Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ 14:20

Διότι ο Μωυσής βέβαια διαπαιδαγώγησε μέσω της σκιάς του νόμου τους αρχαιοτέρους και λάμβανε τα έπαθλα της γνήσιας ιδιότητας του υπηρέτη, καθώς ο Θεός τού έλεγε «Εσύ όμως στάσου εδώ μαζί μου», αλλά τα πράγματα είναι ασυγκρίτως ανώτερα στο πρόσωπο του Χριστού. Διότι έχει καθίσει «στα δεξιά του θρόνου της μεγαλωσύνης στα ύψη» και έχει κατοικήσει ως Υιός και Κύριος στον οίκο του Πατέρα Του. Διότι κατοικεί μέσα μας ως Θεός δια του δικού Του Πνεύματος, αν και ο πάνσοφος Μωυσής δεν κατοίκησε μέσα σε κανέναν, επειδή δεν γίναμε μέτοχοι του Μωυσή, ούτε και κάποιου άλλου από τους αγίους, αλλά γίναμε μέτοχοι του Χριστού, τόσο δια του Πνεύματος όσο και δια της μυστικής ευλογίας. Διότι, ενώ ο Θεός έλεγε διαμέσου ενός εκ των αγίων προφητών «Θα κατοικήσω μέσα τους και θα εμπεριπατήσω και θα είμαι Θεός τους και αυτοί θα είναι λαός μου», όταν πλέον έφτασε ο καιρός κατά τον οποίο έπρεπε να εκπληρωθεί αυτό, ο Χριστός κατοίκησε μέσα μας σύμφωνα με την παλαιά υπόσχεση, ώστε να μας αναδείξει ναούς του ζώντος Θεού, δηλαδή του Εαυτού Του, και να μας ενώσει δια του Εαυτού Του με τον Θεό και Πατέρα. Γι' αυτό, άλλωστε, είπε στους αγίους αποστόλους: «Εκείνη την ημέρα θα γνωρίσετε ότι εγώ είμαι μέσα στον Πατέρα μου και εσείς μέσα σε εμένα και εγώ μέσα σε εσάς· διότι εκείνος που προσκολλάται στον Κύριο είναι ένα πνεύμα», σύμφωνα με τα γεγραμμένα.

Λοιπόν· διότι θα ανακεφαλαιώσω το νόημα του λόγου· οι μεν εραστές των κακών του κόσμου θα καταβούν στον άδη και θα απομακρυνθούν από το πρόσωπο του Χριστού· αντίθετα, οι εραστές της αρετής, οι οποίοι διατήρησαν αβλαβή τον αρραβώνα του Πνεύματος, θα είναι μαζί του και θα συμβιώνουν παντοτινά. Και όντας προφανώς μαζί του, θα βλέπουν ανεμπόδιστα και το θεοπρεπές κάλλος του· «Διότι ο Κύριος», λέει, «θα είναι για σένα φως αιώνιο, και ο Θεός η δόξα σου»· και είναι επόμενο να θέλει να δηλώσει αυτό ο Κύριος, όταν τον ακούμε να λέει: «Ακόμη λίγο, και ο κόσμος δεν με βλέπει πλέον, εσείς όμως με βλέπετε, διότι εγώ ζω και εσείς θα ζήσετε». Και βέβαια διόλου δεν διαψεύδεται, λέγοντας ότι είναι μικρός ο ενδιάμεσος χρόνος μέχρι την, τρόπον τινά, αποκάλυψή του. Διότι για τον Θεό, ο οποίος υπάρχει αιώνια, ακόμη και ο μακρύς για εμάς χρόνος λογίζεται εντελώς ως μηδέν· και αυτό το μαρτυρεί ο μελωδός λέγοντας: «Διότι χίλια έτη στα μάτια σου, Κύριε, είναι σαν τη χθεσινή ημέρα που παρήλθε, και σαν νυχτερινή βάρδια». <Εκείνη την ημέρα εσείς θα γνωρίσετε ότι εγώ είμαι στον Πατέρα μου και εσείς σε μένα και εγώ σε εσάς.> Είναι βέβαια δυσπρόσιτο το νόημα στα προκείμενα, και απαιτεί για τον εαυτό του θα λέγαμε μια αυστηρή εξέταση, προκαλώντας και αρκετό δισταγμό στον λόγο, πιστεύουμε ωστόσο ότι ο Χριστός θα μας κατευθύνει και πάλι στην αλήθεια.

Αφού λοιπόν έχουμε ήδη μιλήσει εκτενώς γι' αυτό, αποδεικνύοντας στο μέτρο των δυνατοτήτων μας ότι ο Υιός ενυπάρχει κατά φύση στον Πατέρα και έχει ουσιώδη ένωση μαζί Του, θα παραλείψουμε προς το παρόν να συνεχίσουμε να επεκτεινόμαστε περαιτέρω. Εντούτοις, δεν θα επιτρέψουμε εντελώς στους αντιπάλους μας να καταφερθούν εναντίον του δόγματος σαν να είναι ανυπεράσπιστο, αλλά θα παραταχθούμε εναντίον τους με λίγα λόγια, αποδεικνύοντας όσο είναι δυνατόν ως δόλιο και συνάμα αμαθές το βδελυρό τεχνούργημα της πονηρίας τους, και συγκεκριμένα θα πούμε: Αν ο Υιός ενυπάρχει στον Πατέρα μόνο επειδή αγαπιέται και αγαπά, σύμφωνα με αυτή την ίδια λογική και εμείς ενυπάρχουμε σε Αυτόν και Αυτός σε εμάς, και δεν φαίνεται να υπάρχει κανένας άλλος ενωτικός δεσμός ούτε μεταξύ του Πατέρα και του Υιού, ούτε μεταξύ ημών και Αυτού και Αυτού και ημών· πώς λοιπόν και με ποιον τρόπο, πες μου, λέει, ότι σε εκείνη την ημέρα θα γνωρίσουμε το μυστήριο για αυτό το θέμα; Διότι, όπως φαίνεται, δεν έχουμε ακόμη κατανοήσει ότι ο Πατέρας αγαπά τον Υιό, και ότι ο Ίδιος αγαπά τον Πατέρα· αλλά ίσως ούτε τα δικά μας γνωρίζουμε ακόμη, και κάποιος κενός λογισμός μάς εμπαίζει όταν νομίζουμε ότι ο Υιός μάς αγάπησε, και γι' αυτό μας έκανε κτήμα του Πατέρα, και ότι κι εμείς Τον αγαπήσαμε. Διότι, λέγοντας το «Εκείνη την ημέρα θα γνωρίσετε», δείχνει ότι ο χρόνος της γνώσης δεν έχει έρθει ακόμη· τότε γιατί μάταια μας επαναλάμβανε ο Κύριος λέγοντας «Ο Πατέρας αγαπά τον Υιό»; Διότι το ότι και ο Ίδιος αγαπά τον Πατέρα, ποιος δεν θα το ομολογήσει;

Πώς δε, πες μου, καθιστούσε σαφή απόδειξη της αγάπης του για εμάς το να επιλέξει να πάθει υπέρ ημών; Διότι «μεγαλύτερη από αυτή την αγάπη», λέει, «δεν έχει κανείς, από το να θυσιάσει κάποιος τη ζωή του για τους φίλους του». Και γιατί ζητούσε σαφώς από εμάς την αγάπη προς αυτόν, και γι' αυτόν τον λόγο να σπεύδουμε να εκπληρώνουμε το θέλημά του; Διότι, «εκείνος που με αγαπά», λέει, «θα τηρήσει τις εντολές μου». Πότε, λοιπόν, θα τηρήσουμε τη θεία εντολή, εάν αδιαφορήσουμε προς το παρόν; Εφόσον, λοιπόν, είναι ορθό να πιστεύουμε ότι ο Υιός αγαπά τον Πατέρα, αγαπά εμάς και αγαπάται από εμάς, πώς δεν είναι λογικό να σκεφτούμε ότι ο Υιός θέλησε να υποδείξει κάτι άλλο, και ότι ο τρόπος της ενώσεως δεν καθορίζεται από τον νόμο της αγάπης, αλλά μάλλον ότι τον έχει εισαγάγει σαφώς με κάποιον άλλον τρόπο, όταν μας λέει: «Εκείνη την ημέρα θα γνωρίσετε ότι εγώ είμαι μέσα στον Πατέρα μου και εσείς μέσα σε εμένα και εγώ μέσα σε εσάς»;

Και πώς είναι δυνατόν να αμφιβάλλει κανείς; Το ότι κι εμείς θέλουμε υπέρ του Χριστού να είμαστε έτοιμοι να παραδώσουμε ακόμη και την ίδια την ψυχή μας σε εκείνους που μας διώκουν, για να μην αρνηθούμε τον Κύριό μας, άραγε δεν θα παρείχε σαφή απόδειξη της αγάπης μας προς αυτόν; Αλλά είτε κάποιος θα ομολογήσει ότι και αυτό είναι οπωσδήποτε αληθινό, είτε θα καταδικάσει τους άγιους μάρτυρες, ότι δήθεν δεν αγωνίστηκαν για κανέναν ωφέλιμο σκοπό για τον Χριστό, και ότι υπέμειναν χωρίς ανταμοιβή τόσο μεγάλο κίνδυνο. Εφόσον λοιπόν έχει αποδειχθεί, και μάλιστα πάρα πολύ σαφώς, ότι αφενός ο Πατέρας έχει τέλεια αγάπη προς τον Υιό, και με τον ίδιο τρόπο και αυτός αγαπά τον Πατέρα, και εμείς αυτόν και αυτός εμάς, ποια λογική θα είχε να νομίζει κανείς ότι η επίγνωση αυτού του γεγονότος μετατίθεται τάχα σε άλλους χρόνους, όταν ο Κύριος λέει: «Εκείνη την ημέρα θα γνωρίσετε ότι εγώ είμαι εν τω Πατρί, και εσείς εν εμοί και εγώ εν υμίν»;

Αλλά ας παραμεριστούν οι δικές τους ανοησίες και η επινόηση των μισόθεων λογισμών· εμείς όμως, παίρνοντας θάρρος από τον φωτισμό του Πνεύματος, δεν θα διστάσουμε να πούμε εκείνα που φάνηκαν να είναι ορθά για τη σαφήνεια των όσων εξετάζονται. Εφόσον λοιπόν προείπε: «Ότι εγώ και εσείς θα ζήσετε», διαπιστώνεται ότι αμέσως προσθέτει σε αυτά: «Εκείνη την ημέρα θα γνωρίσετε ότι εγώ είμαι μέσα στον Πατέρα μου, και εσείς μέσα σε εμένα, και εγώ μέσα σε εσάς». Έπειτα, σε ποιον από όσους υπάρχουν και συνηθίζουν να σκέφτονται ορθά δεν θα γινόταν πάρα πολύ σαφές, ότι ως «ημέρα» της γνώσης αυτού του πράγματος ορίζει τον καιρό κατά τον οποίο και εμείς οι ίδιοι, αφού αναμορφωθούμε σύμφωνα με αυτόν, θα ανέλθουμε στην αιώνια ζωή, έχοντας διαφύγει την κατάρα του θανάτου; Και μου φαίνεται ότι κάτι τέτοιο υποδηλώνει εκείνος που μιλάει εκ μέρους του Χριστού· εννοώ τον Παύλο· όταν, αποκαλύπτοντάς μας το θείο μυστήριο, γράφει σε κάποιους: «Διότι πεθάνατε, και η ζωή σας έχει κρυφτεί μαζί με τον Χριστό μέσα στον Θεό· όταν λοιπόν φανερωθεί ο Χριστός που είναι η ζωή σας, τότε και εσείς θα φανερωθείτε μαζί του εν δόξη». Διότι θα μετασχηματίσει το σώμα της ταπεινώσεώς μας, αυτό ακριβώς οπωσδήποτε, και όχι κάποιο άλλο, ώστε να γίνει σύμμορφο με τη δόξα του, και θα μεταπλάσει την ανθρώπινη φύση στην αρχέγονη κατάστασή της με άρρητη δύναμη, μεταβάλλοντας τα πάντα εύκολα προς ό,τι θελήσει, χωρίς κανένα εμπόδιο· διότι είναι αληθινός Θεός, «αυτός που τα κάνει όλα και τα μετασκευάζει», σύμφωνα με τη Γραφή.

Κατά την ημέρα λοιπόν εκείνη, δηλαδή τον καιρό κατά τον οποίο και εσείς οι ίδιοι θα ζήσετε· διότι εγώ ζω, μολονότι έγινα άνθρωπος σαν και εσάς, και ντύθηκα σώμα που υπόκειται στη φθορά σύμφωνα με τη δική του φύση· θα επιγνώσετε σαφώς, λέει, ότι εγώ είμαι μέσα στον Πατέρα, και εσείς μέσα σε εμένα και εγώ μέσα σε εσάς. Θα θεωρήσουμε δε ότι ο Κύριος μας είπε αυτά, όχι για να νομίζουμε ότι αυτός υπάρχει μέσα στον Πατέρα σύμφωνα με τον λόγο της αγάπης, όπως ακριβώς φρονούσαν οι αντίπαλοι, αλλά κατά τη δύναμη ενός βαθέος μυστηρίου, το οποίο αφενός είναι δύσκολο να κατανοηθεί και αφετέρου δεν είναι εύκολο να εκφραστεί· πλην όμως, θα προσπαθήσω να το αναπτύξω όσο μπορώ.

Έτσι, λοιπόν, αφού ο λόγος μας γύρω από αυτά έχει προχωρήσει, ελάτε να παραθέσουμε το νόημα των προκειμένων και να το εφαρμόσουμε στα λόγια του Σωτήρα. Διότι λέγει: «Εκείνη την ημέρα θα γνωρίσετε ότι εγώ είμαι μέσα στον Πατέρα και εσείς μέσα σε εμένα και εγώ μέσα σε εσάς». Διότι εγώ μεν ζω, λέγει, επειδή είμαι ζωή κατά φύση, και απέδειξα ζωντανό τον δικό μου ναό. Αλλά όταν και εσείς οι ίδιοι, αν και είστε φθαρτής φύσεως, θα δείτε τους εαυτούς σας ζωντανούς καθ' ομοίωση προς εμένα, τότε ακριβώς θα γνωρίσετε, και μάλιστα πολύ καθαρά, ότι, εφόσον υπάρχω ως ζωή κατά φύση, σας ένωσα μέσω εμού με τον Θεό και Πατέρα που είναι και αυτός ζωή κατά φύση, καθιστώντας σας κοινωνούς και μετόχους της δικής του αφθαρσίας. Διότι εγώ βρίσκομαι φυσικώς μέσα στον Πατέρα, επειδή είμαι καρπός της ουσίας του και γνήσιο γέννημα, ενυπάρχοντας και έχοντας φανερωθεί από αυτήν ως ζωή από ζωή. Εσείς όμως είστε μέσα σε εμένα και εγώ μέσα σε εσάς, καθόσον εγώ μεν φανερώθηκα ως άνθρωπος, αλλά κατέστησα εσάς κοινωνούς της θείας φύσεως εγκαθιστώντας μέσα σας το δικό μου Πνεύμα. Διότι ο Χριστός είναι μέσα μας διά του Πνεύματος, μετατρέποντας σε αφθαρσία αυτό που από τη φύση του φθείρεται, και μεταφέροντάς το από τη θνητότητα σε αθάνατη κατάσταση. Γι' αυτό και ο Παύλος λέγει, ότι «εκείνος που ανέστησε τον Ιησού Χριστό από τους νεκρούς, θα ζωοποιήσει και τα θνητά σας σώματα, διά του Πνεύματός του που κατοικεί μέσα σας».

«Εκείνη την ημέρα θα γνωρίσετε ότι εγώ είμαι μέσα στον Πατέρα, και εσείς μέσα σε εμένα, και εγώ μέσα σε εσάς». Όσον αφορά μεν τον Πατέρα, το ρηθέν αναφέρεται στην ουσία· όσον αφορά δε αυτούς, αναφέρεται στην ομόνοια και στη βοήθεια που προέρχεται από τον Θεό. Και πώς είναι λογικό αυτό, πες μου, λέει; Πώς λοιπόν θα ήταν λογικό το αντίθετο; Διότι είναι πολύ μεγάλη και απολύτως άπειρη η απόσταση μεταξύ του Χριστού και των μαθητών.

Και τι από το φρικτό μυστήριο της Θείας Οικονομίας που έχει επιτελεσθεί δεν έχει αγιασθεί; Ας πέσει ο φθόνος που πάντοτε εχθρεύεται τα καλά· ας πέσει ο ζήλος του παλαιού αποστάτη και τα νοσήματα του δράκοντα. Και ας έλθει ο ζήλος από το ίδιο το καλό και τίποτε απολύτως δεν θα σταθεί εμπόδιο στο να υποταχθούν όλοι εξίσου, φέρνοντας χαρά και ειρήνη στα τέκνα του Πνεύματος, σε κάθε πιστότατο άνθρωπο που τώρα μεν κατευθύνεται προς την αρετή, τώρα δε φθάνει στην τελειότητα. Και όπως ο Θεός ήταν, είναι και θα είναι, έτσι και οι δωρεές και τα χαρίσματά Του θα είναι αμετάκλητα· διότι η μεγαλειότητά Του είναι μία, η οποία ενεργείται πάντοτε, και στο παρελθόν και στο παρόν. Διότι, εάν ο Χριστός είναι Θεός και Άγιος, τότε και όσοι Τον φέρουν μέσα τους είναι άγιοι. Επειδή λέγει: Εκείνη την ημέρα θα γνωρίσετε εσείς ότι εγώ είμαι μέσα στον Πατέρα μου, και εσείς μέσα σε εμένα, και εγώ μέσα σε εσάς. Θα είμαι λοιπόν αληθινός, εάν διατηρώντας την εικόνα την διαφυλάξω. Διότι λέγει: Δεν παρακαλώ μόνο για αυτούς, αλλά και για εκείνους που θα πιστεύσουν σε εμένα μέσω του κηρύγματός τους, ώστε να είναι όλοι ένα, όπως εσύ, Πατέρα, είσαι μέσα σε εμένα και εγώ μέσα σε εσένα, ώστε και αυτοί να είναι ένα μέσα σε εμάς. Για ποιον λόγο και γιατί; Διότι εγώ τη δόξα που μου έδωσες την έδωσα σε αυτούς, για να είναι ένα, όπως εμείς είμαστε ένα, εγώ μέσα σε αυτούς και εσύ μέσα σε εμένα, ώστε να είναι τέλεια ενωμένοι. Και πάλι: Πατέρα, αυτούς που μου έδωσες, θέλω όπου είμαι εγώ να είναι και εκείνοι μαζί μου, για να θεωρούν τη δόξα τη δική μου, την οποία μου έδωσες.

Έτσι, λοιπόν, ενώ από άλλους υβριζόταν και από άλλους επαινούνταν και υποστηριζόταν, η μορφή της εικόνας του αγίου εισάγεται από τον κατήγορο στη σύνοδο. Όταν δε η μορφή φανερώθηκε σε όλους, αλλά και στον ίδιο τον πατριάρχη, οδηγείται πάλι ο δίκαιος, του ζητείται να δώσει λόγο περί αυτής και λέγει: Εγώ μεν, καθώς εξετάζω λογικά τον εαυτό μου, δεν έχω πράξει τίποτα το ασύνηθες ή το ξένο προς την παράδοση των Πατέρων και των Αποστόλων, αλλά όπως μας τα παρέδωσαν εξ αρχής οι πατέρες μας, που παρέλαβαν διαδοχικά τα έθιμα και τους τύπους της Εκκλησίας των πιστών, ώστε να ιστορούμε τις μορφές των αγίων πατέρων μας και να τις τιμούμε και να τις ασπαζόμαστε, καθώς η τιμή μεταβαίνει προς το πρωτότυπο, τον ίδιο τον Χριστό, του οποίου την εικόνα φέρουμε —αν και ο ίδιος δεν απαξίωσε να αναλάβει τη δική μας— ζωγράφισα αυτή την εικόνα ως εικόνα δούλου του Χριστού που φέρει τα μέλη Του και έχει γίνει σύμμορφος με την εικόνα Του. Αυτήν, σεβόμενος, ασπάζομαι, προσκυνώντας τον Χριστό μέσω αυτού του αγίου και τον ίδιο εν Χριστώ τω Θεώ, επειδή αυτός βρίσκεται εντός του Χριστού διά του Πνεύματος, και ο Χριστός εντός του Θεού και Πατρός, και ο Πατέρας εντός του Χριστού και Θεού σύμφωνα με τον ιερό λόγο: «Εκείνη την ημέρα», λέγει, «θα γνωρίσετε εσείς ότι εγώ είμαι εν τω Πατρί μου και εσείς εν εμοί και εγώ εν υμίν».

Ιω. 14, 20. Υποσχέθηκε σε αυτούς ότι «κατά την ημέρα» της αναστάσεως, δηλαδή εκείνον τον καιρό, θα έλθουν σε γνώση τριών πραγμάτων: πρώτον, να επιγνώσουν ότι ο Χριστός είναι αληθινός Θεός και αδιαίρετος από τον Πατέρα ως προς τον λόγο της ουσίας, της εξουσίας και της κυριότητας· δεύτερον, ότι «και εσείς» θα εξοικειωθείτε περισσότερο μαζί μου και θα μάθετε καλύτερα ότι «σε εμένα» πρέπει να εναποθέτετε και να αναθέτετε όλες τις ελπίδες σας και να μη φοβάστε απολύτως τίποτα για κανένα ζήτημα· διότι λέει: «και εσείς εν εμοί». Και τρίτον, θα επιγνώσετε ότι τότε περισσότερο «εγώ εν υμίν»· διότι θα επιδείξω ακόμη περισσότερο την αγάπη μου προς εσάς με μεγαλύτερα σημεία και τέρατα από όσα έκανα εγώ, δοξάζοντας και μεγαλύνοντάς σας, και επιπλέον ενισχύοντας και δυναμώνοντάς σας ώστε να ελέγχετε άρχοντες και βασιλείς και να καταφρονείτε όλες τις ποινές και τα βασανιστήριά τους, εσείς οι οποίοι προηγουμένως, μόνο και μόνο με τη σύλληψή μου, δειλιάσατε, τραπήκατε σε φυγή και με εγκαταλείψατε. Αλλά τότε θα σας χορηγηθεί τόση δύναμη και ισχύς, ώστε να μη λογαριάζετε καθόλου τον ίδιο τον θάνατο, αλλά να νικάτε και να επικρατείτε κατά τη διάρκεια των βασανιστηρίων και να υπερισχύετε κατά κράτος των εχθρών.

Εάν λοιπόν αυτός είναι φως, και εμείς λέμε ότι όσοι τον ενδύονται δεν τον αισθάνονται, σε τι διαφέρουμε από τους νεκρούς; Εάν δε αυτός είναι η άμπελος, και εμείς τα κλήματα, εάν δεν γνωρίζουμε οπωσδήποτε την ένωσή μας με αυτόν, τυγχάνουμε άψυχοι και άκαρποι και ξερά ξύλα, ύλη για το άσβεστο πυρ. Εάν πάλι αυτοί που τρώγουν τη σάρκα του και πίνουν το αίμα του έχουν ζωή αιώνια, σύμφωνα με το θείο του λόγιο, και εμείς, ενώ τα τρώμε αυτά, δεν αισθανόμαστε να γίνεται μέσα μας τίποτα περισσότερο από την αισθητή τροφή, ούτε λαμβάνουμε εν επιγνώσει άλλη ζωή, τότε λοιπόν μεταλάβαμε μόνο απλό άρτο, και όχι Θεό. Διότι, εφόσον ο Χριστός είναι Θεός και άνθρωπος, και η αγία σάρκα του δεν είναι μόνο σάρκα, αλλά σάρκα και Θεός αχωρίστως και ασυγχύτως, είναι μεν ορατός ως προς τη σάρκα, δηλαδή στον άρτο, στους αισθητούς οφθαλμούς, αλλά αόρατος ως προς τη θεότητα στους αισθητούς, ενώ καθοράται με τα μάτια της ψυχής. Γι' αυτό και αλλού λέει: «Εκείνος που τρώγει τη σάρκα μου και πίνει το αίμα μου μένει σε εμένα, κι εγώ σε αυτόν». Και δεν είπε ότι μένει σε αυτά και αυτά σε αυτόν, αλλά «σε εμένα», δηλαδή στη δόξα μου, στο φως μου, στη θεότητά μου. «Διότι εγώ», λέει, «είμαι μέσα στον Πατέρα και ο Πατέρας μέσα σε εμένα· και εγώ μέσα σε εσάς και εσείς μέσα σε εμένα». Εάν λοιπόν νομίζουμε ότι όλα αυτά γίνονται μέσα μας χωρίς να το γνωρίζουμε και χωρίς να το αισθανόμαστε, ποιος άραγε θα μπορούσε να θρηνήσει επάξια την αναισθησία μας; Όντως, κανείς.

Αν λοιπόν το κλειδί δεν ανοίξει —«διότι σε αυτόν, λέγει, ο θυρωρός ανοίγει»—, η θύρα δεν ανοίγεται. Και αν η θύρα δεν διανοιχθεί, κανείς δεν εισέρχεται στην οικία του Πατρός, καθώς λέγει ο Χριστός: «Κανείς δεν έρχεται προς τον Πατέρα, παρά μόνον δι' εμού». Το ότι δε το Άγιο Πνεύμα διανοίγει πρώτα τον νου μας και μας διδάσκει τα περί του Πατρός και του Υιού, ο ίδιος πάλι είπε: «Όταν δε έλθει εκείνος, το Πνεύμα της αληθείας, το οποίο εκπορεύεται παρά του Πατρός, εκείνος θα μαρτυρήσει περί εμού και θα σας οδηγήσει σε όλη την αλήθεια», —βλέπεις πώς διά του Πνεύματος, ή μάλλον εν τω Πνεύματι, ο Πατήρ και ο Υιός επιγινώσκονται αχωρίστως;— και πάλι: «Διότι εάν εγώ δεν απέλθω, ο Παράκλητος, λέγει, δεν θα έλθει προς εσάς. Όταν δε έλθει εκείνος, θα σας υπενθυμίσει τα πάντα» και πάλι: «Εάν με αγαπάτε, τηρήστε τις εντολές μου, και εγώ θα παρακαλέσω τον Πατέρα και θα σας δώσει άλλον Παράκλητο, για να μένει μαζί σας εις τον αιώνα, το Πνεύμα της αληθείας» και μετά από λίγο: «Εκείνη την ημέρα —όταν δηλαδή το Άγιο Πνεύμα θα έλθει προς εσάς— θα γνωρίσετε εσείς ότι εγώ είμαι εν τω Πατρί μου και εσείς εν εμοί και εγώ εν υμίν» και πάλι: «Ο μεν Ιωάννης εβάπτισε με ύδωρ, εσείς όμως θα βαπτισθείτε εν Αγίω Πνεύματι», και δικαίως. Διότι εάν κάποιος δεν βαπτισθεί εν Αγίω Πνεύματι, δεν γίνεται ούτε υιός Θεού ούτε συγκληρονόμος του Χριστού.

Κανείς δεν έρχεται προς τον Πατέρα παρά μόνο δι' εμού. Ότι δε το Άγιο Πνεύμα διανοίγει πρώτα τον νου μας και μας διδάσκει τα περί του Πατρός και του Υιού, ο ίδιος πάλι είπε: «Όταν όμως έλθει εκείνος, το Πνεύμα της αληθείας, το οποίο εκπορεύεται από τον Πατέρα, εκείνος θα μαρτυρήσει για εμένα και θα σας οδηγήσει σε όλη την αλήθεια», —βλέπεις πώς διά του Πνεύματος, ή μάλλον εν τω Πνεύματι, ο Πατήρ και ο Υιός επιγινώσκονται αχωρίστως;— και πάλι: «Διότι εάν εγώ δεν απέλθω, ο Παράκλητος», λέει, «δεν θα έλθει προς εσάς. Όταν όμως έλθει εκείνος, θα σας υπενθυμίσει τα πάντα»· και πάλι: «Εάν με αγαπάτε, τηρήστε τις εντολές μου, και εγώ θα παρακαλέσω τον Πατέρα και θα σας δώσει άλλον Παράκλητο, για να μένει μαζί σας εις τον αιώνα, το Πνεύμα της αληθείας»· και μετά από λίγο: «Εκείνη την ημέρα —όταν δηλαδή το Άγιο Πνεύμα έλθει προς εσάς— θα γνωρίσετε εσείς ότι εγώ βρίσκομαι εν τω Πατρί μου και εσείς εν εμοί και εγώ εν υμίν»· και πάλι: «Ο μεν Ιωάννης βάπτισε με ύδωρ, εσείς όμως θα βαπτισθείτε εν Αγίω Πνεύματι», και ευλόγως· διότι εάν κάποιος δεν βαπτισθεί εν Αγίω Πνεύματι, δεν γίνεται ούτε υιός Θεού ούτε συγκληρονόμος του Χριστού. Αλλά και προς τον Πέτρο λέει: «Σε εσένα θα δώσω τα κλειδιά της βασιλείας των ουρανών», όχι βεβαίως κλειδιά χάλκινα ή σιδερένια, αλλά κλειδιά άξια εκείνης της οικίας.

Και για ποιο λόγο λοιπόν εγώ ο άχρηστος, συμμετέχοντας στους κόπους των άλλων, αγάλλομαι και τέρπομαι; Διότι εσείς είστε εξολοκλήρου μέσα μου και εγώ μέσα σε εσάς, και το κατόρθωμα αμφοτέρων λογίζεται και στους δύο. Είθε δε ο Κύριος, ο οποίος είναι φοβερός στη δύναμη και κραταιός στην ισχύ, να δώσει από τούδε και στο εξής να νεκρωθούμε ως προς τον κόσμο και να εντρυφήσουμε στις άγιες εντολές του. Και εσάς, τέκνα μου, είθε να σας διαφυλάξει με αδιάσπαστη υποταγή, με ανυπόκριτη υπακοή και με αμετάθετη πίστη, αναδεικνύοντάς σας όλο και περισσότερο ενάρετους και καθιστώντας σας πρόθυμους, ώστε να προχωρείτε σε κάθε πνευματικό αγώνα ανδρεία και θαρραλέα, προς τη θλίψη, προς τη στενοχώρια, προς τη συνεχή προσευχή, προς την ταλαιπωρία, προς την πείνα, προς τη δίψα, και προς όλα τα υπόλοιπα μακάρια ασκητικά παλαίσματα, για να δεχθείτε, αφού αναδειχθείτε αήττητοι, το στεφάνι της υπομονής κατά την ημέρα της ανταπόδοσης του Δικαιοκρίτου.

Και σε άλλο σημείο πάλι: «Εκείνη την ημέρα θα γνωρίσετε εσείς ότι εγώ είμαι μέσα στον Πατέρα μου, και εσείς μέσα σε εμένα, και εγώ μέσα σε εσάς.» Και αλλού: «Πατέρα, θέλω, όπου είμαι εγώ, να είναι και αυτοί μαζί μου, για να βλέπουν τη δική μου δόξα που μου έδωσες, επειδή με αγάπησες πριν από τη δημιουργία του κόσμου.» Και ότι αυτά δεν αφορούν μόνο τους αποστόλους, αλλά και εμάς, ο ίδιος πάλι είπε: «Δεν παρακαλώ όμως μόνο για αυτούς, αλλά και για εκείνους που θα πιστέψουν σε εμένα μέσω του λόγου τους, ώστε όλοι να είναι ένα, όπως εσύ, Πατέρα, είσαι μέσα σε εμένα και εγώ μέσα σε εσένα, ώστε και αυτοί να είναι ένα μέσα σε εμάς.» Τι είναι πιο παρηγορητικό από αυτά τα λόγια; Και τι πιο συγκινητικό;

«Λίγο ακόμη, και ο κόσμος δεν θα με βλέπει πλέον· εσείς όμως θα με βλέπετε, διότι εγώ ζω· και εσείς θα ζήσετε. Εκείνη την ημέρα θα γνωρίσετε εσείς ότι εγώ είμαι μέσα στον Πατέρα μου, και εσείς μέσα μου και εγώ μέσα σας.» Μην φοβηθείτε, λέει, επειδή σας είπα, «Άλλον Παράκλητο θα στείλω», νομίζοντας ότι πλέον δεν θα με δείτε· διότι δεν θα αποχωριστώ από εσάς οριστικά. Διότι «έρχομαι», και «δεν θα σας αφήσω ορφανούς». Επειδή στην αρχή τους αποκαλούσε «Τεκνία» (παιδιά μου), κατά συνέπεια λέει τώρα: «Δεν θα σας αφήσω ορφανούς». Και για να μην νομίσουν ότι, όπως πριν, πρόκειται να εμφανιστεί με το σώμα Του και σε αυτούς και σε όλους, λέει ότι «Ο κόσμος δεν με βλέπει πλέον». Διότι εσείς, λέει, μόνοι σας θα με δείτε και μετά την ανάσταση. Διότι «ζω», έστω και αν δεχθώ τον θάνατο, και ανασταίνομαι. «Και εσείς θα ζήσετε»· δηλαδή, βλέποντάς με θα χαρείτε, και ενώ σαν να έχετε νεκρωθεί, θα ξαναζήσετε με την εμφάνισή μου. Ή και με αυτόν τον τρόπο: Όπως, λέει, ο δικός μου θάνατος έγινε ζωή, έτσι και αν εσείς πεθάνετε, «θα ζήσετε». Μην λυπάστε, λοιπόν, ούτε για εμένα που πεθαίνω, ούτε για τον εαυτό σας. Διότι ακόμη και αν πεθάνετε, θα ζήσετε τη μέλλουσα ζωή. «Εκείνη την ημέρα θα γνωρίσετε ότι εγώ είμαι μέσα στον Πατέρα μου»· δηλαδή, όταν αναστηθώ, «θα γνωρίσετε» ότι δεν έχω αποχωριστεί από τον Πατέρα, αλλά έχω την ίδια δύναμη. «

«Και εσείς είστε μέσα σε εμένα», φυλασσόμενοι από εμένα· «Και εγώ μέσα σε εσάς», αντί του: Είμαι μαζί σας, απαλλάσσοντάς σας από τις θλίψεις, επιτελώντας τα θαύματα μέσω υμών, δοξάζοντάς σας γενικώς μέσα από όλα. Αλλά και διαφορετικά: «Είμαι μέσα σε εσάς», όπως η κεφαλή στα μέλη (διότι οι απόστολοι είναι μέλη του Χριστού)· «και εσείς μέσα σε εμένα», ως μέλη στην κεφαλή. Όταν λοιπόν αναστήθηκε, τότε τους κατέστησε σαφή τη γνώση για όλα αυτά. Διότι η χάρη του Πνεύματος μετά την ανάσταση τους δίδαξε τα πάντα. Όταν όμως ακούς ότι «Εγώ είμαι στον Πατέρα, και εσείς σε εμένα, και εγώ σε εσάς», να μην τα κατανοείς αυτά με όμοιο τρόπο. Διότι ο Υιός, από τη μια, βρίσκεται στον Πατέρα ως ομοούσιος· από την άλλη στους αποστόλους ως βοηθός και συνεργός· και οι απόστολοι βρίσκονται σε αυτόν ως βοηθούμενοι, και συνεργαζόμενοι, και θαλπόμενοι από αυτόν.