Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ 12:47

Και εσύ για πολλά χρόνια κράτησες τα υπάρχοντα του κληρονόμου και τίποτα δεν του πρόσφερες. Έστειλε δούλους για να ζητήσουν, όχι για να απαιτήσουν, τους καρπούς. ως φίλοι ζήτησαν, ως εχθροί φονεύθηκαν. Ήρθε ο ίδιος ο κληρονόμος, χωρίς να οργίζεται, αλλά δείχνοντας αγαθότητα, χωρίς να εκδικείται για όσους φονεύθηκαν, αλλά παρακαλώντας να σωθούν αυτοί που τους φόνευσαν, όχι εκδικούμενος ως κριτής, αλλά νουθετώντας ως ιερέας. Ο ίδιος είπε: «Δεν ήρθα για να κρίνω τον κόσμο, αλλά για να σώσω τον κόσμο». Αλλά επειδή και αυτόν τον ίδιο τον κληρονόμο τον σκότωσες και νόμισες ότι θα κληρονομήσεις, μάθε ότι αναστήθηκε ο κληρονόμος και μετέφερε την κληρονομιά στην Εκκλησία των εθνών. «Εις το τέλος, υπέρ της κληρονομούσης». Και γιατί «Εις το τέλος»; Επειδή κάθε κληρονομιά, μετά το τέλος και τον θάνατο αυτού που συντάσσει τη διαθήκη, περιέρχεται στους κληρονόμους. Λέει ο απόστολος: «Διότι η διαθήκη είναι έγκυρη σε περίπτωση θανάτου, επειδή ποτέ δεν ισχύει όσο ζει αυτός που τη συνέταξε». Επειδή λοιπόν ο Χριστός διέθεσε στην Εκκλησία και της έγραψε ως διαθήκη το Ευαγγέλιο και της υποσχέθηκε ως κληρονομιά τη Βασιλεία, και πέθανε και ετάφη, έτσι και η διαθήκη επικυρώθηκε υπέρ εκείνης που την κληρονομεί. Τι είπε; «Ψαλμός στον Δαβίδ». Είναι λόγος ευθυμίας και χαράς για τον Δαβίδ σχετικά με την κληρονομιά της Εκκλησίας. «Ευθυμεί κανείς; Ας ψάλλει». Πολλά προφήτευσε υπέρ της Εκκλησίας των εθνών, και βλέποντας την εκπλήρωση χάρηκε: «Όλα τα έθνη, κροτήστε τα χέρια σας».

Ομιλία Α΄ στον ια΄ ψαλμό. «Σώσε με, Κύριε, διότι εξέλιπε ο όσιος, διότι λιγόστεψαν οι αλήθειες από τους υιούς των ανθρώπων. Μάταια μίλησε ο καθένας προς τον πλησίον του». Να σώζουν υπόσχονται οι ποιμένες και οι γελαδάρηδες τα κοπάδια τους στα βοσκοτόπια. Να σώζουν επιδιώκουν με την τέχνη τους και οι κυβερνήτες και οι ναύτες τα σκάφη. Οι στρατηγοί και οι αρχιστράτηγοι σπεύδουν να σώζουν τα στρατόπεδα στον πόλεμο. Αλλά και οι αμπελοφύλακες συμφωνούν να σώζουν τους καρπούς της αμπέλου. Σώζει όμως και αυτούς και τα όσα σώζονται από αυτούς ο μόνος σωτήρας του κόσμου, αυτός που λέει: «Διότι δεν ήλθα για να κρίνω τον κόσμο, αλλά για να σώσω τον κόσμο»· προς τον οποίο μόλις τώρα ο προφήτης μαζί με την εκκλησία φώναζε: «Σώσε με, Κύριε, διότι εξέλιπε ο όσιος». Εάν κυριευθώ από νόσο ή αρρώστια, σώσε με. Διότι εσύ και τον Εζεκία που ψυχορραγούσε έσωσας, και ενώ πάλευε με την αρρώστια τον έκανες νικητή της αρρώστιας, και ενώ τον τραβούσε ο θάνατος, εσύ τον τράβηξες πίσω στη ζωή και του έδωσες προθεσμία δεκαπέντε ετών στη ζωή.

Εις τον Ψαλμό 16, 3-4, Αστερίου: «Εδοκίμασας την καρδίαν μου», διότι ποτέ δεν διανοήθηκα να αδικήσω άνθρωπο είτε για χρήματα είτε για άλλη αιτία. «Με επεσκέφθης τη νύκτα», διότι ποτέ δεν κυριεύθηκα από βαθύ ύπνο, ερευνώντας το δίκαιο και φωτιζόμενος από εσένα, διότι, σύμφωνα με τον Ιώβ, «στο φως σου πορευόμουν μέσα στο σκοτάδι· διότι λύχνος για τα πόδια μου ήταν ο νόμος σου». Θα εννοήσεις δε αυτά και ως λεγόμενα από το πρόσωπο του Σωτήρος. «Για να μη μιλήσει το στόμα μου για τα έργα των ανθρώπων· διότι δεν ήλθα», λέγει, «για να κρίνω τον κόσμο, αλλά για να σώσω τον κόσμο».

Διότι και αυτά τα λόγια είναι του Υιού. Λέει λοιπόν ο ίδιος ο Ιωάννης: «εκείνος που έχει δει εμένα, έχει δει εκείνον που με έστειλε», και: «όποιος δέχεται εμένα, δέχεται εκείνον που με απέστειλε», και: «εγώ έχω έλθει ως φως στον κόσμο, ώστε καθένας που πιστεύει σε εμένα να μην παραμείνει στο σκοτάδι. Και εάν κάποιος ακούσει τα λόγια μου και δεν τα τηρήσει, εγώ δεν τον κρίνω· διότι δεν ήλθα για να κρίνω τον κόσμο, αλλά για να σώσω τον κόσμο. Ο λόγος όμως, τον οποίο ακούει, εκείνος θα τον κρίνει κατά την έσχατη ημέρα»· «διότι εγώ πορεύομαι προς τον Πατέρα».

Ίσως, λοιπόν, να πουν με αναίδεια ότι αυτή η φράση δεν ανήκει στον Υιό, αλλά στον Λόγο. Όμως, από όσα ελέχθησαν προηγουμένως θα γίνει φανερό ότι αυτός που μιλάει είναι ο Υιός. Διότι εκείνος που λέει εδώ: «Δεν ήλθα για να κρίνω τον κόσμο, αλλά για να τον σώσω», αποδεικνύεται ότι δεν είναι άλλος από τον μονογενή Υιό του Θεού. Διότι αναφέρει πρωτύτερα ο ίδιος ο Ιωάννης: «Τόσο πολύ αγάπησε ο Θεός τον κόσμο, ώστε έδωσε τον Υιό του τον μονογενή, για να μη χαθεί καθένας που πιστεύει σε αυτόν, αλλά να έχει ζωή αιώνια. Διότι δεν απέστειλε ο Θεός τον Υιό στον κόσμο για να κρίνει τον κόσμο, αλλά για να σωθεί ο κόσμος δι' αυτού. Εκείνος που πιστεύει σε αυτόν δεν κρίνεται· ενώ εκείνος που δεν πιστεύει έχει ήδη κριθεί, επειδή δεν έχει πιστέψει στο όνομα του μονογενούς Υιού του Θεού. Και αυτή είναι η κρίση: ότι το φως ήλθε στον κόσμο, και οι άνθρωποι αγάπησαν περισσότερο το σκοτάδι παρά το φως· διότι τα έργα τους ήταν πονηρά». Εάν αυτός που λέει «διότι δεν ήλθα για να κρίνω τον κόσμο, αλλά για να τον σώσω», είναι ο ίδιος που λέει «εκείνος που βλέπει εμένα, βλέπει εκείνον που με έστειλε», και αυτός που ήλθε για να σώσει τον κόσμο και όχι για να τον κρίνει είναι ο μονογενής Υιός του Θεού, καθίσταται φανερό ότι ο ίδιος ο Υιός είναι αυτός που λέει «εκείνος που βλέπει εμένα, βλέπει εκείνον που με έστειλε».

Διότι εκείνος που λέγει «όποιος πιστεύει σε εμένα» και «εάν κάποιος ακούσει τα λόγια μου, εγώ δεν τον κρίνω», αυτός είναι ο Υιός, για τον οποίο λέγει τα εξής: «όποιος πιστεύει σε αυτόν δεν κρίνεται· ενώ όποιος δεν πιστεύει έχει ήδη κριθεί, διότι δεν έχει πιστέψει στο όνομα του μονογενούς Υιού του Θεού». Και πάλι: «και αυτή είναι η κρίση εκείνου που δεν πιστεύει στον Υιό, ότι το φως ήλθε στον κόσμο, και δεν πίστεψαν σε αυτό», δηλαδή στον Υιό. Διότι αυτός είναι «το φως που φωτίζει κάθε άνθρωπο που έρχεται στον κόσμο»· και για όσο διάστημα βρισκόταν επάνω στη γη κατά την ενανθρώπησή του, ήταν φως για τον κόσμο, όπως λέγει ο ίδιος: «όσο έχετε το φως, να πιστεύετε στο φως, για να γίνετε υιοί του φωτός. Διότι εγώ», λέγει, «ως φως έχω έλθει στον κόσμο».

Ερώτ. κβʹ. Σε τι αμάρτησε η συκιά και την εξέρανε ο Χριστός; Και για ποια αιτία; Και με ποιον τρόπο; Απόκ. Επειδή ο Κύριος επρόκειτο να υποστεί το πάθος, προκειμένου να μη νομίσουν οι μαθητές ότι διακατέχεται από αδυναμία και ασθένεια και εξαιτίας αυτού πάσχει, φανερώνει τη δύναμή Του σε κάτι άψυχο· για να δείξει ότι μπορούσε να ξεράνει όλους όσοι Του εναντιώνονταν. Αλλά, επειδή δεν ήλθε για να κρίνει τον κόσμο, αλλά για να τον σώσει, όπως είπε ο Ίδιος, επιδεικνύει τη μεν δύναμή Του στην άψυχη συκιά, ενώ τη φιλανθρωπία Του την επιφυλάσσει για τους ανθρώπους με άμετρη ανεξικακία. Συκιά ονομάζεται επίσης και η αμαρτία, την οποία καταράστηκε και εξέρανε ο Χριστός ο Θεός μας. Ισχύει δε και τούτο: επειδή ο Αδάμ πήρε τα φύλλα της συκιάς και σκέπασε την αμαρτία της ντροπής του μετά την παράβαση, (ο Χριστός), αφού κατέλυσε το αμάρτημα της παραβάσεως και το κάρφωσε και το εξάλειψε πάνω στον σταυρό, εξέρανε το κάλυμμα της αμαρτίας, όπως τα φύλλα της συκιάς με τα οποία είχε περιβληθεί ο Αδάμ μετά την παρακοή.

Από το έλεος του Κυρίου είναι πλήρης η γη. Εδώ έχει διαχωριστεί το έλεος από την κρίση. Διότι μόνο από το έλεος του Κυρίου είναι πλήρης η γη, εφόσον η κρίση έχει ταμιευθεί για τον ορισμένο καιρό. Εδώ, λοιπόν, υπάρχει έλεος χωρίς κρίση· διότι δεν ήλθε για να κρίνει τον κόσμο, αλλά για να σώσει τον κόσμο. Εκεί όμως δεν υπάρχει κρίση χωρίς έλεος, επειδή δεν μπορεί να βρεθεί άνθρωπος καθαρός από ρύπο, ούτε καν αν η ζωή του είναι μίας μόνο ημέρας. Ώστε, εάν κάποιος δει την κακία να εξαπλώνεται καθημερινά, και το φθαρτό γένος των ανθρώπων να είναι άξιο για χιλιάδες θανάτους όσον αφορά τα αμαρτήματά του, θα θαυμάσει τον πλούτο της χρηστότητας του Θεού, καθώς και της ανοχής και της μακροθυμίας Του. Εφόσον όμως βρισκόμαστε στη γη έχουμε ανάγκη από το έλεος. Διότι εκείνοι που βρίσκονται στον ουρανό είναι άξιοι μακαρισμού και όχι ελέους. Ή ίσως, εξαιτίας της καταδίκης που μας επιβλήθηκε από την αμαρτία, γη ονομαζόμαστε εμείς που ακούσαμε από τον Θεό το: «Γη είσαι, και στη γη θα επιστρέψεις»· εμείς που είμαστε γεμάτοι από τους οικτιρμούς του Θεού. Διότι, ενώ ήμασταν νεκροί εξαιτίας των αμαρτιών και των παραπτωμάτων, μας ελέησε ο Θεός και μας συνεζωοποίησε με τον Χριστό. Με τον λόγο του Κυρίου στερεώθηκαν οι ουρανοί, και με το πνεύμα του στόματός Του όλη η δύναμή τους. Πού είναι εκείνοι που περιφρονούν το Πνεύμα; Πού είναι εκείνοι που το χωρίζουν από τη δημιουργική δύναμη; Πού είναι εκείνοι που το αποκόπτουν από τη συνάφειά Του με τον Πατέρα και τον Υιό;

Γιατί αμελούμε και δεν προετοιμαζόμαστε; Γιατί δεν φροντίζουμε για την απολογία μας, όσο έχουμε καιρό; Γιατί περιφρονούμε τις άγιες Γραφές και τα λόγια του Χριστού; Ή νομίζετε ότι τα λόγια του και των αγίων Αποστόλων και Προφητών δεν θα μας καταδικάσουν εκείνη την ημέρα μπροστά στο φοβερό βήμα, εάν δεν τα φυλάξουμε και δεν τα πράξουμε, όπως μας παραγγέλλουν; Ακούστε τι λέει ο Κύριος προς τους μαθητές: Εκείνος που ακούει εσάς, ακούει εμένα· και εκείνος που αθετεί εσάς, αθετεί εμένα και τον Πατέρα μου. Και αλλού πάλι λέει: Εκείνον που αθετεί εμένα και δεν δέχεται τα λόγια μου, εγώ δεν τον κρίνω· αλλά έχει αυτόν που τον κρίνει· ο λόγος που μίλησα, εκείνος θα τον κρίνει κατά την έσχατη ημέρα. Ποιος είναι άραγε αυτός ο λόγος που πρόκειται να μας κρίνει την έσχατη ημέρα; Το άγιο Ευαγγέλιό του και οι υπόλοιπες άγιες Γραφές των αγίων Προφητών και Αποστόλων. Γι' αυτό, αδελφοί, σας παρακαλώ, ας μην περιφρονούμε τα γεγραμμένα. Διότι ο ουρανός και η γη θα παρέλθουν, όμως τα λόγια του Χριστού δεν πρόκειται να παρέλθουν.

Όσοι πάλι στενάζουν για τις δικές τους αμαρτίες, μακαρίζονται και αυτοί σε μεγάλο βαθμό: διότι «μακάριοι είναι όσοι πενθούν, επειδή αυτοί θα παρηγορηθούν». Όσοι πάλι στενάζουν βλέποντας την ευημερία των παρανόμων, όταν έλθει σε εκείνους ο όλεθρος, τότε αισθάνονται τη δική τους δόξα: διότι «θα ευφρανθεί ο δίκαιος όταν δει την εκδίκηση». Αν πάλι ονομάζεις τα αμαρτήματα οδύνες της ψυχής, σαν να είναι πόνοι και τραύματα, υπάρχει πολλή παρηγοριά για αυτά από τον Χριστό: «Ελάτε προς εμένα όλοι οι κοπιάζοντες και πεφορτισμένοι, και εγώ θα σας αναπαύσω» και πάλι: «Δεν ήρθα για να κρίνω τον κόσμο, αλλά για να σώσω τον κόσμο». «Ας μην έχει καμία σχέση μαζί σου ο θρόνος της ανομίας, που επινοεί κόπο ενάντια στο πρόσταγμα του Θεού». Θρόνος της ανομίας ονομάζεται δικαιολογημένα ο διάβολος: διότι, είτε ονομάσεις τον θρόνο βασιλεία είτε ανάπαυση είτε κάποια καθέδρα, η ανομία μέσα στον διάβολο και βασιλεύει και αναπαύεται.

Ο νόμος κατηγορεί, και οι προφήτες κατηγορούν· κατηγορεί και ο θάνατος. Αλλά η χάρις είναι η συγχώρηση που τα λύνει όλα, η άφεση. Γι' αυτό φώναζε: «Δεν ήλθα για να κρίνω τον κόσμο, αλλά για να σώσω τον κόσμο». Αυτός θα σας βαπτίσει με Πνεύμα Άγιο και πυρ. Ονόμασε το Πνεύμα πυρ, για να μάθεις τη δύναμή του. Γιατί το ονόμασε πυρ; Θέλω, μέσα από γνώριμες λέξεις, να παραστήσω τα νοήματα που υπερβαίνουν τη διάνοιά σου, ότι, όπως το πυρ κατακαίει τα αγκάθια, έτσι και το Πνεύμα, όταν έλθει, εξαλείφει τα αμαρτήματα, και όπως το πυρ μετατρέπει τη μεταλλοφόρο γη σε χρυσό, έτσι και το Πνεύμα, όταν εισέρχεται στο βάπτισμα και στην κολυμβήθρα του ύδατος, κάνει τον μοιχό δίκαιο, τον ληστή τον καθιστά υιό του Θεού. Και μη μου πεις, πώς· επειδή κι εγώ σε ρωτώ: «Πώς το πυρ παίρνοντας το χώμα το κάνει χρυσό;» Και δεν ξέρεις να απαντήσεις. Υποχωρείς μπροστά στην τέχνη ενός συνδούλου σου, και δεν υποχωρείς στη φιλανθρωπία του Δεσπότη; Το πυρ και από το χώμα φτιάχνει χρυσό, και πάλι έναν σκουριασμένο ανδριάντα τον λιώνει, τον αποκαθαίρει, και τον κάνει καθαρό, έτσι και το Άγιο Πνεύμα, και από κατηχουμένους δημιουργεί πιστούς, και τον αμαρτωλό πιστό τον καθιστά δίκαιο. Γι' αυτό λέει ο Δαβίδ: «Καρδιά καθαρή κτίσε μέσα μου, Θεέ, και πνεύμα ευθές ανανέωσε στα έγκατά μου». Ανάμεσά σας όμως στέκεται εκείνος του οποίου δεν είμαι ικανός να λύσω το λουρί του υποδήματός του.

βʹ. Ώ, πόση είναι η δύναμη εκείνων που πίστεψαν, ώστε να γίνεται δυνατό και σε άλλους να κάνουν τα ίδια! Πόση όμως είναι και η πώρωση εκείνων που, ακόμη και μετά την απόδειξη της δυνάμεως, παραμένουν στην απιστία! Όπως ακριβώς, λοιπόν, ο Σίμων ζητούσε τη χάρη του Πνεύματος για εμπορικό κέρδος, έτσι και αυτοί για τον ίδιο ακριβώς λόγο έπρατταν τούτο. Πόση πώρωση! Και για ποιον άραγε λόγο δεν τους επιτιμά ο Παύλος; Επειδή το πράγμα θα φαινόταν ότι προερχόταν από φθόνο· γι' αυτόν τον λόγο οικονομείται κατ' αυτόν τον τρόπο. Αυτό συνέβη και στην περίπτωση του Χριστού· αλλά τότε βέβαια δεν εμποδίζεται (διότι ήταν η αρχή των πραγμάτων)· αφού και ο Ιούδας που έκλεβε δεν εμποδιζόταν. Ο Ανανίας όμως και η Σαπφείρα θανατώθηκαν· και πολλοί Ιουδαίοι, μολονότι αντιστέκονταν, δεν πάθαιναν τίποτε, ενώ ο Ελύμας τυφλώθηκε. Διότι, λέει, δεν ήλθα για να κρίνω τον κόσμο, αλλά για να σωθεί ο κόσμος. Δες μιαρότητα! Ενώ παρέμεναν ακόμη Ιουδαίοι, ήθελαν να κερδοσκοπούν από το Όνομα· ώστε τα έκαναν όλα για τη δόξα και το κέρδος. Παρατήρησε ότι παντού οι άνθρωποι δεν επιστρέφουν στον Θεό τόσο εξαιτίας των αγαθών πραγμάτων, όσο εξαιτίας των φοβερών. Στην περίπτωση της Σαπφείρας, έπεσε φόβος στην Εκκλησία, και δεν τολμούσαν να ενωθούν μαζί τους· εδώ έπαιρναν σουδάρια και σιμικίνθια και θεραπεύονταν, και ύστερα από αυτό, τότε ήλθαν εξομολογούμενοι τις αμαρτίες τους.

Και στεκόμενος ανάμεσα στο πλήθος, έλεγε: «Ποιος από εσάς μπορεί να με ελέγξει για αμαρτία;» Και κανείς δεν βρήκε να πει τίποτα. Τι κάνει λοιπόν τώρα; Πλησιάζει προς το παρόν αυτούς που νοσούν, παρηγορώντας τους με τα λόγια του, όπως ακριβώς ο γιατρός με τα φάρμακα, λέγοντας: «Δεν έχεις τίποτα το ανίατο, αρκεί να δείξεις σωφροσύνη· βαριά η αρρώστια, αλλά μπορεί να θεραπευτεί». Τους προσκαλεί: «Ελάτε σε εμένα όλοι όσοι κοπιάζετε και είστε φορτωμένοι, και εγώ θα σας αναπαύσω». Και φορτωμένοι ήταν οι πνευματικά ασθενείς· διότι βαρύ φορτίο είναι η νόσος της ψυχής, η αταξία, η πορνεία, η κλοπή, το ψεύδος, η ψευδομαρτυρία. Επειδή δεν υπάρχει τόσο βαρύ φορτίο όσο η πονηρή συνείδηση. Αλλά επειδή ο ασθενής φοβάται τον γιατρό, προπάντων όταν η αρρώστια είναι βαριά, μήπως τυχόν χρησιμοποιήσει νυστέρι, μήπως τυχόν βάλει καυτερή φωτιά –και πολλοί από τους ασθενείς προτίμησαν να πεθάνουν από τις αρρώστιες τους παρά να υπομείνουν τον πόνο της ιατρικής επέμβασης για να απολαύσουν έπειτα την υγεία που προκύπτει μέσα από αυτόν τον πόνο–, για να μη φοβηθεί κανείς σκεπτόμενος: «Αυτός ήρθε να μας ζητήσει ευθύνες για τα αμαρτήματα· μας ζητά εξηγήσεις για τα σφάλματα· πρόκειται να μας τιμωρήσει για να μας διορθώσει»· για να μη σκεφτεί κανείς κάτι τέτοιο και τραπεί σε φυγή, λέει: «Ελάτε προς εμένα. Δεν ήρθα για να κρίνω τον κόσμο, αλλά για να σώσω τον κόσμο». Δεν υπάρχει τίποτα το βαρύ· δεν κρατώ νυστέρι, δεν έχω καυτερή φωτιά, ούτε καίω ούτε κόβω· ανώδυνη είναι η ιατρεία μου, χωρίς πόνο η θεραπεία.

Εάν δεν πιστεύετε, δείτε την πόρνη, δείτε τον ληστή, δείτε τους Μάγους, τον τελώνη, τη Χαναναία. Σας έδωσα παράδειγμα εξ αρχής· μήπως έκαψα; μήπως έκοψα; Δεν δάκρυσε απλώς η πόρνη, και έγινε σεμνότερη από τις παρθένους; Δεν προσκύνησαν οι Μάγοι, και έγιναν ευαγγελιστές; Δεν προσήλθε η Χαναναία, και έλαβε τη θεραπεία της θυγατέρας της; Δεν ήλθα για να κρίνω τον κόσμο, αλλά για να τον σώσω. Ελάτε όλοι οι κοπιάζοντες και πεφορτισμένοι. Αυτά τα λόγια λέγω: Είμαι ο Δεσπότης, δεν έχω καμία ανάγκη, δεν είμαι δούλος υποκείμενος στον νόμο· σε κατηγορεί ο νόμος, αλλά εγώ καταλύω την κατηγορία· αυτόν τον ίδιο τον κατήγορο τον καταπαύω. Πώς; Διότι τον κατέπαυσε η χάρις· κατηγορούν οι προφήτες, αλλά εγώ δίδω μεγαλύτερη ελευθερία. Ερχόμενος, λοιπόν, και βρίσκοντας την ανθρώπινη φύση σε κακή κατάσταση, και άλλους μεν να ζουν στην πορνεία, άλλους δε στη μοιχεία, την κνίσα και τον καπνό να μολύνουν τον αέρα, και όλα τα άλλα, τι κάνει; Βλέποντας το γένος μας να φλέγεται από τον πυρετό της αμαρτίας, το λούζει· πρώτα λέγει: «Λούσου, και απαλλάξου από την ασθένεια»· το λούζει με το λουτρό της παλιγγενεσίας και το αλείφει· και με το χρίσμα του μύρου σε αλείφω, και σε λούζω και σε μεταβάλλω. Και είναι τόσο μεγάλη η δύναμη αυτού του λουτρού; Τόσο μεγάλη. Κατέβα κάτω. Καταβαίνει κάτω (στην κολυμβήθρα), και δεν παραμένει πλέον ο παλαιός άνθρωπος. Μήπως υπάρχει ανάγκη από χειρουργικό σίδερο; Μήπως από εκτομή και οδύνη; Η ωφέλεια επέρχεται με αγαλλίαση· μήπως είναι επίπονη η θεραπεία; Και τι πρέπει να κάνουμε για να σωθούμε;

Γιατί λοιπόν έρχεσαι τη νύχτα και στα κρυφά σε εκείνον που λέει τα λόγια του Θεού; Σε εκείνον που έχει έλθει από εκεί; Γιατί δεν συνομιλείς με παρρησία; Αλλά ούτε αυτό δεν είπε ο Ιησούς, ούτε τον ήλεγξε· διότι λέει: «Καλάμι συντετριμμένο δεν θα σπάσει, και λινάρι που καπνίζει δεν θα το σβήσει». Και πάλι ο ίδιος λέει: «Δεν θα φιλονικήσει, ούτε θα κραυγάσει»· και πάλι: «Δεν ήλθα για να κρίνω τον κόσμο, αλλά για να σώσω τον κόσμο».

Γι' αυτό, για μεν την πρώτη λέει: «Δεν ήρθα για να κρίνω τον κόσμο, αλλά για να σώσω τον κόσμο»· για δε τη δεύτερη: «Όταν έρθει ο Υιός με τη δόξα του Πατέρα του, θα στήσει τα μεν πρόβατα στα δεξιά, και τα ερίφια στα αριστερά».

Μάλλον δε, και αυτή η εικόνα είναι ακόμη πιο αδύναμη ως προς το προκείμενο. «Εγώ ήλθα ως φως στον κόσμο». Διότι επειδή ο Πατέρας αποκαλείται παντού με αυτό το όνομα, και στην Παλαιά και στην Καινή Διαθήκη, γι' αυτό και ο ίδιος χρησιμοποίησε αυτό το όνομα. Γι' αυτό τον λόγο και ο Παύλος τον αποκαλεί απαύγασμα, έχοντας διδαχθεί από εδώ. Και αποδεικνύει εδώ τη μεγάλη συγγένειά του με τον Πατέρα, και ότι δεν υπάρχει καμία απόσταση μεταξύ τους, εφόσον λέει ότι η πίστη προς αυτόν δεν παραμένει μόνο σε αυτόν, αλλά μεταβαίνει σε Εκείνον. Ονόμασε δε τον εαυτό του φως, επειδή απαλλάσσει από την πλάνη και διαλύει το νοητό σκότος. «Εάν κάποιος δεν με ακούσει, εγώ δεν τον κρίνω. Διότι δεν ήλθα για να κρίνω τον κόσμο, αλλά για να σώσω τον κόσμο». Διότι, για να μη νομίσουν ότι από αδυναμία παραβλέπει εκείνους που τον καταφρονούν, γι' αυτό είπε το: «Δεν ήλθα για να κρίνω τον κόσμο».

Βʹ. Έπειτα, για να μη γίνουν εξαιτίας αυτού πιο ράθυμοι, μαθαίνοντας ότι εκείνος που πιστεύει σώζεται, ενώ εκείνος που απιστεί κολάζεται, δες πώς τοποθέτησε μπροστά τους και ένα φοβερό δικαστήριο, προσθέτοντας και λέγοντας: Εκείνος που με αθετεί και δεν δέχεται τα λόγια μου, έχει αυτόν που τον κρίνει. Αν ο Πατέρας δεν κρίνει κανέναν, και εσύ δεν ήλθες για να κρίνεις τον κόσμο, ποιος θα τον κρίνει; Ο λόγος που κήρυξα, εκείνος θα τον κρίνει. Διότι, επειδή έλεγαν ότι δεν προέρχεται από τον Θεό, γι' αυτό μίλησε έτσι· δείχνοντας ότι δεν θα μπορέσουν τότε να τα λένε αυτά, αλλά: Τα λόγια που κήρυξα τώρα, θα σταθούν στη θέση του κατηγόρου, ελέγχοντάς τους και ανακόπτοντας κάθε απολογία. Και ο λόγος που κήρυξα. Ποιος λόγος;

«Διότι θα σας στείλω», λέει, «τον Ηλία τον Θεσβίτη, ο οποίος θα αποκαταστήσει την καρδιά του πατέρα προς τον υιό, μήπως, όταν έλθω, πατάξω τη γη ολοσχερώς». Είδες την ακρίβεια της προφητικής ρήσης; Επειδή δηλαδή ο Χριστός ονόμασε τον Ιωάννη Ηλία, εξαιτίας της κοινής τους διακονίας, για να μην νομίσεις ότι αυτό εννοείται τώρα και από τον προφήτη, πρόσθεσε και την πατρίδα του, λέγοντας, «τον Θεσβίτη»· ο Ιωάννης όμως δεν ήταν Θεσβίτης. Και θέτει και ένα άλλο χαρακτηριστικό γνώρισμα μαζί με αυτό, λέγοντας, «Μήπως, όταν έλθω, πατάξω τη γη ολοσχερώς», φανερώνοντας τη φοβερή δεύτερη παρουσία Του. Διότι κατά την πρώτη (παρουσία) δεν ήλθε για να πατάξει τη γη. «Διότι δεν ήλθα», λέει, «για να κρίνω τον κόσμο, αλλά για να σώσω τον κόσμο». Δηλώνοντας λοιπόν ότι ο Θεσβίτης έρχεται πριν από εκείνη (την παρουσία) που επιφέρει την κρίση, είπε αυτά τα λόγια. Ταυτόχρονα διδάσκει και την αιτία της παρουσίας του. Ποια είναι δε η αιτία; Για να πείσει, όταν έλθει, τους Ιουδαίους να πιστέψουν στον Χριστό, και να μην καταστραφούν όλοι ολοσχερώς όταν Εκείνος έλθει. Γι' αυτό ακριβώς και ο Ίδιος (ο Χριστός), παραπέμποντάς τους σε αυτή την ανάμνηση, λέει: «Και θα αποκαταστήσει τα πάντα»· δηλαδή, θα διορθώσει την απιστία των Ιουδαίων που θα βρίσκονται τότε στη ζωή. Γι' αυτό και εκφράστηκε με πάρα πολύ μεγάλη ακρίβεια. Διότι δεν είπε: «Θα αποκαταστήσει την καρδιά του υιού προς τον πατέρα», αλλά, «Του πατέρα προς τον υιό».

Την πλησιάζει. Εκείνη είδε και έφυγε. Καλεί μάγους. Τι φοβάστε; Δεν είμαι κριτής, αλλά ιατρός· δεν ήρθα για να κρίνω τον κόσμο, αλλά για να σώσω τον κόσμο. Καλεί αμέσως μάγους. Ω, πρωτοφανή και παράδοξα πράγματα! Οι απαρχές είναι αμέσως μάγοι.

Διότι, επειδή απέδειξε τη φιλανθρωπία Του πολλές φορές και με κάθε τρόπο, καθαρίζοντας λεπρούς, εκδιώκοντας δαίμονες, θεραπεύοντας ασθενείς, ανασταίνοντας νεκρούς, ενδυναμώνοντας παραλύτους, και τους πάντες μεν ευεργέτησε, κανέναν δε δεν τιμώρησε, και έλεγε συνεχώς: «Δεν ήλθα για να κρίνω τον κόσμο, αλλά για να σώσω τον κόσμο»· προκειμένου να μη νομίσει ο Ιούδας ότι ο Χριστός γνωρίζει μόνο να ευεργετεί, αλλά όχι πλέον και να τιμωρεί, τον διδάσκει και αυτήν την πλευρά, ότι δηλαδή έχει τη δύναμη και να κολάζει και να τιμωρεί όσους αμαρτάνουν.

Ε'. Και παρατήρησε πόσο σοφά και πρεπόντως και αυτόν διαπαιδαγώγησε, και δεν δέχθηκε να κολάσει ούτε να τιμωρήσει κανέναν απολύτως άνθρωπο. Πώς λοιπόν; Για να μάθει ο μαθητής την τιμωρητική του δύναμη. Διότι, αν μεν τιμωρούσε κάποιον, θα φαινόταν ότι εναντιώνεται στον ίδιο του τον εαυτό που λέει: «Δεν ήλθα για να κρίνω τον κόσμο, αλλά για να σώσω τον κόσμο». Πάλι, αν δεν τιμωρούσε κανέναν, ο μαθητής θα παρέμενε αδιόρθωτος, επειδή δεν θα μάθαινε μέσα από τα έργα την κολαστική του δύναμη. Τι έπρεπε λοιπόν να γίνει;

Διότι, λέει, ανέβλυσε η καρδιά μου. Και τι αναβλύζει; Ούτε σίτο, ούτε ποτό, αλλά τα οικεία της τραπέζης, Λόγο αγαθό, τον λόγο περί του Μονογενούς· διότι αυτός είναι κατεξοχήν αγαθός. Διότι ήλθα, λέει, όχι για να κρίνω τον κόσμο, αλλά για να σώσω τον κόσμο. Όλα είναι προσηνή, όλα απαλλαγμένα από την κόλαση.

Εάν λοιπόν αυτά συνέβησαν στον τύπο, πολύ περισσότερο θα συμβούν στην αλήθεια, καθόσον είναι μεγαλύτερη και η πονηρία όσων έχουν τολμηθεί από αυτούς μετά από τόση θεραπεία και διόρθωση. Λύτρωση απέστειλε ο Κύριος στον λαό του. Κατά μεν την ιστορική έννοια, εννοεί την ελευθερία των Ιουδαίων· κατά δε την αναγωγική, την ελευθερία της οικουμένης, πράγμα που δηλώνει και η συνέχεια: Όρισε αιώνια τη διαθήκη του. Εδώ εννοεί την Καινή Διαθήκη· διότι, επειδή έκανε μνεία εντολής και νόμου, ο οποίος όμως παραβιάστηκε και προκάλεσε οργή, λέει ότι «Λύτρωση απέστειλε στον λαό του», όπως ακριβώς έλεγε και ο Ίδιος: «Δεν ήλθα για να κρίνω τον κόσμο, αλλά για να σώσω τον κόσμο.» Διότι, επειδή ο νόμος όταν παραβιαζόταν τιμωρούσε· «καθώς ο νόμος», λέει, «κατεργάζεται οργή· διότι όπου δεν υπάρχει νόμος, δεν υπάρχει ούτε παράβαση»· και, «Όλοι αμάρτησαν και στερούνται της δόξης του Θεού, δικαιούμενοι δωρεάν με τη χάρη του»· γι' αυτόν τον λόγο είπε το εξής: Λύτρωση απέστειλε ο Κύριος στον λαό του.

Πώς οφείλουμε να κατανοήσουμε ευσεβώς το χωρίο του Ευαγγελίου, ότι «ο Πατέρας δεν κρίνει κανέναν, αλλά έχει παραδώσει όλη την κρίση στον Υιό», και πώς σε άλλο σημείο λέει ότι «εγώ δεν κρίνω κανέναν, αλλά ο λόγος τον οποίο ελάλησα, εκείνος θα τον κρίνει»;

Και αν, κατά τα άλλα, ως προς την ανδρεία και τη σωματική εμφάνιση έχεις ακριβώς εξομοιωθεί με τον φιλόψαλμο, όντας κοκκινομάλλης όπως εκείνος, προβάλλοντας ομορφιά στα μάτια, με θάρρος θα έλεγα πως, εξαιτίας της ευσπλαχνίας σου, προσεγγίζεις μάλλον τον ίδιο τον Δεσπότη Χριστό. Διότι, όπως Εκείνος, όταν ζούσε ανάμεσά μας με σώμα, έλεγε «δεν ήρθα για να κρίνω τον κόσμο, αλλά για να σώσω τον κόσμο», γι' αυτό και δεν έβρεξε φωτιά από τον ουρανό εναντίον των ασεβών, αφού ακόμη και τους μαθητές Του επιτίμησε όταν ήθελαν να ζητήσουν κάτι τέτοιο, λέγοντας «δεν ξέρετε τίνος πνεύματος είστε», ούτε έκανε τη γη να ανοίξει σε χάσμα, αλλά περιδιαβαίνοντας ολόκληρη την Παλαιστίνη θεράπευε κάθε καχεξία· έτσι ακριβώς και εσύ, φιλανθρωπότατε βασιλιά, μεταδίδεις σε όλους τη βασιλική πρόνοια. Και ούτε η εξουσία, που ακόμη κλυδωνίζεται και ταλαντεύεται σαν πλοίο από τρικυμία και σαν σπίτι από σεισμό, σε εξέτρεψε από την επιείκεια και την ημερότητα, πράγμα που θα πάθαινε ένας κυβερνήτης πεντηκόντορου, όταν διχάζεται από τα κύματα και την απείθεια των ναυτών, ούτε η έλλειψη των χρημάτων και η υστέρηση αυτών των ίδιων των ετήσιων εισφορών περιόρισαν το πλουτοποιό δεξί σου χέρι, ούτε χρησιμοποίησες τον ερυθροβαφή κάλαμο για να υπογράψεις θάνατο, ούτε, φορώντας το ολόλιθο και γεμάτο μαργαριτάρια στέμμα, έβγαλες φωτιά από τα μάτια και ατένισες κάποιους σκληρά όπως οι ακτίνες των λίθων, ή έκανες να χυθούν χοντρές σταγόνες δακρύων, όμοιες με τα σφαιρώματα των μαργαριταριών, αλλά και καμία γυναίκα, επειδή εσύ φόρεσες τη σκοτεινόχρωμη πορφύρα, δεν ντύθηκε στα μαύρα χηρεύοντας από τον άνδρα της, τον οποίο σκέπασε ο μαύρος θάνατος, ούτε υπάρχει κανείς απολύτως που να έχει θεαθεί να τιμωρείται σε κάποιο μέρος ή μέλος του σώματός του, ή να του κόβουν τα χέρια, ή να καθηλώνεται στο σκοτάδι, ή τα σπλάχνα του να ξεσχίζονται από τους δημίους.

Αυτό δε αποτελούσε εικόνα του ίδιου του Χριστού, του οποίου όλα τα άλλα είναι σύμβολα, «ο οποίος έλαβε ανθρώπινη μορφή», του οποίου «από την όψη της οσφύος και πάνω, ήταν σαν είδος ηλέκτρου, και από την όψη της οσφύος και κάτω, σαν είδος φωτιάς». Διότι η μεν πρώτη παρουσία του Χριστού ήταν φιλάνθρωπη και καθόλου φοβερή· «διότι δεν ήρθα», λέει, «για να κρίνω τον κόσμο», η δε δεύτερη είναι φοβερή και διαχωρίζει τους αγαθούς από τους αντιθέτους, όταν πύρινος ζήλος πρόκειται να καταφάγει τους εναντίους. «Η δε λάμψη του ολόγυρα ήταν σαν την όψη του ουράνιου τόξου, όταν βρίσκεται στο σύννεφο σε ημέρα βροχής». Αυτό το τόξο έγινε σημείο της συμφιλίωσης του Θεού προς τους ανθρώπους μετά από εκείνον τον κατακλυσμό, ώστε να μην επιφέρει πλέον την ίδια τιμωρία στους ανθρώπους, καθώς είναι γραμμένο: «Αφού είπε δηλαδή ο Θεός στον Νώε, θα στήσω τη διαθήκη μου προς εσάς και δεν θα πεθάνει κάθε σάρκα», πρόσθεσε: «αυτό είναι το σημείο της διαθήκης μου: το τόξο που βρίσκεται στο σύννεφο». Ο δε Κύριος, έχοντας συμφιλιώσει τους ανθρώπους με τον Πατέρα, έδωσε στους πιστούς ως σημείο το ίδιο Του το αίμα, για να ξεφύγουν από το πρόσωπο του τόξου και να σωθούν από τον επερχόμενο ολεθρευτή, το οποίο και ο προφήτης προσδοκώντας έλεγε: «κάνε μαζί μου ένα σημείο για καλό». Και ο Κύριος ονομάζει τον ίδιο Του τον σταυρό σημείο που θα φανεί στα σύννεφα· το οποίο είναι σημείο της καταλλαγής του Θεού προς τους ανθρώπους. «

Διότι το «πυρ στο εσωτερικό του», δηλαδή το φοβερό της θεότητας, λέει ότι το είδε σε κύκλο, κυρίως επειδή η εικόνα του κύκλου αρμόζει στον Θεό, και έπειτα για να διδαχθεί ότι αυτά που φανερώνονται είναι υπερφυσικά. Γι' αυτό, το πυρ, το οποίο κινείται σε ευθεία πορεία, το έβλεπε να σχηματίζει κύκλο, για να μάθει ότι τα φαινόμενα δεν εμφανίζονται για τον εαυτό τους, αλλά αποβλέπουν σε άλλα και αποτελούν εικόνες άλλων πραγμάτων, και μάλιστα υπερφυσικών. Έβλεπε, λοιπόν, «την όψη του ηλέκτρου από τη μέση και προς τα επάνω». Διότι η πρώτη εμφάνιση του Σωτήρα ήταν φιλάνθρωπη και δεν είχε τίποτα το φοβερό: «διότι δεν ήλθα», λέει, «για να κρίνω τον κόσμο». «Η δε όψη του πυρός ήταν από τη μέση και προς τα κάτω», δηλαδή το τελευταίο μέρος. Διότι η Δευτέρα Παρουσία του Χριστού θα είναι φοβερή και αφανιστική για τους φαύλους, και θα διακρίνει το χειρότερο από το καλύτερο, κατά την οποία απειλούνται με πυρ όσοι αμαρτάνουν. Και ο μακάριος Παύλος λέει: «κάποια φοβερή αναμονή κρίσεως, και ορμή πυρός που πρόκειται να καταφάγει τους εναντίους». «Και το φως του ήταν σαν την όψη του ουράνιου τόξου». Το τόξο είναι το σημείο της συμφιλίωσης του Θεού με τους ανθρώπους, καθώς είναι γραμμένο: «θα θέσω το τόξο μου στη νεφέλη και θα είναι σημείο της διαθήκης μου» και «δεν θα προχωρήσω πλέον σε καταστροφή ολόκληρης της γης».

Περί του ότι δεν αντιφάσκει, έστω κι αν φαίνεται σε κάποιους, το «για κρίση εγώ στον κόσμο... Περί του ότι δεν αντιφάσκει, έστω και αν φαίνεται σε κάποιους, το «για κρίση ήλθα εγώ στον κόσμο» με το «δεν ήλθα για να κρίνω τον κόσμο, αλλά για να σώσω». Το «για κρίση ήλθα εγώ στον κόσμο» και το «δεν ήλθα για να κρίνω τον κόσμο, αλλά για να σώσω» όχι μόνο δεν φέρουν καμία αντίθεση μεταξύ τους, αλλά μάλλον δείχνουν και πολλή συνέπεια και συμφωνία. «Για κρίση», λέει, «ήλθα εγώ στον κόσμο»· διότι όσοι όφειλαν να βλέπουν τυφλώνονται με τη θέλησή τους, και όσοι νομιζόταν ότι είναι τυφλοί αποδείχθηκαν ότι βλέπουν το φως της αλήθειας. Διότι οι μεν δεν αποδέχθηκαν τη σωτηρία, ενώ οι δε, όταν αυτή παρουσιάστηκε, προσέδραμαν προς αυτήν· ώστε, λέει, έστω κι αν η δική μου έλευση έγινε για τη σωτηρία του κόσμου, εντούτοις εκείνοι που με κακόβουλη ροπή αυθαδιάζουν ενάντια στο ίδιο τους το συμφέρον, μετέτρεψαν με τις πράξεις τους τη δική μου παρουσία σε κρίση για τους εαυτούς τους. Γιατί λοιπόν δεν κατεβάζεις πυρ, ούτε σείεις τη γη εναντίον τους, ούτε ανοίγεις τους καταρράκτες του ουρανού για να καταποντίσεις την παράνοιά τους; Επειδή «δεν ήλθα», λέει, «για να κρίνω τον κόσμο, αλλά για να σώσω», και για να τους ανακαλέσω· γι' αυτό μακροθυμώ, γι' αυτό αναβάλλω την κρίση· διότι ο καιρός της πρώτης μου παρουσίας δεν είναι καιρός κρίσεως, αλλά φιλανθρωπίας, συμπάθειας, ευμένειας και ανακλήσεως.

«Πώς δε, όταν σε δει ο Ιορδάνης, δεν θα τραπεί σε φυγή, βρίσκοντας τόπο διαφυγής, εάν εσύ ο ίδιος δεν τον διατάξεις να παραμείνει; Διότι τα πάντα μπορείς, ως πραγματικός κυβερνήτης των πάντων, δημιουργός, πλάστης και κυρίαρχος». «Αλλά προς τι αυτά;», λέει το αληθινό φως ερωτώντας τον λύχνο που ομιλεί: «Εάν λες ότι είμαι Θεός παντοδύναμος, πώς δεν θα μπορέσω και τούτο, να μη σε κατακάψω δηλαδή με το πυρ της δύναμής μου που κατακαίει τα πάντα, εσένα που βαπτίζεις με δική μου προσταγή και όχι από δική σου τόλμη; Εάν τυγχάνεις προφήτης και πρόδρομός μου, πώς δεν είδες με τα προφητικά σου μάτια ότι συνελήφθηκα σε μήτρα παρθένου, και με κυοφόρησε γαστέρα χωρίς σπορά, και με γέννησε γυναικεία φύση; Και πώς εγώ, όταν γεννήθηκα ως άνθρωπος, θήλασα από παρθενικούς μαστούς, και ως νήπιο βαστάχθηκα σε μητρικές αγκάλες και δεν έπαθα τίποτε από όσα εσύ δειλιάζεις και φοβάσαι (διότι όλα αυτά τα ενέργησα σωματικώς· επειδή δεν ήλθα για να κρίνω τον κόσμο, αλλά για να σώσω τον κόσμο από τη θλίψη), αφού η ανθρώπινη φύση είναι δικό μου δημιούργημα και όχι κανενός άλλου; Γιατί λοιπόν αμελείς και αναβάλλεις την προσταγή;»

Επομένως, αφού απορρίψουμε από τις ψυχές μας κάθε απιστία και νωθρότητα και δισταγμό, ας προσέλθουμε με όλη μας την καρδιά και με ακλόνητη πίστη και με φλογερό πόθο, ως νεοαγορασμένοι δούλοι που αγοράστηκαν με τίμιο αίμα. Και σεβόμενοι το τίμημα που δόθηκε για εμάς και αγαπώντας τον Δεσπότη μας που το κατέβαλε και αποδεχόμενοι την αγάπη Του προς εμάς, ας γνωρίζουμε ότι, αν δεν ήθελε να σώσει μέσω αυτού εμάς που εξαγοραστήκαμε, δεν θα κατέβαινε στη γη, ούτε θα σφαζόταν για εμάς. Αλλά, καθώς είναι γραμμένο, το έπραξε αυτό επειδή θέλει να σωθούν όλοι. Και άκουσέ τον να λέει το εξής: «Δεν ήρθα για να κρίνω τον κόσμο, αλλά για να σώσω τον κόσμο.» Αλλά ας επανέλθουμε στο προκείμενο.

Διότι αυτόν που δημιούργησε με τα ίδια του τα αόρατα χέρια κατ' εικόνα και καθ' ομοίωσή του, θέλησε, όταν εξέπεσε, να τον αναστήσει όχι μέσω κάποιου άλλου, αλλά ο ίδιος, ώστε να τιμήσει και να δοξάσει ακόμη περισσότερο το γένος μας με το να εξομοιωθεί ο ίδιος κατά πάντα με εμάς και να γίνει ίσος ως προς την ανθρώπινη φύση. Ω της άφατης φιλανθρωπίας και αγαθότητας, διότι όχι μόνο δεν μας τιμώρησε όταν παραβήκαμε τις εντολές και αμαρτήσαμε, αλλά καταδέχτηκε να γίνει και ο ίδιος τέτοιος ακριβώς όπως γίναμε εμείς εξαιτίας της παραβάσεως, δηλαδή έγινε άνθρωπος φθαρτός από φθαρτό άνθρωπο, θνητός από θνητό, γενόμενος αμαρτία από αμαρτωλό, αυτός που είναι άφθαρτος, αθάνατος και αναμάρτητος, και εμφανίστηκε στον κόσμο μόνο με θεωμένη σάρκα, και όχι με την ίδια τη γυμνή θεότητα. Για ποιον λόγο; Διότι δεν ήλθε για να κρίνει τον κόσμο, αλλά για να σώσει τον κόσμο, όπως λέει ο ίδιος στα ευαγγέλιά του.

Ας φοβηθούμε, λοιπόν, το παράδειγμα, ας αγωνιστούμε για τις ψυχές μας πριν έλθει η ώρα του θανάτου, για να μην αποκοπούμε ως άκαρποι και ατελεσφόρητοι από την αγαθή άμπελο, που είναι ο Χριστός. Γι' αυτό ήλθα, λέει ο Κύριος, όχι για να κρίνω τον κόσμο, αλλά για να τον σώσω· και πάλι λέει: εάν δεν είχα έλθει και δεν τους είχα μιλήσει, δεν θα είχαν αμαρτία· τώρα όμως δεν έχουν δικαιολογία για την αμαρτία τους· και πάλι: ο λόγος, τον οποίο ελάλησα, εκείνος θα τον κρίνει κατά την εσχάτη ημέρα. Ήδη, αγαπητέ, ο καλός Θεός μας εξεπλήρωσε τα πάντα για εμάς· εμφανίστηκε επί της γης, έλαβε μορφή δούλου, έγινε υπήκοος μέχρι θανάτου, και μάλιστα θανάτου σταυρικού, και αυτά ενώ είναι ο Κύριος της δόξης και συγκρατεί τα πάντα με τον λόγο της δυνάμεώς του, ανακαλώντας μας από τη φθορά που μας επήλθε εξαιτίας του πρωτοπλάστου, και όχι μόνο αυτό, αλλά και θεώνοντάς μας διά της αγίας του σαρκός, του οποίου αξιωθήκαμε να ονομαζόμαστε αδελφοί και σύσσωμοι και συμμέτοχοι και συγκληρονόμοι. Πρέπει, λοιπόν, να φυλάσσουμε τους εαυτούς μας με κάθε προσοχή. Ανάμεσα σε παγίδες διαβαίνεις καθώς περπατάς μέσα στην πόλη· πρόσεξε να μην πιαστείς. Με φόβο Κυρίου ας είναι η συναναστροφή σου, μαζί με αγαθούς άνδρες· απόφευγε αυτούς που ζουν απρόσεκτα, απόφευγε τα παιχνίδια και τους νεανικούς αστεϊσμούς, απόφευγε τις κραιπάλες και την φθοροποιό πολυποσία. Κανένας σάπιος λόγος ας μην βγαίνει από το στόμα σου, παρά μόνο ό,τι είναι καλό για την οικοδομή αυτών που ακούν.

Αυτή είναι, για να το πούμε με συντομία, η δύναμη του μυστηρίου, και γι' αυτό οφείλουμε να εορτάζουμε πνευματικά και να ζούμε πνευματικά, με οσιότητα και δικαιοσύνη, με αγάπη, με πραότητα, με ειρήνη, «με μακροθυμία, με χρηστότητα, με Πνεύμα Άγιο», ώστε να μην αποδεικνύουμε, σε ό,τι αφορά εμάς, κενή και άπρακτη την οικονομία του Κυρίου μας Ιησού Χριστού. Επιπλέον, οφείλουμε και να προσευχόμαστε και να θλιβόμαστε για τον κόσμο. Γιατί; Διότι ο Υιός του Θεού ήλθε για να σώσει τον κόσμο, και ο κόσμος τον αθετεί· τον αθετούν φυλές και γλώσσες· τον αθετούν τα βάρβαρα έθνη· τον αθετούν εκείνοι που έχουν επικαλεστεί το άγιο όνομά του· άλλοι μεν εξαιτίας διεστραμμένης πίστης, άλλοι δε εξαιτίας πονηρού βίου. Τι έπρεπε να κάνει και δεν το έκανε; Όντας Θεός, έγινε άνθρωπος, «ταπείνωσε τον εαυτό του γενόμενος υπήκοος μέχρι θανάτου, και μάλιστα θανάτου σταυρικού», μας έδωσε να φάμε το σώμα του και να πιούμε το αίμα του, καταδέχθηκε να ονομάζεται για εμάς πατέρας, αδελφός, κεφαλή, δάσκαλος, νυμφίος, συγκληρονόμος, και όλα τα άλλα, που δεν είναι κατάλληλη στιγμή να αναφέρουμε· και όμως αθετείται, και όμως το υπομένει. «Διότι δεν ήλθα», λέει, «για να κρίνω τον κόσμο, αλλά για να σώσω τον κόσμο». Τι μπορούμε λοιπόν να πούμε πάνω σε αυτά, αδελφοί;

Διότι, βεβαίως, ο Θεός είναι αξιόπιστος μάρτυρας του εαυτού Του. Αλλά και εφόσον πρόκειται να επιστρέψω προς τον αληθινό Θεό, πώς θα μπορούσα να ψευσθώ εγώ που πρόκειται να επιστρέψω προς τον αληθινό; «Εσείς κρίνετε κατά σάρκα, εγώ δεν κρίνω κανέναν. Και εάν όμως κρίνω εγώ, η δική μου κρίση είναι αληθινή, διότι δεν είμαι μόνος, αλλά είμαι εγώ και ο Πατέρας που με έστειλε». Εγώ μεν, λέει, επειδή είμαι Θεός και ήλθα από άνω, δίνω αληθινή μαρτυρία για τον εαυτό μου· εσείς δε, επειδή αποβλέπετε μόνο στο φαινόμενο, και επειδή έχω σάρκα, με θεωρείτε ως απλή σάρκα, και όχι και ως Θεό και προερχόμενο από τον Θεό. «Κρίνετε κατά σάρκα»· δηλαδή εσφαλμένα. Διότι, όπως ακριβώς αυτός που ζει κατά σάρκα, λέγεται ότι ζει φαύλα· έτσι και αυτός που κρίνει κατά σάρκα, θα μπορούσε να λεχθεί ότι κρίνει άδικα. Έπειτα, σαν να ρωτούσε κάποιος: Αν εμείς οι Ιουδαίοι κρίνουμε άδικα, γιατί δεν τιμωρείς, γιατί δεν κατακρίνεις; απαντά ότι δεν ήλθα γι' αυτόν τον σκοπό, για να κρίνω. «Διότι εγώ δεν κρίνω κανέναν τώρα· και εάν όμως κρίνω, η κρίση μου είναι αληθινή». Διότι θα ήσασταν καταδικασμένοι, αν βεβαίως ήθελα να κρίνω. Τώρα όμως αποφεύγετε την κατάκριση, όχι επειδή αδυνατώ να σας κατακρίνω, αλλά επειδή τώρα δεν είναι ο καιρός. Διότι φυλάσσω την κατάκρισή σας για τη Δευτέρα Παρουσία· όπως και αλλού λέει, ότι «Δεν ήλθα για να κρίνω τον κόσμο, αλλά για να σώσω»· επειδή, για το ότι βεβαίως Αυτός είναι ο κριτής των πάντων, άκουσε το αψευδές στόμα να λέει ότι «Ο Πατέρας έχει παραχωρήσει όλη την κρίση στον Υιό».

Όχι. Διότι ο Πατέρας δεν είναι βέβαια σώμα, ώστε αυτός που βλέπει σωματικά τον Χριστό να μπορεί να λεχθεί ότι βλέπει και τον Πατέρα· αλλά να εννοείς εδώ τη θεωρία ως νοερή· σαν να έλεγε το εξής: «Αυτός που κατανόησε τη δική μου ουσία, όσο αυτό είναι δυνατόν σε άνθρωπο, μέσω της θεωρίας του νου, έχει κατανοήσει και την ουσία του Πατέρα». Εκείνος που γνώρισε εμένα, ότι είμαι Θεός, γνώρισε οπωσδήποτε και τον Πατέρα· διότι είμαι εικόνα του Πατέρα. Μέσα από όλα αυτά δηλώνεται το ομοούσιο του Πατέρα και του Υιού. Ας τα ακούσουν αυτά όσοι νοσούν από τα δόγματα του Αρείου: ότι εκείνος που πιστεύει στον Υιό δεν πιστεύει σε αυτόν, αλλά στον Πατέρα· επομένως, είτε είναι κτίσμα και ο Πατέρας, είτε δεν είναι κτίσμα ούτε ο Υιός. Όπως ακριβώς αν κάποιος έλεγε ότι «Εκείνος που αντλεί το νερό του ποταμού, δεν παίρνει το νερό του ποταμού, αλλά της πηγής»· έτσι και εκείνος που πιστεύει στον Υιό, δεν πιστεύει στον Υιό ως ποταμό (διότι ο Υιός δεν είναι άλλης ουσίας, ούτε έχει κάτι διαφορετικό από τον Πατέρα), αλλά πιστεύει στην πηγή του αγαθού, εννοώ δηλαδή τον Πατέρα. «Εγώ ήλθα ως φως στον κόσμο, για να μη μείνει στο σκοτάδι καθένας που πιστεύει σε εμένα. Και εάν κάποιος ακούσει τα λόγια μου και δεν πιστέψει, εγώ δεν τον κρίνω. Διότι δεν ήλθα για να κρίνω τον κόσμο, αλλά για να σώσω τον κόσμο». Και πάλι μέσα από αυτό φανερώνει την ομοουσιότητα. Επειδή, δηλαδή, και ο Πατέρας παντού στη Γραφή ονομάζεται φως, γι' αυτό και για τον εαυτό Του λέει: «Εγώ ήλθα ως φως στον κόσμο».

Γι' αυτό και ο Παύλος τον ονομάζει απαύγασμα, δείχνοντας έτσι ότι δεν μεσολαβεί τίποτα μεταξύ Πατέρα και Υιού, αλλά ταυτόχρονα υπάρχει ο Πατέρας, ταυτόχρονα και ο Υιός, όπως ακριβώς μαζί με το φως υπάρχει και το απαύγασμα. Φως λοιπόν είναι και ο Υιός, επειδή και από την πλάνη απαλλάσσει και το νοητό σκοτάδι διαλύει. Και διότι, όπως ακριβώς το φως, όταν φανεί, κάνει και τον εαυτό του φανερό και τα υπόλοιπα ορατά, έτσι και ο Υιός, όταν ήλθε και φανερώθηκε σε εμάς, έκανε γνωστό τον εαυτό του και τον Πατέρα, και φώτισε προς κάθε γνώση τις καρδιές εκείνων που τον αποδέχθηκαν. «Εάν κάποιος ακούσει τα λόγια μου», λέει, «και δεν πιστέψει, εγώ δεν τον κρίνω. Διότι δεν ήλθα για να κρίνω τον κόσμο, αλλά για να σώσω τον κόσμο». Αυτό που λέει έχει την εξής έννοια: Στον άνθρωπο που δεν πιστεύει, δεν είμαι εγώ ο αίτιος της καταδίκης του. Διότι δεν ήλθα πρωτίστως γι' αυτόν τον σκοπό, αλλά αυτό συνέβη ως αποτέλεσμα. Εγώ βέβαια ήλθα «για να σώσω», και γι' αυτό δίδαξα. Εάν όμως κάποιος απιστεί, δεν είμαι εγώ ο αίτιος της καταδίκης του, αλλά ο ίδιος την επισύρει στον εαυτό του. Και μέσα από τα επόμενα θα γίνει περισσότερο σαφές αυτό που λέγεται. Και άκου τα εξής: «Εκείνος που με αθετεί και δεν δέχεται τα λόγια μου, έχει αυτόν που θα τον κρίνει. Ο λόγος που μίλησα, εκείνος θα τον κρίνει κατά την εσχάτη ημέρα. Διότι εγώ δεν μίλησα από τον εαυτό μου, αλλά ο Πατέρας που με έστειλε, αυτός μου έδωσε εντολή τι να πω και τι να μιλήσω. Και γνωρίζω ότι η εντολή του είναι ζωή αιώνια. Όσα λοιπόν μιλώ εγώ, όπως μου τα έχει πει ο Πατέρας, έτσι τα μιλώ».