Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ 13:29

Διότι σκοπός του ήταν να αποκρύψει από τον άρχοντα αυτού του αιώνος το ποιος αληθινά είναι κατά φύση, ώστε ερχόμενος να σταυρωθεί, και σταυρωθείς να καταργήσει τον θάνατο, και να κατορθώσει τη σωτηρία για όσους πιστεύουν σε αυτόν. Γι' αυτό, λοιπόν, αποκρύπτει οικονομικώς τα περισσότερα από όσα λέγονται· διότι γνωρίζει τα πάντα ως Θεός, τα όσα είναι ωφέλιμα. <Μερικοί δε νόμιζαν, επειδή ο Ιούδας κρατούσε το ταμείο, ότι του είπε ο Ιησούς: Αγόρασε εκείνα που έχουμε ανάγκη για την εορτή· ή για να δώσει κάτι στους πτωχούς.> Μη κατανοώντας οι μαθητές τη δύναμη του λόγου, καταφεύγουν ευκολότερα στις συνηθισμένες εικασίες, και όσα συνήθιζε ο Σωτήρας να προστάζει, αυτά νομίζουν πάλι ότι εννοεί. Διότι, καθώς η εορτή πλησίαζε, περίμεναν ότι θα διατάξει αυτόν που κρατούσε το ταμείο να αγοράσει κάτι από τα αναγκαία γι' αυτήν, ή μάλλον ότι προστάζει να εκτελέσει αυτό που ήταν κυρίως προσφιλές σε αυτόν, δηλαδή να επαρκέσει στις ανάγκες των απόρων, ανάλογα βέβαια με το μέτρο των χρημάτων που είχαν προσφερθεί. Διότι χρηστός και ελεήμων είναι ο Κύριος, σύμφωνα με τα γεγραμμένα. Εξαιρετικά άριστος δε θα βρεθεί και για εμάς τους ίδιους ο τύπος αυτού του πράγματος. Διότι νομίζω ότι όσοι επιθυμούν να εορτάζουν καθαρά και θεάρεστα, δεν πρέπει να φροντίζουν μόνο για τη δική τους ευθυμία, ούτε να προνοούν πώς οι ίδιοι και μόνο θα περάσουν ευχάριστα, αλλά μάλλον να συνυφαίνουν με τη δική τους μέριμνα και τη φροντίδα προς τους απόρους.

Απορία. Για ποιο λόγο ο μεν Ματθαίος εκθέτει ότι το δείπνο έλαβε χώρα την πρώτη ημέρα των Αζύμων, ενώ οι άλλοι αναφέρουν ότι αυτό έγινε την ημέρα του ιουδαϊκού Πάσχα; Ο δε Ιωάννης μαρτυρεί ότι αυτό συνέβη πριν από την εορτή του Πάσχα, κάνοντας μνεία στο ψωμί που έδωσε ο Κύριος στον Ιούδα, και του είπε, Αυτό που κάνεις, κάνε το γρήγορα, και προσθέτοντας ότι κάποιοι νόμισαν πως ο Ιησούς του έλεγε, Αγόρασε αυτά που έχουμε ανάγκη για την εορτή, ή για να δώσει κάτι στους φτωχούς;

Πώς όμως, ενώ έδινε εντολή να μην παίρνουν μαζί τους ούτε σακίδιο, ούτε χρήματα, ούτε ραβδί, ο Ίδιος κρατούσε ταμείο για τη διακονία των φτωχών; Για να μάθεις ότι, ακόμη και αυτός που είναι εντελώς ακτήμονας και σταυρωμένος ως προς τον κόσμο, πρέπει να δείχνει πολλή πρόνοια για αυτό το έργο. Διότι πολλά τα έπραττε οικονόμωντας τη δική μας διδασκαλία. Αυτό, λοιπόν, νόμισαν και οι μαθητές ότι εννοούσε, για να δώσει δηλαδή κάτι στους φτωχούς. Και ούτε αυτό τον συνέτισε, το γεγονός δηλαδή ότι μέχρι την τελευταία ημέρα δεν θέλησε να τον διαπομπεύσει. Αυτό πρέπει να κάνουμε κι εμείς, και να μην εκθέτουμε δημόσια τα αμαρτήματα των συνανθρώπων μας, ακόμη κι αν βρίσκονται σε ανίατη κατάσταση. Διότι, βέβαια, και μετά από αυτά, όταν εκείνος ήλθε για να τον προδώσει, καταδέχθηκε το φιλί του. Και ανέχθηκε ένα τέτοιο πράγμα, και προχωρούσε σε κάτι πολύ πιο τολμηρό, στον ίδιο τον σταυρό, στον επονείδιστο θάνατο· και πάλι εκεί επιδείκνυε τη φιλανθρωπία Του. Και εδώ ονομάζει το γεγονός δόξα, διδάσκοντάς μας ότι δεν υπάρχει τίποτα τόσο αισχρό και επονείδιστο, το οποίο να μην κάνει λαμπρότερο εκείνον που το υφίσταται, όταν αυτό γίνεται κατά Θεόν. Αμέσως, λοιπόν, μετά την έξοδο του Ιούδα για να Τον προδώσει, λέει: «Τώρα δοξάστηκε ο Υιός του ανθρώπου»· με αυτόν τον τρόπο ανόρθωνε τους καταβεβλημένους λογισμούς των μαθητών και τους έπειθε όχι μόνο να μην είναι σκυθρωποί, αλλά και να χαίρονται. Γι' αυτόν τον λόγο και τον Πέτρο τον επιτίμησε από την αρχή. Διότι το να βρεθεί κανείς στον θάνατο και να υπερισχύσει του θανάτου, αποτελεί μεγάλη δόξα.

Εκείνος δε που και είναι και ονομάζεται υιός της βροντής, εξαιτίας του υψηγόρου και μεγαλόφωνου χαρακτήρα της θεολογίας του, λέγει: «πριν από την εορτή του Πάσχα, γνωρίζοντας ο Ιησούς ότι ήλθε η ώρα του για να μεταβεί από τον κόσμο τούτο προς τον Πατέρα, έχοντας αγαπήσει τους δικούς του που βρίσκονταν στον κόσμο, τους αγάπησε έως το τέλος». Και αφού παρατέθηκε δείπνο στη συνέχεια, εγείρεται από το δείπνο. Και μετά την ολοκλήρωση του νιπτήρα και όσων σχετίζονταν με τον νιπτήρα, καθώς και την πρόρρηση της προδοσίας και την υπόδειξη του προδότη, αναφέρει πως του λέει ο Ιησούς: «Αυτό που κάνεις, κάνε το γρηγορότερα». Αυτό όμως κανείς από όσους παρακάθονταν στο δείπνο δεν κατάλαβε γιατί του το είπε. Διότι μερικοί νόμιζαν, επειδή ο Ιούδας κρατούσε το ταμείο, ότι ο Ιησούς του έλεγε: «Αγόρασε όσα έχουμε ανάγκη για την εορτή». Και έπειτα πάλι, μετά την προδοσία και την ανάκριση από τους αρχιερείς, λέγει: «Οδηγούν τον Ιησού από τον Καϊάφα στο πραιτώριο· και ήταν πρωί. Και οι ίδιοι δεν εισήλθαν στο πραιτώριο, για να μη μιανθούν, αλλά για να φάνε το πάσχα».

Σκεφτείτε λοιπόν, αδελφοί, αυτά τα λόγια, και αν μεν κατέχετε και οι δύο από τρία νομίσματα, δεν είστε απορριπτέοι μεταξύ των μοναχών, σύμφωνα με το πατερικό παράδειγμα. Αν όμως κατέχετε πάνω από δέκα νομίσματα, όπως ακούω, ή και περισσότερα, να γνωρίζετε ότι είστε έκπτωτοι από τη μοναχική τάξη και υπηρέτες όχι του Χριστού, αλλά του αντιθέτου, και τέκνα όχι εμού του ταπεινού, αλλά αυτού που αγαπά τον χρυσό. Ίσως πείτε: «Ναι, έχεις χρήματα· επειδή και ο Χριστός είχε μέσω του ταμείου που έφερε, καθώς και κάθε ηγούμενος και προεστώς των εκκλησιών». Αλλά αυτό γίνεται για την οικονομική διαχείριση της αδελφότητας. Διότι λέει ο Κύριος στο Ευαγγέλιο προς τον Ιούδα: «Ό,τι είναι να κάνεις, κάνε το γρήγορα». Κανείς όμως από αυτούς που κάθονταν στο τραπέζι δεν κατάλαβε γιατί του το είπε αυτό. Μερικοί μάλιστα νόμιζαν, επειδή ο Ιούδας κρατούσε το ταμείο, ότι του λέει: «Αγόρασε όσα χρειαζόμαστε για την εορτή» ή για να δώσει κάτι στους πτωχούς. Έτσι, κατά μίμηση του Χριστού, σε όλους τους αληθινούς προεστώτες υπάρχει πάντοτε το ταμείο, και όχι για τίποτε άλλο, μακριά από εμάς τέτοια σκέψη· διότι η φιλαργυρία είναι άκρως μισητή στον Θεό.

Κανείς όμως από αυτούς που παρακάθονταν στο δείπνο δεν κατάλαβε γιατί του το είπε αυτό· διότι μερικοί νόμιζαν, επειδή ο Ιούδας κρατούσε το ταμείο, ότι ο Ιησούς του έλεγε: «Αγόρασε εκείνα που μας χρειάζονται για την εορτή», ή για να δώσει κάτι στους φτωχούς.» Βλέπεις ότι ανάμεσά τους υπήρχε μέριμνα και για την εορτή και για τους φτωχούς; Πράγμα το οποίο και εμείς οι ταπεινοί, όπως βλέπετε, προσπαθούμε να κατορθώσουμε. Αλλά ας είναι ευλογημένος ο Θεός, ο οποίος μας αξίωσε να προσληφθούμε σε έναν τέτοιο βίο, «όχι εξαιτίας των έργων δικαιοσύνης που πράξαμε»· διότι δεν πράξαμε κανένα αγαθό πάνω στη γη, αλλά η κλήση μας δόθηκε δωρεάν σύμφωνα με το δικό Του έλεος. Γι' αυτό ο καθένας από εμάς οφείλει με συντετριμμένη καρδιά να λέει πάντοτε: «Ποιος είμαι εγώ, Κύριέ μου, Κύριε, και ποιος είναι ο οίκος του πατέρα μου, ώστε να με αγαπήσεις;» Και η δική μας κατάσταση είναι τέτοια· σπάνια όμως βρίσκονται τέτοια πράγματα στον κόσμο. Διότι η ημέρα διαδέχεται τη νύχτα μέσα στη μέριμνα αυτού του αιώνα, στην απάτη του πλούτου και στις υπόλοιπες φροντίδες, σε βαθμό που ο άνθρωπος να μην μπορεί ούτε να αναπνεύσει. Ο ένας συγκρούεται με τον άλλον, ο άλλος διαπληκτίζεται με άλλον. «Η μοιχεία και η κλοπή και η κατάρα και το ψεύδος έχουν ξεχυθεί πάνω στη γη», για να μιλήσουμε προφητικά, και τόσα άλλα που δεν είναι καν εύκολο να περιγράψει κανείς. Φέρνοντας όλα αυτά στο νου του, ο μακάριος Χρυσόστομος έφτασε στο σημείο να πει: «Μόλις και μετά βίας σώζεται ένα ελάχιστο μέρος του κόσμου.» Και ο λόγος αυτός είναι μεν φοβερός, αλλά αληθινός.

«Και αφού βούτηξε το κομμάτι το ψωμί, το δίνει στον Ιούδα, τον γιο του Σίμωνα του Ισκαριώτη. Και μετά το ψωμί, τότε εισήλθε σε εκείνον ο Σατανάς. Του λέει λοιπόν ο Ιησούς: 'Ό,τι είναι να κάνεις, κάνε το γρηγορότερα'. Αυτό όμως κανείς από αυτούς που κάθονταν στο τραπέζι δεν κατάλαβε για ποιο λόγο του το είπε. Επειδή ο Ιούδας κρατούσε το ταμείο, μερικοί νόμιζαν ότι ο Ιησούς του λέει: 'Αγόρασε αυτά που έχουμε ανάγκη για τη γιορτή', ή για να δώσει κάτι στους φτωχούς. Αφού λοιπόν πήρε το ψωμί εκείνος, βγήκε αμέσως έξω. Ήταν μάλιστα νύχτα όταν βγήκε.» Επειδή βέβαια ο Κύριος έδωσε το ψωμί στον Ιούδα, μήπως τυχόν και νιώσει σεβασμό για το κοινό τραπέζι και το ψωμί και απέχει από την προδοσία, αλλά ο Ιούδας ούτε και έτσι βελτιώθηκε, τότε ακριβώς, τότε έγινε πιο ολοκληρωτικά κτήμα του Σατανά, και παραδόθηκε πλέον σε αυτόν ως αδιόρθωτος.