Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ 13:7

Κεφάλαιο Αʹ. ΙΩΑΝΝΗΣ. Και άρχισε να πλένει τα πόδια των μαθητών και να τα σκουπίζει με το λέντιο με το οποίο ήταν ζωσμένος. Έρχεται, λοιπόν, στον Σίμωνα Πέτρο, και του λέγει εκείνος: Κύριε, εσύ μου πλένεις τα πόδια; Αποκρίθηκε ο Ιησούς και του είπε: Αυτό που εγώ κάνω, εσύ δεν το κατανοείς τώρα, θα το κατανοήσεις όμως αργότερα. Του λέγει ο Πέτρος: Ποτέ δεν θα μου πλύνεις τα πόδια εις τον αιώνα. Του αποκρίθηκε ο Ιησούς: Εάν δεν σε πλύνω, δεν έχεις μέρος μαζί μου.

ΕΡΩΤΗΣΗ ΛΑʹ. Ότι πρέπει να αποδέχεται κανείς την υπηρεσία από τον προεστώτα. Πρέπει, βεβαίως, οι πολλοί να αποδέχονται και τη σωματική υπηρεσία η οποία προσφέρεται από εκείνους που θεωρείται ότι κατέχουν τα πρωτεία στην αδελφότητα. Διότι η αρχή της ταπεινοφροσύνης και στον ανώτερο επιβάλλει να υπηρετεί, αλλά και στον κατώτερο καταδεικνύει ότι δεν είναι αταίριαστο να υπηρετείται. Άλλωστε, το παράδειγμα του Κυρίου μάς οδηγεί προς αυτό, ο Οποίος δεν απαξίωσε να νίψει τα πόδια των μαθητών Του, και εκείνοι δεν τόλμησαν να αντισταθούν σε αυτό. Αλλά και ο Πέτρος, ο οποίος από υπερβολική ευλάβεια αρχικά δεν το αποδέχθηκε, αμέσως μετέβαλε τη στάση του σε υπακοή, όταν διδάχθηκε τον κίνδυνο που προέρχεται από την απείθεια.

Διότι αν και, όπως λέει, δεν αγνοούσε ότι έχει την εξουσία των πάντων, και ότι από τον Θεό εξήλθε, δηλαδή γεννήθηκε από την ουσία του Θεού και Πατρός, και προς τον Θεό πηγαίνει, δηλαδή ανεβαίνει πάλι στους ουρανούς, για να καθίσει προφανώς μαζί με τον δικό του Γεννήτορα, υποβλήθηκε σε τόση ταπείνωση, ώστε να ζωστεί με πετσέτα και να πλύνει τα πόδια των μαθητών. Έχοντας, λοιπόν, από εδώ ένα άριστο πρότυπο ευλάβειας και μια ολοφάνερη εικόνα της μεταξύ μας αγάπης, ας σκεφτόμαστε ταπεινά, αγαπητοί, και ας θεωρούμε ότι οι αδελφοί μας κατέχουν μεγαλύτερα προτερήματα από όσα υπάρχουν σε εμάς, ακόμη κι αν είμαστε ενάρετοι. Διότι αυτό το μέγα πρότυπο μας πείθει να σκεφτόμαστε και να επιθυμούμε κάτι τέτοιο. <Έρχεται, λοιπόν, στον Σίμωνα Πέτρο· και αυτός του λέει: Κύριε, εσύ μου πλένεις τα πόδια; Ο Ιησούς αποκρίθηκε και του είπε: Αυτό που κάνω εγώ, εσύ δεν το γνωρίζεις τώρα, θα το καταλάβεις όμως μετά από αυτά. Λέει σε αυτόν ο Πέτρος: Ποτέ δεν πρόκειται να μου πλύνεις τα πόδια εις τον αιώνα.> Θα μπορούσε κανείς να παρατηρήσει σχεδόν σε όλα τα συγγράμματα ότι η αντίδραση του Πέτρου είναι πάντοτε κάπως πιο θερμή και πολύ πιο ορμητική προς την ευλάβεια. Επομένως και τώρα, ακολουθώντας τη δική του συνήθεια και τον δικό του χαρακτήρα, απωθεί αυτό το σωτήριο μάθημα της άκρας ταπεινοφροσύνης και αγάπης, αναλογιζόμενος ποιος είναι ο ίδιος εκ φύσεως και ποιος πάλι είναι Εκείνος που του φέρνει τον νιπτήρα και δεν αρνείται να εκπληρώσει χρέος υπηρέτη.

Αλλά ο μεν Πέτρος, αφού επιτιμήθηκε μία φορά προηγουμένως, και μάλιστα έχοντας πει τα λόγια εκείνα από φιλοστοργία, ένιωσε τόση συστολή, ώστε με αγωνία και τρόμο να παρακαλέσει άλλον για να υποβάλει την ερώτηση· αυτός όμως, αν και ελεγχόταν συνεχώς, δεν αντιλαμβανόταν τίποτα. Όταν, λοιπόν, ήρθε στον Πέτρο, του λέει εκείνος: «Κύριε, εσύ μου πλένεις τα πόδια;». Του απαντά: «Αυτό που κάνω εγώ, εσύ δεν το γνωρίζεις τώρα, θα το κατανοήσεις όμως αργότερα»· δηλαδή, το πόσο μεγάλο είναι το κέρδος από αυτό, την ωφέλεια της διδασκαλίας, και το πώς είναι ικανό να μας οδηγήσει σε κάθε ταπεινοφροσύνη.

Γιατί λοιπόν δεν του είπε για ποιον λόγο το έκανε αυτό, αλλά αντίθετα προσέθεσε απειλή; Επειδή εκείνος δεν επρόκειτο να πειστεί. Διότι, εάν του έλεγε: «Άφησέ με, διότι μέσω αυτού σας διδάσκω να ταπεινοφρονείτε», χιλιάδες φορές θα το υποσχόταν αυτό, προκειμένου να μην το πράξει ο Δεσπότης. Τώρα όμως τι λέει; Αναφέρει εκείνο που (ο Πέτρος) περισσότερο από όλα φοβόταν και έτρεμε, τον χωρισμό του δηλαδή από Αυτόν. Επειδή αυτός είναι που συνεχώς ρωτούσε: «Πού πηγαίνεις;». Γι' αυτό και έλεγε: «Ακόμη και την ψυχή μου θα δώσω για σένα». Διότι, εάν, ακούγοντας ότι «Αυτό που κάνω εγώ δεν το γνωρίζεις τώρα, θα το κατανοήσεις όμως μετά ταύτα», ούτε και έτσι υποχώρησε, πολύ περισσότερο θα αντιδρούσε εάν το μάθαινε. Γι' αυτό τον λόγο του είπε: «Θα το κατανοήσεις μετά ταύτα», γνωρίζοντας ότι, εάν το μάθει τώρα, θα εναντιωθεί ακόμη περισσότερο. Και δεν είπε: «Δίδαξέ με λοιπόν, για να σε αφήσω»· αλλά έκανε κάτι πολύ πιο έντονο, ούτε καν ανέχτηκε να μάθει, αλλά αντιστέκεται πάλι λέγοντας: «Ποτέ δεν θα μου νίψεις τα πόδια». Όταν όμως τον απείλησε, αμέσως χαμήλωσε τον τόνο. Τι σημαίνει όμως το: «Θα το κατανοήσεις μετά ταύτα»; Μετά ταύτα, πότε;

«Και εσύ έρχεσαι σε εμένα;» Τι πράττει λοιπόν ο Χριστός; Εκείνο που έπραξε αργότερα με τον Πέτρο, αυτό έκανε και τότε. Διότι και εκείνος τον εμπόδιζε να του νίψει τα πόδια· αλλά, επειδή άκουσε: «Αυτό που κάνω εγώ, εσύ δεν το γνωρίζεις τώρα, θα το κατανοήσεις όμως αργότερα», και ότι «Δεν έχεις μερίδιο μαζί μου», γρήγορα υποχώρησε από την επιμονή του και μεταστράφηκε στο αντίθετο. Και αυτός παρομοίως πάλι, όταν άκουσε: «Άφησέ τα τώρα· διότι έτσι αρμόζει σε εμάς να εκπληρώσουμε πάσα δικαιοσύνη», αμέσως υπάκουσε.

Αποκρίθηκε ο Ιησούς και του είπε: «Αυτό που εγώ κάνω, εσύ δεν το γνωρίζεις τώρα, θα το καταλάβεις όμως αργότερα.» Δεν έπλυνε πρώτον τον Πέτρο, μολονότι κατείχε τα πρωτεία των μαθητών, αλλά ίσως ο προδότης, όντας θρασύς και αναίσχυντος, πήρε θέση πριν από τον Πέτρο, και του έπλυνε τα πόδια. Από πού είναι αυτό φανερό;

Από εδώ προκύπτει: «Άρχισε, λέει, να νίβει τα πόδια των μαθητών και να τα σκουπίζει·» έπειτα «έρχεται προς τον Σίμωνα Πέτρο.» Ώστε δηλώνει ότι δεν ένιψε πρώτα τον Πέτρο. Διότι δεν θα έλεγε ότι «Έρχεται προς τον Σίμωνα Πέτρο», αν δεν είχε νίψει κάποιον άλλον πριν από τον Πέτρο. Από τους άλλους μαθητές, λοιπόν, κανείς δεν θα αυθαδίαζε ώστε να νιφθεί πριν από τον Πέτρο· ενδέχεται όμως να το τόλμησε αυτό ο προδότης. Διότι, αν από τους άλλους μαθητές άρχιζε να νίβει κάποιον, εκείνος, όποιος κι αν ήταν, θα εμπόδιζε τον Κύριο και θα έλεγε όσα και ο Πέτρος: «Κύριε, εσύ μου νίβεις τα πόδια;» Αλλά δεν συνέβη αυτό. Επομένως, δεν ένιψε πρώτα κάποιον από τους άλλους, αλλά τον προδότη, και έπειτα τον Πέτρο. Οι υπόλοιποι δε, έχοντας διδαχθεί από την περίπτωση του Πέτρου, ήταν επόμενο να μην αντισταθούν, αλλά να αποδεχθούν μια τέτοια τιμή που τους προσφερόταν από τον Ιησού. Πρόσεξε και τα λόγια του Πέτρου, πόση έμφαση έχουν: «Εσύ μου νίβεις τα πόδια» με αυτά τα χέρια, με τα οποία καθάρισες λεπρούς, με τα οποία ανέστησες νεκρούς, με τα οποία άνοιξες μάτια τυφλών; Εσύ που έπραξες αυτά και περισσότερα, εμένα του δούλου, του αμαθούς, και όχι τα χέρια ούτε άλλο τιμιότερο μέρος, αλλά τα πόδια, το έσχατο από όλα, το μέλος που λερώνεται περισσότερο και θεωρείται ευτελές; Τι απαντά όμως ο Κύριος; «Αυτό που κάνω εγώ, εσύ τώρα δεν το γνωρίζεις», ότι δηλαδή περικλείει πολλή ταπεινοφροσύνη, και αυτήν διδάσκω και σε εσάς. «

«Γνωρίζετε τι σας έκανα; Εσείς με αποκαλείτε Διδάσκαλο και Κύριο· και καλά λέτε, διότι είμαι. Εάν λοιπόν εγώ σας έπλυνα τα πόδια, ο Κύριος και ο Διδάσκαλος, και εσείς οφείλετε να πλένετε τα πόδια ο ένας του άλλου. Διότι σας έδωσα παράδειγμα, ώστε όπως έκανα εγώ σε εσάς, έτσι να κάνετε και εσείς. Αλήθεια, αλήθεια σας λέγω, δεν υπάρχει δούλος ανώτερος από τον κύριό του, ούτε απόστολος ανώτερος από εκείνον που τον έστειλε». Δεν απευθύνεται πλέον μόνο στον Πέτρο, αλλά συνομιλεί με όλους, και παραθέτει την αιτία της τόσο μεγάλης ταπεινοφροσύνης του. Και αυτή είναι το ότι πρέπει να γίνουν μιμητές αυτής της πράξης. Μήπως λοιπόν και όταν έλεγε στον Πέτρο ότι «θα το καταλάβεις αργότερα», αναφερόταν σε αυτήν εδώ την τωρινή στιγμή; Διότι «θα το καταλάβεις», ω Πέτρε, «αργότερα», όταν αφού πάρω τα ιμάτιά μου και καθίσω πάλι στο τραπέζι, θα αρχίσω να σας διδάσκω και να λέω: «Γνωρίζετε τι σας έκανα;». —«Διότι εάν εγώ», για τον οποίον εσείς μαρτυρείτε ότι είμαι «ο Κύριος και ο διδάσκαλος», και δεν μαρτυρείτε ψευδώς (διότι είμαι), έπλυνα τα δικά σας πόδια (και δεν είπε των δούλων, των αγράμματων και αμαθών, αλλά το άφησε να το συμπεράνουν μόνοι τους)· εσείς έχετε απόλυτο χρέος «να πλένετε τα πόδια ο ένας του άλλου»· δηλαδή, να προσφέρετε ο ένας στον άλλον κάθε είδους διακονία.