Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ 14:18

Εφόσον, λοιπόν, αυτοί εξοστρακίστηκαν και εκδιώχθηκαν από τον Θείο χορό, ας απευθυνθούμε και προς τους αδελφούς τους, τους Πνευματομάχους Τροπικούς, οι οποίοι ισχυρίζονται ότι το Πνεύμα είναι κτιστό. Ω Τροπικέ, δεν άκουσες τον Δαβίδ να λέει: «Με τον Λόγο του Κυρίου στερεώθηκαν οι ουρανοί, και με το Πνεύμα του στόματός Του όλη η δύναμή τους;» Ιδού η Τριάδα αδιαίρετη. Και πάλι, κατά τη διήγηση της κοσμοποιίας, ο μέγας θεράπων Μωυσής λέει: «Στην αρχή δημιούργησε ο Θεός τον ουρανό και τη γη· η δε γη ήταν αόρατη και ακατασκεύαστη, και σκοτάδι υπήρχε πάνω από την άβυσσο, και το Πνεύμα του Θεού φερόταν πάνω από τα ύδατα.» Ομοίως και ο μέγας Παύλος λέει: «Εξαπέστειλε ο Θεός το Πνεύμα του Υιού Του στις καρδιές μας, το οποίο κράζει: Αββά, ο Πατήρ.» Και ο ίδιος ο Πατέρας λέει μέσω του μεγάλου προφήτη: «Θα εκχύσω από το Πνεύμα μου πάνω σε κάθε σάρκα, και θα προφητεύσουν.» Και ο ίδιος ο Κύριος, όταν ήλθε για να σώσει το ανθρώπινο γένος μας, είπε με αυθεντική φωνή: «Εγώ είμαι μέσα στον Πατέρα, και ο Πατέρας μέσα σε εμένα»· και, «Εγώ είμαι η αλήθεια»· και, «Εάν απέλθω προς τον Πατέρα μου, δεν θα σας αφήσω ορφανούς, αλλά θα σας αποστείλω τον Παράκλητο, το Πνεύμα της αλήθειας.» Ιδού το Πνεύμα μέσα στην αλήθεια, η αλήθεια μέσα στον Πατέρα. Ιδού η Τριάδα αδιαίρετη, το τρίπλοκο σχοινί, με το οποίο σφίγγοντας τα δεμάτια τα προσφέρουμε στον Πατέρα. Και αυτοί, λοιπόν, απωλέσθηκαν μαζί με τους Αρειομανίτες.

Αμήν. Ακούγοντας αυτά, δόξασε τον Θεό και είπε στον Γέροντα: Πάτερ, επειδή είμαι αρχάριος και δεν γνωρίζω τίποτα, τι με προστάζεις να πω στους αδελφούς; Απάντηση: Πες τους αυτά: Εφόσον ο Κύριος Ιησούς Χριστός φροντίζει για εσάς, καθώς ο ίδιος είπε: «Δεν θα σας αφήσω ορφανούς, έρχομαι προς εσάς». Προσέχετε τον εαυτό σας με κάθε ταπεινοφροσύνη και αγάπη προς τον Θεό, και Εκείνος σας ευλογεί και γίνεται η σκέπη και ο οδηγός σας. Και πες τους επίσης:

Πώς δε αυτό που είναι ανώτερο κατά φύση θα δημιουργήσει μέσα μας, διά του εαυτού του, τη μέθεξη του κατώτερου; Και αν καθιστάμεθα κοινωνοί της θείας φύσεως λαμβάνοντας το Πνεύμα, πώς ο Υιός τίθεται σε δεύτερη μοίρα ως προς το Πνεύμα; Ή πώς είναι το Πνεύμα ανώτερό Του, και όχι μάλλον ότι το Πνεύμα Του είναι όπως Αυτός και προέρχεται από Αυτόν, έχοντας όλη την ενέργειά Του και παρέχοντας τη μέθεξη μαζί Του; Και βεβαίως έλεγε ο Υιός: «Δεν θα σας αφήσω ορφανούς, έρχομαι προς εσάς.» Αφού δε ανέβηκε προς τον Πατέρα μετά την εκ νεκρών ανάσταση, είναι μέσα μας διά του Πνεύματος. Διότι το Πνεύμα Του είναι οικείο σε Αυτόν και δεν έχει εισέλθει απ' έξω, όπως ακριβώς το ανθρώπινο στοιχείο ανήκει στον άνθρωπο. Επειδή δε οικειοποιήθηκε αυτό που απέχει αμέτρητα από τη θεία και υπέρτατη ουσία Του, εννοώ δηλαδή τη σάρκα, τότε ακριβώς λέγεται και ότι αγιάστηκε, καθώς το αγιάζεσθαι μεταβαίνει με τρόπο σοφό και πιο ταιριαστό στο ανθρώπινο στοιχείο· την πλήρωση όμως του αγιασμού, δηλαδή την ενέργεια, την απέδιδε, ως εκ προσώπου του Πατρός, στη φύση της θεότητας, διότι μόνο σε αυτήν προσιδιάζει το να αγιάζει. Β. Συμφωνώ. Διότι το να προβάλλω εκτενείς αντιρρήσεις, εφόσον μιλάς ορθά, είναι περιττό, ή μάλλον καθόλου σοφό.

Και λοιπόν ο Κύριός μας Ιησούς Χριστός για κάθε, νομίζω, πιστό και αγαθό άνθρωπο λέει, «Θα έλθουμε εγώ και ο Πατέρας, και θα κατοικήσουμε μαζί του»· και, «Από αυτό γνωρίζουμε ότι είναι μέσα μας, από το Πνεύμα που μας έδωσε.» Διότι κάποιος θα μπορούσε να πλουτίσει έχοντας ένοικο και εγκατεστημένο μέσα του τον εκ φύσεως και αληθινά Θεό, λαμβάνοντας το Πνεύμα Του που δεν είναι κάτι ξένο και διαχωρισμένο ουσιαστικά από Αυτόν, αλλά αυτό που προέρχεται από Αυτόν και βρίσκεται μέσα σε Αυτόν και είναι δικό Του, και το οποίο φέρει την ίδια κυριότητα με Αυτόν, και έτσι ονομάζεται, και παραλαμβάνεται στη θέση του Υιού λόγω της φυσικής τους ταυτότητας. «Διότι ένας Θεός είναι ο Πατέρας, από τον οποίο προέρχονται τα πάντα· και ένας Κύριος ο Ιησούς Χριστός, μέσω του οποίου έγιναν τα πάντα.» Και εφόσον ένας είναι ο Κύριος, σύμφωνα με τις Γραφές, «ο Κύριος είναι το Πνεύμα.» Ή δεν είναι αλήθεια αυτό που λέω; Β. Ναι. Διότι έτσι έχει γραφεί. Α. Και για τον μακάριο Σαμψών, όταν κάποτε είχε ακούρευτη την κόμη του, λέγεται ότι το Πνεύμα ήταν παρόν και αγωνιζόταν μαζί του. Επειδή όμως παραδόθηκε στις ηδονές για μια γυναίκα και ξύρισε με σίδερο το κεφάλι του, απομακρύνθηκε, λέει η Γραφή, ο Κύριος από αυτόν. Και όταν επρόκειτο να αναληφθεί στους ουρανούς, ο Χριστός διαβεβαίωσε αυτούς που πίστευαν σε αυτόν: «Δεν θα σας αφήσω ορφανούς· έρχομαι σε εσάς.» Και επίσης: «Ιδού, εγώ είμαι μαζί σας όλες τις ημέρες, μέχρι τη συντέλεια του αιώνος.»

Διότι εκείνοι που έχουν την ακαθαρσία δύσκολη να ξεπλυθεί, και έχοντας γεμίσει τον δικό τους νου σαν με κάποιο θόλωμα, δεν αντικρίζουν το κάλλος της θείας φύσης, ούτε βέβαια αποδέχονται τον νόμο του Πνεύματος, τυραννούμενοι ολοκληρωτικά από τα πάθη της σάρκας. Αντίθετα, οι αγαθοί και νηφάλιοι, έχοντας την καρδιά τους απαλλαγμένη από τα κακά του κόσμου, εγκαθιστούν μέσα τους με τη θέλησή τους τον Παράκλητο, τον διαφυλάσσουν αφού τον λάβουν, και, όσο είναι εφικτό στους ανθρώπους, τον θεωρούν νοητά, αποκομίζοντας από αυτό ένα πολύ μεγάλο και αξιοζήλευτο βραβείο. Διότι θα τους αγιάσει και θα τους αναδείξει ικανούς να επιτελέσουν όλα μαζί τα αγαθά, και αφαιρεί μεν το αίσχος της δουλείας που προσιδιάζει στην ανθρώπινη φύση, ενώ θα τους περιβάλει με το αξίωμα της υιοθεσίας. Και το μαρτυρεί αυτό ο Παύλος λέγοντας: «Και επειδή είστε υιοί, εξαπέστειλε ο Θεός το πνεύμα του Υιού του στις καρδιές σας, το οποίο κράζει: Αββά, ο Πατήρ». <Δεν θα σας αφήσω ορφανούς, έρχομαι προς εσάς.> Αναγκαία και τώρα ο Κύριός μας Ιησούς Χριστός αναπτύσσει τον λόγο περί της αγίας και ομοουσίου Τριάδος. Διότι έχει ήδη δείξει πρωτύτερα, παραθέτοντας προς πλήρη βεβαίωση λόγια και πράξεις σε αυτούς που τον αγαπούν, ότι και κατά φύση είναι Θεός, και έχει γεννηθεί από τον Θεό Πατέρα, και είναι ισοδύναμος και ομόγνωμος με Αυτόν.

Διότι εκείνοι που δεν καθαρίζουν καθόλου τον δικό τους νου με κάθε πραότητα, αλλά προσκολλώνται υπερβολικά στα κακά του κόσμου, θα παραμείνουν αμέτοχοι της θείας χάριτος και δεν θα δουν τον Χριστό μέσα τους, έχοντας την καρδιά τους έρημη από το Πνεύμα. Γι' αυτόν ακριβώς τον λόγο, έχοντας βρεθεί στην κατάσταση ορφανών που στερούνται προστάτη, διαρπάζονται, τρόπον τινά, από τον καθένα που έχει τη δύναμη να τους πλεονεκτεί, είτε αυτό είναι πάθος, είτε δαίμονας, είτε κάποια άλλη κοσμική επιθυμία, και από κάθε πράγμα που τους παρασύρει και τους εξωθεί με τη βία προς την αμαρτία. Στους οσίους όμως και σε όσους είναι κατάλληλα προετοιμασμένοι να Τον δεχθούν, εύλογα έλεγε, επειδή αυτοί δεν επρόκειτο να υπομείνουν τίποτε από όλα αυτά: «Δεν θα σας αφήσω ορφανούς, έρχομαι προς εσάς». Επομένως, λέει ότι θα είναι εντελώς αθέατος και αόρατος σε εκείνους που έχουν κοσμικό φρόνημα, μετά την αναχώρησή Του από εδώ, εννοώ βέβαια την ανάβασή Του στους ουρανούς· ενώ λέει ότι θα βρεθεί ορατός στους αγίους, καθώς το Άγιο Πνεύμα θα ενθέσει κάποια θεία και νοητή λάμψη στα μάτια της καρδιάς τους, και θα ενσπείρει κάθε αγαθή γνώση.

Πώς λοιπόν τους καθησυχάζει, ή με ποιον τρόπο εγκαθίσταται μέσα τους η φαιδρότητα που πηγάζει από τη χαρά, και ο νους αναπαύεται ξανά σε μια θεϊκή γαλήνη; Λέει: «Σας δίνω ειρήνη και σας αφήνω την ειρήνη τη δική μου». Έχω πει, λέει, πολλές φορές ότι «δεν θα σας αφήσω ορφανούς»· αλλά ούτε και θα κατοικήσετε μόνοι στη γη, έρημοι και γυμνοί από εκείνον που σας βοηθά· διότι θα είμαι και πάλι μαζί σας, και παρότι απών σωματικά, θα σας περιτειχίσω και πάλι με την εύνοιά μου, ως Θεός, θα σας θέσω υπεράνω κάθε ταραχής, και κανείς δεν θα υπερισχύσει του δικού σας θάρρους· διότι κάθε φόβος θα ατονήσει, και η δειλία θα απομακρυνθεί, ενώ κάποια θεϊκή δύναμη θα ανατείλει μέσα σας, η οποία θα σας οδηγήσει, με απερίσπαστο νου και γαληνεμένη καρδιά, προς την αποκάλυψη όσων ξεπερνούν τον ανθρώπινο νου. Τώρα λοιπόν σας δίνω ειρήνη, όχι απλώς, αλλά την ειρήνη τη δική μου. Αυτό δε ήταν ξεκάθαρα σαν να μην έλεγε τίποτε άλλο παρά ότι θα χορηγήσω το Πνεύμα, και θα είμαι ο ίδιος παρών μαζί με εκείνους που το δέχονται.

Κανείς από όσους διαθέτουν ορθή σκέψη και σταθερό νού δεν θα αμφέβαλλε ότι σε εκείνους που κοπιάζουν γενικά για την οικοδόμηση του θείου ναού, δηλαδή της Εκκλησίας, χαρίζει ταυτόχρονα δύναμη και δίνει θάρρος, ότι θα είναι μαζί τους μέσω του Αγίου Πνεύματος, και θα εκπληρώσει για αυτούς όλα όσα θα μπορούσαν να καταστήσουν τον βίο τους λαμπρό και ευδόκιμο. Έτσι και ο Κύριός μας Ιησούς Χριστός, καθώς οι άγιοι απόστολοι επρόκειτο να οικοδομήσουν την Εκκλησία και να συγκεντρώσουν σε άγιο ναό αυτούς που είχαν πιστέψει, τους έλεγε αναγκαίως: «Ιδού, εγώ είμαι μαζί σας όλες τις ημέρες και μέχρι τη συντέλεια του αιώνος». Και ότι επρόκειτο να είναι και πάλι μαζί τους μέσω του Πνεύματος, το διευκρινίζει πάλι ο ίδιος, πότε λέγοντας: «Δεν θα σας αφήσω ορφανούς, έρχομαι σε εσάς», και πότε καθιστώντας σαφή τον τρόπο της έλευσής Του, λέγοντας ξανά: «Σας συμφέρει να απέλθω. Διότι, αν εγώ δεν απέλθω, ο Παράκλητος δεν θα έρθει σε εσάς· αν όμως απέλθω, θα τον στείλω σε εσάς». Συνεπώς, συμπαρίσταται μεν σε αυτούς που οικοδομούν τον οίκο Του, ενώ απομακρύνεται πάλι και αποχωρεί ολοκληρωτικά από εκείνους που τον καταστρέφουν.

Και λίγο παρακάτω. Άραγε λοιπόν, επειδή εμείς έχουμε παραμείνει στον κόσμο, ενώ αυτός ανέβηκε προς τον Πατέρα, απομακρύνθηκε από εκείνους που τον αγαπούν; Σε καμία περίπτωση· διότι ο ίδιος μας έχει διαβεβαιώσει λέγοντας: «Δεν θα σας αφήσω ορφανούς, αλλά έρχομαι προς εσάς». Διότι ήλθε προς εμάς, αποστέλλοντάς μας αντί του εαυτού του και ως τον ίδιο του τον εαυτό τον Παράκλητο, δηλαδή το Πνεύμα που εκπορεύεται από τον Πατέρα, το οποίο αποτελεί ίδιον και του ίδιου του Υιού. [<Έως ότου η δικαιοσύνη επιστρέψει σε κρίση.> (B f. 383 b. H f. 418 b. Cord. Athanasii.) Ονομάζει δικαιοσύνη τον Χριστό· και λέει ότι αυτός θα επιστρέψει για κρίση· διότι αναλήφθηκε αφού πάτησε τον θάνατο, και ανέβηκε προς τον εν τοις ουρανοίς Πατέρα και Θεό, αλλά θα επιστρέψει κατά τους ορισμένους καιρούς για κρίση, και μαζί του όλοι οι ευθείς στην καρδιά, δηλαδή οι άγιοι.] (B f. 383 b, H f. 418 b.) Δικαιοσύνη είναι ο ίδιος ο Σωτήρας και Κύριος των συμπάντων. Διότι έτσι τον ονομάζει ο Θεός και Πατέρας μέσω των αγίων προφητών, λέγοντας: «Πλησιάζει γρήγορα η δικαιοσύνη μου, και το έλεός μου πρόκειται να αποκαλυφθεί». Και λίγο παρακάτω: Θα επιστρέψει για κρίση, δηλαδή θα παρουσιαστεί από τον ουρανό με τη δόξα του Πατέρα του μαζί με τους αγίους αγγέλους, για να κρίνει την οικουμένη με δικαιοσύνη.

Αν και ο ίδιος λέει: «πάλι αναχωρώ, και δεν σας αφήνω ορφανούς, αλλά έρχομαι προς εσάς», και πάλι σε άλλο σημείο λέει: «αλήθεια σας λέω, όλοι σας θα σκανδαλιστείτε εξαιτίας μου αυτήν τη νύχτα και θα με εγκαταλείψετε όλοι μόνο, αλλά δεν είμαι μόνος, διότι είναι μαζί μου ο Πατέρας που με γέννησε», και πάλι: «αναχωρώ, και θα σας αποστείλω το Άγιο Πνεύμα, τον Παράκλητο, το οποίο εκπορεύεται από τον Πατέρα και λαμβάνει από τα δικά μου», και πάλι σε άλλο σημείο: «εγώ κρούω τη θύρα, και εάν κάποιος μου ανοίξει, θα εισέλθουμε σε αυτόν, εγώ και ο Πατέρας μου, και θα κατοικήσουμε μαζί του», υποδηλώνοντας έτσι ότι ο ίδιος δεν εγκαταλείπεται από τον Πατέρα, αλλά και ότι ο Πατέρας είναι πάντοτε μαζί με τον Υιό, όπως ακριβώς το Άγιο Πνεύμα είναι μαζί με τον Πατέρα και τον Υιό. 64. Ποιο είναι λοιπόν το νόημα, λένε, αυτού του λόγου που είπε: «Θεέ μου, Θεέ μου, γιατί με εγκατέλειψες;» Σε ποιον όμως δεν είναι σαφές ότι αυτός ο λόγος προβάλλεται ανθρωποπαθώς εκ μέρους της ενανθρωπήσεώς του;

Αν όμως, επειδή και η ουσία έχει την ονομασία της θεότητας, αλλά και η θεατική, η καθαρτική και η θεοποιός ενέργεια του Πνεύματος, εξαιτίας αυτού νόμισες ότι εμείς λατρεύουμε δύο θεότητες, γιατί δεν θεώρησες ότι λατρεύουμε και δύο πατέρες στην ύψιστη Τριάδα; Διότι εμείς δεν αποκαλούμε πατέρα μόνο τον Πατέρα του Κυρίου, αλλά και τον ίδιο τον Κύριο, επειδή και εκείνος λέει: «Παιδιά μου, σας δίνω μια καινούργια εντολή»· και πάλι: «Δεν θα σας αφήσω ορφανούς». Αλλά μήπως ο καθένας από αυτούς ονομάζεται πατέρας με διαφορετικό τρόπο; Έτσι και εκεί, με διαφορετικό τρόπο ονομάζεται θεότητα η καθεμία, ή μάλλον η κάθε μία ξεχωριστά.

Προηγουμένως, λοιπόν, εορτάσαμε τον σταυρό, το πάθος, την ανάσταση, και έπειτα από αυτά την άνοδο στους ουρανούς του Κυρίου μας Ιησού Χριστού· σήμερα, όμως, πλέον συναντήσαμε την ίδια την ολοκλήρωση των αγαθών, φθάσαμε στην ίδια τη μητρόπολη των εορτών, προσεγγίσαμε τον ίδιο τον καρπό της επαγγελίας του Κυρίου. Διότι, «εάν εγώ αναχωρήσω», λέγει, «θα σας στείλω άλλον Παράκλητο, και δεν θα σας αφήσω ορφανούς». Είδατε μέριμνα; Είδατε άφατη φιλανθρωπία; Πριν από αυτές τις ημέρες ανήλθε στον ουρανό, ανέλαβε τον βασιλικό θρόνο, κατέλαβε τη θέση εκ δεξιών του Πατρός, και σήμερα μας χαρίζει την έλευση του Αγίου Πνεύματος, και μέσω αυτού μας χορηγεί τα μύρια αγαθά από τους ουρανούς.

† Ιωάννου Αρχιεπισκόπου Κωνσταντινουπόλεως του Χρυσοστόμου λόγος εις την Ανάληψιν. Εμπρός λοιπόν, ας δοξάσουμε και σήμερα με αγαλλίαση την άνοδο του Σωτήρος από τη γη στους ουρανούς. Διότι σήμερα ο πρωτότοκος της κτίσεως και ευεργέτης μας Κύριος, καθώς ο ίδιος είπε, υψούμενος από τη γη, είλκυσε τους πάντες προς τον εαυτό του. Σήμερα ο αχώριστος από τους φίλους του χωρίστηκε από τους μαθητές του, αναλήφθηκε στον ουρανό και «κάθισε στα δεξιά της μεγαλωσύνης στα υψηλά». Σήμερα εν σαρκί «επέβη επί των Χερουβίμ και πέταξε πάνω σε φτερά ανέμων· και έθεσε το σκότος ως απόκρυψή του». Διότι κάθε σκότος αποτελεί απόκρυψη του Θεού και του φωτός. Επειδή, ερχόμενος ως φως στον κόσμο, έκανε κάθε σκότος και κάθε καταχνιά να απομακρυνθεί από τη γη· «Διότι εγώ», λέγει, «έχω έλθει ως φως στον κόσμο». Σήμερα υψώνεται ο νέος Αδάμ και ανύψωσε τον παλαιό Αδάμ στην αρχέγονη τιμή. Σήμερα πορεύεται, καθώς παρήγγειλε στους αγίους μαθητές και αποστόλους του, για να τους ετοιμάσει τόπο· «Διότι, εάν πορευθώ», λέγει, «και σας ετοιμάσω τόπο, πάλι θα έλθω και θα σας παραλάβω κοντά μου»· «Δεν θα σας αφήσω ορφανούς· έρχομαι σε εσάς· λίγο ακόμη και ο κόσμος δεν θα με βλέπει πλέον, εσείς όμως με βλέπετε, διότι εγώ ζω, και εσείς θα ζήσετε».

Προσθέτει δε στη συνέχεια η Γραφή λέγοντας: «Και ιδού, δύο άνδρες στάθηκαν δίπλα τους με λευκά ενδύματα, οι οποίοι και είπαν». Ούτε αυτό είναι χωρίς σημασία· διότι το να φορούν λευκά ενδύματα οι άνδρες, είναι ενδεικτικό μεγίστης εορτής. Τι δε είπαν; «Άνδρες Γαλιλαίοι, γιατί στέκεστε κοιτάζοντας προς τον ουρανό;». Το υπερβολικό θαύμα σας κατέπληξε· ξεχάσατε εκείνον που είπε: «Πηγαίνω προς τον Πατέρα μου και Πατέρα σας, και Θεό μου και Θεό σας»; Ή μήπως εξαιτίας αυτού δεν σας έλεγε: «Δεν θα σας αφήσω ορφανούς»· και πάλι: «Την ειρήνη τη δική μου σας δίνω, την ειρήνη τη δική μου σας αφήνω»; Δεν σας έδωσε την υπόσχεση για τον Παράκλητο, δηλαδή το Άγιο Πνεύμα; «Αυτός ο Ιησούς, ο οποίος αναλήφθηκε από εσάς στον ουρανό, έτσι θα έλθει, με τον τρόπο που τον είδατε να πορεύεται προς τον ουρανό». Έτσι θα έλθει με τις νεφέλες του ουρανού, με πολλή δόξα και δύναμη· έτσι θα έλθει στον κατάλληλο καιρό, όταν θα πρόκειται να κρίνει την οικουμένη με δικαιοσύνη. Διότι σε Αυτόν έχει δώσει ο Πατέρας όλη την κρίση. Δεν θυμάστε ότι, όταν ήταν μαζί σας, έλεγε: «Μου δόθηκε κάθε εξουσία στον ουρανό και στη γη»; Τότε οι απόστολοι, αφού συνήλθαν, επέστρεφαν αινώντας και ευλογώντας τον Κύριο, και αναμένοντας τη θεία δωρεά, δηλαδή την επιφοίτηση του Παναγίου Πνεύματος. Και πράγματι εκπληρώθηκε αυτό που έχει ειπωθεί στους Ψαλμούς: «Ανέβηκε ο Θεός με αλαλαγμό, ο Κύριος με φωνή σάλπιγγας».

Το «Εγώ είμαι μαζί σας»· το «Δεν θα σας αφήσω ορφανούς»· και το «Μη φοβάστε εκείνους που σκοτώνουν το σώμα»· Να κρατάτε την κεφαλή· διότι η κεφαλή κάθε ανδρός είμαι εγώ· Να κρατάτε την κεφαλή· Μην ξεχάσετε τον Κύριο τον Θεό· Έχοντας την απολύτρωση των ψυχών σας δια του σώματος και του αίματός μου· Αυτό να κάνετε σε ανάμνησή μου και για τη δική σας σωτηρία. Βλέπεις πώς εντέλλεται να μην τον ξεχνούμε, και πώς προτρέπει να τον μνημονεύουμε πάντοτε, όπως ακριβώς έχει προειπωθεί; Γι' αυτό λέω προς κάθε άνθρωπο, όπως ακριβώς και ο Παύλος γράφοντας στον Τιμόθεο: Τέκνο μου Τιμόθεε, πάντοτε να μνημονεύεις και ποτέ να μην ξεχάσεις τον Θεό που σε τρέφει, μήτε να ξεχνάς όλες τις ευεργεσίες του.

Διότι αυτόν αναζητούσαν ακόμη, και τη συνηθισμένη συναναστροφή μαζί του· θεραπεύοντας, λοιπόν, αυτήν ακριβώς την ανησυχία, λέει: «Δεν θα σας αφήσω ορφανούς· έρχομαι προς εσάς». «Μη φοβάστε», λέει. «Δεν είπα ότι θα στείλω άλλον Παράκλητο, με την έννοια ότι εγώ αποχωρίζομαι από εσάς οριστικά· δεν είπα ότι "μένει μαζί σας" επειδή δεν πρόκειται πλέον να σας ξαναδώ. Διότι και εγώ ο ίδιος έρχομαι προς εσάς».

Δεν θα σας αφήσω ορφανούς. Επειδή δηλαδή στην αρχή έλεγε «Τεκνία», γι' αυτό και εδώ αναφέρει: Δεν θα σας αφήσω ορφανούς. Στην αρχή, λοιπόν, έλεγε ότι θα έρθετε εκεί όπου εγώ πηγαίνω, και ότι στον οίκο του Πατέρα μου υπάρχουν πολλές κατοικίες. Εδώ όμως, επειδή ο χρόνος εκείνος ήταν μακρύς, τους δίνει το Πνεύμα. Αλλά επειδή δεν γνώριζαν τι ακριβώς σήμαιναν τα λεγόμενά του και δεν είχαν επαρκή παρηγοριά, λέει: Δεν θα σας αφήσω ορφανούς.

Εάν λοιπόν αυτός είναι φως, και εμείς λέμε ότι όσοι τον ενδύονται δεν τον αισθάνονται, σε τι διαφέρουμε από τους νεκρούς; Εάν δε αυτός είναι η άμπελος, και εμείς τα κλήματα, εάν δεν γνωρίζουμε οπωσδήποτε την ένωσή μας με αυτόν, τυγχάνουμε άψυχοι και άκαρποι και ξερά ξύλα, ύλη για το άσβεστο πυρ. Εάν πάλι αυτοί που τρώγουν τη σάρκα του και πίνουν το αίμα του έχουν ζωή αιώνια, σύμφωνα με το θείο του λόγιο, και εμείς, ενώ τα τρώμε αυτά, δεν αισθανόμαστε να γίνεται μέσα μας τίποτα περισσότερο από την αισθητή τροφή, ούτε λαμβάνουμε εν επιγνώσει άλλη ζωή, τότε λοιπόν μεταλάβαμε μόνο απλό άρτο, και όχι Θεό. Διότι, εφόσον ο Χριστός είναι Θεός και άνθρωπος, και η αγία σάρκα του δεν είναι μόνο σάρκα, αλλά σάρκα και Θεός αχωρίστως και ασυγχύτως, είναι μεν ορατός ως προς τη σάρκα, δηλαδή στον άρτο, στους αισθητούς οφθαλμούς, αλλά αόρατος ως προς τη θεότητα στους αισθητούς, ενώ καθοράται με τα μάτια της ψυχής. Γι' αυτό και αλλού λέει: «Εκείνος που τρώγει τη σάρκα μου και πίνει το αίμα μου μένει σε εμένα, κι εγώ σε αυτόν». Και δεν είπε ότι μένει σε αυτά και αυτά σε αυτόν, αλλά «σε εμένα», δηλαδή στη δόξα μου, στο φως μου, στη θεότητά μου. «Διότι εγώ», λέει, «είμαι μέσα στον Πατέρα και ο Πατέρας μέσα σε εμένα· και εγώ μέσα σε εσάς και εσείς μέσα σε εμένα». Εάν λοιπόν νομίζουμε ότι όλα αυτά γίνονται μέσα μας χωρίς να το γνωρίζουμε και χωρίς να το αισθανόμαστε, ποιος άραγε θα μπορούσε να θρηνήσει επάξια την αναισθησία μας; Όντως, κανείς.

Οπωσδήποτε θα έλθει η ημέρα του θανάτου, όταν δεν θα έχει πλέον θέση το «πάλι», η οποία θα με χωρίσει από εσάς και θα με μεταφέρει από τον παρόντα κόσμο. Όμως δεν πρέπει εξαιτίας αυτού να θεωρήσετε ότι μένετε ορφανοί, διότι είναι αψευδής αυτός που είπε: «Δεν θα σας αφήσω ορφανούς» και «Ιδού, εγώ είμαι μαζί σας όλες τις ημέρες, έως τη συντέλεια του αιώνος». Εξάλλου, θα δούμε ο ένας τον άλλον και κατά την ημέρα εκείνη —μακάρι να μπορούσα να πω— με ανεκλάλητη χαρά και σε ατελεύτητη ζωή. Εκείνο όμως που έπαθα κατά την ασθένειά μου το γνωρίζετε: πώς, κυριευμένος από ρίγος, υπέστην ανυπόφορο κλονισμό· έπειτα πώς αμέσως χτυπήθηκα από διακαή πυρετό όλη την ημέρα. Συλλογίστηκα, λοιπόν, μέσα μου καθώς υπέφερα, μήπως και στη μέλλουσα κρίση από την τιμωρία των Ταρτάρων μεταπίπτει κανείς στη γέεννα του πυρός, και ίσως ο ταλαίπωρος άνθρωπος βρεθεί υπόλογος σε δύο ή και περισσότερες τιμωρίες. Όμως, είτε σε μία είτε σε δύο, μπορεί κανείς να συμπεράνει, από τα εδώ δεινά, την ανυπόφορη οργή του Θεού εναντίον των αμαρτωλών· και εξαιτίας αυτού να διακατέχεται από πολύ φόβο και τρόμο, ώστε να μην πέσει σε εκείνες τις ανυπόφορες κολάσεις.

Όπως όταν τον ακούει να λέει προς τους μαθητές: «Δεν θα σας αφήσω ορφανούς· έρχομαι σε εσάς. Λίγο ακόμη, και ο κόσμος δεν θα με βλέπει πλέον· εσείς όμως με βλέπετε, διότι εγώ ζω και εσείς θα ζήσετε.» Και πάλι: «Εγώ είμαι η άμπελος η αληθινή, εσείς τα κλήματα.» Και πάλι: «Εσείς είστε φίλοι μου, εάν κάνετε όσα εγώ σας δίνω ως εντολή. Δεν σας ονομάζω πλέον δούλους, διότι ο δούλος δεν γνωρίζει τι κάνει ο κύριός του· εσάς όμως σας ονόμασα φίλους, διότι όλα όσα άκουσα από τον Πατέρα μου σας τα έκανα γνωστά.» Και πάλι: «Εσείς είστε εκείνοι που παραμείνατε μαζί μου στους πειρασμούς μου· και εγώ συνάπτω μαζί σας —διαθήκη αιώνια—, ώστε να τρώτε και να πίνετε πάντοτε στο τραπέζι μου στη βασιλεία μου.» Ακούγοντας, λοιπόν, αυτά και τα παρόμοια, ο φιλόθεος όχι μόνο χαίρεται, αλλά και προαιρείται να πεθαίνει κάθε ημέρα για τον Χριστό.

Και «μένει» τώρα «κοντά σας», αλλά «και θα είναι» πάντοτε «μέσα σας». «Δεν θα σας αφήσω ορφανούς· έρχομαι προς εσάς.

«Λίγο ακόμη, και ο κόσμος δεν θα με βλέπει πλέον· εσείς όμως θα με βλέπετε, διότι εγώ ζω· και εσείς θα ζήσετε. Εκείνη την ημέρα θα γνωρίσετε εσείς ότι εγώ είμαι μέσα στον Πατέρα μου, και εσείς μέσα μου και εγώ μέσα σας.» Μην φοβηθείτε, λέει, επειδή σας είπα, «Άλλον Παράκλητο θα στείλω», νομίζοντας ότι πλέον δεν θα με δείτε· διότι δεν θα αποχωριστώ από εσάς οριστικά. Διότι «έρχομαι», και «δεν θα σας αφήσω ορφανούς». Επειδή στην αρχή τους αποκαλούσε «Τεκνία» (παιδιά μου), κατά συνέπεια λέει τώρα: «Δεν θα σας αφήσω ορφανούς». Και για να μην νομίσουν ότι, όπως πριν, πρόκειται να εμφανιστεί με το σώμα Του και σε αυτούς και σε όλους, λέει ότι «Ο κόσμος δεν με βλέπει πλέον». Διότι εσείς, λέει, μόνοι σας θα με δείτε και μετά την ανάσταση. Διότι «ζω», έστω και αν δεχθώ τον θάνατο, και ανασταίνομαι. «Και εσείς θα ζήσετε»· δηλαδή, βλέποντάς με θα χαρείτε, και ενώ σαν να έχετε νεκρωθεί, θα ξαναζήσετε με την εμφάνισή μου. Ή και με αυτόν τον τρόπο: Όπως, λέει, ο δικός μου θάνατος έγινε ζωή, έτσι και αν εσείς πεθάνετε, «θα ζήσετε». Μην λυπάστε, λοιπόν, ούτε για εμένα που πεθαίνω, ούτε για τον εαυτό σας. Διότι ακόμη και αν πεθάνετε, θα ζήσετε τη μέλλουσα ζωή. «Εκείνη την ημέρα θα γνωρίσετε ότι εγώ είμαι μέσα στον Πατέρα μου»· δηλαδή, όταν αναστηθώ, «θα γνωρίσετε» ότι δεν έχω αποχωριστεί από τον Πατέρα, αλλά έχω την ίδια δύναμη. «