Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ 12:43

Εάν παρευρίσκονται μαζί σου δύο ή τρεις παρθένες, ας αναπέμψουν ευχαριστία για τον παρατεθειμένο άρτο και ας συμπροσευχηθούν. Εάν όμως βρεθεί στο τραπέζι κάποια κατηχουμένη, ας μην συμπροσευχηθεί με τους πιστούς, ούτε να καθίσεις να φας τον άρτο σου μαζί της, ούτε πάλι να καθίσεις να φας το γεύμα σου με γυναίκες αμελείς και επιπόλαιες, χωρίς να υπάρχει ανάγκη· διότι εσύ είσαι αγία ενώπιον του Κυρίου του Θεού, και η τροφή σου και το ποτό σου είναι αγιασμένα, αφού αγιάζονται διά των προσευχών και των αγίων ρημάτων. Παρθένες ευλαβείς και θεοσεβείς ας τρώνε μαζί σου· δεν θα συνδειπνήσεις με γυναίκες υπερήφανες, ούτε θα κάνεις φίλη σου γυναίκα αλαζόνα. Διότι λέγει η Θεία Γραφή: «Εκείνος που αγγίζει την πίσσα θα μολυνθεί, και εκείνος που συναναστρέφεται τον υπερήφανο θα γίνει όμοιός του». Εάν, ενώ κάθεται μαζί σου στο τραπέζι μια πλούσια, δεις κάποια φτωχή γυναίκα, θα την καλέσεις να φάει και δεν θα ντραπείς την πλούσια. Να μην αγαπήσεις τη δόξα των ανθρώπων περισσότερο από τη δόξα του Θεού· διότι ο Θεός είναι Θεός των πτωχών και των εξουθενωμένων. Μακαρία είναι η ψυχή που τα τηρεί αυτά.

Εάν δεχθούμε ότι ο Θεός τους τύφλωσε, πρέπει να το νοήσουμε έτσι, ότι επέτρεψε να πάθουν την τύφλωση από τον διάβολο, εφόσον δεν ήταν αγαθοί ως προς τη διάθεση. Διότι με αυτόν τον τρόπο παραδίδει σε αδόκιμο νου και σε πάθος όσους φέρονται παρόμοια. Εφόσον λοιπόν ήταν τέτοιοι, δεν ήταν δίκαιο να γνωρίσουν το βάθος και τα απόκρυφα του μυστηρίου αυτοί που δεν τήρησαν ούτε τις εντολές του Νόμου. Επειδή, λοιπόν, δεν αποδέχθηκαν ούτε τον Νόμο ούτε τα ευαγγελικά προστάγματα, έχοντας κλειστό το μάτι της διανοίας τους, γι' αυτό δεν δέχονται τη διδασκαλία που δύναται να τους φωτίσει. <Ωστόσο, ακόμη και από τους άρχοντες πολλοί πίστεψαν σε αυτόν, αλλά εξαιτίας των Φαρισαίων δεν το ομολογούσαν, για να μην αποβληθούν από τη συναγωγή. Διότι αγάπησαν τη δόξα των ανθρώπων περισσότερο από τη δόξα του Θεού.> Τώρα, βέβαια, αν και εξωθούνται από τα θαύματα στο να πιστέψουν και δεν τολμούν πλέον να αντιλέγουν στον Κύριο, εκπίπτουν της αιωνίου ζωής επιμένοντας στη δική τους βδελυρότητα, προτιμώντας την ντροπή απέναντι στους ανθρώπους από την οικείωση με τον Θεό, και όντας δούλοι της πρόσκαιρης δόξας, θεωρώντας ανυπόφορη ζημία την απώλεια της τιμής εκ μέρους των Φαρισαίων.

Και πάλι: ο Θεός εναντιώνεται στους υπερήφανους, ενώ στους ταπεινούς δίνει χάρη. Ας φοβηθούμε λοιπόν, αγαπητοί, μήπως πει και για εμάς: διότι αγάπησαν τη δόξα των ανθρώπων περισσότερο από τη δόξα του Θεού. Στον Οποίον ανήκει η δόξα στους αιώνες.

βʹ. Για ποιο λόγο λοιπόν δεν ελεήθηκαν και άλλοι Ιουδαίοι; Επειδή δεν έπρατταν όσα έπρατταν από άγνοια, αλλά ενώ τα γνώριζαν και τα κατανοούσαν με απόλυτη επίγνωση. Και για να το μάθεις αυτό με ακρίβεια, άκουσε τον ευαγγελιστή που λέει ότι πολλοί από τους Φαρισαίους και τους Ιουδαίους πίστευαν μεν, δεν το ομολογούσαν δε. Διότι αγάπησαν τη δόξα των ανθρώπων περισσότερο από τη δόξα του Θεού. Και πάλι ο Χριστός λέει: Πώς μπορείτε να πιστεύετε, όταν λαμβάνετε δόξα ο ένας από τον άλλον; Και πάλι, «Αυτά τα είπαν», λέει, «οι γονείς του τυφλού εξαιτίας των Ιουδαίων, για να μην γίνουν αποσυνάγωγοι». Και οι ίδιοι οι Ιουδαίοι πάλι έλεγαν: Βλέπετε ότι δεν ωφελούμαστε σε τίποτα, διότι όλος ο κόσμος πηγαίνει πίσω του. Επειδή παντού τους ενοχλούσε το πάθος της φιλαρχίας. Και όμως, αυτοί είπαν ότι κανείς δεν μπορεί να συγχωρεί αμαρτίες, παρά μόνο ο Θεός· και αμέσως (ο Χριστός) έπραξε αυτό το οποίο οι ίδιοι είπαν ότι αποτελεί σημάδι του Θεού. Επομένως, αυτά δεν ήταν έργα άγνοιας. Πού βρισκόταν όμως ο Παύλος τότε; Ίσως θα μπορούσε να πει κάποιος: Κοντά στα πόδια του Γαμαλιήλ, χωρίς να έχει τίποτα το κοινό με τους όχλους των στασιαστών. Ο Γαμαλιήλ, άλλωστε, ήταν ένας άνδρας που δεν έπραττε τίποτα εξαιτίας της φιλαρχίας. Πώς λοιπόν μετά από αυτά βρίσκεται μαζί με τον όχλο ο Παύλος;

Του ιδίου. Γι' αυτό δεν μπορούσαν να πιστέψουν, διότι είχε πει ο Ησαΐας: Τύφλωσε τους οφθαλμούς τους και πώρωσε την καρδιά τους, για να μη δουν με τους οφθαλμούς και νοήσουν με την καρδιά και επιστρέψουν και τους θεραπεύσω. Αυτά είπε ο Ησαΐας, όταν είδε τη δόξα Του και μίλησε για Αυτόν. Ωστόσο, ακόμη και από τους άρχοντες πολλοί πίστεψαν σε Αυτόν, αλλά εξαιτίας των Φαρισαίων δεν το ομολογούσαν, για να μην αποβληθούν από τη συναγωγή, διότι αγάπησαν τη δόξα των ανθρώπων περισσότερο παρά τη δόξα του Θεού.

Κατανοώ ότι διάγεις βίο στενόχωρο στον παρόντα διωγμό, όπως και οι ομότροποί σου που κρύβονται, αλλά η ελπίδα ας σε ανακουφίζει. Να διατηρείς τα της ζωής σου με ασφάλεια μαζί με τον καλό Ευσέβιο, τον οποίο και χαιρετώ. Η κοινωνία από τους αιρετικούς δεν είναι κοινός άρτος, αλλά δηλητήριο, που δεν βλάπτει το σώμα, αλλά μαυρίζει και σκοτίζει την ψυχή. Το να απορρίπτει κανείς την κοινωνία και μάλιστα κρυφά, δεν εναπόκειται σε εμένα να το πω, αλλά σε εκείνους που το πράττουν από φόβο, για τους οποίους ισχύει να ειπωθεί εκείνο, ότι πολλοί από τους άρχοντες πίστεψαν σε αυτόν, αλλά δεν το ομολογούσαν εξαιτίας των Φαρισαίων, για να μη γίνουν αποσυνάγωγοι· επειδή αγάπησαν τη δόξα των ανθρώπων μάλλον παρά τη δόξα του Θεού. Το ότι οι ευχές της ιερουργίας είναι ορθόδοξες, τι προσφέρει αυτό, εάν τελούνται από αιρετικούς; Διότι δεν φρονούν όπως εκείνος που τις συνέθεσε, ούτε πιστεύουν αυτό που σημαίνουν οι ίδιες οι λέξεις, εφόσον όλη η μυσταγωγία δοξάζει τον Χριστό ως αληθινώς γενόμενο άνθρωπο. Αυτοί όμως το αρνούνται, έστω κι αν το λέγουν, διότι φρονούν ότι δεν εξεικονίζεται, όπως ακριβώς αν κάποιος λέγει «πιστεύω εις Πατέρα και Υιόν και Άγιον Πνεύμα», αλλά φρονεί ότι ο Πατέρας, ο Υιός και το Άγιο Πνεύμα είναι μία υπόσταση με τρία ονόματα, πράγμα που αποτελεί το δόγμα του ματαιόφρονος Σαβελλίου. Τι λοιπόν; Να πούμε ότι ένας τέτοιος άνθρωπος πιστεύει στην Τριάδα; Ουδαμώς, έστω κι αν το λέγει.

Ας δούμε όμως και τα του Ησαΐα: «Κύριε, ποιος πίστεψε στο άγγελμά μας;» αντί του «Κανείς δεν πίστεψε». Διότι το «ποιος», σε πολλά μέρη της Γραφής, τίθεται αντί του «κανείς». Και ο προφήτης το είπε αυτό εκ μέρους του προσώπου του Χριστού, σαν να λέει δηλαδή ο Χριστός προς τον Πατέρα: «Κύριε, ποιος πίστεψε στο άγγελμά μας;» αντί του «Κανείς δεν πίστεψε στον λόγο μας και στο κήρυγμά μου»· το οποίο κήρυγμα το ονόμασε ακοή. Διότι πράγματι, λέει, «Εκείνα που άκουσα από τον Πατέρα μου, αυτά λέω». —«Και ο βραχίονας σε ποιον αποκαλύφθηκε;» δηλαδή, η ισχυρή ενέργεια των θαυμάτων, την οποία ονομάζει βραχίονα, σε κανέναν από τους αγνώμονες Ιουδαίους δεν αποκαλύφθηκε· αλλά, παρόλο που επιτελώ τόσα θαύματα, με συκοφαντούν. «Αυτά είπε ο Ησαΐας, όταν είδε τη δόξα του, και μίλησε για αυτόν. Όμως βέβαια και από τους άρχοντες πολλοί πίστεψαν σε αυτόν· αλλά εξαιτίας των Φαρισαίων δεν τον ομολογούσαν, για να μη γίνουν αποσυνάγωγοι. Διότι αγάπησαν τη δόξα των ανθρώπων περισσότερο παρά τη δόξα του Θεού». —«Αυτά είπε ο Ησαΐας, όταν είδε τη δόξα του». Τίνος;

«Διότι αγάπησαν τη δόξα των ανθρώπων.» Αυτό δε τους το είχε προείπει και ο Χριστός, λέγοντας: «Πώς μπορείτε να πιστέψετε, όταν λαμβάνετε δόξα από ανθρώπους, και τη δόξα που προέρχεται από τον μόνο Θεό την αθετείτε;» Δείχνει λοιπόν ο ευαγγελιστής ότι αυτοί παθαίνουν αυτό το οποίο τους προείπε ο Χριστός. Επομένως, δεν ήταν άρχοντες, αλλά δούλοι, που υπηρετούσαν την έσχατη δουλεία. Από αυτό, λοιπόν, μαθαίνουμε ότι δούλος και άτιμος είναι ο φιλόδοξος. «Ο δε Ιησούς έκραξε και είπε: Εκείνος που πιστεύει σε εμένα, δεν πιστεύει σε εμένα, αλλά σε εκείνον που με έστειλε. Και εκείνος που βλέπει εμένα, βλέπει εκείνον που με έστειλε.» Ο Ιησούς είχε κρυφτεί για λίγο, αποφεύγοντας τον θυμό των Ιουδαίων, πάλι όμως εμφανίζεται και κράζει με παρρησία. Και για να δείξει τον εαυτό του ίσο με τον Πατέρα και όχι αντίθεο, λέει: «Εκείνος που πιστεύει σε εμένα, δεν πιστεύει σε εμένα, αλλά σε εκείνον που με έστειλε», σαν να λέει το εξής: Γιατί φοβάστε να πιστέψετε σε εμένα; Η πίστη σε εμένα μεταβαίνει προς τον Πατέρα μου. Πρόσεξε δε και την ακρίβεια του λόγου.

Όταν λοιπόν διακηρύχθηκαν αυτά, όσοι είχαν βάλει τα θεμέλια της πίστης πάνω στην άμμο και είχαν τις καρδιές τους αβέβαιες και αδύναμες, αρνούνταν πρόθυμα τον χριστιανισμό, ώστε να μην εκδιωχθούν από την πόλη ούτε να στερηθούν τα αξιώματά τους. Διότι αγάπησαν τη δόξα των ανθρώπων περισσότερο παρά τη δόξα του Θεού. Όσοι όμως ήταν θεμελιωμένοι πάνω στη στερεή πέτρα, χωρίς να υποκύψουν ούτε στον βασιλιά ούτε στους πολλούς και φοβερούς ανθρώπους γύρω του, και χωρίς να πτοηθούν καθόλου ή να δειλιάσουν και να νιώσουν κάποιον φόβο από εκείνους τους φοβερούς και μέγιστους άνδρες και τις απειλές, αλλά προχωρώντας στο μέσο και στεκόμενοι με ανδρεία και γενναιότητα, αποβάλλοντας από πάνω τους κάθε φόβο και τρόμο, αντιστέκονταν στον βασιλιά με ανδρείο φρόνημα, λέγοντας με ισχυρό νου και λογισμό: Εμείς, βασιλιά, τόσο πολύ απέχουμε από το να αρνηθούμε την πίστη στον Χριστό, ώστε δεν θα νοιαστούμε ούτε για τα αξιώματα ούτε για αυτή τη λαμπρή και περίφημη πόλη. Και όχι μόνο αυτό, αλλά και τα κεφάλια μας και τις σάρκες μας, μαζί με τις ίδιες μας τις ψυχές, ευχαρίστως θα τα παραδίδαμε σήμερα στον θάνατο για τον Δεσπότη. Διότι έχουμε διδαχθεί να μην φοβόμαστε από αυτούς που σκοτώνουν το σώμα, αλλά δεν μπορούν να σκοτώσουν την ψυχή, και ότι τα παθήματα του τωρινού καιρού δεν είναι άξια να συγκριθούν με τη μέλλουσα δόξα που πρόκειται να αποκαλυφθεί σε αυτούς που αγάπησαν τον Κύριο.