Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ 13:37

Και αφού εκείνος τους είπε: «Εσείς ποιος λέτε ότι είμαι;» Και αποκρινόμενος ο Πέτρος είπε: «Εσύ είσαι ο Χριστός, ο Υιός του Θεού του ζώντος», ο ερχόμενος στον κόσμο. Αμέσως δε του είπε ο Κύριος: «Μακάριος είσαι, Σίμων, γιε του Ιωνά, διότι σάρκα και αίμα δεν σου το αποκάλυψε, αλλά ο Πατέρας μου που βρίσκεται στους ουρανούς. Εσύ είσαι Πέτρος, και πάνω σε αυτή την πέτρα θα οικοδομήσω την Εκκλησία μου. Σε εσένα θα δώσω τα κλειδιά της βασιλείας των ουρανών· και όλα όσα δέσεις πάνω στη γη θα είναι δεμένα στους ουρανούς». Και αφού έλαβε τόσες υποσχέσεις, είπε στον Κύριο: «Θα σε ακολουθήσω, όπου κι αν πας, και θα δώσω την ψυχή μου για εσένα». Αμέσως του είπε ο Κύριος: «Αλήθεια σου λέω· σήμερα, προτού λαλήσει ο πετεινός, τρεις φορές θα με απαρνηθείς». Και όταν ο Κύριος μεταφέρθηκε στην οικία του Καϊάφα, μαζί με όλο το συνέδριο και τον Καϊάφα, και ενώ ο Πέτρος στεκόταν στην πύλη, τον είδε ένας υπηρέτης και του είπε: «Δεν είσαι και εσύ μαζί του;». Ο δε Πέτρος του είπε: «Δεν είμαι».

Γι' αυτό και προστάζει να προσευχόμαστε, για να μην πέσουμε σε πειρασμό. <Του λέει ο Πέτρος· Κύριε, γιατί δεν μπορώ να σε ακολουθήσω τώρα; Την ψυχή μου θα θυσιάσω για σένα.> Τι είναι αυτό που τον εμποδίζει, λέει, ή τι είναι αυτό που τον αποκλείει από το να ακολουθήσει, εκείνον που έχει ως σκοπό να πεθάνει πριν από τον δάσκαλό του και το έχει λογαριάσει ως καύχημα; Διότι το τέλος κάθε κινδύνου, και τρόπον τινά το αποκορύφωμα της ατίθασης πλεονεξίας αυτών που καταδιώκουν, θα περιοριστεί μόνο στη σάρκα· διότι εναντίον αυτής στρέφεται ο θάνατος. Αυτός όμως που είναι ήδη έτοιμος και προετοιμασμένος για αυτό, από ποιον θα μπορούσε να εμποδιστεί, λέει, και πώς θα μπορούσε να χάσει το έντονο φρόνημά του ότι πρέπει οπωσδήποτε να ακολουθήσει; Διότι η προθυμία του Πέτρου ήταν θερμότατη, και η υπερβολή της υπόσχεσής του θα μπορούσε να θεωρηθεί ως μια όχι μικρή δύναμη που υπήρχε μέσα του, μάλλον δε αυτό αποδείχθηκε και από την έκβαση των ίδιων των πραγμάτων. Όμως πρέπει να εξεταστεί το εξής: Ενώ δηλαδή ο Σωτήρας μας Χριστός διαρκώς υποδήλωνε την άνοδό Του στους ουρανούς, και έλεγε ότι τώρα δεν θα Τον ακολουθήσει, αλλά ότι θα Τον ακολουθήσει αργότερα, όταν φυσικά θα έχει ολοκληρωθεί η αποστολή του, και όταν ο κατάλληλος καιρός θα καλέσει τις κεφαλές των αγίων στην άνω πόλη, αυτός υπόσχεται ότι είναι έτοιμος να προκινδυνεύσει, βαδίζοντας τρόπον τινά άλλον δρόμο, χωρίς να προσλαμβάνει ευθέως το πραγματικό νόημα των λεγομένων.

Αλλά ο Ιωσήφ και η μητέρα του, ακούγοντας τα όσα ειπώθηκαν από τον Συμεών, θαύμασαν πώς ο Χριστός ανέχεται να γίνει υιός ανθρώπου. Θαύμασε η Μαρία πώς μήτρα γυναίκας χώρεσε τον Θεό, πώς η δούλη γέννησε Εκείνον που ελευθερώνει την κτίση. Και λέει: «Αυτός κείται για πτώση και ανάσταση πολλών στον Ισραήλ και ως σημείο αντιλεγόμενο», «για πτώση» όσων επιμένουν στην απιστία, και «για ανάσταση» όσων μεταστρέφονται από την απιστία στην πίστη. Ο Χριστός ήταν λίθος τοποθετημένος για οικοδομή, αλλά προσέκρουαν επάνω του όσοι περιπλανιούνταν τυφλωμένοι στα μάτια. Δεν πρέπει λοιπόν σε Αυτόν να καταλογίζεται η «πτώση» όσων έπεσαν, αλλά η «ανάσταση». Διότι, αν μόνο έπεφταν και δεν ανασταίνονταν, δικαίως θα τον υποπτευόσουν ως αίτιο της «πτώσης». Εάν όμως, από αυτούς που πέφτουν εξαιτίας της ραθυμίας τους, όσοι το επιθυμούν ανασταίνονται, η μεν «πτώση» είναι έργο του ράθυμου, η δε «ανάσταση» έργο του Χριστού. Δεν έπεσαν άραγε μαζί ο Ιούδας και ο Πέτρος, ο μεν έχοντας πει: «Τι θέλετε να μου δώσετε, και εγώ θα σας τον παραδώσω;», ο δε έχοντας πει: «Τη ζωή μου θα δώσω για σένα»;

«Κύριε, πού πηγαίνεις;» Το είπε δε αυτό, όχι επειδή ήθελε τόσο να μάθει, όσο επειδή επιθυμούσε να τον ακολουθήσει. Το να πει λοιπόν φανερά «Έρχομαι», δεν το τόλμησε προς το παρόν· λέει όμως, «Πού πηγαίνεις;». Ο δε Χριστός δεν απάντησε στα λόγια, αλλά στην εσωτερική του πρόθεση. Διότι, το ότι αυτό ήθελε, είναι προφανές από όσα είπε ο Χριστός. Τι λέει δηλαδή; «Όπου πηγαίνω εγώ, δεν μπορείς τώρα να με ακολουθήσεις». Βλέπεις ότι ποθούσε να τον ακολουθήσει, και γι' αυτό τον ρωτά; Μολονότι δε άκουσε ότι «Θα ακολουθήσεις αργότερα», ούτε έτσι δεν μπόρεσε να συγκρατήσει τον πόθο του· και αν και έλαβε αγαθές ελπίδες, βιάζεται τόσο πολύ ώστε να λέει: «Γιατί δεν μπορώ να σε ακολουθήσω τώρα;»

«Την ψυχή μου θα δώσω υπέρ σου». Διότι, επειδή αποτίναξε τον φόβο της προδοσίας και αποδείχθηκε ότι και αυτός συγκαταλέγεται στους γνήσιους, ρωτά πλέον ο ίδιος με παρρησία, ενώ οι άλλοι σιωπούν. Τι λες, Πέτρε; Είπε Εκείνος ότι «Δεν μπορείς»· και εσύ λες ότι «Μπορώ»;

«Την ψυχή μου θα θυσιάσω για σένα». Διότι, επειδή άκουσε ότι κανείς δεν έχει μεγαλύτερη αγάπη από αυτή, έσπευσε αμέσως, όντας ακόρεστος και επιθυμώντας να φτάσει στα ανώτατα όρια. Αλλά ο Χριστός, δείχνοντας ότι μόνο σε Εκείνον ανήκει να υπόσχεται τέτοια πράγματα με αυθεντία, λέει: «Πριν λαλήσει ο πετεινός»· δηλαδή, τώρα. Διότι δεν μεσολαβούσε μεγάλο χρονικό διάστημα· επειδή συνομιλούσε στα προχωρημένα της νύχτας, και είχε ήδη παρέλθει η πρώτη και η δεύτερη φυλακή. «Ας μην ταράζεται η καρδιά σας». Αυτό το λέει, επειδή ήταν εύλογο να ταραχθούν ακούγοντάς τα.

Βλέπεις πώς έγινε καλύτερος και πιο συνετός, χωρίς πλέον να αυθαδιάζει και να αντιλέγει; Γι' αυτόν τον λόγο ταράχθηκε, σκεπτόμενος: «Μήπως εγώ νομίζω ότι αγαπώ, αλλά τελικά δεν αγαπώ; Όπως ακριβώς και πρωτύτερα, ενώ νόμιζα και διαβεβαίωνα με σιγουριά πολλά, αργότερα διαψεύστηκα». Τον ρωτά λοιπόν για τρίτη φορά, και για τρίτη φορά του παραγγέλλει τα ίδια, δείχνοντας πόσο πολύ εκτιμά την προστασία των δικών Του προβάτων, και ότι αυτό είναι κατεξοχήν το σημάδι της αγάπης προς Αυτόν. Αφού του μίλησε για την αγάπη του προς Αυτόν, του προαναγγέλλει και το μαρτύριο το οποίο επρόκειτο να υπομείνει, φανερώνοντας ότι δεν του έλεγε όσα του έλεγε επειδή δυσπιστούσε σε αυτόν, αλλά, μολονότι τον πίστευε απόλυτα, επιθυμούσε να αναδείξει την απόδειξη της αγάπης του προς Αυτόν και να διδάξει εμάς με ποιον τρόπο πρέπει κυρίως να Τον αγαπούμε. Γι' αυτό λέει: «Όταν ήσουν νεότερος, ζωνόσουν μόνος σου και περιπατούσες όπου ήθελες· όταν όμως γεράσεις, άλλοι θα σε ζώσουν και θα σε πάνε εκεί που δεν θέλεις». Και όμως, αυτό το ήθελε και το επιθυμούσε· γι' αυτό άλλωστε και του το κατέστησε φανερό. Διότι, επειδή συνεχώς έλεγε: «Τη ζωή μου θα θυσιάσω για σένα», και, «Ακόμη κι αν χρειαστεί να πεθάνω μαζί σου, δεν πρόκειται να σε απαρνηθώ», του εκπλήρωσε την επιθυμία. Τι σημαίνει λοιπόν το «εκεί που δεν θέλεις»; Αναφέρεται στο έμφυτο συναίσθημα της φύσης και στην αναγκαιότητα της σάρκας, καθώς και στο ότι η ψυχή αποχωρίζεται ακούσια από το σώμα.

γʹ. Είδες τον θερμό εραστή του Χριστού; Διότι μην αναζητάς βέβαια τούτο, ότι δηλαδή ο τρόπος της παρακλήσεως δεν ήταν καλά μελετημένος, αλλά πόσο θερμός ήταν, πώς φλεγόταν για τον Χριστό. Γιατί, για να πεισθείς ότι τα έλεγε αυτά όχι επειδή έτρεμε τόσο για τον εαυτό του, όταν Εκείνος προανήγγειλε τον μελλοντικό Του θάνατο και την επιβουλή εναντίον Του, άκου τι λέει: «Την ψυχή μου υπέρ σου θα θυσιάσω»· και «αν χρειαστεί να πεθάνω μαζί σου, δεν πρόκειται να σε απαρνηθώ». Δες δε πώς και μέσα στους ίδιους τους κινδύνους ριψοκινδύνευε. Ενώ λοιπόν τους είχε περικυκλώσει τόσο μεγάλο πλήθος, όχι μόνο δεν ετράπηκε σε φυγή, αλλά, αφού τράβηξε και το μαχαίρι, απέκοψε το αυτί του δούλου του αρχιερέα. Τόσο πολύ δεν υπολόγιζε τον εαυτό του, αλλά έτρεμε για τον Διδάσκαλο. Έπειτα, επειδή μίλησε κατηγορηματικά, συγκρατεί τον εαυτό του, και σκεπτόμενος μήπως τυχόν επιτιμηθεί ξανά, λέει: «Αν θέλεις, ας στήσουμε εδώ τρεις σκηνές, μία για σένα, μία για τον Μωυσή και μία για τον Ηλία».

Διότι, αν και είχε επιτιμηθεί και άλλη φορά από τον Χριστό, και έπρεπε, τουλάχιστον εξαιτίας εκείνης της επιτιμήσεως, να δεχθεί και τώρα τον Κύριο που του έπλενε τα πόδια, εντούτοις, επειδή ήταν μεγάλο και υπερβολικό αυτό που γινόταν τώρα από τον Χριστό, το αρνείται, και δεν υπολογίζει ότι πάλι ίσως ο Κύριος θα τον επιτιμήσει σφοδρότερα επειδή απειθεί. Τι κάνει λοιπόν ο Χριστός; Δεν του λέει ότι ταπεινοφροσύνη σε διδάσκω, Πέτρε, και για αυτό σου πλένω τα πόδια. Διότι ο Πέτρος θα του έλεγε, και θα ορκιζόταν, ότι και χωρίς να του πλύνει τα πόδια θα ασκούσε την ταπεινοφροσύνη. Αλλά τι του λέει; Αυτό που γνώριζε καλά ότι πλήγωνε την καρδιά του, αυτό του επισείει, σαν ένα φόβητρο, λέγοντας: «Εάν δεν σε πλύνω, δεν έχεις μέρος μαζί μου». Διότι, επειδή αυτός ήταν που περισσότερο από όλους τους άλλους μαθητές ποθούσε να είναι μαζί με τον Χριστό (για αυτό και ρωτούσε: «Πού πηγαίνεις;» και, «Την ψυχή μου θα θυσιάσω για σένα», υποσχόμενος από αγάπη), μέσα από αυτή την απειλή συγκλονίζει την ψυχή του. «Διότι, εάν δεν σε πλύνω», λέει, «δεν έχεις μέρος μαζί μου». Όταν λοιπόν άκουσε ο Πέτρος αυτή τη φοβερή απειλή, όσο σφοδρός ήταν στην άρνηση, τόσο έγινε και στη συγκατάθεση, μάλλον δε και σφοδρότερος, εφόσον προσφέρει και το κεφάλι του για να πλυθεί. Και τα δύο όμως έγιναν από αγάπη: διότι η μεν άρνηση προήλθε από το ότι τιμούσε υπερβολικά τον Κύριο, η δε συγκατάθεση από το ότι δεν ήθελε να χωριστεί από αυτόν.

Ο Ιησούς του αποκρίθηκε: Εκεί που πηγαίνω εγώ, δεν μπορείς τώρα να με ακολουθήσεις· αργότερα όμως θα με ακολουθήσεις. Του λέει ο Πέτρος: Κύριε, γιατί δεν μπορώ να σε ακολουθήσω τώρα; Τη ζωή μου θα δώσω για σένα. Του αποκρίθηκε ο Ιησούς: Τη ζωή σου θα δώσεις για μένα; Αλήθεια, αλήθεια σου λέω, δεν πρόκειται να λαλήσει πετεινός, μέχρι να με απαρνηθείς τρεις φορές.» Ο Πέτρος, γενόμενος πιο ορμητικός από υπερβολική ζέση, επειδή άκουσε τον Κύριο να λέει ότι «Εκεί που πηγαίνω εγώ, εσείς δεν μπορείτε να έρθετε», ρωτάει: «Πού πηγαίνεις;», σαν να έλεγε το εξής στον Χριστό: