Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ 13:2

Η διάχυση του φωτός της σελήνης γίνεται σε δεκατέσσερις και μισή ημέρες και τρεις ώρες. Κατά δε το πάθος του Κυρίου ημών Ιησού Χριστού υπερέβη τη δέκατη έκτη ημέρα, για να μαρτυρήσει ότι Εκείνος είναι αληθινός και αποτελεί την αιώνια ζωή. Πρέπει λοιπόν να γνωρίζουμε ότι από την εποχή του Χριστού και των αγίων αποστόλων Του, καμία Εκκλησία δεν παρέλαβε την παράδοση να τρώει ή να προσφέρει τη σεμίδαλι των Αζύμων. Επειδή εξάλλου ούτε ο ίδιος ο Χριστός κατά τον καιρό του πάθους Του έφαγε το νομικό Πάσχα, άκουσε τον ευαγγελιστή Ιωάννη που λέει: «Πριν από την εορτή του Πάσχα, γνωρίζοντας ο Ιησούς ότι ήλθε η ώρα Του για να μεταβεί από τον κόσμο τούτο προς τον Πατέρα, ... και κατά τη διάρκεια του δείπνου, ενώ ο διάβολος είχε ήδη βάλει στην καρδιά του Ιούδα, του γιου του Σίμωνα του Ισκαριώτη, τον λογισμό να τον παραδώσει»· και όταν, λέει, έφτασε η ώρα, δηλαδή όταν πλησίασε ο καιρός που επρόκειτο να προδοθεί, κάθισαν στο τραπέζι και οι δώδεκα απόστολοι μαζί Του, και τους είπε: «Με μεγάλη επιθυμία επιθύμησα να φάω αυτό το Πάσχα μαζί σας, προτού να πάθω».

Και με έναν άλλο τρόπο, πάντοτε αποτελούσε μέριμνα των αγίων ευαγγελιστών το να δείχνουν ότι ο Κύριός μας Ιησούς Χριστός γνώριζε εκ των προτέρων τον καιρό του πάθους· ώστε να μην υπερηφανεύεται εναντίον της θείας δόξας Του κανένας από όσους συνηθίζουν να ετεροδοξούν, λέγοντας ότι δήθεν συνελήφθη εξαιτίας αδυναμίας, και, έχοντας περιπέσει ακούσια στις παγίδες των Ιουδαίων, υπέστη αυτόν τον τόσο φρικτό θάνατο. Επομένως, ο λόγος των αγίων είναι σύμφωνος με τη θεία οικονομία και ωφέλιμος. «Και ενώ γινόταν ο δείπνος, και ο διάβολος είχε ήδη βάλει στην καρδιά του Ιούδα του Σίμωνα του Ισκαριώτη να τον παραδώσει· γνωρίζοντας ο Ιησούς ότι ο Πατέρας τα έδωσε όλα στα χέρια του, και ότι από τον Θεό εξήλθε και προς τον Θεό πηγαίνει, σηκώνεται από το δείπνο και βγάζει τα ιμάτιά του, και παίρνοντας ένα λέντιο ζώστηκε με αυτό. Έπειτα βάζει νερό στον νιπτήρα, και άρχισε να νίβει τα πόδια των μαθητών και να τα σκουπίζει με το λέντιο με το οποίο ήταν ζωσμένος.» Ο Σωτήρας ξεριζώνει από τις διάνοιές μας την υπεροψία, καταστρέφοντάς την ως το πιο αισχρό από τα νοσήματα και άξιο της ύψιστης βδελυγμίας. Διότι γνωρίζει ότι τίποτα δεν συνηθίζει να βλάπτει τόσο την ψυχή του ανθρώπου, όσο προπάντων αυτό το μιαρό και αποτρόπαιο πάθος, στο οποίο και ο ίδιος ο Δεσπότης των πάντων, σαν να βρίσκεται σε θέση εχθρού, δικαίως εναντιώνεται· «διότι ο Κύριος αντιτάσσεται στους υπερήφανους», σύμφωνα με τον λόγο του Σολομώντα.

Πώς λοιπόν ο μεν Ματθαίος και οι άλλοι αναφέρουν ότι, όταν συμφώνησε για την προδοσία, τότε τον κυρίευσε ο διάβολος, ενώ ο Ιωάννης ότι «Μετά το ψωμίον εισήλθε σε αυτόν ο Σατανάς»; Όμως και ο ίδιος το γνωρίζει αυτό. Διότι πιο πάνω αναφέρει: «Ενώ γινόταν το δείπνο, και αφού ο διάβολος είχε ήδη βάλει στην καρδιά του Ιούδα να τον παραδώσει».

Εφόσον λοιπόν σταυρώθηκε κατά σάρκα, μας παρέδωσε να τρώμε μέσω του άρτου τη σάρκα Του, η οποία ζει εν Αγίω Πνεύματι, λέγοντας τα εξής: «Λάβετε, φάγετε, τούτο εστί το σώμα μου το υπέρ υμών κλώμενον εις άφεσιν αμαρτιών». 2. Πρέπει, λοιπόν, να γνωρίζουμε ότι καμία Εκκλησία δεν παρέλαβε από τον Χριστό ή από τους αγίους αποστόλους Του την παράδοση να τρώει ή να προσφέρει άζυμο άρτο από σιμιγδάλι· επειδή ούτε ο ίδιος ο Χριστός, ο Θεός μας, έφαγε το νομικό Πάσχα κατά τον καιρό του πάθους Του. Άκουσε τι λέει ο Ιωάννης: «Πριν από την εορτή του Πάσχα, βλέποντας ο Ιησούς ότι ήλθε η ώρα Του για να μεταβεί από τον κόσμο τούτο προς τον Πατέρα· και ενώ γινόταν δείπνο, και αφού ο διάβολος είχε ήδη βάλει στην καρδιά του Ιούδα του Ισκαριώτη, γιου του Σίμωνα, να Τον παραδώσει». Και «όταν», λέει, «ήλθε η ώρα Του», δηλαδή όταν έφτασε ο καιρός που επρόκειτο να προδοθεί, ανακλίθηκαν στο δείπνο μαζί Του και οι δώδεκα απόστολοι. Και τους είπε: «Πολύ επιθύμησα να φάω αυτό το Πάσχα μαζί σας πριν από το πάθος μου». Βλέπεις; «Πριν από το πάθος μου», λέει. Επειδή, λοιπόν, έπρεπε να πάθει Εκείνος κατά την ημέρα του νομικού Πάσχα, κατά την οποία σφαζόταν και ο αμνός από τους Ιουδαίους, και το Πάσχα επρόκειτο να τελεστεί από τους θεοκτόνους την ημέρα της Παρασκευής, όπως πάλι αναφέρει ο Ιωάννης: «Επειδή ήταν Παρασκευή».

Επειδή, λοιπόν, επρόκειτο να μεταβεί «εκ του κόσμου τούτου», επιδεικνύει την αγάπη του προς «τους δικούς του»· και ονομάζει τους μαθητές δικούς του σύμφωνα με τον λόγο της οικειώσεως. Διότι δικοί του Θεού, ως προς τον τρόπο της δημιουργίας, είναι όλοι οι άνθρωποι· όπως ακριβώς έχει ειπωθεί: «Στα δικά του ήλθε, και οι δικοί του δεν τον παρέλαβαν»· δικοί του όμως είναι οι άγιοι, με την έννοια ότι είναι οικείοι του. Όπως, λοιπόν, και εδώ ονόμασε τους μαθητές δικούς του, πρόσθεσε όμως το «εκείνους που βρίσκονται στον κόσμο», επειδή υπάρχουν και άλλοι δικοί του, ο Αβραάμ και οι πατριάρχες, οι οποίοι όμως δεν βρίσκονται στον κόσμο, διότι έχουν αναχωρήσει από εδώ. Αυτούς λοιπόν «τους δικούς του» που ήταν «στον κόσμο, τους αγάπησε μέχρι τέλους»· πράγμα που σημαίνει ότι επέδειξε προς αυτούς τέλεια αγάπη. «Και ενώ γινόταν το δείπνο, και ο διάβολος είχε ήδη βάλει στην καρδιά του Ιούδα, του γιου του Σίμωνα Ισκαριώτη, να τον παραδώσει, ο Ιησούς, γνωρίζοντας ότι ο Πατέρας έδωσε τα πάντα στα χέρια του, και ότι από τον Θεό εξήλθε και προς τον Θεό πηγαίνει, σηκώνεται από το δείπνο, βγάζει τα ιμάτιά του, και παίρνοντας ένα λέντιο, το έδεσε στη μέση του· έπειτα ρίχνει νερό στον νιπτήρα, και άρχισε να πλένει τα πόδια των μαθητών και να τα σκουπίζει με το λέντιο με το οποίο ήταν ζωσμένος.» Θαυμάζοντας ο ευαγγελιστής το γεγονός ότι ο Χριστός ένιψε εκείνον που ήδη είχε μελετήσει την προδοσία, λέει: «Ενώ ο διάβολος είχε ήδη βάλει στην καρδιά του Σίμωνα»· με αυτόν τον τρόπο μέχρι τέλους περιποιούνταν τον προδότη.

Και το «Ενώ γινόταν δείπνο» δεν αναφέρεται τυχαία, αλλά για να δειχθεί η απανθρωπιά του Ιούδα, επειδή ούτε η κοινωνία του τραπεζιού δεν τον έκανε να ντραπεί. «Γνωρίζοντας λοιπόν ο Ιησούς, ότι ο Πατέρας τα παρέδωσε όλα στα χέρια του»· δηλαδή, ότι του εμπιστεύθηκε τη σωτηρία των πιστών, και ότι έπρεπε πλέον να τους υποδείξει όλα όσα συμβάλλουν στη σωτηρία, όπως είναι και το να νίψει τα πόδια των μαθητών. Διότι με αυτόν τον τρόπο νομοθετεί την ταπεινοφροσύνη. Και με άλλη έννοια· «Γνωρίζοντας ότι ο Πατέρας τα παρέδωσε όλα σε αυτόν, και ότι από τον Θεό εξήλθε και προς τον Θεό πηγαίνει», δεν επρόκειτο να ελαττωθεί η δόξα του, με το να νίψει τα πόδια των μαθητών. Διότι δεν άρπαξε τη δόξα παράνομα, ώστε να φοβάται μήπως εκπέσει από αυτήν, και εξαιτίας αυτού να μην καταδέχεται να κάνει κάτι ταπεινό· όπως ακριβώς παθαίνουν οι ταπεινής καταγωγής άνθρωποι, όταν αρπάξουν κάποια δόξα, μη θέλοντας καθόλου να υποκλιθούν, για να μη χάσουν αυτό που άρπαξαν χωρίς να τους ανήκει.