Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ 13:31

Και όπως ακριβώς συμβαίνει με τον αισθητό ήλιο, εάν υβρίσεις τη θέρμη ή την ακτίδα του, η ύβρις ανάγεται σε ολόκληρη τη φύση του ηλίου· έτσι και στο τρισήλιο φως και φωστήρα της Αγίας Τριάδος, η ατίμωση της μίας υποστάσεως αποτελεί βλασφημία για όλο το πλήρωμα της θεότητος. Τι σημαίνει, λοιπόν, αυτό που ειπώθηκε από τον Κύριο προς τους Ιουδαίους, ότι κάθε αμαρτία και βλασφημία θα συγχωρεθεί στους ανθρώπους, και σε όποιον πει λόγο εναντίον του Υιού θα του συγχωρεθεί· σε όποιον όμως πει λόγο εναντίον του Αγίου Πνεύματος δεν θα του συγχωρεθεί ούτε στον τωρινό αιώνα ούτε στον μελλοντικό; Ας ακούσουμε με σύνεση και ας μην πλανηθούμε. Οι ιερές Γραφές διακηρύσσουν σε εμάς ότι ο Χριστός είναι διττός μετά την άρρητη ένωση, εννοώ δηλαδή ότι αποτελείται από θεότητα και από ανθρωπότητα: «Διότι ο Λόγος σάρξ εγένετο». Τη θεότητα, λοιπόν, του Λόγου ο ίδιος ο Χριστός την ονομάζει Άγιο Πνεύμα, όπως ακριβώς έλεγε και προς τη Σαμαρείτιδα, ότι ο Θεός είναι Πνεύμα· και την ανθρωπότητά του πάλι την ονομάζει Υιό του ανθρώπου· όπως και αλλού λέει για την ίδια του τη σάρκα: «Τώρα δοξάστηκε ο Υιός του ανθρώπου». Οι Ιουδαίοι, επομένως, που διαρκώς αντιστέκονταν και βλασφημούσαν τον Θεό, είχαν διττή βλασφημία απέναντι στον Χριστό: από τη μία όσοι σκανδαλίζονταν με τη σάρκα του, δηλαδή με τον Υιό του ανθρώπου, θεωρώντας τον προφήτη αλλά όχι Θεό, στους οποίους έδωσε και συγχώρεση.

Τη θεότητα, λοιπόν, του Λόγου ο ίδιος ο Χριστός την ονομάζει Άγιο Πνεύμα· όπως ακριβώς έλεγε και προς τη Σαμαρείτιδα, ότι «Ο Θεός είναι Πνεύμα». Την ανθρωπότητά Του, όμως, την ονομάζει Υιό ανθρώπου· όπως πάλι αλλού αναφέρει για τη δική Του σάρκα: «Τώρα δοξάστηκε ο Υιός του ανθρώπου». Εφόσον, λοιπόν, οι Ιουδαίοι, οι οποίοι πάντοτε συγκρούονταν με τον Θεό, διέπραξαν διπλή βλασφημία απέναντι στον Χριστό: Από τη μία, εκείνοι που σκόνταφταν στη σάρκα Του, δηλαδή στον Υιό του ανθρώπου, Τον θεωρούσαν προφήτη αλλά όχι Θεό. Σε αυτούς μάλιστα έδωσε συγχώρεση· διότι ήταν η αρχή του κηρύγματος και μέχρις εκεί μπορούσε να χωρέσει ο νους του κόσμου, ώστε να πιστέψει ως Θεό κάποιον που φαινόταν άνθρωπος. Γι’ αυτό και λέει ο Χριστός ότι: «Όποιος πει λόγο εναντίον του Υιού του ανθρώπου», δηλαδή εναντίον του σώματός Του, «θα του συγχωρηθεί». Διότι τολμώ να πω ότι ούτε και οι ίδιοι οι μακάριοι μαθητές Του δεν είχαν αποκτήσει τέλειο φρόνημα περί της θεότητάς Του, μέχρις ότου το Άγιο Πνεύμα επιφοίτησε σε αυτούς την ημέρα της Πεντηκοστής. Επειδή, ακόμη και μετά την ανάσταση, όταν Τον είδαν, άλλοι μεν Τον προσκύνησαν, άλλοι δε δίστασαν· αλλά δεν κατακρίθηκαν εξαιτίας αυτού.

Διότι το ότι αυτό συνηθίζει να πράττει πάντοτε εναντίον μας ο δαίμονας, θα το κατανοήσουμε και μέσα από τα γεγονότα που συνέβησαν τυπικώς. Επειδή ο Φαραώ είχε υποτάξει στην εξουσία του τους Ιουδαίους, ενώ βρίσκονταν ακόμη στην Αίγυπτο, και διατάζοντάς τους να καταπονούνται πικρά με τον πηλό, την πλινθοποιία και τις καταναγκαστικές εργασίες, δεν τους έδινε καθόλου καιρό για ικεσίες προς τον Θεό. Γι' αυτό μάλιστα έλεγε προς τους επιστάτες των έργων: «Ας γίνει βαρύτερη η εργασία αυτών των ανθρώπων, και ας μην ασχολούνται με κούφια λόγια»· ονομάζοντας «κούφια λόγια» την προσπάθεια για επιστροφή στην ελευθερία και τη διακαή επιθυμία γι' αυτήν, καθώς και τον θρήνο για τη δουλεία και την προσευχή για τα υψηλότερα αγαθά. Διότι δεν αγνοούσε ότι με την ενασχόλησή τους με αυτά θα εύρισκαν μεγάλη ωφέλεια. Προχωρώντας, λοιπόν, από τους τύπους στην επίγνωση των πιο αληθινών θεωρημάτων, θα δούμε ότι ο σατανάς πιέζει σφοδρά στο να αναγκάζει να πράττουν τα πονηρά εκείνους που έχουν πέσει μέσα στα δίχτυα του και οι οποίοι έχουν ήδη ολοκληρωτικά υποταχθεί στην εξυπηρέτηση των θελημάτων του. <Όταν, λοιπόν, εξήλθε, λέει ο Ιησούς: Τώρα δοξάστηκε ο Υιός του Ανθρώπου, και ο Θεός δοξάστηκε εν αυτώ. Και αυτός θα τον δοξάσει εν εαυτώ, και αμέσως θα τον δοξάσει.> Εξέρχεται βέβαια ο προδότης για να υπηρετήσει τα στρατηγήματα του διαβόλου· αρχίζει δε τον λόγο του ο Χριστός, διδάσκοντας σαν σε τύπο και μέσω αυτού ότι δεν πρέπει να λέγονται ενώπιον όλων εκείνα που αρμόζει να λέγονται μόνο στους γνήσιους.

Διότι δεν πρέπει να δίνεται το άγιο στους σκύλους, σύμφωνα με τον δικό του λόγο, ούτε να επιτρέπεται να καταπατούνται υβριστικά τα μαργαριτάρια από τα πόδια των χοίρων. Αυτό, λοιπόν, που είπε και πρωτύτερα, με μορφή παραβολής, αυτό προσπαθεί να διδάξει τώρα που ο καιρός καλεί σε έργο και σε σαφέστερη απόδειξη. Μετά, λοιπόν, την αποστασία του προδότη και την αναχώρησή του από το δείπνο, ανακοινώνει πλέον, στον κατάλληλο καιρό, στους γνήσιους μαθητές του τα μυστήρια και λέει: Τώρα δοξάστηκε ο Υιός του ανθρώπου. Και με αυτό υποδηλώνει το σωτήριο πάθος, ότι βρίσκεται προ των πυλών και ότι πρόκειται να συμβεί μετά από λίγο. Βεβαίως, λέγοντας ότι δοξάστηκε ο Υιός του ανθρώπου, δεν εννοεί κάποιον άλλον εκτός από τον εαυτό του, ούτε με διαχωρισμό, όπως νόμισαν μερικοί. Διότι ένας Υιός είναι ο Χριστός, και πριν από τη σάρκωση και μετά τη σάρκωση, και προτού γίνει άνθρωπος σαν κι εμάς, και όταν έγινε άνθρωπος. Το πώς όμως ισχυρίζεται ότι έχει δοξαστεί, πρέπει να εξεταστεί. Διότι ίσως πουν κάποιοι: Μήπως δεν είχε δοξαστεί και προηγουμένως, θαυματουργώντας; Αν και, όταν με έναν λόγο ημέρωσε την αγριεμένη θάλασσα και ανέκοψε την ορμή των πιο βίαιων ανέμων, προσκυνήθηκε από εκείνους που βρίσκονταν τότε στο πλοίο, και άκουσε το «Αληθινά, είσαι Υιός του Θεού».

Διότι αυτός που θεωρήθηκε ότι είναι απλός άνθρωπος, δοξάστηκε πάρα πολύ, έχοντας αναδειχθεί όντως Θεός και αληθινά Υιός του Θεού, όχι έχοντας κληθεί σε νέο αξίωμα το να είναι εκ φύσεως Θεός, αλλά σε αυτό που ήταν και πριν από τη σάρκα· έχοντας λοιπόν ανέλθει σε αυτό ακριβώς και με αυτήν τη σάρκα, ως προς αυτό θα θεωρήσουμε ότι έχει δοξαστεί, καίτοι είναι παντοτινά Κύριος της δόξας. Διότι κανένα νέο από τα θεοπρεπή αξιώματα δεν βρίσκεται στον Χριστό, εφόσον τα είχε όλα φυσικά, ως Θεός, και πριν από τη λεγόμενη κένωση· αλλά και ως προς τη μορφή του δούλου που έλαβε, επειδή ανέβασε ξανά τον εαυτό Του σε εκείνα τα αξιώματα, ακόμη και όταν έγινε άνθρωπος, νοείται ότι έχει δοξαστεί και λέγεται ότι έχει λάβει (δόξα). Επομένως, μαζί με τον δοξασμένο Χριστό έχει οπωσδήποτε συνδοξαστεί και ο Θεός και Πατέρας. Και δοξάστηκε μέσω του Υιού, όχι λαμβάνοντας κάποια προσθήκη δόξας από το ίδιο του το γέννημα —διότι η θεία και άρρητη φύση δεν έχει ανάγκη από κανένα τέτοιο πράγμα— αλλά επειδή έγινε γνωστό τίνος είναι Πατέρας. Διότι, όπως ακριβώς αποτελεί δόξα και καύχημα για τον Υιό το να έχει κατά φύση έναν τέτοιο γεννήτορα, με τον ίδιο τρόπο, νομίζω, αποτελεί δόξα και καύχημα και για τον ίδιο τον Πατέρα το να έχει εξ εαυτού έναν τέτοιο Υιό. Γι' αυτό λέει: Και ο Θεός δοξάστηκε σε αυτόν, και ο Θεός θα τον δοξάσει στον εαυτό Του και αμέσως θα τον δοξάσει· διότι ταυτόχρονα δοξάστηκε ο Πατέρας λόγω του Υιού, και αντιδόξασε αμέσως τον Υιό. Διότι και για τους δύο, μέσω και των δύο, περιέρχεται το όνομα της δόξας.

Με δύο τρόπους θα κατανοήσεις το λεχθέν. Διότι, εάν μεν κάποιος επιλέξει να θεωρήσει ότι η ανάπαυση σε αυτά υποδηλώνει τον κατά σάρκα θάνατο του Χριστού, τον οποίο εκουσίως υπέμεινε για εμάς, όχι υπομένοντας πραγματικά τον θάνατο, διότι εκ φύσεως ήταν ζωή, αλλά κάνοντας τρόπον τινά τη σάρκα να ηρεμήσει για λίγο, τότε το γεγονός αυτό αποτελεί τιμή και τίποτε άλλο. Διότι έχει δοξαστεί ο Σωτήρας των όλων και Κύριός μας Ιησούς Χριστός, υπομένοντας τη σφαγή υπέρ του κόσμου και υπομένοντας εθελουσίως τον θάνατο υπέρ της ζωής απάντων. Γι' αυτό και έλεγε προς τον εν ουρανοίς Πατέρα, όταν επρόκειτο να πορευθεί στον τίμιο σταυρό: «Πατέρα, δόξασε τον Υιό σου, για να σε δοξάσει και ο Υιός σου». Και πάλι: «Τώρα δοξάστηκε ο Υιός του ανθρώπου, και ο Θεός δοξάστηκε σε αυτόν». Διότι, όσον αφορούσε την παραφροσύνη εκείνων που τον σταύρωσαν, καθώς και το ανόσιο και απεχθές εγχείρημά τους, το πάθος αποτελούσε γι' αυτόν όνειδος και αδοξία. Επειδή ίσως νόμιζαν ότι έπαθε και χωρίς τη θέλησή του. Επειδή όμως αναστήθηκε αφού σκύλευσε τον Άδη, και αποδεικνύοντας μέσω αυτού του ίδιου του γεγονότος ότι είναι ανώτερος του θανάτου, θα διαπιστώσουμε ότι η έκβαση του πράγματος κατέληξε σε τιμή και δόξα γι' αυτόν. Επομένως, λέει, με αυτόν τον τρόπο η ανάπαυσή του θα είναι τιμή. Εάν όμως κάποιος θελήσει να προσεγγίσει τα θεωρήματα και με διαφορετικό τρόπο, θα εκλάβει τη σημασία των λεγομένων ως εξής.

Επομένως, εφόσον ο τρόπος της θείας οικονομίας του επέτρεψε ακατάκριτα και να επιλέξει να πάθει κατά τη σάρκα, ενώ να μην πάθει κατά τη θεότητα —διότι ήταν ο ίδιος ταυτόχρονα Θεός και άνθρωπος— φλυαρούν άσκοπα οι αντίθετοι, και νοθεύοντας εντελώς ασύνετα τη δύναμη του μυστηρίου, νομίζουν ίσως ότι καθιστούν την ένωση πλήρη επαίνου. Διότι φαινόταν μεν ότι του προσέδιδε κάποιον ψόγο το να επιλέξει καθόλου να πάθει κατά τη σάρκα, αλλά ήταν κατά άλλον τρόπο ένδοξο. Διότι το ότι είναι ανώτερος του θανάτου και της φθοράς, όντας ζωή και ζωοποιός ως Θεός, το μαρτύρησε η ανάσταση· διότι ανέστησε τον δικό του ναό. Γι' αυτόν τον λόγο λέει ο θεσπέσιος Παύλος: «Διότι δεν επαισχύνομαι το Ευαγγέλιο· επειδή είναι δύναμη Θεού προς σωτηρία για καθέναν που πιστεύει.» Και πάλι: «Διότι ο λόγος του σταυρού για όσους μεν χάνονται είναι μωρία, αλλά για εμάς που σωζόμαστε είναι δύναμη Θεού, ενώ για τους ίδιους τους κλητούς, Ιουδαίους και Έλληνες, ο Χριστός είναι Θεού δύναμη και Θεού σοφία.» Αλλά και ο ίδιος ο Υιός, όταν επρόκειτο να ανέλθει προς το σωτήριο πάθος, λέει: «Τώρα δοξάστηκε ο Υιός του ανθρώπου, και ο Θεός δοξάστηκε σε αυτόν, και ο Θεός θα τον δοξάσει στον εαυτό του, και αμέσως θα τον δοξάσει.» Διότι επανήλθε στη ζωή αφού σκύλεψε τον άδη, και αυτό δεν έγινε μετά από πολύ καιρό, αλλά σαν να λέμε αμέσως και κατά πόδας του πάθους.

Και θέλεις να γνωρίζεις σαφώς, ότι ο σταυρός είναι δόξα για τον Ιησού; Άκουσε τον ίδιο να το λέει και όχι εμένα. Τον πρόδιδε ο Ιούδας έχοντας γίνει αγνώμων προς τον οικοδεσπότη. Μόλις είχε βγει από το τραπέζι και, αφού είχε πιει το ποτήρι της ευλογίας, αντί για το ποτό της σωτηρίας, ήθελε να χύσει δίκαιο αίμα. Εκείνος που έτρωγε τα ψωμιά του, μεγάλωσε εναντίον του την πλεκτάνη (ή τον πτερνισμό). Μόλις τα χέρια του δέχονταν τις ευλογίες και αμέσως μετά, για τα αργύρια της προδοσίας, προετοίμαζε τον θάνατό του. Και αφού ελέγχθηκε και άκουσε το 'εσύ το είπες', πάλι βγήκε έξω. Έπειτα έλεγε ο Ιησούς: 'Ήρθε η ώρα για να δοξαστεί ο Υιός του ανθρώπου'. Βλέπεις πώς θεωρεί τον σταυρό δική του δόξα; Έπειτα, ο Ησαΐας ενώ πριονίστηκε δεν αισχύνεται, και ο Χριστός πεθαίνοντας υπέρ του κόσμου θα αισχυνθεί; 'Τώρα δοξάστηκε ο Υιός του ανθρώπου'. Όχι ότι προηγουμένως δεν είχε τη δόξα· διότι ήταν δεδοξασμένος με τη δόξα που είχε προ της δημιουργίας του κόσμου· αλλά δοξαζόταν μεν ως Θεός πάντοτε, τώρα όμως δοξαζόταν φορώντας το στεφάνι της υπομονής. Δεν άφησε τη ζωή του αναγκαστικά, ούτε αναιρέθηκε με τη βία, αλλά εκουσίως. Άκουσε τι λέει: 'Έχω εξουσία να δώσω την ψυχή μου, και έχω εξουσία πάλι να την πάρω'. Επειδή το θέλω, το συγχωρώ στους εχθρούς. Διότι, αν δεν το ήθελα, δεν θα γινόταν.

Γι' αυτό και πάλι έλεγε σε εκείνο με μεγαλύτερη σαφήνεια: «Τώρα δοξάστηκε ο Υιός του ανθρώπου» απαστράπτοντας από θεότητα, «και ο Θεός δοξάστηκε σε αυτόν» πάσχοντας κατά την ανθρωπότητα· «αν ο Θεός δοξάστηκε» εδώ θαυμαζόμενος στο πρόσωπό του, και ο ίδιος «θα τον δοξάσει στον εαυτό του» στο μέλλον, δείχνοντας τον Κύριο Ιησού να είναι και να καθίσταται σε όλα ο απόλυτος θεϊκός κυρίαρχος, και να αναγνωρίζεται ως άδυτος ήλιος της δικαιοσύνης και κριτής ζώντων και νεκρών.

Πώς όμως, ενώ έδινε εντολή να μην παίρνουν μαζί τους ούτε σακίδιο, ούτε χρήματα, ούτε ραβδί, ο Ίδιος κρατούσε ταμείο για τη διακονία των φτωχών; Για να μάθεις ότι, ακόμη και αυτός που είναι εντελώς ακτήμονας και σταυρωμένος ως προς τον κόσμο, πρέπει να δείχνει πολλή πρόνοια για αυτό το έργο. Διότι πολλά τα έπραττε οικονόμωντας τη δική μας διδασκαλία. Αυτό, λοιπόν, νόμισαν και οι μαθητές ότι εννοούσε, για να δώσει δηλαδή κάτι στους φτωχούς. Και ούτε αυτό τον συνέτισε, το γεγονός δηλαδή ότι μέχρι την τελευταία ημέρα δεν θέλησε να τον διαπομπεύσει. Αυτό πρέπει να κάνουμε κι εμείς, και να μην εκθέτουμε δημόσια τα αμαρτήματα των συνανθρώπων μας, ακόμη κι αν βρίσκονται σε ανίατη κατάσταση. Διότι, βέβαια, και μετά από αυτά, όταν εκείνος ήλθε για να τον προδώσει, καταδέχθηκε το φιλί του. Και ανέχθηκε ένα τέτοιο πράγμα, και προχωρούσε σε κάτι πολύ πιο τολμηρό, στον ίδιο τον σταυρό, στον επονείδιστο θάνατο· και πάλι εκεί επιδείκνυε τη φιλανθρωπία Του. Και εδώ ονομάζει το γεγονός δόξα, διδάσκοντάς μας ότι δεν υπάρχει τίποτα τόσο αισχρό και επονείδιστο, το οποίο να μην κάνει λαμπρότερο εκείνον που το υφίσταται, όταν αυτό γίνεται κατά Θεόν. Αμέσως, λοιπόν, μετά την έξοδο του Ιούδα για να Τον προδώσει, λέει: «Τώρα δοξάστηκε ο Υιός του ανθρώπου»· με αυτόν τον τρόπο ανόρθωνε τους καταβεβλημένους λογισμούς των μαθητών και τους έπειθε όχι μόνο να μην είναι σκυθρωποί, αλλά και να χαίρονται. Γι' αυτόν τον λόγο και τον Πέτρο τον επιτίμησε από την αρχή. Διότι το να βρεθεί κανείς στον θάνατο και να υπερισχύσει του θανάτου, αποτελεί μεγάλη δόξα.

Ο μεν Θεός Λόγος του Θεού και Πατρός ενυπάρχει μυστικώς σε καθεμία από τις δικές του εντολές, ο δε Θεός και Πατέρας βρίσκεται ολόκληρος και αχώριστος, κατά φυσικό τρόπο, μέσα σε όλο τον δικό του Λόγο. Επομένως, εκείνος που δέχεται μια θεία εντολή και την εφαρμόζει, δέχεται τον Λόγο του Θεού που βρίσκεται μέσα σε αυτήν· εκείνος δε που δέχθηκε τον Λόγο διαμέσου των εντολών, δέχθηκε ταυτόχρονα δι' αυτού και τον Πατέρα, ο οποίος υπάρχει φυσικώς μέσα σε αυτόν. Διότι, λέγει, «αληθινά σας λέγω, εκείνος που δέχεται οποιονδήποτε στείλω, δέχεται εμένα, και εκείνος που δέχεται εμένα, δέχεται αυτόν που με έστειλε». Άρα λοιπόν, εκείνος που δέχθηκε την εντολή και την εφήρμοσε, έχει λάβει μυστικώς την Αγία Τριάδα. ΟΒ΄. Δοξάζει τον Θεό μέσα του όχι εκείνος που τιμά τον Θεό μόνο με τα λόγια, αλλά εκείνος που για χάρη του Θεού υπομένει τα παθήματα των κόπων υπέρ της αρετής· και αντιδοξάζεται από τον Θεό με τη δόξα που υπάρχει εν τω Θεώ, λαμβάνοντας κατά μέθεξιν τη χάρη της απάθειας ως έπαθλο της αρετής. Διότι καθένας που δοξάζει τον Θεό μέσα του μέσω των παθημάτων της πρακτικής ζωής υπέρ της αρετής, δοξάζεται και ο ίδιος εν τω Θεώ μέσω της απαθούς ελλάμψεως των θείων κατά τη θεωρία. Διότι λέγει ο Κύριος όταν πορευόταν προς το πάθος: «Τώρα εδοξάσθη ο Υιός του ανθρώπου, και ο Θεός εδοξάσθη εν αυτώ. Εάν ο Θεός εδοξάσθη εν αυτώ, και ο Θεός θα τον δοξάσει εν εαυτώ και ευθύς θα τον δοξάσει», ώστε από αυτό να καθίσταται φανερό ότι στα παθήματα υπέρ της αρετής επακολουθούν τα θεία χαρίσματα. ΟΓ΄.

«Την ημέρα», λέει, «του γάμου του, και την ημέρα της ευφροσύνης της καρδιάς του» τον «στεφάνωσε» η συναγωγή των Εβραίων, η μητέρα του, και η από μέρους της ατίμωση λογίστηκε ως δόξα για τον Πατέρα και τον Υιό. «Θα υψωθεί», λέει ο Πατέρας, «ο Υιός μου και θα δοξαστεί». Και ο Υιός: «τώρα θα υψωθώ· τώρα θα δοξαστώ»· και «τώρα δοξάστηκε ο Υιός του ανθρώπου» και τα εξής. Το δε «καταργώντας την ποινή των αγκαθιών» αναφέρεται στο γνωστό «αγκάθια και τριβόλια θα σου βλαστήσει η γη», και στο «στράφηκα στην ταλαιπωρία» περνώντας από την αφθαρσία στη φθορά «όταν καρφώθηκε μέσα μου η αμαρτία σαν αγκάθι», την οποία αφού ξερίζωσε και αναίρεσε τη φθορά, κατήργησε την ποινή του αγκαθιού, «την ημέρα του γάμου του και την ημέρα της ευφροσύνης της καρδιάς του».

Και αν όχι από κάποιον άλλον, τουλάχιστον από τον ίδιο τον Χριστό, αν θέλεις, θα πειστείς, ο οποίος έλεγε προς το πλήθος των Ιουδαίων: «Γιατί ζητάτε να σκοτώσετε εμένα, έναν άνθρωπο που σας είπα την αλήθεια;»· και: «Εάν δεν φάτε τη σάρκα του Υιού του ανθρώπου»· και: «Τώρα δοξάστηκε ο Υιός του ανθρώπου»· και: «Πρόκειται ο Υιός του ανθρώπου να παραδοθεί»· και: «Ήρθε ο Υιός του ανθρώπου να σώσει το χαμένο»· και τον ονόμαζαν Υιό του Δαβίδ. Και πολλά παρόμοια με αυτά θα βρεθούν στα Ευαγγέλια, εφόσον δεν έχεις θεωρήσει τα ευαγγελικά λόγια ως παιχνίδι και ανοησία. Επειδή λοιπόν αυτό που δηλώνεται από την απλή ονομασία του ανθρώπου είναι ένα και όχι δύο, όπως συμβαίνει με το όνομα του Χριστού, διότι η λέξη προσδιορίζει για εμάς μία φύση, την ανθρώπινη, τι θα σου συμβεί και τι θα σου προστεθεί, ως κάτι το καινούργιο, το μεγάλο και το τόσο θαυμαστό;

Διότι έτσι κάπου λέει ο ίδιος προς τον Πατέρα: Εγώ σε δόξασα πάνω στη γη. Και πάλι: Φανέρωσα το όνομά σου στους ανθρώπους. Και: Τώρα δοξάστηκε ο Υιός του ανθρώπου, και ο Θεός δοξάστηκε σε αυτόν. Και: Πατέρα, δόξασε τον Υιό σου, για να σε δοξάσει και ο Υιός σου. Το ότι δε μέσω της εικόνας γνωρίζεται το αρχέτυπο, ο ίδιος ο Σωτήρας πάλι κάπου είπε προς τους μαθητές: Αν γνωρίζατε εμένα, θα γνωρίζατε και τον Πατέρα μου, και από τώρα τον γνωρίζετε. Και:

«Διότι με τον Θεό συμφιλιωθήκαμε διά του σταυρού», λέει ο απόστολος. Ενδεικτικό αυτών ήταν το τόξο πάνω στη νεφέλη. «Αυτή είναι η όραση του ομοιώματος της δόξας του Κυρίου». Διότι δόξα του Χριστού είναι η οικονομία. Επειδή, όταν εκπληρώθηκε από αυτόν η οικονομία, λέει: «Τώρα δοξάστηκε ο Υιός του ανθρώπου». Στον οποίο ανήκει η δόξα στους αιώνες των αιώνων. Αμήν!

Βλέποντας αυτά πρόσθεσε: «Αυτό το όραμα είναι ομοίωμα της δόξας του Κυρίου», δηλαδή όσα φανερώθηκαν είναι εικόνα της οικονομίας του Σωτήρα. Διότι δική του δόξα ο Κύριος αποκαλεί και τον ίδιο τον σταυρό, αλλά αποκαλεί έτσι και ολόκληρη την οικονομία. Επειδή, αφού εκπλήρωσε όλο το έργο για εμάς και καθώς πορευόταν πλέον προς τον Πατέρα, έλεγε στους αποστόλους: «Τώρα δοξάστηκε ο Υιός του ανθρώπου». Σε Αυτόν πρέπει αιώνια δόξα.

Γι’ αυτό, καθώς προχωρούσε προς το πάθος, ο Σωτήρας έλεγε: «Τώρα δοξάστηκε ο Υιός του ανθρώπου, και ο Θεός δοξάστηκε σε αυτόν»· σαν να έλεγε, τώρα αφαιρείται η καταδίκη της ανθρώπινης αμαρτίας· τώρα η ατιμία που προήλθε από την παράβαση μετατρέπεται σε δόξα προς τον Θεό· τώρα ο άνθρωπος —διότι αυτό σημαίνει ο Υιός του ανθρώπου, η φύση που εξαιτίας της παράβασης ατίμασε τον Θεό και συνεπώς ατιμάστηκε η ίδια ακόμη περισσότερο— δοξάζεται, καθώς αυτή η ατιμία της αναιρείται μέσω της θυσίας που τώρα τελείται. Και ο ίδιος ο Υιός του ανθρώπου, όντας και Θεός, δοξάζεται σε αυτόν, επειδή ως Θεός δέχεται την ανθρώπινη θυσία, όχι μόνος του, αλλά μαζί με τον Πατέρα και το Πνεύμα. Διότι δεν είπε «ο Υιός του Θεού», ούτε, όπως λες εσύ, «μόνο ο Πατέρας μου», αλλά απλώς «ο Θεός». Επομένως, μολονότι ο Υιός που προσφέρει τη θυσία είναι ένα πρόσωπο της Τριάδας, εντούτοις δεν την προσφέρει υπέρ ενός προσώπου, αλλά την προσφέρει υπέρ όλης της ανθρωπότητας και ως προερχόμενη από όλη την ανθρωπότητα, την οποία άλλωστε πιστεύεται ότι έχει προσλάβει ολόκληρη, για να τη σώσει ολόκληρη· ούτε, βέβαια, την προσφέρει σε ένα πρόσωπο της Τριάδας, αλλά στην όλη τριαδική θεότητα, και την αποδέχεται αυτήν και ο ίδιος μαζί με τον Πατέρα και το Πνεύμα, και συνδοξάζεται με αυτούς στον εαυτό του, όπως δηλώνουν και τα λόγια του Σωτήρα που ακολουθούν: «Αν ο Θεός δοξάστηκε σε αυτόν, και ο ίδιος θα τον δοξάσει στον εαυτό του».

Άραγε μόνο στον Πατέρα ή απλώς στον Θεό; Τίνος την εντολή παραβήκαμε; Όχι του Θεού; Σε αυτόν, λοιπόν, οφείλουμε και τη θυσία που αναιρεί την αμαρτία· αυτόν πρέπει να τιμήσουμε· αυτόν να δοξάσουμε, τον οποίο ατιμάσαμε μέσω της παράβασης της εντολής, τον εν Τριάδι έναν Θεό. Αυτό συνέβη μέσω της θυσίας του αμνού του Θεού που προσφέρθηκε υπέρ ημών, σύμφωνα με τη φωνή του Λόγου, εκείνου που αίρει την αμαρτία του κόσμου. Γι' αυτό και ο Κύριος, πορευόμενος προς το πάθος, έλεγε: «Τώρα δοξάστηκε ο Υιός του ανθρώπου, και ο Θεός δοξάστηκε σε αυτόν»· σαν να έλεγε: τώρα αφαιρείται η καταδίκη της αμαρτίας· τώρα η ατιμία που προήλθε από την παράβαση μεταστρέφεται σε δόξα του Θεού· τώρα ο άνθρωπος —διότι αυτό είναι ο Υιός του ανθρώπου, η ανθρώπινη φύση δηλαδή που ατίμασε τον Θεό μέσω της παράβασης και εξαιτίας αυτού ατιμάστηκε και η ίδια ακόμη περισσότερο—, καθώς αναιρείται η ατιμία, δοξάζεται μέσω της θυσίας που τώρα τελείται. Και ο ίδιος, όντας Υιός του ανθρώπου και Θεός, δοξάζεται σε αυτόν, αποδεχόμενος τη θυσία ως Θεός, όχι μόνος του, αλλά μαζί με τον Πατέρα και το Πνεύμα. Διότι δεν είπε «ο Υιός του Θεού», ούτε, όπως ισχυρίζεσαι εσύ, «μόνο ο Πατέρας μου», αλλά απλώς «ο Θεός». Με αυτά συμφωνούν και όσα ακολουθούν.

Λέγοντας κατά τον καιρό του πάθους «τώρα δοξάστηκε ο υιός του ανθρώπου», ονόμασε σαφώς το πάθος δική του δόξα· αρχικά μεν ως ανθρώπου, έπειτα δε και ως Θεού, διότι προσθέτει: «και ο Θεός δοξάστηκε σε αυτόν». Και δεν θα υπάρξει καμία διαφορά είτε εκλάβεις ότι αυτό ειπώθηκε μόνο για τον Πατέρα, είτε κοινώς και για τον εαυτό του σύμφωνα με το κοινό όνομα της θεότητας, πράγμα που φαίνεται και το πιθανότερο. Διότι δοξάστηκε ολόκληρη η Τριάδα διά του πάθους στο πρόσωπο του Υιού, ο οποίος έγινε και υιός ανθρώπου και οικειώθηκε το πάθος της ανθρωπότητας εξαιτίας της καθ' υπόστασιν ενώσεως των δύο φύσεων, και ονομάζεται έτσι λόγω της αμοιβαίας αντίδοσης των ονομάτων και των ιδιωμάτων της καθεμιάς. Σύμφωνα με αυτά είναι και τα εξής: «Αν ο Θεός δοξάστηκε σε αυτόν», που είναι το ίδιο με το να πούμε: αν ο Χριστός δόξασε τον Θεό στον εαυτό του, «και ο ίδιος θα τον δοξάσει στον εαυτό του»· εφόσον ο ίδιος είναι αυτός που δοξάζει και αυτός που δοξάζεται στον εαυτό του και ως προς τα δύο· ως Θεός μεν, δοξαζόμενος μαζί με τον Πατέρα και το Πνεύμα από τον εαυτό του ως άνθρωπο, ενώ ως άνθρωπος, μόνος αυτός αντιδοξάζεται από τον Θεό.

Στο δε τρίτο συζητά δήθεν πώς πρέπει να κατανοηθεί το «Τώρα δοξάστηκε ο Υιός του ανθρώπου, και ο Θεός δοξάστηκε σε αυτόν» και τα υπόλοιπα του ρητού. Στο δε τέταρτο, πώς το σώμα λέγεται ίδιον του Θεού, και περί της ενώσεως, και περί του «Σε έχρισε ο Θεός, ο Θεός σου», και περί του «Εγώ αγιάζω τον εαυτό μου».

Βγήκε δε ο Ιούδας και αισθητά και νοητά από τον Σωτήρα. «Ήταν δε νύχτα», ίσως δε και νοητή νύχτα, το σκοτάδι της φιλαργυρίας που τον κατέλαβε. «Λέει ο Ιησούς: Τώρα δοξάστηκε ο Υιός του ανθρώπου, και ο Θεός δοξάστηκε σε αυτόν. Αν ο Θεός δοξάστηκε σε αυτόν, και ο Θεός θα τον δοξάσει στον εαυτό του, και αμέσως θα τον δοξάσει». Επειδή κατέπεσαν οι λογισμοί των μαθητών, λέγοντας «Τώρα δοξάστηκε ο Υιός του ανθρώπου», τους αναπτερώνει. Διότι τους πείθει να μην είναι σκυθρωποί, αλλά μάλλον να χαίρονται. Διότι αυτό είναι δόξα, το να πάθει δηλαδή, και μέσω των ατιμώσεων να προξενήσει τιμή στους ανθρώπους. Και με άλλο τρόπο: Δοξάστηκε μέσω των θαυμάτων στον σταυρό, όταν έσβησε ο ήλιος, σχίστηκαν οι πέτρες, σκίστηκε το καταπέτασμα και έγιναν όλα τα άλλα τεράστια σημεία. Πώς όμως «θα δοξάσει ο Θεός τον Υιό στον εαυτό του»; Δηλαδή, μέσω του εαυτού του, όχι μέσω κάποιου άλλου, όχι μέσω αγγέλων και αρχαγγέλων, ούτε μέσω κάποιας άλλης δύναμης, αλλά μέσω του εαυτού του· διότι τα έπραξε όλα προς δόξαν του Υιού. Επομένως, λέει, «αμέσως θα τον δοξάσει»· δηλαδή, δεν θα καθυστερήσει, αλλά πάνω στον ίδιο τον σταυρό και πάλι μετά από τρεις ημέρες, ανασταίνοντάς τον, και μετά από σαράντα ημέρες χορηγώντας τη χάρη του Πνεύματος στους μαθητές.

Ας εξετάσουμε όμως και από την αρχή τον σκοπό των λόγων. «Τώρα δοξάστηκε», λέει, «ο Υιός του ανθρώπου»· δηλαδή, ενώ εγώ δίδασκα και θαυματουργούσα, η δόξα δεν περιοριζόταν σε εμένα, αλλά ανέβαινε προς τον Θεό και Πατέρα. Επειδή, λοιπόν, η δική μου δόξα γίνεται δόξα του Πατέρα, μην είστε σκυθρωποί. Διότι ο Πατέρας πάλι θα με δοξάσει, για να δοξαστεί και ο ίδιος. Μήπως τάχα εγώ σφετερίζομαι τη δόξα και αυτή δεν ανεβαίνει σε εκείνον; Αντιθέτως, η δόξα είναι κοινή. Επομένως, και πάλι θα με δοξάσει· και δεν θα καθυστερήσει, αλλά «αμέσως», όταν θα υποστώ τα ατιμωτικά πάθη, όταν θα φανεί ότι μέσω του θανάτου φεύγω από τη μέση, τότε περισσότερο θα με τιμήσει, τότε θα με καταστήσει φανερό μέσω της αναστάσεως. «Παιδιά μου, για λίγο ακόμη είμαι μαζί σας. Θα με ζητήσετε· και καθώς είπα στους Ιουδαίους, ότι “Εκεί που εγώ πηγαίνω, εσείς δεν μπορείτε να έρθετε”, το λέω τώρα και σε εσάς».