Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ 13:33

Ο Άρειος είπε: Μήπως υπάρχει άλλος Υιός; Ο Αθανάσιος είπε: Αληθινός Υιός του Θεού είναι ένας, ο Λόγος και Θεός. Υπάρχει όμως και ως άλλος υιός αυτός που υιοθετήθηκε μέσω του ναού του σώματος του Κυρίου μας Ιησού Χριστού, όπως λέει ο θείος Απόστολος: «Διότι δεν λάβαμε πνεύμα δουλείας, ώστε πάλι να φοβόμαστε, αλλά λάβαμε πνεύμα υιοθεσίας, με το οποίο κράζουμε: Αββά, ο Πατέρας». Ο δε Χριστός ρητώς είπε προς τους αποστόλους: «Παιδιά μου, για λίγο ακόμη είμαι μαζί σας και πηγαίνω προς εκείνον που με έστειλε»· και προς τους Ιουδαίους λέει με παραβολές τα εξής: «Κάποιος άνθρωπος είχε δύο γιους, και αφού πλησίασε τον μεγαλύτερο, του είπε: Πήγαινε, εργάσου στο αμπέλι μου. Εκείνος αποκρίθηκε και είπε: Εγώ (θα πάω), κύριε, αλλά δεν πήγε. Έπειτα πλησίασε τον άλλον και του είπε: Πήγαινε, εργάσου στο αμπέλι μου. Εκείνος είπε: Δεν θέλω. Αργότερα όμως, αφού μετανόησε, πήγε». Ρωτά, λοιπόν, ο Κύριος: Τι από τους δύο έκανε το θέλημα του πατέρα του; Και αποκρινόμενοι οι Ιουδαίοι λένε: «Ο τελευταίος γιος». Ομολογουμένως, ο μεν πατέρας είναι ο Θεός των όλων, ο δε αμπελώνας οι οδοί της δικαιοσύνης, στις οποίες πρόσταζε τον μεγαλύτερο γιο να εργάζεται. Αυτός όμως, αφού σε λίγο χρονικό διάστημα απέρριψε την προσταγή, περιφρόνησε εκείνον που τον πρόσταξε· αυτός λοιπόν είναι ο λαός των Ιουδαίων, ο οποίος εξαιτίας της απιστίας του αποβλήθηκε από την υιοθεσία.

Κεφάλαιο Η΄. ΙΩΑΝΝΗΣ. Παιδιά μου, για λίγο ακόμη είμαι μαζί σας. ΠΡΟΣ ΓΑΛΑΤΑΣ. Παιδιά μου, για τα οποία πάλι δοκιμάζω ωδίνες, μέχρις ότου μορφωθεί ο Χριστός μέσα σας. Ως φως στον κόσμο, ώστε και οι ίδιοι να είναι ανεπίδεκτοι κακίας, και να φωτίζουν αυτούς που τους πλησιάζουν προς επίγνωση της αλήθειας, προκειμένου να γίνουν αυτό που πρέπει, ή να ελέγχουν αυτό που είναι.

Κεφάλαιο ιη΄. ΙΩΑΝΝΗΣ. Παιδιά μου, για λίγο χρόνο ακόμη είμαι μαζί σας. ΠΡΟΣ ΚΟΡΙΝΘΙΟΥΣ Α΄. Διότι εν Χριστώ Ιησού διά του Ευαγγελίου εγώ σας γέννησα. ΠΡΟΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΕΙΣ Α΄. Όπως η τροφός περιθάλπει τα ίδια της τα παιδιά, έτσι και εμείς, τρέφοντας βαθιά στοργή για εσάς, ευδοκούμε να σας μεταδώσουμε όχι μόνο το Ευαγγέλιο του Θεού, αλλά και τις ίδιες μας τις ψυχές, διότι μας γίνατε αγαπητοί.

Όμως, για να κατεβάσουμε τη δύναμη του λόγου και στα δικά μας μέτρα, δημιουργώντας αφορμή ωφελείας για τους ακροατές, θα προσθέσουμε σε αυτά το εξής. Εάν δοξάζουμε τον Θεό μέσα μας, ας προσδοκούμε ότι θα δοξαστούμε από Αυτόν. Διότι «ζω εγώ», λέγει ο Κύριος, «και αυτούς που με δοξάζουν θα τους δοξάσω, και δεν θα εξουθενωθούν». Δοξάζεται δε ο Θεός μέσω ημών και μέσα μας, όταν, αποβάλλοντας τον ρύπο της αμαρτίας, λαμπρύνουμε τη ζωή μας με κάθε αγαθοεργία. Διότι έτσι ζούμε προς δόξαν Του. «Τεκνία, ακόμη λίγο χρόνο είμαι μαζί σας». Κατατάσσει τους μαθητές στην τάξη των τεκνίων και των νεογέννητων βρεφών, αν και είχαν ανέλθει σε τόσο μεγάλο ύψος αρετής και διέθεταν σύνεση που λίγοι είχαν κατορθώσει· δείχνοντας με αυτό, και μάλιστα πολύ σαφώς, ότι ακόμη και εκείνος που θεωρείται απόλυτα τέλειος μεταξύ των ανθρώπων, είναι νήπιο ενώπιον του Θεού και μικρός στη διάνοια. Διότι τι είναι η σύνεση του ανθρώπου σε σύγκριση με τη Σοφία που δημιούργησε τα σύμπαντα; Γι' αυτόν τον λόγο, ψάλλοντας κάποιος, έλεγε προς τον Θεό: «Κτηνώδης έγινα ενώπιόν σου». Και βέβαια κανείς που έχει νου δεν θα πει ότι ο ψαλμωδός ονομάζεται κτηνώδης εξαιτίας της προσκολλήσεώς του στον Θεό· διότι αυτό θα ήταν πικρή κατηγορία κατά της θείας φύσεως και θα αποδεικνυόταν εξαιρετικά άτοπο.

Παρατήρησε δε πώς, καίτοι ανέμενε να αποχωριστεί μόνο κατά τη σάρκα (διότι είναι πάντοτε μαζί μας με τη δύναμη της θεότητος), λέγει ότι για λίγο χρόνο ακόμη θα είναι μαζί μας, υποδηλώνοντας τον εαυτό του τέλεια και ολοκληρωτικά από το μέρος, ώστε κανείς να μην επιχειρήσει να κατατέμνει τον έναν Χριστό σε δυάδα υιών, αλλά να νοεί και να δέχεται ως ένα, και τον Λόγο που γεννήθηκε από τον Θεό Πατέρα και τον ναό που ελήφθη από την αγία Παρθένο, όχι διότι είναι της ίδιας ουσίας, αλλά διότι μετά την άρρητη ένωση, ο λόγος περί διαχωρισμού δεν είναι ευσεβής· διότι ένας είναι ο Χριστός εξ αμφοτέρων. <Θα με ζητήσετε, και καθώς είπα στους Ιουδαίους, ότι όπου εγώ πηγαίνω, εσείς δεν μπορείτε να έλθετε, έτσι και σε εσάς τώρα το λέω.> Λέει ότι η αναχώρηση, η δική του προφανώς, δεν θα είναι εντελώς ανώδυνη για τους μαθητές του. Πρώτον μεν, διότι θα λιώσουν από τη λύπη γι' αυτό, και θα έχουν δυσβάσταχτο το βάρος της πίκρας που θα προκύψει. Διότι είναι αναμφίβολο ότι θα διψούν να είναι και πάλι μαζί του, και θα θέλουν να συνυπάρχουν μαζί του διαπαντός, όπως ακριβώς εξάλλου και ο θεσπέσιος Παύλος, ο οποίος προτιμώντας το να είναι μαζί με τον Χριστό ακόμη και από την ίδια την επίγεια ζωή, έλεγε ότι είναι προτιμότερο «να αναχωρήσει και να είναι μαζί με τον Χριστό».

Διότι αυτό που έλεγα στους Ιουδαίους, λέει, αυτό λέω τώρα και σε εσάς: Όπου πηγαίνω εγώ, εσείς δεν μπορείτε να έλθετε· διότι δεν είχε φτάσει ακόμη ο καιρός να βρεθούν στις άνω μονές οι άγιοι απόστολοι, οι οποίοι δεν είχαν ακόμη επιτελέσει τη διακονία τους. Διότι προοριζόταν κυρίως να μεταβούν και σε αυτό την κατάλληλη στιγμή.

Αυτός, εξάλλου, κυριάρχησε στα πέρατα της γης, ώστε σε όλη τη γη να φτάσει ο λόγος του, και στα πέρατα της οικουμένης τα ρήματά του. Σε όποιον δε έχει δοθεί λόγος γνώσης, αυτός θα κατανοήσει πώς θα μπορούσαν να ερμηνευθούν και τα υπόλοιπα σημεία του χωρίου· μας προτρέπει, λοιπόν, να αναζητήσουμε ποιο είναι το όνομά του και το όνομα των τέκνων του. Και ως προς αυτό θα υπακούσουμε, έχοντας πληροφορηθεί από την ίδια την ενέργειά του ότι το μεν όνομά του είναι Ιησούς, το οποίο ερμηνεύεται ως σωτηρία του Θεού· όνομα που του έδωσαν και οι κατά σάρκα συγγενείς του σύμφωνα με την αποκάλυψη του Γαβριήλ, εφόσον ο άγγελος υπέδειξε και την αιτία αυτής της ονομασίας λέγοντας: «διότι αυτός θα σώσει τον λαό του από τις αμαρτίες τους». Το δε όνομα των τέκνων του —στα οποία έλεγε: «Τεκνία, για λίγο χρόνο ακόμη είμαι μαζί σας»— και όσων ακολούθησαν μετά από εκείνους σε όλες τις εκκλησίες, των υιών, των εγγονών και των απογόνων του, ποιο άλλο θα μπορούσε να είναι παρά το ευλογημένο χριστιανικό όνομα;

Αν όμως, επειδή και η ουσία έχει την ονομασία της θεότητας, αλλά και η θεατική, η καθαρτική και η θεοποιός ενέργεια του Πνεύματος, εξαιτίας αυτού νόμισες ότι εμείς λατρεύουμε δύο θεότητες, γιατί δεν θεώρησες ότι λατρεύουμε και δύο πατέρες στην ύψιστη Τριάδα; Διότι εμείς δεν αποκαλούμε πατέρα μόνο τον Πατέρα του Κυρίου, αλλά και τον ίδιο τον Κύριο, επειδή και εκείνος λέει: «Παιδιά μου, σας δίνω μια καινούργια εντολή»· και πάλι: «Δεν θα σας αφήσω ορφανούς». Αλλά μήπως ο καθένας από αυτούς ονομάζεται πατέρας με διαφορετικό τρόπο; Έτσι και εκεί, με διαφορετικό τρόπο ονομάζεται θεότητα η καθεμία, ή μάλλον η κάθε μία ξεχωριστά.

Και για ποιον λόγο είπε: «Καθώς είπα στους Ιουδαίους»; Τους υπενθύμισε ότι δεν τα προλέγει αυτά τώρα, εξαιτίας της παρουσίας των δεινών· αλλά τα προγνώριζε από παλιά, και μάρτυρες είναι οι ίδιοι που τον άκουσαν, ότι τα έλεγε αυτά και προς τους Ιουδαίους. Γι' αυτό και πρόσθεσε το «Τεκνία», ώστε, ακούγοντας το «Καθώς είπα στους Ιουδαίους», να μη νομίσουν ότι τα λόγια αυτά ειπώθηκαν και προς τους ίδιους με όμοιο τρόπο. Επομένως, δεν τα λέει αυτά για να τους καταβάλει, αλλά για να τους παρηγορήσει, ώστε να μην τους ταράξουν τα δεινά όταν τους βρουν απροσδόκητα: «Όπου εγώ πηγαίνω, εσείς δεν μπορείτε να έλθετε». Δείχνει ότι ο θάνατός του είναι μετάσταση και καλύτερη μετάθεση, σε τόπο που δεν δέχεται φθαρτά σώματα. Και τα λέει αυτά, για να διεγείρει και να κάνει πιο θερμό τον πόθο τους για αυτόν. Διότι γνωρίζετε ότι, όταν δούμε κάποιους από τους πολυαγαπημένους μας να αναχωρούν, τότε κυρίως αναθερμαινόμαστε, και μάλιστα όταν τους βλέπουμε να αναχωρούν σε τόπο όπου δεν είναι καν δυνατόν να μεταβούμε και εμείς. Σε εκείνους, λοιπόν, τα έλεγε για να τους φοβίσει, ενώ σε τούτους για να τους εξάψει τον πόθο. Τέτοιος είναι ο τόπος, ώστε όχι μόνο εκείνοι, αλλά ούτε και εσείς, οι πολυαγαπημένοι, μπορείτε να βρεθείτε εκεί. Εδώ καταδεικνύει και το δικό του αξίωμα. «Και σε εσάς το λέω τώρα». Γιατί «Τώρα»;

ΟΜΙΛΙΑ ΟΓʹ. Λέει ο Σίμων Πέτρος: «Κύριε, πού πηγαίνεις;» Του αποκρίθηκε ο Ιησούς: «Εκεί που πηγαίνω εγώ, δεν μπορείς τώρα να με ακολουθήσεις· αργότερα όμως θα με ακολουθήσεις». αʹ. Μεγάλο αγαθό είναι η αγάπη· είναι σφοδρότερη από τη φωτιά, και ανέρχεται προς τον ίδιο τον ουρανό· και δεν υπάρχει κανένα εμπόδιο που να μπορέσει να ανακόψει τη ραγδαία ορμή της. Ο θερμότατος, λοιπόν, Πέτρος, αφού άκουσε ότι «Εκεί που πηγαίνω εγώ, εσείς δεν μπορείτε να έρθετε», τι λέει;

Ιω. 13, 33 Γιατί όμως λέει, «σας λέω, ότι θα με ζητήσετε»; «Σας το λέω», προσθέτει, «αυτό, όπως ακριβώς το προείπε και στους Ιουδαίους», αλλά σε εκείνους, αφού ο Δεσπότης είπε το «θα με ζητήσετε», πρόσθεσε και το «όπου πηγαίνω εγώ, εσείς δεν μπορείτε να έλθετε». Διότι εκείνος μεν, σταυρούμενος, μεθίστατο σε άρρητη δόξα και άφθαρτη ζωή, ενώ οι Ιουδαίοι, τελειώνοντας τον βίο τους, παραδίδονταν στον θάνατο και στην κόλαση. Γι' αυτό λέει: και «όπου πηγαίνω εγώ, εσείς δεν μπορείτε να έλθετε». Αλλά σε εκείνους μεν λέει έτσι, στους μαθητές όμως λέει: γιατί «θα με ζητήσετε». Και δεν προσθέτει πλέον ότι «και όπου πηγαίνω εγώ, εσείς δεν μπορείτε να έλθετε»· διότι τους είχε προείπει: ότι «όπου είμαι εγώ, εκεί θα είναι και ο δικός μου διάκονος» και «εάν κάποιος με διακονεί, θα τον τιμήσει ο Πατέρας». Ορθώς λοιπόν τώρα, λέγοντας το «θα με ζητήσετε», δεν πρόσθεσε τίποτε άλλο, όπως έκανε στους Ιουδαίους. Τους τα λέει δε και τους τα προαναγγέλλει αυτά, ώστε όταν, πιεζόμενοι από τις θλίψεις και τους πειρασμούς, τον αναζητήσουν, να βρίσκουν αναψυχή και παρηγοριά στο ίδιο το γεγονός ότι τους έχουν προειπωθεί αυτά και γνωρίζουν εκ των προτέρων τα όσα πρόκειται να τους συμβούν· ή προσθέτει και στους μαθητές το «όπου πηγαίνω εγώ» και τα εξής, αλλά για διαφορετικό λόγο και όχι με τον ίδιο τρόπο.

Ας εξετάσουμε όμως και από την αρχή τον σκοπό των λόγων. «Τώρα δοξάστηκε», λέει, «ο Υιός του ανθρώπου»· δηλαδή, ενώ εγώ δίδασκα και θαυματουργούσα, η δόξα δεν περιοριζόταν σε εμένα, αλλά ανέβαινε προς τον Θεό και Πατέρα. Επειδή, λοιπόν, η δική μου δόξα γίνεται δόξα του Πατέρα, μην είστε σκυθρωποί. Διότι ο Πατέρας πάλι θα με δοξάσει, για να δοξαστεί και ο ίδιος. Μήπως τάχα εγώ σφετερίζομαι τη δόξα και αυτή δεν ανεβαίνει σε εκείνον; Αντιθέτως, η δόξα είναι κοινή. Επομένως, και πάλι θα με δοξάσει· και δεν θα καθυστερήσει, αλλά «αμέσως», όταν θα υποστώ τα ατιμωτικά πάθη, όταν θα φανεί ότι μέσω του θανάτου φεύγω από τη μέση, τότε περισσότερο θα με τιμήσει, τότε θα με καταστήσει φανερό μέσω της αναστάσεως. «Παιδιά μου, για λίγο ακόμη είμαι μαζί σας. Θα με ζητήσετε· και καθώς είπα στους Ιουδαίους, ότι “Εκεί που εγώ πηγαίνω, εσείς δεν μπορείτε να έρθετε”, το λέω τώρα και σε εσάς».

Διότι το να προλέγονται από αυτόν όσα επρόκειτο να συμβούν στους μαθητές, αποτελούσε όχι μικρή δόξα για αυτόν, καθώς οι μαθητές θυμούνταν αργότερα ότι ο Κύριος τους τα είχε προείπει. Δείχνοντας δε ότι δεν το γνωρίζει τώρα για πρώτη φορά, αλλά από πολύ παλιά, ότι δηλαδή θα τον αναζητήσουν όταν θα βρίσκονται σε πειρασμούς, λέει ότι το ίδιο πράγμα είπε και στους Ιουδαίους, επειδή το γνώριζε από πολύ πριν. Λέγοντας δε το «Όπου εγώ πηγαίνω», δείχνει ότι ο θάνατός του είναι μετάβαση και ανώτερη μετάσταση σε τόπο που δεν δέχεται φθαρτά σώματα. Στους μεν Ιουδαίους έλεγε ότι «Θα με ζητήσετε, και όπου εγώ πηγαίνω, εσείς δεν μπορείτε να έρθετε», προκαλώντας τους φόβο· στους δε μαθητές, ανάβοντας τον πόθο τους. Διότι συνηθίζουμε, όταν βλέπουμε κάποιους από τους πιο αγαπημένους μας να αναχωρούν, να συγκινούμαστε ιδιαίτερα, και μάλιστα περισσότερο όταν φεύγουν σε τόπο όπου δεν είναι δυνατόν να πάμε εμείς. Ανάβοντας λοιπόν τον πόθο τους, λέει αυτά. Γι' αυτό και πρόσθεσε το «Παιδιά μου»· ώστε να μην νομίσουν ότι τους είπε αυτά από την ίδια διάθεση με την οποία τα είπε και στους Ιουδαίους, αλλά από αγάπη. Τον αναζήτησαν λοιπόν οι Ιουδαίοι όταν κυριεύθηκε η πόλη τους και η θεόσταλτη οργή ερχόταν από παντού εναντίον τους, όπως ακριβώς μαρτυρεί και ο Ιώσηπος, ότι αυτά τους συνέβησαν εξαιτίας του θανάτου του Ιησού. Οι δε μαθητές τον αναζήτησαν όταν έφευγαν διωκόμενοι, και όταν θλίβονταν με άλλους τρόπους· γι' αυτό και αλλού λέει: «Θα αρθεί ο νυμφίος, και τότε θα νηστέψουν οι φίλοι του νυμφώνα».

Ο Ιησούς του αποκρίθηκε: Εκεί που πηγαίνω εγώ, δεν μπορείς τώρα να με ακολουθήσεις· αργότερα όμως θα με ακολουθήσεις. Του λέει ο Πέτρος: Κύριε, γιατί δεν μπορώ να σε ακολουθήσω τώρα; Τη ζωή μου θα δώσω για σένα. Του αποκρίθηκε ο Ιησούς: Τη ζωή σου θα δώσεις για μένα; Αλήθεια, αλήθεια σου λέω, δεν πρόκειται να λαλήσει πετεινός, μέχρι να με απαρνηθείς τρεις φορές.» Ο Πέτρος, γενόμενος πιο ορμητικός από υπερβολική ζέση, επειδή άκουσε τον Κύριο να λέει ότι «Εκεί που πηγαίνω εγώ, εσείς δεν μπορείτε να έρθετε», ρωτάει: «Πού πηγαίνεις;», σαν να έλεγε το εξής στον Χριστό: