Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ 14:19

Διότι όσα λέγει για τον Πατέρα, ότι δηλαδή βρίσκεται επέκεινα της ανθρώπινης κατανοήσεως, και όσα λέγει για τον Υιό, τα ίδια ακριβώς λέγει ο Κύριος και για το Άγιο Πνεύμα: «Πάτερ δίκαιε, και ο κόσμος δεν σε γνώρισε», εννοώντας εδώ ως κόσμο όχι το σύστημα του ουρανού και της γης, αλλά αυτήν την εφήμερη και υποκείμενη σε μύριες μεταβολές ζωή. Και ομιλώντας για τον εαυτό Του αναφέρει: «Ακόμη λίγο, λέγει, και ο κόσμος δεν με βλέπει πλέον· εσείς όμως με βλέπετε». Και πάλι εδώ ονομάζει κόσμο εκείνους που είναι προσδεδεμένοι στην υλική και σαρκική ζωή και εμπιστεύονται την αλήθεια μόνο στα μάτια, οι οποίοι, εξαιτίας της απιστίας τους απέναντι στην ανάσταση, δεν επρόκειτο πλέον να δουν τον Κύριό μας με τα μάτια της καρδιάς.

Επομένως, το ότι θα παρίσταται και θα βοηθά μέσω του Πνεύματος όσους πιστεύουν σε αυτόν, το υπόσχεται εξίσου, ακόμη και αν ανεβαίνει στους ίδιους τους ουρανούς, μετά την ανάσταση από τους νεκρούς, για να «εμφανιστεί τώρα ενώπιον του προσώπου του Θεού υπέρ ημών», σύμφωνα με τον λόγο του Παύλου. <Ακόμη λίγο και ο κόσμος δεν με βλέπει πλέον, εσείς όμως με βλέπετε, διότι εγώ ζω, και εσείς θα ζήσετε.> Καθώς το πάθος βρισκόταν προ των πυλών και εισήγαγε μαζί τον καιρό της αναλήψεως, λέει ότι θα γίνει αόρατος στον κόσμο, δηλαδή σε εκείνους που προτίμησαν την απόλαυση των πρόσκαιρων πραγμάτων αντί για τα θεία αγαθά, και θεώρησαν τα επίγεια ανώτερα από τα επουράνια. Και συνυφαίνοντας ένα νόημα αδελφό και παράλληλο με τα όσα έχουν ήδη προειπωθεί, θα πούμε ευλόγως ότι τον Παράκλητο, δηλαδή το Άγιο Πνεύμα, τον έδωσε ο Θεός και Πατέρας, προφανώς μέσω του Υιού· διότι τα πάντα προέρχονται από τον Πατέρα μέσω αυτού. Ήρθε όμως, όχι σε όλους αδιακρίτως, σε πονηρούς και αγαθούς, αλλά σε εκείνους στους οποίους ταίριαζε να μεταβεί. Διότι, όσον αφορά την πλουσιότατη και άφθονη χάρη αυτού που τη δωρίζει, κανείς από όσους βρίσκονται στη γη δεν έμεινε αμέτοχος· «Διότι θα εκχέω», λέει στους προφήτες, «από το πνεύμα μου σε κάθε σάρκα»· ωστόσο ο καθένας γίνεται ο ίδιος αίτιος για τον εαυτό του είτε για να αποκτήσει το θεόσδοτο αγαθό είτε για να μην το λάβει καθόλου.

Ή λοιπόν θα θεωρήσουμε ότι εννοεί αυτό λέγοντας το «Λίγο ακόμη και ο κόσμος δεν με βλέπει πλέον, εσείς όμως με βλέπετε», ή, κλίνοντας προς κάποια άλλη ερμηνεία, ιδίως επειδή στα όσα είπε συνδέεται το «Επειδή εγώ ζω, και εσείς θα ζήσετε», σκεφτόμαστε κάτι τέτοιο: διότι μετά την ανάσταση από τους νεκρούς, έχοντας επιτύχει για τη φύση μας την επιστροφή σε εκείνο που ήταν εξαρχής, και έχοντας καταστήσει τον άνθρωπο άφθαρτο, με απαρχή και πρώτο δείγμα τον δικό του ναό, ανέβηκε προς τον εν τοις ουρανοίς Πατέρα και Θεό. Αφού όμως παρέλθει λίγος ενδιάμεσος χρόνος, θα κατέβει πάλι, καθώς πιστεύουμε, και θα επανέλθει σε εμάς «με τη δόξα του Πατέρα του μαζί με τους αγίους αγγέλους», και θα στήσει για όλους, πονηρούς και αγαθούς, το φρικωδέστατο βήμα της κρίσης. Διότι ολόκληρη η κτίση θα προσέλθει σε κρίση. Και αποδίδοντας τα πρέποντα ανάλογα με τον βίο που έζησε ο καθένας, σε όσους βρεθούν στα αριστερά θα πει, δηλαδή σε όσους είχαν ποτέ κοσμικό φρόνημα: «Φύγετε από εμένα καταραμένοι στο πυρ το αιώνιο που έχει ετοιμαστεί για τον διάβολο και τους αγγέλους του»· σε εκείνους όμως που θα είναι στα δεξιά, δηλαδή στους οσίους και αγαθούς: «Ελάτε οι ευλογημένοι του Πατέρα μου, κληρονομήστε την ετοιμασμένη για εσάς βασιλεία από την καταβολή του κόσμου».

Λοιπόν· διότι θα ανακεφαλαιώσω το νόημα του λόγου· οι μεν εραστές των κακών του κόσμου θα καταβούν στον άδη και θα απομακρυνθούν από το πρόσωπο του Χριστού· αντίθετα, οι εραστές της αρετής, οι οποίοι διατήρησαν αβλαβή τον αρραβώνα του Πνεύματος, θα είναι μαζί του και θα συμβιώνουν παντοτινά. Και όντας προφανώς μαζί του, θα βλέπουν ανεμπόδιστα και το θεοπρεπές κάλλος του· «Διότι ο Κύριος», λέει, «θα είναι για σένα φως αιώνιο, και ο Θεός η δόξα σου»· και είναι επόμενο να θέλει να δηλώσει αυτό ο Κύριος, όταν τον ακούμε να λέει: «Ακόμη λίγο, και ο κόσμος δεν με βλέπει πλέον, εσείς όμως με βλέπετε, διότι εγώ ζω και εσείς θα ζήσετε». Και βέβαια διόλου δεν διαψεύδεται, λέγοντας ότι είναι μικρός ο ενδιάμεσος χρόνος μέχρι την, τρόπον τινά, αποκάλυψή του. Διότι για τον Θεό, ο οποίος υπάρχει αιώνια, ακόμη και ο μακρύς για εμάς χρόνος λογίζεται εντελώς ως μηδέν· και αυτό το μαρτυρεί ο μελωδός λέγοντας: «Διότι χίλια έτη στα μάτια σου, Κύριε, είναι σαν τη χθεσινή ημέρα που παρήλθε, και σαν νυχτερινή βάρδια». <Εκείνη την ημέρα εσείς θα γνωρίσετε ότι εγώ είμαι στον Πατέρα μου και εσείς σε μένα και εγώ σε εσάς.> Είναι βέβαια δυσπρόσιτο το νόημα στα προκείμενα, και απαιτεί για τον εαυτό του θα λέγαμε μια αυστηρή εξέταση, προκαλώντας και αρκετό δισταγμό στον λόγο, πιστεύουμε ωστόσο ότι ο Χριστός θα μας κατευθύνει και πάλι στην αλήθεια.

Διότι ο Κύριός μας Ιησούς Χριστός έλεγε: «Λίγο ακόμα και ο κόσμος δεν θα με βλέπει πια, εσείς όμως θα με βλέπετε»· αλλά ήταν βέβαια πολύ σαφές ότι με τη λέξη «κόσμος» εδώ, δεν εννοεί πάντως εκείνους που βρίσκονται σε τούτη τη ζωή, δηλαδή αυτούς που ζουν πάνω στη γη· διότι όλοι, και οι κακοί και οι αγαθοί, βρίσκονται σε τούτον τον κόσμο. Ονόμασε «κόσμο» μάλλον αυτούς που έχουν πειστεί να φρονούν τα επίγεια και έχουν υποτάξει το δικό τους φρόνημα στη ματαιότητα του κόσμου. Επομένως, ο μαθητής, μην έχοντας κατανοήσει πλήρως αυτό, νόμισε ότι λέει πως θα διαφύγει από την προσοχή, εννοώ τα εσωτερικά και κρυφά μάτια, όλων ανεξαιρέτως των άλλων ανθρώπων που κατοικούν σε αυτόν τον επίγειο χώρο, και θα γίνει εντελώς αόρατος, μη γινόμενος γνωστός σε κανέναν από τους υπάρχοντες παρά μόνο στους δικούς του μαθητές. Αυτό έγινε η αιτία της άγνοιάς του. Διότι, αν είχε κατανοήσει από την αρχή, δεν θα τον πλησίαζε καθόλου ρωτώντας: «Τι συνέβη και πρόκειται να εμφανίσεις τον εαυτό σου σε εμάς και όχι στον κόσμο;». Παρασύρθηκε λοιπόν στο να σκεφτεί με αυτόν τον τρόπο, εκλαμβάνοντας τη σημασία της λέξης με τον κοινό και συνηθισμένο για τους άλλους τρόπο· διότι συνηθίζουμε να ονομάζουμε «κόσμο», σύμφωνα με την τετριμμένη και σε όλους προφανή έκφραση, όσους τυχόν βρίσκονται σε ολόκληρο τον κόσμο, όπως ακριβώς αν κάποιος έλεγε «πόλη», εννοώντας όσους κατοικούν σε ολόκληρη την πόλη. Παρόλα αυτά, ο μαθητής είναι αξιοζήλευτος ακόμη και όταν λέει αυτά.

† Ιωάννου Αρχιεπισκόπου Κωνσταντινουπόλεως του Χρυσοστόμου λόγος εις την Ανάληψιν. Εμπρός λοιπόν, ας δοξάσουμε και σήμερα με αγαλλίαση την άνοδο του Σωτήρος από τη γη στους ουρανούς. Διότι σήμερα ο πρωτότοκος της κτίσεως και ευεργέτης μας Κύριος, καθώς ο ίδιος είπε, υψούμενος από τη γη, είλκυσε τους πάντες προς τον εαυτό του. Σήμερα ο αχώριστος από τους φίλους του χωρίστηκε από τους μαθητές του, αναλήφθηκε στον ουρανό και «κάθισε στα δεξιά της μεγαλωσύνης στα υψηλά». Σήμερα εν σαρκί «επέβη επί των Χερουβίμ και πέταξε πάνω σε φτερά ανέμων· και έθεσε το σκότος ως απόκρυψή του». Διότι κάθε σκότος αποτελεί απόκρυψη του Θεού και του φωτός. Επειδή, ερχόμενος ως φως στον κόσμο, έκανε κάθε σκότος και κάθε καταχνιά να απομακρυνθεί από τη γη· «Διότι εγώ», λέγει, «έχω έλθει ως φως στον κόσμο». Σήμερα υψώνεται ο νέος Αδάμ και ανύψωσε τον παλαιό Αδάμ στην αρχέγονη τιμή. Σήμερα πορεύεται, καθώς παρήγγειλε στους αγίους μαθητές και αποστόλους του, για να τους ετοιμάσει τόπο· «Διότι, εάν πορευθώ», λέγει, «και σας ετοιμάσω τόπο, πάλι θα έλθω και θα σας παραλάβω κοντά μου»· «Δεν θα σας αφήσω ορφανούς· έρχομαι σε εσάς· λίγο ακόμη και ο κόσμος δεν θα με βλέπει πλέον, εσείς όμως με βλέπετε, διότι εγώ ζω, και εσείς θα ζήσετε».

Διότι αυτό κυρίως επιζητούσαν. Αλλ' επειδή η φράση «Έρχομαι προς εσάς» υποδήλωνε παρουσία, προκειμένου να μην επιζητήσουν πάλι την ίδια παρουσία που είχαν και προηγουμένως, πρόσεξε πώς δεν το είπε μεν ξεκάθαρα, αλλά το υπαινίχθηκε. Διότι, αφού είπε, «Ακόμη λίγο και ο κόσμος δεν με βλέπει πλέον», πρόσθεσε, «Εσείς όμως με βλέπετε»· σαν να έλεγε: «Έρχομαι μεν προς εσάς, όχι όμως με τον ίδιο τρόπο όπως πρωτύτερα, ώστε να συναναστρέφομαι μαζί σας συνεχώς κάθε μέρα».

Και για να μην πουν: «Πώς λοιπόν είπες στους Ιουδαίους: Από τώρα δεν θα με δείτε;», επιλύει την αντίθεση λέγοντας: «Μόνο σε εσάς»· επειδή και το Πνεύμα τέτοιο είναι. «Επειδή εγώ ζω, και εσείς θα ζήσετε». Διότι βέβαια ο σταυρός δεν μας χωρίζει οριστικά, αλλά μας αποκρύπτει μόνο για μια μικρή στιγμή. Μου φαίνεται δε ότι ως ζωή δεν εννοεί μόνο την παρούσα, αλλά και τη μέλλουσα.

Εάν λοιπόν αυτός είναι φως, και εμείς λέμε ότι όσοι τον ενδύονται δεν τον αισθάνονται, σε τι διαφέρουμε από τους νεκρούς; Εάν δε αυτός είναι η άμπελος, και εμείς τα κλήματα, εάν δεν γνωρίζουμε οπωσδήποτε την ένωσή μας με αυτόν, τυγχάνουμε άψυχοι και άκαρποι και ξερά ξύλα, ύλη για το άσβεστο πυρ. Εάν πάλι αυτοί που τρώγουν τη σάρκα του και πίνουν το αίμα του έχουν ζωή αιώνια, σύμφωνα με το θείο του λόγιο, και εμείς, ενώ τα τρώμε αυτά, δεν αισθανόμαστε να γίνεται μέσα μας τίποτα περισσότερο από την αισθητή τροφή, ούτε λαμβάνουμε εν επιγνώσει άλλη ζωή, τότε λοιπόν μεταλάβαμε μόνο απλό άρτο, και όχι Θεό. Διότι, εφόσον ο Χριστός είναι Θεός και άνθρωπος, και η αγία σάρκα του δεν είναι μόνο σάρκα, αλλά σάρκα και Θεός αχωρίστως και ασυγχύτως, είναι μεν ορατός ως προς τη σάρκα, δηλαδή στον άρτο, στους αισθητούς οφθαλμούς, αλλά αόρατος ως προς τη θεότητα στους αισθητούς, ενώ καθοράται με τα μάτια της ψυχής. Γι' αυτό και αλλού λέει: «Εκείνος που τρώγει τη σάρκα μου και πίνει το αίμα μου μένει σε εμένα, κι εγώ σε αυτόν». Και δεν είπε ότι μένει σε αυτά και αυτά σε αυτόν, αλλά «σε εμένα», δηλαδή στη δόξα μου, στο φως μου, στη θεότητά μου. «Διότι εγώ», λέει, «είμαι μέσα στον Πατέρα και ο Πατέρας μέσα σε εμένα· και εγώ μέσα σε εσάς και εσείς μέσα σε εμένα». Εάν λοιπόν νομίζουμε ότι όλα αυτά γίνονται μέσα μας χωρίς να το γνωρίζουμε και χωρίς να το αισθανόμαστε, ποιος άραγε θα μπορούσε να θρηνήσει επάξια την αναισθησία μας; Όντως, κανείς.

Όπως όταν τον ακούει να λέει προς τους μαθητές: «Δεν θα σας αφήσω ορφανούς· έρχομαι σε εσάς. Λίγο ακόμη, και ο κόσμος δεν θα με βλέπει πλέον· εσείς όμως με βλέπετε, διότι εγώ ζω και εσείς θα ζήσετε.» Και πάλι: «Εγώ είμαι η άμπελος η αληθινή, εσείς τα κλήματα.» Και πάλι: «Εσείς είστε φίλοι μου, εάν κάνετε όσα εγώ σας δίνω ως εντολή. Δεν σας ονομάζω πλέον δούλους, διότι ο δούλος δεν γνωρίζει τι κάνει ο κύριός του· εσάς όμως σας ονόμασα φίλους, διότι όλα όσα άκουσα από τον Πατέρα μου σας τα έκανα γνωστά.» Και πάλι: «Εσείς είστε εκείνοι που παραμείνατε μαζί μου στους πειρασμούς μου· και εγώ συνάπτω μαζί σας —διαθήκη αιώνια—, ώστε να τρώτε και να πίνετε πάντοτε στο τραπέζι μου στη βασιλεία μου.» Ακούγοντας, λοιπόν, αυτά και τα παρόμοια, ο φιλόθεος όχι μόνο χαίρεται, αλλά και προαιρείται να πεθαίνει κάθε ημέρα για τον Χριστό.

«Λίγο ακόμη, και ο κόσμος δεν θα με βλέπει πλέον· εσείς όμως θα με βλέπετε, διότι εγώ ζω· και εσείς θα ζήσετε. Εκείνη την ημέρα θα γνωρίσετε εσείς ότι εγώ είμαι μέσα στον Πατέρα μου, και εσείς μέσα μου και εγώ μέσα σας.» Μην φοβηθείτε, λέει, επειδή σας είπα, «Άλλον Παράκλητο θα στείλω», νομίζοντας ότι πλέον δεν θα με δείτε· διότι δεν θα αποχωριστώ από εσάς οριστικά. Διότι «έρχομαι», και «δεν θα σας αφήσω ορφανούς». Επειδή στην αρχή τους αποκαλούσε «Τεκνία» (παιδιά μου), κατά συνέπεια λέει τώρα: «Δεν θα σας αφήσω ορφανούς». Και για να μην νομίσουν ότι, όπως πριν, πρόκειται να εμφανιστεί με το σώμα Του και σε αυτούς και σε όλους, λέει ότι «Ο κόσμος δεν με βλέπει πλέον». Διότι εσείς, λέει, μόνοι σας θα με δείτε και μετά την ανάσταση. Διότι «ζω», έστω και αν δεχθώ τον θάνατο, και ανασταίνομαι. «Και εσείς θα ζήσετε»· δηλαδή, βλέποντάς με θα χαρείτε, και ενώ σαν να έχετε νεκρωθεί, θα ξαναζήσετε με την εμφάνισή μου. Ή και με αυτόν τον τρόπο: Όπως, λέει, ο δικός μου θάνατος έγινε ζωή, έτσι και αν εσείς πεθάνετε, «θα ζήσετε». Μην λυπάστε, λοιπόν, ούτε για εμένα που πεθαίνω, ούτε για τον εαυτό σας. Διότι ακόμη και αν πεθάνετε, θα ζήσετε τη μέλλουσα ζωή. «Εκείνη την ημέρα θα γνωρίσετε ότι εγώ είμαι μέσα στον Πατέρα μου»· δηλαδή, όταν αναστηθώ, «θα γνωρίσετε» ότι δεν έχω αποχωριστεί από τον Πατέρα, αλλά έχω την ίδια δύναμη. «