το να απορρίπτει κανείς την κοινωνία και μάλιστα κρυφά, δεν εναπόκειται σε εμένα να το πω, αλλά σε εκείνους που το πράττουν από φόβο, για τους οποίους ισχύει να ειπωθεί εκείνο, ότι πολλοί από τους άρχοντες πίστεψαν σε αυτόν, αλλά δεν το ομολογούσαν εξαιτίας των Φαρισαίων, για να μη γίνουν αποσυνάγωγοι· επειδή αγάπησαν τη δόξα των ανθρώπων μάλλον παρά τη δόξα του Θεού. Το ότι οι ευχές της ιερουργίας είναι ορθόδοξες, τι προσφέρει αυτό, εάν τελούνται από αιρετικούς; Διότι δεν φρονούν όπως εκείνος που τις συνέθεσε, ούτε πιστεύουν αυτό που σημαίνουν οι ίδιες οι λέξεις, εφόσον όλη η μυσταγωγία δοξάζει τον Χριστό ως αληθινώς γενόμενο άνθρωπο. Αυτοί όμως το αρνούνται, έστω κι αν το λέγουν, διότι φρονούν ότι δεν εξεικονίζεται, όπως ακριβώς αν κάποιος λέγει «πιστεύω εις Πατέρα και Υιόν και Άγιον Πνεύμα», αλλά φρονεί ότι ο Πατέρας, ο Υιός και το Άγιο Πνεύμα είναι μία υπόσταση με τρία ονόματα, πράγμα που αποτελεί το δόγμα του ματαιόφρονος Σαβελλίου. Τι λοιπόν; Να πούμε ότι ένας τέτοιος άνθρωπος πιστεύει στην Τριάδα; Ουδαμώς, έστω κι αν το λέγει.

Ας δούμε όμως και τα του Ησαΐα: «Κύριε, ποιος πίστεψε στο άγγελμά μας;» αντί του «Κανείς δεν πίστεψε». Διότι το «ποιος», σε πολλά μέρη της Γραφής, τίθεται αντί του «κανείς». Και ο προφήτης το είπε αυτό εκ μέρους του προσώπου του Χριστού, σαν να λέει δηλαδή ο Χριστός προς τον Πατέρα: «Κύριε, ποιος πίστεψε στο άγγελμά μας;» αντί του «Κανείς δεν πίστεψε στον λόγο μας και στο κήρυγμά μου»· το οποίο κήρυγμα το ονόμασε ακοή. Διότι πράγματι, λέει, «Εκείνα που άκουσα από τον Πατέρα μου, αυτά λέω». —«Και ο βραχίονας σε ποιον αποκαλύφθηκε;» δηλαδή, η ισχυρή ενέργεια των θαυμάτων, την οποία ονομάζει βραχίονα, σε κανέναν από τους αγνώμονες Ιουδαίους δεν αποκαλύφθηκε· αλλά, παρόλο που επιτελώ τόσα θαύματα, με συκοφαντούν. «Αυτά είπε ο Ησαΐας, όταν είδε τη δόξα του, και μίλησε για αυτόν. Όμως βέβαια και από τους άρχοντες πολλοί πίστεψαν σε αυτόν· αλλά εξαιτίας των Φαρισαίων δεν τον ομολογούσαν, για να μη γίνουν αποσυνάγωγοι. Διότι αγάπησαν τη δόξα των ανθρώπων περισσότερο παρά τη δόξα του Θεού». —«Αυτά είπε ο Ησαΐας, όταν είδε τη δόξα του». Τίνος;

Τη δόξα του Υιού, αν και φαίνεται ότι ο προφήτης είδε τη δόξα του Πατέρα, όπως προκύπτει από τη συνάφεια. Εδώ όμως ο ευαγγελιστής λέει ότι ο Ησαΐας είδε τη δόξα του Υιού, ενώ ο Παύλος του Πνεύματος. Μία είναι λοιπόν η δόξα της Αγίας Τριάδας: αυτή του Πατέρα και του Υιού και του Αγίου Πνεύματος. Ως δόξα που είδε ο Ησαΐας εννοεί εκείνον τον καπνό που αποκαλύφθηκε στο όραμά του, τα Σεραφείμ, τους άνθρακες, το θυσιαστήριο, τον θρόνο. Είδε λοιπόν ο Ησαΐας αυτή τη δόξα και μίλησε για αυτόν, δηλαδή για τον Υιό. Και τι είπε για αυτόν; Τα όσα προαναφέρθηκαν: «Ότι τύφλωσε τα μάτια τους και πώρωσε τις καρδιές τους.» Επισημαίνει δε ο ευαγγελιστής ότι «Και πολλοί από τους άρχοντες πίστεψαν σε αυτόν,» δείχνοντας ότι και σε αυτό ψεύδονταν οι Φαρισαίοι όταν έλεγαν: «Μήπως κάποιος από τους άρχοντες πίστεψε σε αυτόν;» Διότι ιδού, «πολλοί πίστεψαν και από τους άρχοντες, αλλά εξαιτίας των Φαρισαίων δεν το ομολογούσαν.»