Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ 13:32

Διότι το ότι αυτό συνηθίζει να πράττει πάντοτε εναντίον μας ο δαίμονας, θα το κατανοήσουμε και μέσα από τα γεγονότα που συνέβησαν τυπικώς. Επειδή ο Φαραώ είχε υποτάξει στην εξουσία του τους Ιουδαίους, ενώ βρίσκονταν ακόμη στην Αίγυπτο, και διατάζοντάς τους να καταπονούνται πικρά με τον πηλό, την πλινθοποιία και τις καταναγκαστικές εργασίες, δεν τους έδινε καθόλου καιρό για ικεσίες προς τον Θεό. Γι' αυτό μάλιστα έλεγε προς τους επιστάτες των έργων: «Ας γίνει βαρύτερη η εργασία αυτών των ανθρώπων, και ας μην ασχολούνται με κούφια λόγια»· ονομάζοντας «κούφια λόγια» την προσπάθεια για επιστροφή στην ελευθερία και τη διακαή επιθυμία γι' αυτήν, καθώς και τον θρήνο για τη δουλεία και την προσευχή για τα υψηλότερα αγαθά. Διότι δεν αγνοούσε ότι με την ενασχόλησή τους με αυτά θα εύρισκαν μεγάλη ωφέλεια. Προχωρώντας, λοιπόν, από τους τύπους στην επίγνωση των πιο αληθινών θεωρημάτων, θα δούμε ότι ο σατανάς πιέζει σφοδρά στο να αναγκάζει να πράττουν τα πονηρά εκείνους που έχουν πέσει μέσα στα δίχτυα του και οι οποίοι έχουν ήδη ολοκληρωτικά υποταχθεί στην εξυπηρέτηση των θελημάτων του. <Όταν, λοιπόν, εξήλθε, λέει ο Ιησούς: Τώρα δοξάστηκε ο Υιός του Ανθρώπου, και ο Θεός δοξάστηκε εν αυτώ. Και αυτός θα τον δοξάσει εν εαυτώ, και αμέσως θα τον δοξάσει.> Εξέρχεται βέβαια ο προδότης για να υπηρετήσει τα στρατηγήματα του διαβόλου· αρχίζει δε τον λόγο του ο Χριστός, διδάσκοντας σαν σε τύπο και μέσω αυτού ότι δεν πρέπει να λέγονται ενώπιον όλων εκείνα που αρμόζει να λέγονται μόνο στους γνήσιους.

Διότι αυτός που θεωρήθηκε ότι είναι απλός άνθρωπος, δοξάστηκε πάρα πολύ, έχοντας αναδειχθεί όντως Θεός και αληθινά Υιός του Θεού, όχι έχοντας κληθεί σε νέο αξίωμα το να είναι εκ φύσεως Θεός, αλλά σε αυτό που ήταν και πριν από τη σάρκα· έχοντας λοιπόν ανέλθει σε αυτό ακριβώς και με αυτήν τη σάρκα, ως προς αυτό θα θεωρήσουμε ότι έχει δοξαστεί, καίτοι είναι παντοτινά Κύριος της δόξας. Διότι κανένα νέο από τα θεοπρεπή αξιώματα δεν βρίσκεται στον Χριστό, εφόσον τα είχε όλα φυσικά, ως Θεός, και πριν από τη λεγόμενη κένωση· αλλά και ως προς τη μορφή του δούλου που έλαβε, επειδή ανέβασε ξανά τον εαυτό Του σε εκείνα τα αξιώματα, ακόμη και όταν έγινε άνθρωπος, νοείται ότι έχει δοξαστεί και λέγεται ότι έχει λάβει (δόξα). Επομένως, μαζί με τον δοξασμένο Χριστό έχει οπωσδήποτε συνδοξαστεί και ο Θεός και Πατέρας. Και δοξάστηκε μέσω του Υιού, όχι λαμβάνοντας κάποια προσθήκη δόξας από το ίδιο του το γέννημα —διότι η θεία και άρρητη φύση δεν έχει ανάγκη από κανένα τέτοιο πράγμα— αλλά επειδή έγινε γνωστό τίνος είναι Πατέρας. Διότι, όπως ακριβώς αποτελεί δόξα και καύχημα για τον Υιό το να έχει κατά φύση έναν τέτοιο γεννήτορα, με τον ίδιο τρόπο, νομίζω, αποτελεί δόξα και καύχημα και για τον ίδιο τον Πατέρα το να έχει εξ εαυτού έναν τέτοιο Υιό. Γι' αυτό λέει: Και ο Θεός δοξάστηκε σε αυτόν, και ο Θεός θα τον δοξάσει στον εαυτό Του και αμέσως θα τον δοξάσει· διότι ταυτόχρονα δοξάστηκε ο Πατέρας λόγω του Υιού, και αντιδόξασε αμέσως τον Υιό. Διότι και για τους δύο, μέσω και των δύο, περιέρχεται το όνομα της δόξας.

Επομένως, εφόσον ο τρόπος της θείας οικονομίας του επέτρεψε ακατάκριτα και να επιλέξει να πάθει κατά τη σάρκα, ενώ να μην πάθει κατά τη θεότητα —διότι ήταν ο ίδιος ταυτόχρονα Θεός και άνθρωπος— φλυαρούν άσκοπα οι αντίθετοι, και νοθεύοντας εντελώς ασύνετα τη δύναμη του μυστηρίου, νομίζουν ίσως ότι καθιστούν την ένωση πλήρη επαίνου. Διότι φαινόταν μεν ότι του προσέδιδε κάποιον ψόγο το να επιλέξει καθόλου να πάθει κατά τη σάρκα, αλλά ήταν κατά άλλον τρόπο ένδοξο. Διότι το ότι είναι ανώτερος του θανάτου και της φθοράς, όντας ζωή και ζωοποιός ως Θεός, το μαρτύρησε η ανάσταση· διότι ανέστησε τον δικό του ναό. Γι' αυτόν τον λόγο λέει ο θεσπέσιος Παύλος: «Διότι δεν επαισχύνομαι το Ευαγγέλιο· επειδή είναι δύναμη Θεού προς σωτηρία για καθέναν που πιστεύει.» Και πάλι: «Διότι ο λόγος του σταυρού για όσους μεν χάνονται είναι μωρία, αλλά για εμάς που σωζόμαστε είναι δύναμη Θεού, ενώ για τους ίδιους τους κλητούς, Ιουδαίους και Έλληνες, ο Χριστός είναι Θεού δύναμη και Θεού σοφία.» Αλλά και ο ίδιος ο Υιός, όταν επρόκειτο να ανέλθει προς το σωτήριο πάθος, λέει: «Τώρα δοξάστηκε ο Υιός του ανθρώπου, και ο Θεός δοξάστηκε σε αυτόν, και ο Θεός θα τον δοξάσει στον εαυτό του, και αμέσως θα τον δοξάσει.» Διότι επανήλθε στη ζωή αφού σκύλεψε τον άδη, και αυτό δεν έγινε μετά από πολύ καιρό, αλλά σαν να λέμε αμέσως και κατά πόδας του πάθους.

Γι' αυτό και πάλι έλεγε σε εκείνο με μεγαλύτερη σαφήνεια: «Τώρα δοξάστηκε ο Υιός του ανθρώπου» απαστράπτοντας από θεότητα, «και ο Θεός δοξάστηκε σε αυτόν» πάσχοντας κατά την ανθρωπότητα· «αν ο Θεός δοξάστηκε» εδώ θαυμαζόμενος στο πρόσωπό του, και ο ίδιος «θα τον δοξάσει στον εαυτό του» στο μέλλον, δείχνοντας τον Κύριο Ιησού να είναι και να καθίσταται σε όλα ο απόλυτος θεϊκός κυρίαρχος, και να αναγνωρίζεται ως άδυτος ήλιος της δικαιοσύνης και κριτής ζώντων και νεκρών.

Ο μεν Θεός Λόγος του Θεού και Πατρός ενυπάρχει μυστικώς σε καθεμία από τις δικές του εντολές, ο δε Θεός και Πατέρας βρίσκεται ολόκληρος και αχώριστος, κατά φυσικό τρόπο, μέσα σε όλο τον δικό του Λόγο. Επομένως, εκείνος που δέχεται μια θεία εντολή και την εφαρμόζει, δέχεται τον Λόγο του Θεού που βρίσκεται μέσα σε αυτήν· εκείνος δε που δέχθηκε τον Λόγο διαμέσου των εντολών, δέχθηκε ταυτόχρονα δι' αυτού και τον Πατέρα, ο οποίος υπάρχει φυσικώς μέσα σε αυτόν. Διότι, λέγει, «αληθινά σας λέγω, εκείνος που δέχεται οποιονδήποτε στείλω, δέχεται εμένα, και εκείνος που δέχεται εμένα, δέχεται αυτόν που με έστειλε». Άρα λοιπόν, εκείνος που δέχθηκε την εντολή και την εφήρμοσε, έχει λάβει μυστικώς την Αγία Τριάδα. ΟΒ΄. Δοξάζει τον Θεό μέσα του όχι εκείνος που τιμά τον Θεό μόνο με τα λόγια, αλλά εκείνος που για χάρη του Θεού υπομένει τα παθήματα των κόπων υπέρ της αρετής· και αντιδοξάζεται από τον Θεό με τη δόξα που υπάρχει εν τω Θεώ, λαμβάνοντας κατά μέθεξιν τη χάρη της απάθειας ως έπαθλο της αρετής. Διότι καθένας που δοξάζει τον Θεό μέσα του μέσω των παθημάτων της πρακτικής ζωής υπέρ της αρετής, δοξάζεται και ο ίδιος εν τω Θεώ μέσω της απαθούς ελλάμψεως των θείων κατά τη θεωρία. Διότι λέγει ο Κύριος όταν πορευόταν προς το πάθος: «Τώρα εδοξάσθη ο Υιός του ανθρώπου, και ο Θεός εδοξάσθη εν αυτώ. Εάν ο Θεός εδοξάσθη εν αυτώ, και ο Θεός θα τον δοξάσει εν εαυτώ και ευθύς θα τον δοξάσει», ώστε από αυτό να καθίσταται φανερό ότι στα παθήματα υπέρ της αρετής επακολουθούν τα θεία χαρίσματα. ΟΓ΄.

Γι’ αυτό, καθώς προχωρούσε προς το πάθος, ο Σωτήρας έλεγε: «Τώρα δοξάστηκε ο Υιός του ανθρώπου, και ο Θεός δοξάστηκε σε αυτόν»· σαν να έλεγε, τώρα αφαιρείται η καταδίκη της ανθρώπινης αμαρτίας· τώρα η ατιμία που προήλθε από την παράβαση μετατρέπεται σε δόξα προς τον Θεό· τώρα ο άνθρωπος —διότι αυτό σημαίνει ο Υιός του ανθρώπου, η φύση που εξαιτίας της παράβασης ατίμασε τον Θεό και συνεπώς ατιμάστηκε η ίδια ακόμη περισσότερο— δοξάζεται, καθώς αυτή η ατιμία της αναιρείται μέσω της θυσίας που τώρα τελείται. Και ο ίδιος ο Υιός του ανθρώπου, όντας και Θεός, δοξάζεται σε αυτόν, επειδή ως Θεός δέχεται την ανθρώπινη θυσία, όχι μόνος του, αλλά μαζί με τον Πατέρα και το Πνεύμα. Διότι δεν είπε «ο Υιός του Θεού», ούτε, όπως λες εσύ, «μόνο ο Πατέρας μου», αλλά απλώς «ο Θεός». Επομένως, μολονότι ο Υιός που προσφέρει τη θυσία είναι ένα πρόσωπο της Τριάδας, εντούτοις δεν την προσφέρει υπέρ ενός προσώπου, αλλά την προσφέρει υπέρ όλης της ανθρωπότητας και ως προερχόμενη από όλη την ανθρωπότητα, την οποία άλλωστε πιστεύεται ότι έχει προσλάβει ολόκληρη, για να τη σώσει ολόκληρη· ούτε, βέβαια, την προσφέρει σε ένα πρόσωπο της Τριάδας, αλλά στην όλη τριαδική θεότητα, και την αποδέχεται αυτήν και ο ίδιος μαζί με τον Πατέρα και το Πνεύμα, και συνδοξάζεται με αυτούς στον εαυτό του, όπως δηλώνουν και τα λόγια του Σωτήρα που ακολουθούν: «Αν ο Θεός δοξάστηκε σε αυτόν, και ο ίδιος θα τον δοξάσει στον εαυτό του».

Εάν ο Θεός δοξάσθηκε σε αυτόν, και ο ίδιος θα τον δοξάσει στον εαυτό του· ώστε να δηλώνεται μέσα από όλα ότι ένας είναι κατά την υπόσταση αυτός που δοξάζει και αυτός που δοξάζεται, αλλά διπλός κατά τις φύσεις, προσάγοντας ολόκληρο τον κατ' αυτόν άνθρωπο σε ολόκληρο τον Θεό· διότι και κάθε θυσία, σύμφωνα με τον νόμο, είχε νομοθετηθεί να μην προσφέρεται σε κάποιο συγκεκριμένο από τα πρόσωπα, αλλά απλώς στον Θεό.

Λέγοντας κατά τον καιρό του πάθους «τώρα δοξάστηκε ο υιός του ανθρώπου», ονόμασε σαφώς το πάθος δική του δόξα· αρχικά μεν ως ανθρώπου, έπειτα δε και ως Θεού, διότι προσθέτει: «και ο Θεός δοξάστηκε σε αυτόν». Και δεν θα υπάρξει καμία διαφορά είτε εκλάβεις ότι αυτό ειπώθηκε μόνο για τον Πατέρα, είτε κοινώς και για τον εαυτό του σύμφωνα με το κοινό όνομα της θεότητας, πράγμα που φαίνεται και το πιθανότερο. Διότι δοξάστηκε ολόκληρη η Τριάδα διά του πάθους στο πρόσωπο του Υιού, ο οποίος έγινε και υιός ανθρώπου και οικειώθηκε το πάθος της ανθρωπότητας εξαιτίας της καθ' υπόστασιν ενώσεως των δύο φύσεων, και ονομάζεται έτσι λόγω της αμοιβαίας αντίδοσης των ονομάτων και των ιδιωμάτων της καθεμιάς. Σύμφωνα με αυτά είναι και τα εξής: «Αν ο Θεός δοξάστηκε σε αυτόν», που είναι το ίδιο με το να πούμε: αν ο Χριστός δόξασε τον Θεό στον εαυτό του, «και ο ίδιος θα τον δοξάσει στον εαυτό του»· εφόσον ο ίδιος είναι αυτός που δοξάζει και αυτός που δοξάζεται στον εαυτό του και ως προς τα δύο· ως Θεός μεν, δοξαζόμενος μαζί με τον Πατέρα και το Πνεύμα από τον εαυτό του ως άνθρωπο, ενώ ως άνθρωπος, μόνος αυτός αντιδοξάζεται από τον Θεό.

«Και αμέσως», λέγει, «θα τον δοξάσει»· επειδή κανένας χρόνος δεν διακόπτει τον αμοιβαίο δοξασμό, ή μάλλον επειδή είναι μία και η αυτή δόξα του ιδίου και ενός που ταυτόχρονα δοξάζει και δοξάζεται διά της υπέρ ημών θυσίας Του, την οποία προσφέρει μεν ως άνθρωπος, αποδέχεται δε ως Θεός. Διότι ο Θεός είχε αθετηθεί από εμάς και είχε στερηθεί την οφειλόμενη σε αυτόν δόξα ως Πλάστης και Δεσπότης και Ευεργέτης, αφότου παλαιότερα στο πρόσωπο εκείνου του παλαιού Αδάμ παραβήκαμε τη θεία εντολή και αποδεχθήκαμε την επίβουλη συμβουλή του εχθρού και υποδουλωθήκαμε σε αυτόν· έτσι λοιπόν και εμείς ατιμαστήκαμε, για να χρησιμοποιήσω αποστολική έκφραση, σε όσα λατρέψαμε, προσκυνώντας ως θεούς αυτούς που δεν είναι θεοί, και υποκύπτοντας στα πάθη της ατιμίας. Αφότου όμως ο Χριστός, ο νέος Αδάμ, έχοντας αναλάβει αναμάρτητα την ανθρώπινη φύση, έγινε υπήκοος μέχρι θανάτου, και μάλιστα θανάτου σταυρικού, και διά της υπακοής Του αυτής έλυσε για εμάς την καταδίκη της παρακοής, προσφέροντας ο ίδιος τον εαυτό Του θυσία ζωντανή, άγια υπέρ ημών, από τότε αφενός δοξάζεται ο Θεός στο πρόσωπό Του, αποδεχόμενος τη θυσία Του υπέρ ημών και γνωριζόμενος και λατρευόμενος ως ο μόνος όντως Θεός· αφετέρου δε, δοξάζεται και η δική μας φύση στο πρόσωπό Του, επειδή κάθισε στα δεξιά του Θεού, και εμείς οι ίδιοι, απαλλαγμένοι πλέον από τη δουλεία του εχθρού, αναδεικνυόμενοι σύσσωμοι και συμμέτοχοι και συγκληρονόμοι του Χριστού, και αξιωνόμενοι της θείας υιοθεσίας.

Βγήκε δε ο Ιούδας και αισθητά και νοητά από τον Σωτήρα. «Ήταν δε νύχτα», ίσως δε και νοητή νύχτα, το σκοτάδι της φιλαργυρίας που τον κατέλαβε. «Λέει ο Ιησούς: Τώρα δοξάστηκε ο Υιός του ανθρώπου, και ο Θεός δοξάστηκε σε αυτόν. Αν ο Θεός δοξάστηκε σε αυτόν, και ο Θεός θα τον δοξάσει στον εαυτό του, και αμέσως θα τον δοξάσει». Επειδή κατέπεσαν οι λογισμοί των μαθητών, λέγοντας «Τώρα δοξάστηκε ο Υιός του ανθρώπου», τους αναπτερώνει. Διότι τους πείθει να μην είναι σκυθρωποί, αλλά μάλλον να χαίρονται. Διότι αυτό είναι δόξα, το να πάθει δηλαδή, και μέσω των ατιμώσεων να προξενήσει τιμή στους ανθρώπους. Και με άλλο τρόπο: Δοξάστηκε μέσω των θαυμάτων στον σταυρό, όταν έσβησε ο ήλιος, σχίστηκαν οι πέτρες, σκίστηκε το καταπέτασμα και έγιναν όλα τα άλλα τεράστια σημεία. Πώς όμως «θα δοξάσει ο Θεός τον Υιό στον εαυτό του»; Δηλαδή, μέσω του εαυτού του, όχι μέσω κάποιου άλλου, όχι μέσω αγγέλων και αρχαγγέλων, ούτε μέσω κάποιας άλλης δύναμης, αλλά μέσω του εαυτού του· διότι τα έπραξε όλα προς δόξαν του Υιού. Επομένως, λέει, «αμέσως θα τον δοξάσει»· δηλαδή, δεν θα καθυστερήσει, αλλά πάνω στον ίδιο τον σταυρό και πάλι μετά από τρεις ημέρες, ανασταίνοντάς τον, και μετά από σαράντα ημέρες χορηγώντας τη χάρη του Πνεύματος στους μαθητές.