Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ 13:28

Κεφάλαιο Β΄. ΙΩΑΝΝΗΣ. Και μετά το κομμάτι του άρτου, τότε εισήλθε σε εκείνον ο Σατανάς. Του λέει ο Ιησούς: Ό,τι κάνεις, κάνε το γρηγορότερα. Αυτό όμως κανείς από τους συνδαιτυμόνες δεν κατάλαβε για ποιον λόγο του το είπε. ΠΡΑΞΕΙΣ. Αυτοί, λοιπόν, αφού συγκεντρώθηκαν, τον ρωτούσαν λέγοντας: Κύριε, μήπως σε αυτόν τον χρόνο αποκαθιστάς τη βασιλεία στον Ισραήλ; Είπε δε προς αυτούς: Δεν ανήκει σε εσάς να γνωρίζετε χρόνους ή καιρούς, τους οποίους ο Πατέρας έθεσε στη δική του εξουσία.

Πρέπει λοιπόν να προσέχουμε και με κάθε δύναμη να αποφεύγουμε τις βλάβες που προέρχονται από τις προπάθειες. Και πρέπει να θυμόμαστε εκείνον που λέει: «Εάν το πνεύμα του εξουσιάζοντος ανέβει επάνω σου, μην αφήσεις τον τόπο σου, διότι η θεραπεία θα καταπαύσει μεγάλες αμαρτίες». Διότι κατ' ανάγκη αναπλάθεται κάπως το πνεύμα του εξουσιάζοντος μέσα στις καρδιές μας με τη δύναμη των λογισμών. Εάν λοιπόν είναι στο χέρι μας το να μπορούμε να το εμποδίσουμε, τότε είναι στο χέρι μας και το να τιμωρούμε αμέσως αυτό που ανέβηκε, και να μην το αφήνουμε να ριζώνει με τις υποχωρήσεις λόγω της αμέλειας, αλλά σαν κάποια ρίζα πικρίας να σπεύδουμε να το αποκόπτουμε, και να θελήσουμε να προχωρά ο νους ανενόχλητος· δηλαδή να γνωρίζουμε σαφώς, ότι με μικρές κολακείες ο σατανάς θα νικήσει, και θα πάθουμε κάτι τέτοιο, σαν αυτό που λέει ο ψαλμωδός: «Προτού να ταπεινωθώ, εγώ αμάρτησα». Διότι πριν να υποστούμε τελείως την αμαρτία, προαμαρτάνουμε εμείς με τη συγκατάθεση στους λογισμούς, τιμώντας την και αποδεχόμενοι, και δίνοντας έτσι τόπο εισόδου στον σατανά. Και τύπος και εικόνα αυτού του πράγματος θα είναι το πάθος του προδότη. <Του λέει ο Ιησούς: «Ό,τι κάνεις, κάνε το γρήγορα». Αυτό όμως κανένας από όσους κάθονταν στο τραπέζι δεν κατάλαβε για ποιο λόγο του το είπε>. Το προκείμενο ίσως φανεί σε κάποιον ότι είναι παράφωνο και δεν συμφωνεί απόλυτα με τα όσα έχουν ήδη λεχθεί.

Καταπραΰνοντάς τους, λοιπόν, και με τον λόγο και με την ερώτηση, προετοιμάζει το έδαφος και του επιτρέπει να γείρει στο στήθος Του. Πρόσεξε όμως και την απουσία κομπασμού του Ευαγγελιστή. Διότι δεν ανέφερε το όνομά του, αλλά έγραψε «αυτόν που αγαπούσε»· όπως ακριβώς και ο Παύλος, όταν έλεγε: «Γνωρίζω έναν άνθρωπο πριν από δεκατέσσερα χρόνια». Τότε λοιπόν για πρώτη φορά τον ελέγχει ο Ιησούς, και ούτε τότε ονομαστικά. Αλλά πώς; «Σε εκείνον που εγώ θα δώσω το ψωμί, αφού το βουτήξω». Και ο τρόπος αυτός έχει σκοπό να τον κάνει να ντραπεί· διότι δεν σεβάστηκε ούτε το τραπέζι, αν και κοινώνησε από τον ίδιο άρτο. Ας υποθέσουμε ότι η συμμετοχή στο ίδιο τραπέζι δεν τον έκανε να ντραπεί· το να δεχθεί το ψωμί από τα ίδια Του τα χέρια, ποιον δεν θα είχε συνετίσει; Όχι όμως εκείνον. Γι' αυτό και ο σατανάς τότε εισήλθε μέσα του, περιγελώντας τον για την αναισχυντία του. Διότι, όσο ανήκε στον κύκλο των μαθητών, δεν τολμούσε ο σατανάς να εισβάλει μέσα του, αλλά του επιτίθετο από έξω. Όταν όμως ο Ιησούς τον φανέρωσε και τον ξεχώρισε, τότε πια εισέβαλε ελεύθερα· διότι δεν έπρεπε να τον κρατά πλέον μέσα, εφόσον ήταν τέτοιος και παρέμενε αδιόρθωτος για πολύ καιρό. Γι' αυτό λοιπόν και τον έβγαλε έξω, και αφού αποκόπηκε, τον παραλαμβάνει τότε εκείνος (ο σατανάς), και αφού τους εγκατέλειψε, βγήκε έξω μέσα στη νύχτα. Του λέει ο Ιησούς: «Φίλε, αυτό που κάνεις, κάνε το γρηγορότερα». Και κανείς από όσους κάθονταν στο τραπέζι δεν το κατάλαβε.

βʹ. Αλίμονο, πόση είναι η αναισθησία! Πώς δεν μαλάκωσε ούτε ντράπηκε, αλλά, αφού έγινε πιο αναίσχυντος, αναχώρησε! Το δε «Κάνε το γρηγορότερα», δεν είναι λόγια κάποιου που προστάζει, ούτε κάποιου που συμβουλεύει, αλλά κάποιου που ελέγχει και δείχνει ότι ο ίδιος μεν ήθελε να τον διορθώσει· επειδή όμως εκείνος παρέμενε αδιόρθωτος, τον εγκαταλείπει. Και αυτό, λέει, κανείς από τους ανακειμένους δεν το κατάλαβε. Μεγάλη απορία θα μπορούσε να δημιουργηθεί εδώ, εάν βέβαια, όταν ρώτησαν οι μαθητές ποιος είναι, εκείνος λέει: «Είναι αυτός στον οποίο θα δώσω το ψωμί αφού το βουτήξω», και ούτε έτσι το κατάλαβαν· εκτός και αν το είπε κρυφά, ώστε να μην ακούσει κανείς. Διότι και ο Ιωάννης, γι' αυτόν τον λόγο, έχοντας γείρει στο στήθος του, τον ρωτάει σχεδόν ψιθυριστά στο αυτί, ώστε να μην γίνει φανερός ο προδότης· και ο Χριστός με τον ίδιο τρόπο αποκρίθηκε, και ούτε τότε τον έκανε φανερό. Και ενώ εκείνος παρόλα αυτά είπε με έμφαση: «Φίλε, αυτό που κάνεις, κάνε το γρηγορότερα»· οι άλλοι ούτε και έτσι το κατάλαβαν.

Αυτό δε το έλεγε, δείχνοντας ότι ήταν αληθινά όσα είχε πει προς τους Ιουδαίους σχετικά με τον θάνατό του. Διότι σε εκείνους είχε πει: «Έχω εξουσία να παραδώσω την ψυχή μου, και έχω εξουσία να την πάρω πάλι»· και, «Κανείς δεν την παίρνει από εμένα». Όσο λοιπόν την συγκρατούσε, κανείς δεν είχε τη δύναμη· όταν όμως πλέον την άφησε, τότε το πράγμα έγινε εύκολο. Υπαινισσόμενος, λοιπόν, όλα αυτά, είπε: «Ό,τι είναι να κάνεις, κάνε το γρηγορότερα»· και ούτε τότε τον έκανε φανερό. Διότι ίσως και να τον κατασπάραζαν, ίσως και ο Πέτρος να τον σκότωνε. Γι' αυτό «Κανείς από όσους παρακάθονταν στο δείπνο δεν κατάλαβε». Άραγε ούτε ο Ιωάννης; Ούτε αυτός· διότι δεν θα περίμενε ποτέ ότι ένας μαθητής θα προχωρούσε σε τέτοιο βαθμό παρανομίας. Επειδή, δηλαδή, οι ίδιοι απείχαν πολύ από τέτοιου είδους πονηριά, δεν μπορούσαν να υποψιαστούν τέτοια πράγματα ούτε για τους άλλους. Όπως ακριβώς, λοιπόν, τους είχε πει προηγουμένως ότι, «Δεν μιλώ για όλους σας», και πουθενά δεν τον αποκάλυψε, έτσι και εδώ νόμισαν ότι τα λόγια αναφέρονταν σε άλλο θέμα. «Ήταν δε νύχτα όταν βγήκε», λέει. Γιατί μου αναφέρεις τον χρόνο; Για να μάθεις την ιταμότητά του, ότι δηλαδή ούτε η περασμένη ώρα δεν συγκράτησε την ορμή του. Αλλά ούτε αυτό τον έκανε ολοφάνερο. Εκείνοι, λοιπόν, κατεχόμενοι από φόβο και πολλή αγωνία, ήταν τότε ταραγμένοι, και την πραγματική αιτία των όσων ειπώθηκαν δεν τη γνώριζαν· υποψιάζονταν όμως ότι τα έλεγε αυτά «για να δώσει κάτι στους φτωχούς». Διότι ο Κύριος επιδείκνυε πολλή μέριμνα για τους φτωχούς, διδάσκοντας και εμάς να δείχνουμε πολλή σπουδή για το ζήτημα αυτό.

Εκείνος δε που και είναι και ονομάζεται υιός της βροντής, εξαιτίας του υψηγόρου και μεγαλόφωνου χαρακτήρα της θεολογίας του, λέγει: «πριν από την εορτή του Πάσχα, γνωρίζοντας ο Ιησούς ότι ήλθε η ώρα του για να μεταβεί από τον κόσμο τούτο προς τον Πατέρα, έχοντας αγαπήσει τους δικούς του που βρίσκονταν στον κόσμο, τους αγάπησε έως το τέλος». Και αφού παρατέθηκε δείπνο στη συνέχεια, εγείρεται από το δείπνο. Και μετά την ολοκλήρωση του νιπτήρα και όσων σχετίζονταν με τον νιπτήρα, καθώς και την πρόρρηση της προδοσίας και την υπόδειξη του προδότη, αναφέρει πως του λέει ο Ιησούς: «Αυτό που κάνεις, κάνε το γρηγορότερα». Αυτό όμως κανείς από όσους παρακάθονταν στο δείπνο δεν κατάλαβε γιατί του το είπε. Διότι μερικοί νόμιζαν, επειδή ο Ιούδας κρατούσε το ταμείο, ότι ο Ιησούς του έλεγε: «Αγόρασε όσα έχουμε ανάγκη για την εορτή». Και έπειτα πάλι, μετά την προδοσία και την ανάκριση από τους αρχιερείς, λέγει: «Οδηγούν τον Ιησού από τον Καϊάφα στο πραιτώριο· και ήταν πρωί. Και οι ίδιοι δεν εισήλθαν στο πραιτώριο, για να μη μιανθούν, αλλά για να φάνε το πάσχα».

Σκεφτείτε λοιπόν, αδελφοί, αυτά τα λόγια, και αν μεν κατέχετε και οι δύο από τρία νομίσματα, δεν είστε απορριπτέοι μεταξύ των μοναχών, σύμφωνα με το πατερικό παράδειγμα. Αν όμως κατέχετε πάνω από δέκα νομίσματα, όπως ακούω, ή και περισσότερα, να γνωρίζετε ότι είστε έκπτωτοι από τη μοναχική τάξη και υπηρέτες όχι του Χριστού, αλλά του αντιθέτου, και τέκνα όχι εμού του ταπεινού, αλλά αυτού που αγαπά τον χρυσό. Ίσως πείτε: «Ναι, έχεις χρήματα· επειδή και ο Χριστός είχε μέσω του ταμείου που έφερε, καθώς και κάθε ηγούμενος και προεστώς των εκκλησιών». Αλλά αυτό γίνεται για την οικονομική διαχείριση της αδελφότητας. Διότι λέει ο Κύριος στο Ευαγγέλιο προς τον Ιούδα: «Ό,τι είναι να κάνεις, κάνε το γρήγορα». Κανείς όμως από αυτούς που κάθονταν στο τραπέζι δεν κατάλαβε γιατί του το είπε αυτό. Μερικοί μάλιστα νόμιζαν, επειδή ο Ιούδας κρατούσε το ταμείο, ότι του λέει: «Αγόρασε όσα χρειαζόμαστε για την εορτή» ή για να δώσει κάτι στους πτωχούς. Έτσι, κατά μίμηση του Χριστού, σε όλους τους αληθινούς προεστώτες υπάρχει πάντοτε το ταμείο, και όχι για τίποτε άλλο, μακριά από εμάς τέτοια σκέψη· διότι η φιλαργυρία είναι άκρως μισητή στον Θεό.

Κανείς όμως από αυτούς που παρακάθονταν στο δείπνο δεν κατάλαβε γιατί του το είπε αυτό· διότι μερικοί νόμιζαν, επειδή ο Ιούδας κρατούσε το ταμείο, ότι ο Ιησούς του έλεγε: «Αγόρασε εκείνα που μας χρειάζονται για την εορτή», ή για να δώσει κάτι στους φτωχούς.» Βλέπεις ότι ανάμεσά τους υπήρχε μέριμνα και για την εορτή και για τους φτωχούς; Πράγμα το οποίο και εμείς οι ταπεινοί, όπως βλέπετε, προσπαθούμε να κατορθώσουμε. Αλλά ας είναι ευλογημένος ο Θεός, ο οποίος μας αξίωσε να προσληφθούμε σε έναν τέτοιο βίο, «όχι εξαιτίας των έργων δικαιοσύνης που πράξαμε»· διότι δεν πράξαμε κανένα αγαθό πάνω στη γη, αλλά η κλήση μας δόθηκε δωρεάν σύμφωνα με το δικό Του έλεος. Γι' αυτό ο καθένας από εμάς οφείλει με συντετριμμένη καρδιά να λέει πάντοτε: «Ποιος είμαι εγώ, Κύριέ μου, Κύριε, και ποιος είναι ο οίκος του πατέρα μου, ώστε να με αγαπήσεις;» Και η δική μας κατάσταση είναι τέτοια· σπάνια όμως βρίσκονται τέτοια πράγματα στον κόσμο. Διότι η ημέρα διαδέχεται τη νύχτα μέσα στη μέριμνα αυτού του αιώνα, στην απάτη του πλούτου και στις υπόλοιπες φροντίδες, σε βαθμό που ο άνθρωπος να μην μπορεί ούτε να αναπνεύσει. Ο ένας συγκρούεται με τον άλλον, ο άλλος διαπληκτίζεται με άλλον. «Η μοιχεία και η κλοπή και η κατάρα και το ψεύδος έχουν ξεχυθεί πάνω στη γη», για να μιλήσουμε προφητικά, και τόσα άλλα που δεν είναι καν εύκολο να περιγράψει κανείς. Φέρνοντας όλα αυτά στο νου του, ο μακάριος Χρυσόστομος έφτασε στο σημείο να πει: «Μόλις και μετά βίας σώζεται ένα ελάχιστο μέρος του κόσμου.» Και ο λόγος αυτός είναι μεν φοβερός, αλλά αληθινός.

«Και αφού βούτηξε το κομμάτι το ψωμί, το δίνει στον Ιούδα, τον γιο του Σίμωνα του Ισκαριώτη. Και μετά το ψωμί, τότε εισήλθε σε εκείνον ο Σατανάς. Του λέει λοιπόν ο Ιησούς: 'Ό,τι είναι να κάνεις, κάνε το γρηγορότερα'. Αυτό όμως κανείς από αυτούς που κάθονταν στο τραπέζι δεν κατάλαβε για ποιο λόγο του το είπε. Επειδή ο Ιούδας κρατούσε το ταμείο, μερικοί νόμιζαν ότι ο Ιησούς του λέει: 'Αγόρασε αυτά που έχουμε ανάγκη για τη γιορτή', ή για να δώσει κάτι στους φτωχούς. Αφού λοιπόν πήρε το ψωμί εκείνος, βγήκε αμέσως έξω. Ήταν μάλιστα νύχτα όταν βγήκε.» Επειδή βέβαια ο Κύριος έδωσε το ψωμί στον Ιούδα, μήπως τυχόν και νιώσει σεβασμό για το κοινό τραπέζι και το ψωμί και απέχει από την προδοσία, αλλά ο Ιούδας ούτε και έτσι βελτιώθηκε, τότε ακριβώς, τότε έγινε πιο ολοκληρωτικά κτήμα του Σατανά, και παραδόθηκε πλέον σε αυτόν ως αδιόρθωτος.

Διότι πριν από αυτό ο Ίδιος συγκρατούσε την πονηρία, διατηρώντας για τον εαυτό του την ώρα του θανάτου, όπως άλλωστε έλεγε: «Κανείς δεν αφαιρεί την ψυχή μου από εμένα, αλλά εγώ την παραδίδω από μόνος μου.» —«Αυτό όμως δεν το κατάλαβε κανείς από τους συνδαιτυμόνες.» Είναι άξιο διερεύνησης το πώς δεν το κατάλαβε κανείς, μολονότι ο Κύριος, όταν ρωτήθηκε ποιος είναι ο προδότης, είπε: «Εκείνος στον οποίο εγώ θα δώσω το ψωμί». Φαίνεται, λοιπόν, ότι το είπε αυτό κρυφά μόνο στον Ιωάννη, ώστε κανείς από τους άλλους να μην ακούσει. Αφού και ο Ιωάννης, γέρνοντας στο στήθος του, ρωτάει σχεδόν ψιθυριστά στο αυτί, ώστε να μην γίνει φανερός ο προδότης· διότι αλλιώς ίσως ο Πέτρος να τραβούσε μαχαίρι και να τον σκότωνε. Άραγε, λοιπόν, ούτε ο Ιωάννης τον κατάλαβε;