Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ 13:30

Έπειτα τους προλέγει τον τρόπο του θανάτου, και τους προτρέπει να πιστέψουν· εκείνοι όμως απειθούσαν, «για να εκπληρωθεί», λέει, «ο λόγος του Ησαΐα». Νίβει τους μαθητές· ελέγχει τον Ιούδα· και εκείνος, αφού έλαβε το ψωμίον, εξήλθε μέσα στη νύχτα. Στη συνέχεια, ο Ιησούς διαλέγεται με τους μαθητές. Τους παραγγέλλει περί αγάπης.

Διότι τότε, τότε εκπληρώνοντας τον θεσμό της μεταξύ μας αγάπης, θα τελέσουμε μια πραγματικά πνευματική εορτή στον Σωτήρα Χριστό. Γι' αυτό και ο νόμος που παλαιότερα είχε δοθεί στους Ιουδαίους κατά τη συλλογή του μάννα, δεν επέτρεπε σε όσους είχαν τη δύναμη, να συλλέγουν μόνο για τον εαυτό τους. «Διότι καθένας», λέει, «ας συλλέξει και για όσους μένουν στην ίδια σκηνή με εσάς». Αν δηλαδή κάποιος από τους συγκάτοικούς τους ήταν ανήμπορος, εκείνοι που δεν βρίσκονταν σε αυτή την κατάσταση, δανείζοντας τρόπον τινά τη δική τους δύναμη σε αυτόν, μάζευαν μαζί με το δικό τους μερίδιο και αυτό που αρκούσε για τους άλλους, ώστε, σύμφωνα με το γεγραμμένο, εκείνος που είχε μαζέψει το πολύ να μην έχει περίσσευμα, και εκείνος που είχε μαζέψει το λίγο να μην έχει έλλειψη. Διότι κατ' αυτόν τον τρόπο, σαν να γινόταν μια εξισορρόπηση, διατηρούνταν σε όλους η αρχή της ισότητας. Αδικεί λοιπόν τον χαρακτήρα που αρμόζει στις άγιες εορτές εκείνος που δεν συνενώνει τη φροντίδα των απόρων με τη δική του. Διότι αυτός ο συνδυασμός θα αποτελούσε πράγματι τέλεια εορτή. <Αφού έλαβε λοιπόν το ψωμί, εκείνος βγήκε αμέσως έξω. Ήταν δε νύχτα.> Βιαστικά φεύγει για να κάνει το θέλημα του διαβόλου, και σαν μανιακός και ταραγμένος πετάγεται έξω από το οίκημα· δεν βλέπει τίποτα ανώτερο από τη φιλοχρηματία, και, το παράδοξο είναι, ότι θα τον βρούμε να μην έχει ωφεληθεί καθόλου από την ευλογία, προφανώς λόγω της ακατάσχετης ροπής του προς τον πλουτισμό που φώλιαζε μέσα του. Επειδή ήταν εκ των προτέρων κυριευμένος από το πάθος, έχοντας ολόκληρο μέσα του τον πατέρα που γεννά κάθε ανομία, ο άθλιος δεν εξετάζει καν πού τρέχει πια.

Διότι, έχοντας συλλάβει μέσα στα στήθη του σαν κάποια σκοτεινή νύχτα ένα σμήνος ανόσιων διαλογισμών, καταλήγει στον πυθμένα του άδη και στην καταστροφή, και σύμφωνα με τα λόγια των Παροιμιών, σπεύδει σαν ελάφι «χτυπημένο στο συκώτι από βέλος», ή σαν σκύλος που οδηγείται στα δεσμά, «χωρίς να γνωρίζει ότι διακυβεύεται η ζωή του». Και μου φαίνεται ότι δεν είπε μάταια ο θεσπέσιος Ευαγγελιστής, ότι αφού πήρε το κομμάτι του άρτου, βγήκε αμέσως έξω. Διότι είναι φοβερός ο σατανάς στο να προστάζει αυτούς που έχουν πιαστεί έστω και μία φορά και έχουν υποταχθεί σε αυτόν, να εκτελούν αμέσως τα πονηρά έργα, και χωρίς καμία αναβολή να κατεργάζονται αυτό που του αρέσει, αναγκάζοντάς τους ακόμη και παρά τη θέλησή τους. Φοβάται ίσως, όντας πάντα κακοήθης και δριμύς στην κακουργία, μήπως κάποια μετάνοια που θα παρεισφρήσει κατά τις αναβολές, κάνει τον άνθρωπο να αλλάξει γνώμη επιλέγοντας το αγαθό, και όπως ακριβώς διώχνει μια μέθη, να αποβάλει από τον νου του την ηδονή της αμαρτίας, ελκύοντας έτσι έξω από την παγίδα του αυτόν που είχε ήδη καταληφθεί. Γι' αυτήν την αιτία, νομίζω, ο αλιτήριος πιέζει αυτούς που έχουν υποταχθεί σε αυτόν, να βιάζονται να πράξουν και μάλιστα πολύ γρήγορα αυτό που του είναι αρεστό.

Επειδή όμως, εξαιτίας της παντελούς πωρώσεως, τον κατέστησε κατάλληλο όργανο, τότε και εκείνος (ο σατανάς) επιτιθέμενος με θάρρος και έχοντας εισχωρήσει εντελώς μέσα του, τον ωθεί προς την ίδια την πράξη. Διότι, λέει, «αφού πήρε το ψωμί, βγήκε αμέσως έξω», και μάλιστα ενώ ήταν νύχτα. Διότι ούτε το ακατάλληλο της ώρας μέσα στη νύχτα δεν συγκράτησε ούτε για λίγο την ορμή του που έβραζε για τη δολοφονία, αλλά «βγήκε αμέσως», λέει· «και ήταν νύχτα». Όσο για το «ό,τι κάνεις, κάνε το γρηγορότερα»· αυτό συνηθίζουμε να το λέμε και στις μεταξύ μας συνομιλίες, όχι για να επιτρέψουμε την πράξη, αλλά μάλλον αποτρέποντας σφοδρά από αυτήν, επειδή είναι ολοφάνερα εντελώς άτοπη. Διότι διπλή είναι και η προτροπή και η αποτροπή, καθώς καθεμία από αυτές διαμορφώνεται με δύο τρόπους. Αποτρέπουμε, δηλαδή, ευθέως αφενός, πράγμα που συνηθίζεται περισσότερο στην πράξη, λέγοντας: «κανείς δεν τολμά να πει ή να κάνει αυτό» και «μην πεις αυτό ή μην κάνεις αυτό». Αποτρέπουμε όμως και σε περιπτώσεις υπερβολικά άτοπων πράξεων, διατυπώνοντας την αποτροπή σαν μέσα από επιτίμηση ή ειρωνεία σε καταφατικό σχήμα, όπως: «πες αυτό ή κάνε αυτό», δηλαδή: «πες ότι γεννήθηκες από ακάθαρτο πατέρα» ή «χτύπα τον πατέρα σου» ή «κατάστρεψε τους νέους ή τους ξένους γάμους». Διότι αυτά, αν και έχουν καταφατικό σχήμα, ωστόσο αποτρέπουν περισσότερο από ό,τι αν εκφέρονταν με αποφατικό τρόπο.

«Και αφού βούτηξε το κομμάτι το ψωμί, το δίνει στον Ιούδα, τον γιο του Σίμωνα του Ισκαριώτη. Και μετά το ψωμί, τότε εισήλθε σε εκείνον ο Σατανάς. Του λέει λοιπόν ο Ιησούς: 'Ό,τι είναι να κάνεις, κάνε το γρηγορότερα'. Αυτό όμως κανείς από αυτούς που κάθονταν στο τραπέζι δεν κατάλαβε για ποιο λόγο του το είπε. Επειδή ο Ιούδας κρατούσε το ταμείο, μερικοί νόμιζαν ότι ο Ιησούς του λέει: 'Αγόρασε αυτά που έχουμε ανάγκη για τη γιορτή', ή για να δώσει κάτι στους φτωχούς. Αφού λοιπόν πήρε το ψωμί εκείνος, βγήκε αμέσως έξω. Ήταν μάλιστα νύχτα όταν βγήκε.» Επειδή βέβαια ο Κύριος έδωσε το ψωμί στον Ιούδα, μήπως τυχόν και νιώσει σεβασμό για το κοινό τραπέζι και το ψωμί και απέχει από την προδοσία, αλλά ο Ιούδας ούτε και έτσι βελτιώθηκε, τότε ακριβώς, τότε έγινε πιο ολοκληρωτικά κτήμα του Σατανά, και παραδόθηκε πλέον σε αυτόν ως αδιόρθωτος.

Βγήκε δε ο Ιούδας και αισθητά και νοητά από τον Σωτήρα. «Ήταν δε νύχτα», ίσως δε και νοητή νύχτα, το σκοτάδι της φιλαργυρίας που τον κατέλαβε. «Λέει ο Ιησούς: Τώρα δοξάστηκε ο Υιός του ανθρώπου, και ο Θεός δοξάστηκε σε αυτόν. Αν ο Θεός δοξάστηκε σε αυτόν, και ο Θεός θα τον δοξάσει στον εαυτό του, και αμέσως θα τον δοξάσει». Επειδή κατέπεσαν οι λογισμοί των μαθητών, λέγοντας «Τώρα δοξάστηκε ο Υιός του ανθρώπου», τους αναπτερώνει. Διότι τους πείθει να μην είναι σκυθρωποί, αλλά μάλλον να χαίρονται. Διότι αυτό είναι δόξα, το να πάθει δηλαδή, και μέσω των ατιμώσεων να προξενήσει τιμή στους ανθρώπους. Και με άλλο τρόπο: Δοξάστηκε μέσω των θαυμάτων στον σταυρό, όταν έσβησε ο ήλιος, σχίστηκαν οι πέτρες, σκίστηκε το καταπέτασμα και έγιναν όλα τα άλλα τεράστια σημεία. Πώς όμως «θα δοξάσει ο Θεός τον Υιό στον εαυτό του»; Δηλαδή, μέσω του εαυτού του, όχι μέσω κάποιου άλλου, όχι μέσω αγγέλων και αρχαγγέλων, ούτε μέσω κάποιας άλλης δύναμης, αλλά μέσω του εαυτού του· διότι τα έπραξε όλα προς δόξαν του Υιού. Επομένως, λέει, «αμέσως θα τον δοξάσει»· δηλαδή, δεν θα καθυστερήσει, αλλά πάνω στον ίδιο τον σταυρό και πάλι μετά από τρεις ημέρες, ανασταίνοντάς τον, και μετά από σαράντα ημέρες χορηγώντας τη χάρη του Πνεύματος στους μαθητές.