Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ 14:11

Εγώ είμαι εν τω Πατρί, και ο Πατήρ εν εμοί. Συνεπώς, για εμάς, σχετικά με το Άγιο Πνεύμα αρκεί η ευαγγελική ρήση, η οποία παρουσιάζει σαφώς ότι το Πνεύμα εκπορεύεται εκ του Πατρός· την οποία δεν δίδαξε άγγελος ούτε απλός άνθρωπος, αλλά ο ίδιος ο Κύριος, ο ενανθρωπήσας Θεός Λόγος, ο Υιός του Θεού.

Προσθέτει δε σε αυτά πόσο πάνσοφα ο Σωτήρας με τα μεν λόγια μιλούσε ταπεινά και περιόριζε τη λάμψη της θεότητας, με τα έργα του όμως την έκανε να αστράφτει, και μέσω αυτών ευδοκούσε να κηρύσσεται το αξίωμα της παντοκρατορικής του δύναμης. Γι' αυτό και έλεγε: «Τα λόγια τα οποία εγώ σας λέω, δεν τα λέω από τον εαυτό μου, αλλά ο Πατέρας που μένει μέσα μου, αυτός κάνει τα έργα. Πιστεύετέ με ότι εγώ είμαι μέσα στον Πατέρα και ο Πατέρας μέσα σε εμένα. Ειδάλλως, πιστεύετέ με εξαιτίας των ίδιων των έργων». Για αυτές δε τις δύο αιτίες υφίστατο η ταπεινότητα των λόγων: πρώτον μεν, για να καταπραΰνει τον φλεγόμενο φθόνο των Ιουδαίων, δεύτερον δε, για να διατυπώσει έμπρακτα και σε εμάς ένα πρότυπο ταπεινοφροσύνης, και τρίτον, επειδή η λαμπρότητα των λόγων δεν κάνει πάντοτε και τα πράγματα να συναστράφτουν, ενώ η υπερφυής και θεοπρεπής επίδειξη των έργων συνυψώνει και την απλότητα των λόγων.

Σε αυτούς ανήκει η γνώση των θείων, σε αυτούς επίσης λέγεται, όπως ακριβώς και στους αποστόλους από τον Χριστό, επειδή τους μιμούνται: «Σε εσάς έχει δοθεί να γνωρίσετε τα μυστήρια του Θεού, ενώ στους υπόλοιπους με παραβολές». Αυτοί, λοιπόν, γνωρίζουν, κινούμενοι από το θείο Πνεύμα, την ισοτιμία και την ένωση του Υιού προς τον Πατέρα. Διότι βλέπουν μέσα στον Πατέρα τον Υιό και μέσα στον Υιό τον Πατέρα δια του Πνεύματος, καθώς έχει γραφτεί: «Εγώ είμαι μέσα στον Πατέρα και ο Πατέρας μέσα σε εμένα», εφόσον το Πνεύμα βεβαίως συνυπάρχει με τον Πατέρα. Διότι, εάν εκπορεύεται από τον Πατέρα, και ο Πατέρας είναι ολόκληρος μέσα σε ολόκληρο τον Υιό, τότε ολόκληρο μέσα σε αυτούς βρίσκεται και το Άγιο Πνεύμα. Ο Πατέρας και ο Υιός και το Άγιο Πνεύμα είναι ένας Θεός, ο οποίος προσκυνείται από κάθε πνοή. Και πώς θα μπορέσεις να αποκαλέσεις τρεις ήλιους ως έναν; Διότι, εάν τους ενώσεις, θα ενωθούν, και οι τρεις θα γίνουν ένας· ειδάλλως, απέτυχες να συλλάβεις την ενότητα. Πατέρα, όμως, χωρίς τον Υιό και το Πνεύμα, σε καμία περίπτωση δεν θα βρεις, αλλά ούτε Υιό χωρίς τον Πατέρα και το Πνεύμα, ούτε Άγιο Πνεύμα αποξενωμένο από την ένωση με Εκείνον από τον οποίο εκπορεύεται. Πίστευε, λοιπόν, ότι μέσα στο Πνεύμα βρίσκεται ο Πατέρας και ο Υιός, μέσα στον Υιό ο Πατέρας μαζί με το Πνεύμα, και μέσα στον Πατέρα ο Υιός, ο οποίος πάντοτε συναιωνίως υπάρχει και παραμένει, έχοντας το Άγιο Πνεύμα να συνεκλάμπει μαζί Του.

Εάν λοιπόν αυτός είναι φως, και εμείς λέμε ότι όσοι τον ενδύονται δεν τον αισθάνονται, σε τι διαφέρουμε από τους νεκρούς; Εάν δε αυτός είναι η άμπελος, και εμείς τα κλήματα, εάν δεν γνωρίζουμε οπωσδήποτε την ένωσή μας με αυτόν, τυγχάνουμε άψυχοι και άκαρποι και ξερά ξύλα, ύλη για το άσβεστο πυρ. Εάν πάλι αυτοί που τρώγουν τη σάρκα του και πίνουν το αίμα του έχουν ζωή αιώνια, σύμφωνα με το θείο του λόγιο, και εμείς, ενώ τα τρώμε αυτά, δεν αισθανόμαστε να γίνεται μέσα μας τίποτα περισσότερο από την αισθητή τροφή, ούτε λαμβάνουμε εν επιγνώσει άλλη ζωή, τότε λοιπόν μεταλάβαμε μόνο απλό άρτο, και όχι Θεό. Διότι, εφόσον ο Χριστός είναι Θεός και άνθρωπος, και η αγία σάρκα του δεν είναι μόνο σάρκα, αλλά σάρκα και Θεός αχωρίστως και ασυγχύτως, είναι μεν ορατός ως προς τη σάρκα, δηλαδή στον άρτο, στους αισθητούς οφθαλμούς, αλλά αόρατος ως προς τη θεότητα στους αισθητούς, ενώ καθοράται με τα μάτια της ψυχής. Γι' αυτό και αλλού λέει: «Εκείνος που τρώγει τη σάρκα μου και πίνει το αίμα μου μένει σε εμένα, κι εγώ σε αυτόν». Και δεν είπε ότι μένει σε αυτά και αυτά σε αυτόν, αλλά «σε εμένα», δηλαδή στη δόξα μου, στο φως μου, στη θεότητά μου. «Διότι εγώ», λέει, «είμαι μέσα στον Πατέρα και ο Πατέρας μέσα σε εμένα· και εγώ μέσα σε εσάς και εσείς μέσα σε εμένα». Εάν λοιπόν νομίζουμε ότι όλα αυτά γίνονται μέσα μας χωρίς να το γνωρίζουμε και χωρίς να το αισθανόμαστε, ποιος άραγε θα μπορούσε να θρηνήσει επάξια την αναισθησία μας; Όντως, κανείς.

Επιπλήττει λοιπόν ο Κύριος τον μαθητή, διότι, αν και τον ακολουθούσε τόσο πολύ χρόνο και είχε δει σημεία και έργα θεότητας, δεν τον είχε γνωρίσει ακόμη ως Θεό, ώστε μέσω αυτού να γνωρίσει και τον Πατέρα. Και τώρα λέει: Επειδή αναζητάς τον Πατέρα σωματικώς, είναι φανερό πως δεν πιστεύεις ότι ούτε εγώ ούτε εκείνος είμαστε Θεός. «Δεν γνωρίζεις [πιστεύεις] ότι εγώ είμαι μέσα στον Πατέρα και ο Πατέρας είναι μέσα σε εμένα; Τα λόγια που εγώ σας λέω, δεν τα λέω από τον εαυτό μου· αλλά ο Πατέρας που μένει μέσα σε εμένα, αυτός κάνει τα έργα. Πιστεύετέ με ότι εγώ είμαι μέσα στον Πατέρα και ο Πατέρας είναι μέσα σε εμένα. Ειδάλλως, πιστεύετέ με εξαιτίας των ίδιων των έργων.» Ο Υιός είναι μέσα στον Πατέρα, καθόσον φανερώνεται στην ουσία Εκείνου· και ο Πατέρας πάλι στην ουσία του Υιού· όπως ακριβώς και ο βασιλιάς φαίνεται στην εικόνα του, και η εικόνα στον βασιλιά. Διότι ένας είναι ο χαρακτήρας της εικόνας και του βασιλιά.

Επειδή, λοιπόν, τα έργα είναι θεία, και Θεός είναι ο Πατέρας, και εγώ· άρα τα έργα είναι της μιας ουσίας. Ώστε και αν εγώ τα κάνω, ο Πατέρας τα κάνει· και αν ο Πατέρας, εγώ τα κάνω. «Να πιστεύετε ότι εγώ είμαι μέσα στον Πατέρα, και ο Πατέρας μέσα σε εμένα»· δηλαδή, ακούγοντας εσείς για τον Πατέρα και τον Υιό, δεν πρέπει να αναζητάτε τίποτα άλλο για την απόδειξη της κατ' ουσίαν συγγένειας. Αν όμως δεν σας αρκεί αυτό για να δειχθεί το ομοούσιο και το ομότιμο, και ότι ο Πατέρας φανερώνεται στη δική μου ουσία, και εγώ στην ουσία του Πατέρα, «έστω και εξαιτίας των έργων πιστέψτε με»· τα έργα είναι του Θεού. «Αλήθεια, αλήθεια σας λέω· εκείνος που πιστεύει σε εμένα, τα έργα που εγώ κάνω, θα τα κάνει και εκείνος, και μεγαλύτερα από αυτά θα κάνει· διότι εγώ πορεύομαι προς τον Πατέρα μου· και ό,τι αν ζητήσετε στο όνομά μου, αυτό θα το κάνω, για να δοξαστεί ο Πατέρας στον Υιό. Ό,τι αν ζητήσετε στο όνομά μου, εγώ θα το κάνω.» Δείχνοντας ο Χριστός ότι δεν μπορεί να κάνει μόνο αυτά τα έργα, αλλά και άλλα πολύ μεγαλύτερα από αυτά, τα παρουσιάζει με μεγάλη έμφαση. Διότι δεν λέει ότι, Μπορώ να κάνω και μεγαλύτερα από αυτά, αλλά, κάτι που ήταν πολύ πιο θαυμαστό: Μπορώ, λέει, και σε άλλους να δώσω τη δύναμη να κάνουν και μεγαλύτερα από αυτά. Βλέπεις τη δύναμη του Μονογενούς, πόσο μεγάλη είναι, ώστε να δίνει και σε άλλους τη χάρη να κάνουν έργα μεγαλύτερα από όσα έκανε ο ίδιος; Το «Διότι εγώ πορεύομαι προς τον Πατέρα μου», αυτό φανερώνει ότι πλέον σε εσάς ανήκει το να θαυματουργείτε· διότι εγώ ήδη αναχωρώ.