Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ 12:7

ΑΠΟΣΠΑΣΜΑΤΑ ΤΟΥ ΟΓΔΟΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ ΠΟΥ ΚΑΤΕΣΤΗ ΔΥΝΑΤΟΝ ΝΑ ΒΡΕΘΟΥΝ. <Η Μαρία λοιπόν, αφού πήρε μία λίτρα μύρου από γνήσιο και πολύτιμο νάρδο, άλειψε τα πόδια του Ιησού και τα σπόγγισε με τα μαλλιά της· και το σπίτι γέμισε από την ευωδία του μύρου.> Ενώ η Μάρθα υπηρετούσε, η Μαρία, αλείφοντας τον Κύριο με μύρο, ολοκλήρωσε την αγάπη προς αυτόν, και μέσω των δύο εκπληρώθηκε ο τέλειος όρος της αγάπης. <Λέει ο Ιούδας ο Ισκαριώτης, ένας από τους μαθητές του, αυτός που επρόκειτο να τον παραδώσει: Γιατί αυτό το μύρο να μην πουληθεί για τριακόσια δηνάρια και να δοθούν στους φτωχούς; Το είπε όμως αυτό, όχι επειδή τον ένοιαζε για τους φτωχούς, αλλά επειδή ήταν κλέφτης και κρατούσε το ταμείο, και υπεξαιρούσε όσα έριχναν σε αυτό. Είπε λοιπόν ο Ιησούς: Άφησέ την, το έχει φυλάξει για την ημέρα του ενταφιασμού μου. Διότι τους φτωχούς τους έχετε πάντοτε μαζί σας, εμένα όμως δεν με έχετε πάντοτε.> Ο προδότης επιπλήττει τη γυναίκα που επέδειξε ευσέβεια προς τον Χριστό, και καταφέρεται εναντίον της αξιοθαύμαστης πράξης, και προσποιείται ότι την επικρίνει δήθεν από αγάπη για τους φτωχούς, επειδή πρόσφερε μύρο και όχι χρήματα. Αγνοώντας δε και το πραγματικά καλό, λέει αυτά ο Ιούδας. Διότι η προσφορά προς τον Θεό πρέπει να προτιμάται από εκείνη προς τους φτωχούς.

Ο Ευαγγελιστής, βέβαια, εξηγεί την αιτία για την οποία ο Ιούδας είπε αυτά: ότι δεν το έκανε επειδή νοιαζόταν για τους φτωχούς, αλλά επειδή ήταν κλέφτης και ιερόσυλος, κλέβοντας τα χρήματα που αφιερώνονταν στον Θεό. Και ο Κύριος απαλλάσσει τη γυναίκα από κάθε κατηγορία, ενώ μέσα από τα λόγια του ελέγχει συγκαλυμμένα τον προδότη, ο οποίος κατηγορούσε παράλογα πράξεις άξιες επαίνου, λέγοντας: «Άφησέ την». Την υπερασπίζεται για τη χρίση του μύρου, η οποία δεν έγινε από τρυφηλότητα, αλλά για κάποιο μυστήριο, το οποίο έγινε ενόψει του ενταφιασμού του, ακόμη και αν αυτή που το έπραξε αγνοούσε την οικονομία του μυστηρίου. Διότι πολλοί είπαν και έπραξαν πολλά που απέβλεπαν σε μυστικό τύπο, χωρίς να το γνωρίζουν. Όμως ο Κύριος ελέγχει και πάλι τον Ιούδα, διότι δεν τα έλεγε αυτά από ευσέβεια, αλλά επειδή ήταν αισχροκερδής, και για λίγο κέρδος επρόκειτο να προδώσει τον Δάσκαλο. Διότι ο ενταφιασμός και η μνεία του θανάτου αυτό φαίνεται να φανερώνουν. Εισάγει δε και έναν συλλογισμό ο Σωτήρας, πείθοντάς μας ότι δεν υπάρχει τίποτα ανώτερο από την ευσέβεια προς τον ίδιο. Διότι πάρα πολύ αξιόλογη βέβαια, λέει, είναι η φιλοπτωχία, όμως ας τάσσεται πίσω από τον σεβασμό προς τον Θεό. Αυτό δε που λέει, έχει την εξής έννοια: Ο χρόνος, λέει, που έχει οριστεί για την απόδοση τιμής προς εμένα, δηλαδή ο χρόνος της επίγειας διαμονής μου, δεν απαιτεί να προτιμώνται οι φτωχοί αντί για εμένα. Αυτό το είπε οικονομικώς. Ωστόσο, δεν απομακρύνει εντελώς τον συμπονετικό άνθρωπο από την αγάπη προς τους φτωχούς.

Εάν όμως κάποιος ρωτούσε, γιατί άραγε εμπιστεύθηκε το ταμείο των φτωχών σε έναν κλέφτη και τον έκανε διαχειριστή ενώ ήταν φιλάργυρος; Θα απαντούσαμε το εξής, ότι τον μεν απόρρητο λόγο τον γνωρίζει ο Θεός. Αν όμως πρέπει να πούμε κι εμείς κάτι κάνοντας στοχασμούς, [θα λέγαμε ότι το έκανε] για να του αποκόψει κάθε πρόφαση. Διότι δεν μπορούσε να πει ότι έπραξε την προδοσία από έρωτα για τα χρήματα (αφού έβρισκε αρκετή ικανοποίηση αυτής της επιθυμίας από το ταμείο), αλλά από πολλή πονηριά, την οποία ήθελε να αναχαιτίσει ο Χριστός, επιδεικνύοντας απέναντί του πολλή συγκατάβαση. Γι' αυτό και δεν τον κατηγορούσε επειδή έκλεβε, αν και το γνώριζε, φράσσοντας έτσι την πονηρή του επιθυμία και αφαιρώντας του κάθε δικαιολογία. «Αφήστε την», λέει· «διότι για την ημέρα του ενταφιασμού μου το έκανε αυτό». Πάλι υπενθύμισε το τέλος του στον προδότη, κάνοντας λόγο για ενταφιασμό. Αλλά ο έλεγχος δεν τον αγγίζει, ούτε τον μαλακώνει ο λόγος, αν και ήταν ικανός να του προκαλέσει οίκτο· σαν να του έλεγε: «Σου είμαι επαχθής και φορτικός· αλλά περίμενε λίγο, και θα φύγω». Διότι αυτό ακριβώς υποδήλωνε λέγοντας: «Εμένα όμως δεν με έχετε πάντοτε».

ΛΟΓΟΣ ΛΓʹ. Εις την αγίαν εορτήν των Βαΐων. Έξι ημέρες προ του Πάσχα, ήλθε ο Ιησούς στη Βηθανία, όπου βρισκόταν ο Λάζαρος, στην οικία της Μαρίας και της Μάρθας, και δειπνούσε μαζί τους· η δε Μάρθα υπηρετούσε, και ο Λάζαρος έτρωγε. Αυτό μάλιστα αποτελούσε σημάδι της αληθινής αναστάσεως, το ότι δηλαδή μετά από πολλές ημέρες και ζούσε και έτρωγε. Από αυτό γίνεται φανερό ότι το δείπνο γινόταν στην οικία της Μάρθας· διότι υποδέχονται τον Ιησού ως φίλοι και αγαπημένοι. Μερικοί βέβαια λέγουν ότι αυτό συνέβαινε σε ξένη οικία. Η δε Μαρία υπηρετούσε· διότι ήταν μαθήτρια. Και πάλι εδώ αυτή προσέφερε μια πιο πνευματική διακονία· διότι δεν τον υπηρετούσε ως απλό προσκεκλημένο, ούτε προσέφερε μια συνηθισμένη υπηρεσία, αλλά επικέντρωνε όλη την τιμή αποκλειστικά σε αυτόν, και δεν τον πλησίαζε ως άνθρωπο, αλλά ως Θεό. Διότι γι' αυτόν τον λόγο έχυσε το μύρο και το σπόγγισε με τις τρίχες της κεφαλής της· πράξεις που δεν θα έκανε κάποια που είχε γι' αυτόν την ίδια αντίληψη με τους πολλούς. Αλλά ο Ιούδας την επέπληξε, προφασιζόμενος δήθεν ευσέβεια. Τι απάντησε λοιπόν ο Χριστός; «Άφησέ την· το έχει φυλάξει για την ημέρα του ενταφιασμού μου». Και γιατί άραγε δεν ήλεγξε τον μαθητή ενώπιον της γυναικός, ούτε είπε αυτό που ανέφερε ο ευαγγελιστής, ότι δηλαδή επέπληττε τη γυναίκα εξαιτίας της δικής του ροπής προς την κλοπή;

Γι' αυτό και έλεγε: «Άφησέ την· για την ημέρα του ενταφιασμού μου το έχει φυλάξει αυτό». Πάλι υπενθύμισε στον προδότη τον θάνατό Του, αναφέροντας τον ενταφιασμό. Αλλά ο έλεγχος δεν τον άγγιζε, ούτε τον μαλάκωνε ο λόγος, καίτοι ήταν ικανός να του προκαλέσει οίκτο· σαν να του έλεγε: «Είμαι επαχθής και φορτικός, αλλά περίμενε λίγο και θα απέλθω». Διότι και αυτό προετοίμαζε λέγοντας: «Εμένα όμως δεν θα με έχετε πάντοτε». Αλλά τίποτα από αυτά δεν έκαμψε εκείνον τον θηριώδη και μαινόμενο άνθρωπο· μολονότι και είπε και έπραξε πολύ περισσότερα, καθώς και τα πόδια του έπλυνε εκείνη ακριβώς τη νύχτα, και τον έκανε κοινωνό στο τραπέζι Του.

Διότι και τότε λέει: «Άφησέ την· το έχει φυλάξει για την ημέρα του ενταφιασμού μου», εμποδίζοντάς τον με κάθε τρόπο από το εγχείρημα και την πονηρή πρόθεση και φέρνοντας μπροστά στα μάτια του αυτά που σχεδίαζε και επρόκειτο να πράξει. Αλλά τίποτα δεν ωφελεί μια ψυχή που έχει καταποθεί από τη φιλαργυρία και την απελπισία μαζί με την απόνοια· και το «τους φτωχούς πάντοτε τους έχετε μαζί σας, εμένα όμως δεν με έχετε πάντοτε» συνδέεται με το ίδιο νόημα. Γιατί, λέει, προφασίζεσαι τους φτωχούς, αν εμένα, που έζησα μαζί σου για λίγο χρόνο και επρόκειτο σύντομα να αναχωρήσω, με θεώρησες τόσο βαρύ και φορτικό, ώστε να με προδώσεις στον θάνατο, αν και απόλαυσες αναρίθμητα αγαθά; Εκείνους, για τους οποίους πρέπει να δαπανήσεις τα υπάρχοντά σου και με τους οποίους είναι ανάγκη να συναναστρέφεσαι σε όλη σου τη ζωή, αυτούς θα τους ανεχθείς χωρίς να δυσανασχετείς και θα προθυμοποιηθείς να τους ελεήσεις;

Η δε αναφορά στο Ευαγγέλιο του αγαπημένου μαθητή έχει καταφανέστατη τη διαφορά, ότι δηλαδή εκείνη προερχόταν και από λαμπρό γένος και από επιφανή οικία και είχε αξιοθαύμαστο βίο, και είχε μόλις λάβει πίσω τον αδελφό της που είχε αναδυθεί από τις πύλες του άδη. Ο οποίος μάλιστα συνδαιτυμονούσε στο δείπνο με τον Ιησού, ενώ η ίδια η Μαρία διακονούσε, οπότε και προσφέρει το μύρο και σκουπίζει και αυτή με τα μαλλιά της, μην επιτελώντας αυτό το θεοπρεπές έργο αποβλέποντας σε κάποια ανταμοιβή, αλλά μάλλον επινοώντας το ως μια έκφραση αφιέρωσης και ευχαριστίας για τη θεουργία που είχε επιτελεστεί στον αδελφό της. Και εκεί μεν όλοι οι μαθητές αποδέχονταν την πράξη με σιωπή, ίσως αναλογιζόμενοι το μεγαλείο του θαύματος στον Λάζαρο και αντιμετωπίζοντας με σεβασμό την ευσέβεια της γυναίκας. Μόνο το ανδράποδο της φιλαργυρίας, ο κάπηλος της προδοσίας, γογγύζει εναντίον της πράξης. Και ο Ιησούς, φέρνοντας στο φως την ασθένεια από την οποία είχε κυριευθεί και τα έκανε αυτά, του είπε: «Άφησέ την, για την ημέρα του ενταφιασμού μου το έχει φυλάξει», που είναι σαν να έλεγε: «Εσύ μεν επιδιώκεις τον θάνατό μου, γι' αυτό και η αξία του μύρου είναι τόσο περιζήτητη για σένα, αυτή όμως στηλιτεύει την άνομη πράξη σου ακόμη και μέσα από τα έργα της, και διδάσκει, έστω κι αν εσύ πωρώθηκες και δεν το μαθαίνεις, ότι αυτόν που εσύ σπεύδεις να προδώσεις, αυτή του προσφέρει θυσία και τον σέβεται ως ίσο με τον Θεό». Τέτοια λοιπόν ήταν και η αδελφή του Λαζάρου.

«Γιατί δεν πουλήθηκε αυτό το μύρο για τριακόσια δηνάρια και να δοθεί στους φτωχούς;» Το είπε δε αυτό, όχι επειδή νοιαζόταν για τους φτωχούς, αλλά επειδή ήταν κλέφτης, και καθώς κρατούσε το ταμείο, υπεξαιρούσε όσα έβαζαν μέσα. Είπε λοιπόν ο Ιησούς: «Άφησέ την· για την ημέρα του ενταφιασμού μου το έχει φυλάξει αυτό. Διότι τους φτωχούς τούς έχετε πάντοτε μαζί σας, εμένα όμως δεν με έχετε πάντοτε». Όντας φιλοχρήματος ο Ιούδας, κατακρίνει τον τρόπο της απόδοσης τιμής. Διότι λέει, γιατί δεν πρόσφερες χρήματα, ώστε να μπορέσω δηλαδή να τα κλέψω, αλλά μύρο; Πώς λοιπόν άλλος ευαγγελιστής λέει ότι όλοι οι μαθητές το είπαν αυτό; Πρέπει λοιπόν να πούμε ότι ναι μεν όλοι το είπαν, αλλά οι άλλοι δεν το είπαν με την ίδια προαίρεση όπως αυτός.