Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ 13:1

Η διάχυση του φωτός της σελήνης γίνεται σε δεκατέσσερις και μισή ημέρες και τρεις ώρες. Κατά δε το πάθος του Κυρίου ημών Ιησού Χριστού υπερέβη τη δέκατη έκτη ημέρα, για να μαρτυρήσει ότι Εκείνος είναι αληθινός και αποτελεί την αιώνια ζωή. Πρέπει λοιπόν να γνωρίζουμε ότι από την εποχή του Χριστού και των αγίων αποστόλων Του, καμία Εκκλησία δεν παρέλαβε την παράδοση να τρώει ή να προσφέρει τη σεμίδαλι των Αζύμων. Επειδή εξάλλου ούτε ο ίδιος ο Χριστός κατά τον καιρό του πάθους Του έφαγε το νομικό Πάσχα, άκουσε τον ευαγγελιστή Ιωάννη που λέει: «Πριν από την εορτή του Πάσχα, γνωρίζοντας ο Ιησούς ότι ήλθε η ώρα Του για να μεταβεί από τον κόσμο τούτο προς τον Πατέρα, ... και κατά τη διάρκεια του δείπνου, ενώ ο διάβολος είχε ήδη βάλει στην καρδιά του Ιούδα, του γιου του Σίμωνα του Ισκαριώτη, τον λογισμό να τον παραδώσει»· και όταν, λέει, έφτασε η ώρα, δηλαδή όταν πλησίασε ο καιρός που επρόκειτο να προδοθεί, κάθισαν στο τραπέζι και οι δώδεκα απόστολοι μαζί Του, και τους είπε: «Με μεγάλη επιθυμία επιθύμησα να φάω αυτό το Πάσχα μαζί σας, προτού να πάθω».

Αλλά θα πεις ότι παραμένουν μεν ομοούσιοι, υστερώντας όμως σε αξία, προσφέρουν υπηρεσία σε εμάς. Και εγώ σου απαντώ ως προς αυτό για τον Μονογενή: Διότι, αν δεν είχε γραφτεί γι' αυτόν ότι «εν μορφή Θεού υπάρχων, δεν θεώρησε αρπαγή το να είναι ίσος με τον Θεό, αλλά εκένωσε τον εαυτό του παίρνοντας μορφή δούλου, και, καθώς βρέθηκε κατά το σχήμα ως άνθρωπος, ταπείνωσε τον εαυτό του», το σχήμα της αντίρρησής σου θα είχε κάποια διόλου απίθανη λογική· επειδή όμως ο τρόπος της υποταγής και της ταπείνωσης είναι ολοφάνερος, γιατί επικρίνεις ριψοκίνδυνα εκείνον που για χάρη μας υπέμεινε να πάθει και αυτό; Επομένως, στρέφοντας τον λόγο από κάθε πλευρά προς την ορθότητα των δογμάτων, λέμε ότι ο Κύριός μας Ιησούς Χριστός είπε τα όσα αναφέρονται στο προκείμενο χωρίο κατά θεία οικονομία. <Πριν δε από την εορτή του Πάσχα, γνωρίζοντας ο Ιησούς ότι ήλθε η ώρα του για να μεταβεί από τον κόσμο αυτόν προς τον Πατέρα, έχοντας αγαπήσει τους δικούς του που βρίσκονταν μέσα στον κόσμο αυτόν, τους αγάπησε μέχρι τέλους.> Το νόημα των προκειμένων λόγων είναι μάλλον δυσδιάκριτο για τους πολλούς και όχι πολύ ξεκάθαρο ως προς την εξήγησή του, αλλά ούτε έχει απλό νόημα, όπως θα μπορούσε να νομίσει κανείς. Διότι, για ποιο λόγο άραγε το επισημαίνει τώρα ο θεσπέσιος Ευαγγελιστής, και το παρατηρεί σαν κάτι το αναγκαίο, λέγοντας: Πριν δε από την εορτή του Πάσχα, γνωρίζοντας ότι είχε έλθει η ώρα του για να μεταβεί από αυτόν τον κόσμο προς τον Πατέρα;

Τι πάλι σημαίνει το: «Αφού αγάπησε τους δικούς του που ήταν στον κόσμο, τους αγάπησε μέχρι τέλους»; Επειδή, λοιπόν, ο λόγος αυτός έχει αρκετή ασάφεια, νομίζω ότι θέλει να πει κάτι τέτοιο, ότι πριν από το σωτήριο πάθος, λέει, αν και ο Σωτήρας γνώριζε ότι πλέον είχε φτάσει προ των πυλών ο καιρός της μεταστάσεώς του στους ουρανούς, επέδειξε την τελειότατη αγάπη προς τους δικούς του που βρίσκονταν σε αυτόν τον κόσμο. Και αν πρέπει να σκεφτούμε κάποια ευρύτερη θεώρηση για τα προκείμενα, αυτό που μόλις είπα, θα το πω και πάλι. Διότι ανήκουν στον Σωτήρα μας Χριστό τα πάντα που έγιναν μέσω αυτού, τα λογικά και νοερά κτίσματα, οι άνω δυνάμεις, και οι θρόνοι, και οι κυριότητες, και ό,τι είναι ομογενές με αυτά, ως προς τον λόγο της δημιουργίας τους· ανήκουν επίσης σε αυτόν και τα λογικά όντα πάνω στη γη, εφόσον είναι ο Δεσπότης των πάντων, έστω και αν κάποιοι δεν τον προσκυνούν ως δημιουργό. Αγάπησε, λοιπόν, τους δικούς του που βρίσκονταν στον κόσμο. «Διότι δεν αναλαμβάνει τη φύση των αγγέλων», σύμφωνα με τη φωνή του Παύλου, ούτε εξαιτίας της φύσεως των αγγέλων, ενώ «υπήρχε εν μορφή Θεού» και Πατρός, δεν θεώρησε αρπαγή το να είναι ίσος με τον «Θεό», αλλά μάλλον για εμάς που είμαστε στον κόσμο εκένωσε τον εαυτό του, και ο Κύριος των πάντων ανέλαβε μορφή δούλου, παρακινημένος σε αυτό από την αγάπη του για εμάς.

Έχοντας, λοιπόν, αγαπήσει αυτούς που βρίσκονταν σε τούτο τον κόσμο, τους αγάπησε μέχρι τέλους, αν και πριν από την εορτή και πριν από το Πάσχα γνώριζε ότι ήλθε η ώρα του για να μεταβεί από τον κόσμο τούτο προς τον Πατέρα. Διότι θα ήταν χαρακτηριστικό εκείνου που δεν αγάπησε μέχρι τέλους, το να γίνει μεν άνθρωπος, αλλά να μη θελήσει να κινδυνεύσει για τη ζωή όλων· όμως αγάπησε μέχρι τέλους, και δεν απέφυγε να υποστεί αυτό το πάθος, αν και γνώριζε εκ των προτέρων ότι θα το υποστεί. Διότι το πάθος δεν ήταν απρόβλεπτο για τον Σωτήρα. Ενώ, λοιπόν, του ήταν δυνατόν, όπως λέει, να αποφύγει τις ύβρεις των Ιουδαίων και την ανοσιότητα αυτών που τον σταύρωσαν, επέδειξε την τελειότατη αγάπη προς τους δικούς του που βρίσκονταν στον κόσμο, διότι ουδόλως απέφυγε να παραδοθεί θυσιαζόμενος υπέρ της ζωής όλων. Και ότι σε αυτό κυρίως μπορεί να διακρίνει κανείς το τελειότατο μέτρο της αγάπης, θα φέρω ως μάρτυρα τον ίδιο τον Κύριό μας Ιησού Χριστό, που λέει στους αγίους μαθητές: «Αυτή είναι η δική μου εντολή, να αγαπάτε ο ένας τον άλλον καθώς εγώ σας αγάπησα. Διότι μεγαλύτερη αγάπη από αυτήν δεν έχει κανείς, από το να θυσιάσει κάποιος τη ζωή του για τους φίλους του».

Ματθ. 26, 18. Για να μην τον παραδώσει ο προδότης στους φονείς «πριν από την εορτή του Πάσχα», ο Σωτήρας δεν αποκάλυψε ούτε το σπίτι ούτε τον άνθρωπο, στον οποίο τέλεσε το Πάσχα.

Ομοίως δε, εάν ο ψαλμός αναφέρεται στους δικαίους, το όνομα του Δαβίδ μπορεί να ερμηνευθεί ως «αυτόν πόθησα», δηλαδή τον εκλεκτό μου λαό, σύμφωνα με τα λεγόμενα στο Ευαγγέλιο: «Αφού αγάπησε τους δικούς του, τους αγάπησε μέχρι τέλους». Αλλά και με άλλον τρόπο μπορεί να ερμηνευθεί το όνομα του Δαβίδ σε σχέση με τους δικαίους, εννοώ ως «του ποθητού», τουτέστιν ο λαός του ποθητού Θεού. Ή και αλλιώς, εάν δώσουμε την ερμηνεία του Δαβίδ (διότι λέγεται ότι ερμηνεύεται και ως «ποθητός»), τότε και αυτό πρέπει να εκληφθεί ως αναφορά στον λαό των αγίων· διότι είναι ποθητός από τον Κύριο.

Ομιλία Ο΄. Πριν από την εορτή του Πάσχα, επειδή ο Ιησούς γνώριζε ότι ήλθε η ώρα του να μεταβεί από αυτόν τον κόσμο προς τον Πατέρα, έχοντας αγαπήσει τους δικούς του που ήταν στον κόσμο, τους αγάπησε μέχρι τέλους. α΄. Να γίνεστε μιμητές μου, λέει ο Παύλος, όπως κι εγώ είμαι του Χριστού. Διότι γι' αυτόν τον λόγο έλαβε και Εκείνος σάρκα από το δικό μας φύραμα, ώστε μέσω αυτής να μας διδάξει την αρετή. Διότι «με ομοίωμα σαρκός», λέει, «η οποία υπόκειται στην αμαρτία, και εξαιτίας της αμαρτίας, κατέκρινε την αμαρτία μέσα στη σάρκα»· και ο ίδιος ο Χριστός λέει: «Μάθετε από εμένα ότι είμαι πράος και ταπεινός στην καρδιά».

Αν και βέβαια ήταν δυνατό, εφόσον το ήθελε, και να τον ξηράνει όπως τη συκιά, και να τον διαμελίσει όπως έσχισε τις πέτρες, και να τον σκίσει όπως το καταπέτασμα· όμως δεν θέλησε να τον αποτρέψει από την επιβουλή με καταναγκασμό, αλλά μέσω της ελεύθερης προαίρεσής του. Γι' αυτόν τον λόγο και του πλένει τα πόδια. Και ούτε από αυτό δεν αισθάνθηκε ντροπή εκείνος ο ταλαίπωρος και άθλιος. «Πριν δε από την εορτή του Πάσχα», αναφέρει, «γνωρίζοντας ο Ιησούς ότι ήλθε η ώρα Του». Όχι ότι το έμαθε τότε· αλλά λέγει ότι έκανε ό,τι έκανε, επειδή το γνώριζε από παλιά. «Για να μεταβεί». Με μεγαλοπρέπεια ο ευαγγελιστής ονομάζει τον θάνατό Του μετάβαση. «Αφού αγάπησε τους δικούς Του, τους αγάπησε μέχρι τέλους».

Τα μεγαλύτερα έργα τα επιτελεί αργότερα, ώστε να εντείνει την οικείωσή τους με αυτόν και να τους εξασφαλίσει εκ των προτέρων πολλή παρηγοριά για τα δεινά που επρόκειτο να έλθουν. Τους αποκαλεί δε «δικούς του» σύμφωνα με τον λόγο της οικειώσεως· επειδή και άλλους αποκαλεί «δικούς του», σύμφωνα με τον λόγο της δημιουργίας, όπως όταν λέει: «Οι δικοί του δεν τον δέχθηκαν». Και τι σημαίνει το «αυτούς που ήταν μέσα στον κόσμο»; Επειδή δικοί του ήταν και εκείνοι που είχαν αποβιώσει, όπως ο Αβραάμ, ο Ισαάκ, και ο Ιακώβ, και οι σύγχρονοί τους· αλλά εκείνοι δεν βρίσκονταν πλέον στον κόσμο. Βλέπεις ότι αυτός είναι ο Θεός της Παλαιάς και της Καινής Διαθήκης; Και τι σημαίνει το «τους αγάπησε μέχρι τέλους»; Σημαίνει ότι εξακολουθούσε να τους αγαπά διαρκώς, και το αναφέρει αυτό ως τεκμήριο της μεγάλης του αγάπης· καίτοι βέβαια αλλού ανέφερε κάτι άλλο, δηλαδή το να δώσει κανείς την ψυχή του για τους φίλους του. Αλλά εκείνο δεν είχε συμβεί ακόμη.

ΕΚΤΗ ΑΙΡΕΣΗ ΤΩΝ ΑΡΜΕΝΙΩΝ. Με το άζυμο παρουσιάζουν με αναίσχυντο πρόσωπο τη νεκρή θυσία ενώπιον του Θεού, σύμφωνα με την παράδοση των Εβραίων. Γι' αυτό ο θεσπέσιος Παύλος γράφει με πολλούς τρόπους προς τους Κορινθίους ως εξής: «Λίγο προζύμι ζυμώνει όλο το φύραμα». Και πάλι: «Αν η πρώτη [διαθήκη] ήταν άμεμπτη, δεν θα υπήρχε θέση για τη δεύτερη». Και προς τους Γαλάτες: «Έχουν αποκοπεί από τον Χριστό όσοι δικαιώνονται μέσω του νόμου, και έχουν εκπέσει από τη χάρη». Και πάλι λέει: «Εάν κάποιος εφαρμόσει ένα από τα προστάγματα του νόμου, είναι επικατάρατος εάν δεν τα εφαρμόσει όλα». Και ο Σωτήρας, όταν θέλησε να παραδώσει στους μαθητές τον μυστικό δείπνο στο υπερώο, δεν τον παρέδωσε με άζυμο, αλλά με τέλειο άρτο, διότι δεν ήταν η εποχή των αζύμων σύμφωνα με τον νόμο των Εβραίων. Επειδή και το μυστήριο αυτό τελέστηκε πριν από το Πάσχα, όπως λέει ο άγιος Ιωάννης ο ευαγγελιστής: «Πριν από την εορτή του Πάσχα». Και πάλι: «Την επομένη, οδηγούν τον Ιησού από τον Καϊάφα στο πραιτώριο· και οι ίδιοι δεν εισήλθαν, για να μη μιανθούν, αλλά για να φάνε το Πάσχα». Επίσης και κάποιος Μελέτιος, θεοφόρος άνδρας και ακριβής ερευνητής των Γραφών, όταν ρωτήθηκε σχετικά με τα άζυμα από κάποιον σύγκελλο, του γράφει τα εξής: αʹ. Τα άζυμα δεν είναι, όπως θα έλεγε κανείς, τέλειος και ολόκληρος άρτος, ούτε είναι αυτοτελή, αλλά είναι ελλιπή και ημιτελή, και έχουν ανάγκη από το πλήρωμα της ζύμης.

Εφόσον λοιπόν σταυρώθηκε κατά σάρκα, μας παρέδωσε να τρώμε μέσω του άρτου τη σάρκα Του, η οποία ζει εν Αγίω Πνεύματι, λέγοντας τα εξής: «Λάβετε, φάγετε, τούτο εστί το σώμα μου το υπέρ υμών κλώμενον εις άφεσιν αμαρτιών». 2. Πρέπει, λοιπόν, να γνωρίζουμε ότι καμία Εκκλησία δεν παρέλαβε από τον Χριστό ή από τους αγίους αποστόλους Του την παράδοση να τρώει ή να προσφέρει άζυμο άρτο από σιμιγδάλι· επειδή ούτε ο ίδιος ο Χριστός, ο Θεός μας, έφαγε το νομικό Πάσχα κατά τον καιρό του πάθους Του. Άκουσε τι λέει ο Ιωάννης: «Πριν από την εορτή του Πάσχα, βλέποντας ο Ιησούς ότι ήλθε η ώρα Του για να μεταβεί από τον κόσμο τούτο προς τον Πατέρα· και ενώ γινόταν δείπνο, και αφού ο διάβολος είχε ήδη βάλει στην καρδιά του Ιούδα του Ισκαριώτη, γιου του Σίμωνα, να Τον παραδώσει». Και «όταν», λέει, «ήλθε η ώρα Του», δηλαδή όταν έφτασε ο καιρός που επρόκειτο να προδοθεί, ανακλίθηκαν στο δείπνο μαζί Του και οι δώδεκα απόστολοι. Και τους είπε: «Πολύ επιθύμησα να φάω αυτό το Πάσχα μαζί σας πριν από το πάθος μου». Βλέπεις; «Πριν από το πάθος μου», λέει. Επειδή, λοιπόν, έπρεπε να πάθει Εκείνος κατά την ημέρα του νομικού Πάσχα, κατά την οποία σφαζόταν και ο αμνός από τους Ιουδαίους, και το Πάσχα επρόκειτο να τελεστεί από τους θεοκτόνους την ημέρα της Παρασκευής, όπως πάλι αναφέρει ο Ιωάννης: «Επειδή ήταν Παρασκευή».

Εκείνος δε που και είναι και ονομάζεται υιός της βροντής, εξαιτίας του υψηγόρου και μεγαλόφωνου χαρακτήρα της θεολογίας του, λέγει: «πριν από την εορτή του Πάσχα, γνωρίζοντας ο Ιησούς ότι ήλθε η ώρα του για να μεταβεί από τον κόσμο τούτο προς τον Πατέρα, έχοντας αγαπήσει τους δικούς του που βρίσκονταν στον κόσμο, τους αγάπησε έως το τέλος». Και αφού παρατέθηκε δείπνο στη συνέχεια, εγείρεται από το δείπνο. Και μετά την ολοκλήρωση του νιπτήρα και όσων σχετίζονταν με τον νιπτήρα, καθώς και την πρόρρηση της προδοσίας και την υπόδειξη του προδότη, αναφέρει πως του λέει ο Ιησούς: «Αυτό που κάνεις, κάνε το γρηγορότερα». Αυτό όμως κανείς από όσους παρακάθονταν στο δείπνο δεν κατάλαβε γιατί του το είπε. Διότι μερικοί νόμιζαν, επειδή ο Ιούδας κρατούσε το ταμείο, ότι ο Ιησούς του έλεγε: «Αγόρασε όσα έχουμε ανάγκη για την εορτή». Και έπειτα πάλι, μετά την προδοσία και την ανάκριση από τους αρχιερείς, λέγει: «Οδηγούν τον Ιησού από τον Καϊάφα στο πραιτώριο· και ήταν πρωί. Και οι ίδιοι δεν εισήλθαν στο πραιτώριο, για να μη μιανθούν, αλλά για να φάνε το πάσχα».

Ιωάν. 13, 1 «Εις τέλος ηγάπησεν αυτούς» αντί του τελείως. Το δε «ηγάπησεν» σημαίνει τούτο, ότι έδειξε ποια διάθεση και αγάπη έτρεφε γι' αυτούς· διότι, αληθινά, απόδειξη και παράσταση της τελειότατης αγάπης αποτελεί το να πλύνει ο διδάσκαλος και δεσπότης τα πόδια των μαθητών και δούλων.

Ιωάν. 13, 1-3 Γιατί είπε ο ευαγγελιστής ότι «γνωρίζοντας ο Ιησούς ότι ήλθε η ώρα του»; Για να δείξει ότι εκούσια και έχοντας επίγνωση πορεύεται προς το πάθος. Λέει δε, ότι «γνωρίζοντας» πως αυτή έχει ήδη φτάσει, θέλησε να αποκαλύψει τη διάθεση και την αγάπη που είχε για τους μαθητές. Και γιατί, αφού είπε αυτό, πριν βάλει «νερό» για να τους νίψει, πάλι σαν να επαναλαμβάνει λέει «γνωρίζοντας ότι ο Πατέρας τα έδωσε όλα στα χέρια του», ενώ εν τω μεταξύ είχε αναφέρει το θράσος και την προδοσία του προδότη; Για να μην πει λοιπόν κάποιος ακούγοντας αυτά: Τι λοιπόν, πώς δεν τον γλίτωσε ο Πατέρας από την πονηριά και την κακουργία του Ιούδα, αν πράγματι προερχόταν από τον Θεό, αν είχε έρθει από εκεί; Για να μην ενοχλούν, λοιπόν, αυτά τους λογισμούς κάποιων, λέει ο ευαγγελιστής «γνωρίζοντας ότι τα πάντα του τα έδωσε», δηλαδή, σαν να λέει: τι διαλογίζεσαι, άνθρωπε, ταπεινά πράγματα και ανάξια της δεσποτικής αυθεντίας; Τα πάντα «στα χέρια» του τα είχε δώσει ο «Πατέρας», δηλαδή στα χέρια του ήταν έτοιμο και άμεσα διαθέσιμο και το να γλιτώσει ο ίδιος και, αν το ήθελε, να αφανίσει τους πάντες ολοσχερώς και να ανατρέψει συθέμελα την ίδια τη γη. Αλλά όμως, παρόλο που είχε άμεσα την εξουσία και για αυτά και για όλα τα άλλα, θέλησε, μέσω της ταπείνωσης και της ευεργεσίας, να μαλακώσει και την πώρωση του Ιούδα και να επιδείξει την αγάπη του προς τους άλλους μαθητές.

Κεφάλαιο ΙΓ'. Περί του νιπτήρος. Περί του Ιούδα που εξήλθε για να παραδώσει τον Χριστό. Περί της εντολής να αγαπούν αλλήλους. Περί του Πέτρου που αναζητούσε να μάθει πού πηγαίνει ο Κύριος. «Πριν από την εορτή του Πάσχα, γνωρίζοντας ο Ιησούς ότι ήλθε η ώρα του για να μεταβεί από τον κόσμο τούτο προς τον Πατέρα, έχοντας αγαπήσει τους δικούς του που βρίσκονταν στον κόσμο, τους αγάπησε μέχρι τέλους.» Γνώριζε βέβαια ο Κύριος και πριν από όλους τους αιώνες την ώρα του θανάτου του· όταν όμως αυτή έφτασε, πράττει κάτι γεμάτο από πολλή φιλανθρωπία και συγκατάβαση, το οποίο φανερώνει τη μεγάλη του αγάπη προς τους μαθητές. Διότι, επειδή επρόκειτο να τους αφήσει, επιδεικνύει εντονότερη την αγάπη του. Διότι η φράση «Έχοντας αγαπήσει αυτούς, μέχρι τέλους τους αγάπησε», δηλώνει αυτό ακριβώς, ότι δεν παρέλειψε τίποτε από όσα ήταν επόμενο να πράξει αυτός που αγαπά σφοδρά. Γι' αυτό και πράττει αυτό το τελευταίο από όλα, πλένοντας τα πόδια των μαθητών, ώστε να εντείνει σε αυτούς τον πόθο, και να τους εναποθέσει εκ των προτέρων μεγάλη παρηγοριά για τα δεινά που επρόκειτο να έλθουν, ώστε να αναλογιστούν ότι εκείνος που τους αγάπησε τόσο πολύ, ώστε να πλύνει ακόμη και τα πόδια τους, δεν πρόκειται να τους εγκαταλείψει, ούτε μέσα στα δεινά. Ονομάζει δε μετάβαση τον θάνατο του Χριστού εξαιτίας της αναλήψεως μετά την ανάσταση.

Επειδή, λοιπόν, επρόκειτο να μεταβεί «εκ του κόσμου τούτου», επιδεικνύει την αγάπη του προς «τους δικούς του»· και ονομάζει τους μαθητές δικούς του σύμφωνα με τον λόγο της οικειώσεως. Διότι δικοί του Θεού, ως προς τον τρόπο της δημιουργίας, είναι όλοι οι άνθρωποι· όπως ακριβώς έχει ειπωθεί: «Στα δικά του ήλθε, και οι δικοί του δεν τον παρέλαβαν»· δικοί του όμως είναι οι άγιοι, με την έννοια ότι είναι οικείοι του. Όπως, λοιπόν, και εδώ ονόμασε τους μαθητές δικούς του, πρόσθεσε όμως το «εκείνους που βρίσκονται στον κόσμο», επειδή υπάρχουν και άλλοι δικοί του, ο Αβραάμ και οι πατριάρχες, οι οποίοι όμως δεν βρίσκονται στον κόσμο, διότι έχουν αναχωρήσει από εδώ. Αυτούς λοιπόν «τους δικούς του» που ήταν «στον κόσμο, τους αγάπησε μέχρι τέλους»· πράγμα που σημαίνει ότι επέδειξε προς αυτούς τέλεια αγάπη. «Και ενώ γινόταν το δείπνο, και ο διάβολος είχε ήδη βάλει στην καρδιά του Ιούδα, του γιου του Σίμωνα Ισκαριώτη, να τον παραδώσει, ο Ιησούς, γνωρίζοντας ότι ο Πατέρας έδωσε τα πάντα στα χέρια του, και ότι από τον Θεό εξήλθε και προς τον Θεό πηγαίνει, σηκώνεται από το δείπνο, βγάζει τα ιμάτιά του, και παίρνοντας ένα λέντιο, το έδεσε στη μέση του· έπειτα ρίχνει νερό στον νιπτήρα, και άρχισε να πλένει τα πόδια των μαθητών και να τα σκουπίζει με το λέντιο με το οποίο ήταν ζωσμένος.» Θαυμάζοντας ο ευαγγελιστής το γεγονός ότι ο Χριστός ένιψε εκείνον που ήδη είχε μελετήσει την προδοσία, λέει: «Ενώ ο διάβολος είχε ήδη βάλει στην καρδιά του Σίμωνα»· με αυτόν τον τρόπο μέχρι τέλους περιποιούνταν τον προδότη.