Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ 14:22

Διότι ο Κύριός μας Ιησούς Χριστός έλεγε: «Λίγο ακόμα και ο κόσμος δεν θα με βλέπει πια, εσείς όμως θα με βλέπετε»· αλλά ήταν βέβαια πολύ σαφές ότι με τη λέξη «κόσμος» εδώ, δεν εννοεί πάντως εκείνους που βρίσκονται σε τούτη τη ζωή, δηλαδή αυτούς που ζουν πάνω στη γη· διότι όλοι, και οι κακοί και οι αγαθοί, βρίσκονται σε τούτον τον κόσμο. Ονόμασε «κόσμο» μάλλον αυτούς που έχουν πειστεί να φρονούν τα επίγεια και έχουν υποτάξει το δικό τους φρόνημα στη ματαιότητα του κόσμου. Επομένως, ο μαθητής, μην έχοντας κατανοήσει πλήρως αυτό, νόμισε ότι λέει πως θα διαφύγει από την προσοχή, εννοώ τα εσωτερικά και κρυφά μάτια, όλων ανεξαιρέτως των άλλων ανθρώπων που κατοικούν σε αυτόν τον επίγειο χώρο, και θα γίνει εντελώς αόρατος, μη γινόμενος γνωστός σε κανέναν από τους υπάρχοντες παρά μόνο στους δικούς του μαθητές. Αυτό έγινε η αιτία της άγνοιάς του. Διότι, αν είχε κατανοήσει από την αρχή, δεν θα τον πλησίαζε καθόλου ρωτώντας: «Τι συνέβη και πρόκειται να εμφανίσεις τον εαυτό σου σε εμάς και όχι στον κόσμο;». Παρασύρθηκε λοιπόν στο να σκεφτεί με αυτόν τον τρόπο, εκλαμβάνοντας τη σημασία της λέξης με τον κοινό και συνηθισμένο για τους άλλους τρόπο· διότι συνηθίζουμε να ονομάζουμε «κόσμο», σύμφωνα με την τετριμμένη και σε όλους προφανή έκφραση, όσους τυχόν βρίσκονται σε ολόκληρο τον κόσμο, όπως ακριβώς αν κάποιος έλεγε «πόλη», εννοώντας όσους κατοικούν σε ολόκληρη την πόλη. Παρόλα αυτά, ο μαθητής είναι αξιοζήλευτος ακόμη και όταν λέει αυτά.

Τι λοιπόν; Οι δίκαιοι τον βλέπουν, όταν πράττουν το καλό; Το Ευαγγέλιο θα σε διδάξει, λέγοντας: σε εκείνον που αποδέχεται τους λόγους μου, θα φανερώσω τον εαυτό μου, και θα έλθουμε εγώ και ο Πατέρας μου, και θα κατοικήσουμε μαζί του. Πώς θα γίνουν αυτά; Λέει στους μαθητές του: εκείνος που δέχεται εσάς, δέχεται εμένα, και εκείνος που δέχεται εμένα, δέχεται αυτόν που με απέστειλε. Όταν λοιπόν φιλοξενείς ξένους για τον Χριστό, βλέπεις τον Χριστό, όταν αναπαύεις ασθενείς για εκείνον, βλέπεις εκείνον, όταν κάνεις το οτιδήποτε για εκείνον, βρίσκεται μπροστά στα μάτια σου, και θεωρείς τον Θεό. Ο Θεός, λέει, είναι αγάπη. Εάν έχεις την αγάπη, βλέπεις αυτόν που έχεις μέσα σου.

Αυτό λοιπόν το είδος της αλήθειας είναι πράγματι το τελειωτικό και σωτήριο για εμάς, όπως διδασκόμαστε από τις θεουργικές εντολές· το δε βραβείο για αυτό ή τον αρραβώνα του βραβείου, ο μεν Παύλος το ονόμασε «αρπαγή» και υπερουράνια άνοδο, ο δε Χριστός «έλευση» και «μονή» και «εμφάνιση» του εαυτού Του και του Πατέρα· διότι το ότι αυτά είναι ένα, αν και λέγονται διαφορετικά, δεν είναι καθόλου ασαφές σε όσους έχουν μυηθεί.

Ερώτηση. Η πρώτη λοιπόν ερώτηση στην επιστολή είναι η εξής: Αν πρέπει να τηρούνται όλες οι εντολές του Κυρίου, και αν δεν υπάρχει τρόπος σωτηρίας για εκείνον που δεν τις τηρεί. Απόκριση. Και γι' αυτό, όπως νομίζω, δεν χρειάζεται ούτε καν να ρωτά κάποιος. Διότι, αν και είναι πολλές, οφείλει να τις τηρεί· διαφορετικά, δεν θα έπρεπε να είχαν δοθεί από τον Σωτήρα. Επειδή κάτι το περιττό, που δεν έχει αιτία και χρησιμότητα, όπως πιστεύω, ούτε ειπώθηκε ούτε πράχθηκε από τον Δεσπότη μας. Διότι ο σκοπός της παρουσίας του ήταν να καθαρίσει την κακία της πρώτης παράβασης από την ψυχή και να την επαναφέρει στην αρχική της κατάσταση, δίνοντάς μας τις ζωοποιές εντολές του ως καθαρτικά φάρμακα για την εμπάθειά μας. Διότι, ό,τι ακριβώς είναι τα φάρμακα για το ασθενές σώμα, το ίδιο είναι και οι εντολές για την εμπαθή ψυχή. Και είναι φανερό ότι οι εντολές θεσπίστηκαν ως αντίδοτο στα πάθη, για τη θεραπεία της παραβατικής ψυχής, όπως ξεκάθαρα λέει ο Κύριος στους μαθητές του: «Εκείνος που έχει τις εντολές μου και τις τηρεί, εκείνος είναι που με αγαπά· και εκείνος που με αγαπά θα αγαπηθεί από τον Πατέρα μου· και εγώ θα τον αγαπήσω και θα του φανερώσω τον εαυτό μου και θα έρθουμε σε αυτόν και θα κατοικήσουμε μαζί του».

Και είναι φανερό ότι οι εντολές θεσπίστηκαν αντίθετα προς τα πάθη για τη θεραπεία της φύσης που παρέβη το θέλημα του Θεού, όπως λέγει φανερά ο Κύριος στους μαθητές του: Εκείνος που έχει τις εντολές μου και τις τηρεί, εκείνος είναι που με αγαπά. Και εκείνος που με αγαπά θα αγαπηθεί από τον Πατέρα μου, και εγώ θα τον αγαπήσω και θα του φανερώσω τον εαυτό μου. Και ο Πατέρας μου θα τον αγαπήσει, και θα έρθουμε προς αυτόν και θα κατοικήσουμε μαζί του. Και πάλι:

Και για να μη νομίσεις ότι λέει πως έχουν τον θησαυρό του Πνεύματος όχι εκείνοι που εν μέρει τηρούν τις εντολές του Χριστού και εν μέρει τις καταφρονούν, αλλά εκείνοι που τις τηρούν όλες με ακρίβεια, δίδαξε λέγοντας: «Εκείνος που έχει τις εντολές μου και τις τηρεί, εκείνος είναι που με αγαπά· και εκείνος που με αγαπά θα αγαπηθεί από τον Πατέρα μου, και εγώ θα τον αγαπήσω και θα του φανερώσω τον εαυτό μου· και εγώ και ο Πατέρας θα έλθουμε και θα κατοικήσουμε κοντά του». Βλέπεις πώς εκείνος που απέκτησε αγαθή καρδιά μέσα από τους κόπους και την εφαρμογή των εντολών, έλαβε να κατοικεί μέσα του ολόκληρη η θεότητα, η οποία είναι ο αγαθός θησαυρός; Και ότι σε εκείνον που παραβαίνει μία, έστω και την παραμικρή, εντολή, ή που την αμελεί και δεν την εφαρμόζει, δεν κατοικεί τέτοιος θησαυρός, άκουσέ τον πάλι να λέει: «Εκείνος που θα καταλύσει μία από αυτές τις ελάχιστες εντολές και θα διδάξει έτσι τους ανθρώπους να κάνουν, ελάχιστος θα ονομαστεί στη βασιλεία των ουρανών». Και τις ονόμασε ελάχιστες, όχι επειδή είναι έτσι, αλλά επειδή από εμάς θεωρούνται ως τέτοιες· διότι το να αργολογούμε ή να επιθυμούμε κάτι από τον πλησίον ή να κοιτάζουμε εμπαθώς ή να εξουθενώνουμε και να υβρίζουμε κάποιον, επειδή τα θεωρούμε ως τίποτα, αδιαφορούμε, λησμονώντας Εκείνον που τα έθεσε αυτά υπό κρίση. Διότι τι λέει; «

Επειδή και πολλά άλλα ονόματα λέγονται για τον Θεό και τους ανθρώπους, αλλά δεν νοούνται με τον ίδιο τρόπο. Για παράδειγμα, και εμείς ονομαζόμαστε θεοί, αλλά όχι εξίσου· λέγεται ο Υιός εικόνα και δόξα του Πατρός, καθώς και ο άνθρωπος, αλλά όχι με τον ίδιο τρόπο. Έτσι λοιπόν πρέπει να κατανοούμε και αυτά, όπως και το ρητό: «Καθώς με απέστειλε ο Πατέρας, και εγώ αποστέλλω εσάς». Άραγε λοιπόν έτσι απλουστευτικά οφείλουμε να το κατανοούμε; Όχι βέβαια. Ο μεν Πατέρας απέστειλε τον Υιό του, ο οποίος ήταν ασώματος, έπειτα σαρκώθηκε, και γεννήθηκε από παρθένο· μήπως λοιπόν και οι απόστολοι προήλθαν από τον ουρανό, και ήταν ασώματοι, έπειτα σαρκώθηκαν, και ο καθένας γεννήθηκε από παρθένο; Αλλά αποτελεί φανερή ανοησία να εκλαμβάνουμε με αυτόν τον τρόπο τα λόγια της Γραφής. «Εκείνος που έχει τις εντολές μου και τις τηρεί, αυτός είναι που με αγαπά. Όποιος δε με αγαπά, θα αγαπηθεί από τον Πατέρα μου, και εγώ θα τον αγαπήσω και θα του φανερώσω τον εαυτό μου. Του λέει ο Ιούδας, όχι ο Ισκαριώτης: Κύριε, και τι συνέβη, ώστε πρόκειται να φανερώσεις τον εαυτό σου σε εμάς, και όχι στον κόσμο;»

Επειδή μετά την ανάσταση επρόκειτο να τους εμφανιστεί με σώμα περισσότερο θεοειδές, για να μην νομίσουν ότι είναι πνεύμα και φάντασμα, γι' αυτό τους το προλέγει, ώστε τότε να μην δυσπιστήσουν βλέποντάς τον, αλλά να θυμηθούν ότι αυτά τους τα προείπε, και ότι επειδή τηρούν τις εντολές του, τους εμφανίζεται· και μάλιστα να φροντίζουν πάντοτε να τις τηρούν, ώστε να τους εμφανίζεται διαρκώς. Επειδή το μυστήριο της αναστάσεως είναι μέγα, δύσκολα θα γινόταν αποδεκτό από αυτούς. Γι' αυτό προλειαίνει το έδαφος λέγοντας ότι θα εμφανίσει σε αυτούς τον εαυτό του. Αφού και όταν αναστήθηκε, γι' αυτό έφαγε, για να μην νομίσουν ότι είναι φάντασμα· αυτό που έπαθε και τώρα αυτός ο Ιούδας. Διότι νόμισε ο Ιούδας, ο οποίος μνημονεύεται τώρα, ότι όπως βλέπουμε τους νεκρούς στο όνειρό μας, έτσι και αυτός θα τους εμφανιστεί· γι' αυτό και λέει: «Κύριε, τι συνέβη και πρόκειται να εμφανίσεις τον εαυτό σου σε εμάς, και όχι στον κόσμο;» Διότι από μεγάλο θάμβος και έκπληξη το λέει αυτό, σαν να έλεγε: Αλίμονο σε εμάς επειδή πεθαίνεις, και όπως οι πεθαμένοι, πρόκειται να μας εμφανίζεσαι στο όνειρο! Διότι το «Τι συνέβη;» το είπε με έκπληξη και με θαμπωμένο λογισμό. Τι απαντά λοιπόν ο Κύριος σε αυτά; Πώς λύνει ως ψευδή αυτή την υπόνοιά του; «Αποκρίθηκε ο Ιησούς και του είπε: Εάν κάποιος με αγαπά, θα τηρήσει τον λόγο μου, και ο Πατέρας μου θα τον αγαπήσει· και θα έλθουμε προς αυτόν, και θα κάνουμε κατοικία κοντά του».

Μερικοί, βέβαια, λένε ότι ο μαθητής Ιούδας δεν είπε από δειλία, αλλά από φιλάνθρωπη διάθεση το: «Γιατί πρόκειται να φανερώσεις τον εαυτό σου σε εμάς, και όχι στον κόσμο;» Διότι ήθελε να μην υπάρχει η ωφέλεια από την εμφάνιση μόνο για τους μαθητές, αλλά και για όλο τον κόσμο. Ο Σωτήρας όμως αποδεικνύει ότι δεν αξιώνονται όλοι τέτοιων δωρεών, αλλά μόνο όσοι τηρούν τις εντολές του θα γίνουν άξιοι και της δικής του εμφάνισης και της αγάπης του Πατέρα.