Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ 14:24

Κεφάλαιο βʹ. ΙΩΑΝΝΗΣ. Εκείνος που έχει τις εντολές μου και τις τηρεί, αυτός είναι που με αγαπά. Εκείνος που δεν με αγαπά, δεν τηρεί τους λόγους μου. Εάν τηρήσετε τις εντολές μου, θα μείνετε στην αγάπη μου, καθώς εγώ έχω τηρήσει τις εντολές του Πατέρα μου και μένω στην αγάπη του. ΠΡΟΣ ΡΩΜΑΙΟΥΣ. Ποιος θα μας χωρίσει από την αγάπη του Χριστού; Θλίψη ή στενοχώρια ή διωγμός ή λιμός ή γυμνότητα ή κίνδυνος ή μάχαιρα;

«Εκείνος που δεν με αγαπά, δεν τηρεί τους λόγους μου». Ποια σχέση, όμως, υπάρχει μεταξύ δικαιοσύνης και ανομίας; Ή ποια μερίδα έχει ο πιστός με τον άπιστο; Και πρέπει μάλιστα, με κάθε τρόπο, να φροντίζουμε να απομακρύνουμε από εκείνους που ακόμη ασκούνται στην πνευματική προκοπή τις αφορμές της αμαρτίας, εκ των οποίων η μεγαλύτερη είναι η ανάμνηση του προηγούμενου βίου, μήπως τυχόν πάθουν αυτό που έχει γραφτεί: «Στράφηκαν με τις καρδιές τους προς την Αίγυπτο»· πράγμα το οποίο συμβαίνει, ως επί το πλείστον, κατά τη συνεχή συναναστροφή με τους κατά σάρκα συγγενείς. Γενικότερα, δεν πρέπει να επιτρέπουμε ούτε σε συγγενή ούτε σε ξένο να απευθύνει λόγια προς τους αδελφούς, εάν δεν έχουμε πεισθεί γι' αυτούς ότι διεξάγουν τις συζητήσεις τους προς οικοδομή και καταρτισμό των ψυχών. Εάν πάλι προκύψει ανάγκη να γίνει συζήτηση με αυτούς που έτυχε να βρεθούν μαζί μας, αυτή ας γίνεται από εκείνους στους οποίους έχει εμπιστευθεί το χάρισμα του λόγου, επειδή έχουν τη δύναμη να ομιλούν και να ακούν με επίγνωση προς οικοδομή της πίστεως· καθώς ο Απόστολος διδάσκει σαφώς ότι η δύναμη του λόγου δεν προσφέρεται σε όλους, αλλά το χάρισμα αυτό υπάρχει σε λίγους, λέγοντας τα εξής: «Διότι σε άλλον μεν δίδεται μέσω του Πνεύματος λόγος σοφίας, σε άλλον δε λόγος γνώσεως»· και αλλού: «Ώστε να είναι ικανός να προτρέπει με την υγιαίνουσα διδασκαλία και να ελέγχει αυτούς που αντιλέγουν».

Διότι, λέει ο Κύριος, εκείνος που δεν με αγαπά δεν τηρεί τους λόγους μου· και πάλι: Εκείνος που έχει τις εντολές μου και τις τηρεί, εκείνος είναι που με αγαπά.

Όταν, λοιπόν, λέγει: «Εγώ δεν μίλησα από τον εαυτό μου», και πάλι: «Όπως μου έχει πει ο Πατέρας, έτσι μιλώ», και: «Ο λόγος που ακούτε δεν είναι δικός μου, αλλά εκείνου που με έστειλε», και αλλού: «Όπως με πρόσταξε ο Πατέρας, έτσι πράττω», δεν χρησιμοποιεί αυτές τις εκφράσεις επειδή στερείται δικής του προαίρεσης, ούτε επειδή στερείται εσωτερικής παρόρμησης, ούτε επειδή περιμένει το έναυσμα από κάποια συνθήματα, αλλά για να δηλώσει ότι η δική του βούληση είναι ενωμένη και αδιάσπαστα συνδεδεμένη με τον Πατέρα. Άρα, λοιπόν, και την ονομαζόμενη εντολή ας μην την εκλαμβάνουμε ως προστακτικό λόγο που εξαγγέλλεται μέσω των φωνητικών οργάνων, ο οποίος νομοθετεί για τα όσα πρέπει να πράξει ο Υιός, ως δήθεν υπήκοος, αλλά ας την κατανοήσουμε θεοπρεπώς ως μετάδοση του θελήματος, σαν την αντανάκλαση μιας μορφής σε κάτοπτρο, η οποία μεταβαίνει άχρονα από τον Πατέρα στον Υιό. Διότι, «ο Πατέρας αγαπά τον Υιό και του τα δείχνει όλα». Ώστε, όλα όσα έχει ο Πατέρας ανήκουν στον Υιό, όχι επειδή του προστίθενται σταδιακά, αλλά επειδή είναι παρόντα αθρόα και ολοκληρωτικά εξαρχής.

Διότι είμαι πεπεισμένος ότι ούτε θάνατος, ούτε ζωή, ούτε άγγελοι, ούτε αρχές, ούτε εξουσίες, ούτε δυνάμεις, ούτε παρόντα, ούτε μέλλοντα, ούτε ύψωμα, ούτε βάθος, ούτε καμία άλλη κτίση θα μπορέσει να μας χωρίσει από την αγάπη του Θεού, η οποία είναι εν Χριστώ Ιησού»· της αγάπης εν Χριστώ η οποία προϋποθέτει κατ' ανάγκην και απαρέγκλιτα την τήρηση των εντολών, καθώς ο ίδιος ο Κύριος είπε: «Εκείνος που με αγαπά θα τηρήσει τις εντολές μου· ενώ εκείνος που δεν τηρεί τους λόγους μου, αυτός δεν με αγαπά»· και, «Εσείς είστε φίλοι μου, εάν πράττετε όσα εγώ σας προστάζω». Νέα δε και δική του εντολή είναι το να αγαπάμε ο ένας τον άλλον, την οποία εκπληρώνοντας ο Απόστολος λέει: «Τρέφοντας τέτοιον πόθο για εσάς, ευδοκούμε να σας μεταδώσουμε όχι μόνο το Ευαγγέλιο του Χριστού, αλλά και τις ίδιες μας τις ψυχές, διότι μας έχετε γίνει αγαπητοί». Αποβλέποντας, λοιπόν, στον Χριστό, ας εντείνουμε την προθυμία μας με την ένδοξη μίμησή του· και παρατηρώντας προσεκτικά τους αγίους, ας διδασκόμαστε το εφικτό, ώστε, γινόμενοι μέσω αυτών πιο πρόθυμοι και φυλάσσοντας άσπιλη και άμωμη μέχρι θανάτου κάθε εντολή του Κυρίου, να εισέλθουμε στην αιώνια ζωή και να κληρονομήσουμε τη βασιλεία των ουρανών, όπως υποσχέθηκε ο αψευδής Κύριος και Θεός μας Ιησούς Χριστός, ο μονογενής Υιός του ζώντος Θεού.

Και πάλι: Εάν ο Λόγος του Θεού και Πατέρα είναι ο Υιός, και εκτός από αυτόν δεν υπάρχει άλλος, για ποιο λόγο, λέει, ο Πατέρας βρίσκεται να του λέει 'Υιός μου είσαι εσύ, εγώ σήμερα σε γέννησα'; Διότι είναι προφανές ότι ο Πατέρας δεν έκανε τις συνομιλίες προς αυτόν χωρίς λόγο, επειδή καθετί που λέγεται, οπωσδήποτε λέγεται με λόγο, και όχι διαφορετικά. Και ο ίδιος ο Σωτήρας λέει κάπου, ότι 'γνωρίζω τον Πατέρα, και τηρώ τον λόγο του'. Και πάλι: 'Ο λόγος που ακούτε δεν είναι δικός μου, αλλά του Πατέρα που με έστειλε'. Όταν λοιπόν ο Πατέρας συνομιλεί μαζί του μέσω του λόγου, και ο ίδιος επίσης ομολογεί, άλλοτε μεν ότι τηρεί τον λόγο του Πατέρα, και άλλοτε πάλι, ότι οι Ιουδαίοι δεν άκουγαν τον δικό του λόγο, αλλά τον λόγο του Πατέρα, πώς δεν θα ομολογούνταν αναντίρρητα, λέει, ότι άλλος είναι ο Υιός από τον ενδιάθετο λόγο, δηλαδή τον λόγο που βρίσκεται σε νοητική κίνηση, του οποίου μετέχοντας και πληρούμενος ονομάζεται προφορικός λόγος και εκφραστής της ουσίας του Πατέρα, δηλαδή ο Υιός; Τέτοια λοιπόν κακά συνδέει ο παράφρονας με τον εαυτό του, και αντιλέγοντας συγχρόνως σε όλες τις θείες γραφές δεν ντρέπεται, αποδεικνύοντας αληθινό για τον εαυτό του το γεγραμμένο: 'Όταν ο ασεβής φτάσει στο βάθος των κακών, καταφρονεί'.

Διότι έτσι και όχι διαφορετικά θα ήταν αληθινή η δύναμη του μυστηρίου. Και μάλιστα ο θεσπέσιος Παύλος δεν μας ονόμασε ναούς δύο θεών, αλλά προφανώς ενός και του αυτού: «Δεν γνωρίζετε», λέει, «ότι είστε ναός του Θεού και το Πνεύμα του Θεού κατοικεί μέσα σας;» Βλέπεις ότι, έχοντας συνενώσει σε ταυτότητα ουσίας τον Πατέρα και τον Υιό, λέει ότι εμείς έχουμε αποδειχθεί ναοί όχι θεών, αλλά του Θεού. Γιατί λοιπόν διαστρέφετε τη δύναμη της αλήθειας με μάταιους συλλογισμούς, και σπέρνετε το δηλητήριο της δικής σας ασέβειας σε όσους έχουν συνηθίσει να προσεγγίζουν αλόγιστα τα ιερά και θεία γράμματα; «Εκείνος που δεν με αγαπά, δεν τηρεί τους λόγους μου». Αφού απέδειξε εκ των προτέρων πολύ καλά και καθόρισε ορθά ποιοι είναι αυτοί που τον αγαπούν και σε ποια αγαθά θα συμμετάσχουν, μεταβαίνει αμέσως στους άλλους, σε εκείνους που δεν έχουν επιλέξει ακόμη να τον αγαπούν. Διότι δεν θα είναι φύλακες, λέει, των δικών μου λόγων· διότι αυτό σημαίνει το «Δεν θα τηρήσει τον λόγο μου», που λέγεται σαν να απευθύνεται σε έναν ή περί ενός, αν και έχει κάπως ευρεία και γενική τη σημασία του. Και πολύ λογικά λέει και αυτό. Διότι, αν η τήρηση των εντολών, δηλαδή του δικού του λόγου, θα αποτελεί σαφή απόδειξη της αγάπης προς αυτόν, τότε βεβαίως θα είναι απολύτως αληθινό και το αντίθετο. Διότι δείγμα του ότι κάποιος δεν επιλέγει να τον αγαπά θα είναι το να μην υπολογίζει καθόλου την εντολή, και να παραμερίζει το πρόσταγμα, σαν να πρόκειται για κάτι από εκείνα που συνηθίζουν να βλάπτουν.

Ας καθαρίσουμε, λοιπόν, από κάθε μόλυσμα τις καρδιές μας· διότι έτσι, έτσι και μέσα μας θα κατοικήσει ο Θεός, και θα μας αναδείξει ανώτερους από κάθε διαβολική επήρεια, θα μας κάνει μακάριους και αξιοζήλευτους, και θα μας αναδείξει κοινωνούς της θείας και άρρητης φύσης Του. <Και ο λόγος που ακούτε δεν είναι δικός μου, αλλά του Πατέρα που με έστειλε.> Οικονομεί πάλι κάτι από τα αναγκαία και όσα οδηγούν σε ορθότητα λογισμών, τα οποία φέρνει πάλι στο προσκήνιο, ώστε μέσω αυτών να αποκτήσουν πιο δεκτική διάνοια για να κατανοήσουν καλά το βάθος του μυστηρίου. Στηρίζει δε τον νου των ακροατών, ώστε να μην παρασυρθούν από τις αμάθειες των Ιουδαίων, και αρέσκονται να σκέφτονται τα ίδια με τις δικές τους εσφαλμένες αντιλήψεις, ατιμάζοντας κάποιοι την αγία και ευαγγελική διδασκαλία· αυτό δε που θέλω να πω, είναι σαφώς το εξής. Διότι ο νόμος, έχοντας σκιά και τύπο, που είχε επιβληθεί «μέχρι τον καιρό της διορθώσεως», σύμφωνα με τη φωνή του Παύλου, «έγινε παιδαγωγός μας εις Χριστόν», και εισήγαγε σαν μια κάποια προμελέτη της κατ' ευσέβειαν αρετής. Επομένως, εάν κάποιος αποκαλέσει τα όσα δόθηκαν μέσω του Μωυσή ως προγύμνασμα της αληθινής και εν πνεύματι λατρείας, δεν θα έσφαλλε ως προς το ορθό.

Επειδή, λοιπόν, έχοντας ολισθήσει στην απείθεια εξαιτίας άκριτου θυμού, και δείχνοντας ζήλο για τον νόμο χωρίς επίγνωση, θεωρούσαν ότι υπερασπίζονται τον νόμο απορρίπτοντας όσα προσφέρονταν μέσω του Χριστού, γι' αυτόν τον λόγο, ωφέλιμα, για να μη φανεί σε κάποιους ότι ορίζει νέους ή δικούς του νόμους αντίθετα προς τη θέληση που ενυπάρχει στον Θεό και Πατέρα, πρόσθεσε αναγκαία ότι ο λόγος τον οποίο ακούτε δεν είναι δικός μου, αλλά εκείνου που με έστειλε.

Διότι, λέγει, ας μην νομίσει κανείς από όσους με πλησιάζουν μέσω της πίστης, ότι διατύπωσα κάποιον λόγο που είναι ασύμφωνος προς τον Θεό και Πατέρα. Δικό Του πάλι και όχι κάποιου άλλου είναι το ευαγγελικό κήρυγμα, όχι επειδή ντράπηκε για τους παλαιότερους θεσμούς, ούτε σαν να βρέθηκε τώρα η καλύτερη εντολή, αλλά επειδή στον κατάλληλο καιρό ο τύπος μεταπλάστηκε στην αλήθεια. Διότι Εκείνος που μίλησε εκείνα μέσω εμού στους αρχαιοτέρους τότε, λέγει και αυτά τώρα προς εσάς. Διότι εγώ είμαι ο ζωντανός Λόγος, ο ερμηνευτής της άρρητης θελήσεως του Θεού και Πατρός, γι' αυτό και έχω ονομαστεί «Μεγάλης βουλής άγγελος». Είτε, λοιπόν, με αυτόν τον τρόπο θα εκλάβουμε το λεχθέν, εννοώ το «Ο λόγος που ακούτε δεν είναι δικός μου αλλά του Πατέρα που με έστειλε», είτε θα το νοήσουμε και με διαφορετικό τρόπο. Διότι ονομάζει τον δικό του λόγο, λόγο του Θεού και Πατέρα, έτσι ώστε αφενός όσοι τον τηρούν να γνωρίζουν ότι έχουν τιμήσει τον Θεό, υπακούοντας στους λόγους που προέρχονται από Αυτόν. Αφετέρου, όσοι περιπίπτουν στο αντίθετο παράπτωμα, και με την απείθειά τους δεν διστάζουν να υβρίζουν την δοθείσα εντολή, αμαρτάνουν εις βάρος αυτής της ίδιας της φύσεως που βασιλεύει στα πάντα. Ήταν δε δυνατόν, πάλι, με δύο τρόπους να διασφαλιστεί ο νους των ακροατών: διότι είτε η επιθυμία τους να τιμήσουν τον Θεό θα τους προτρέψει οπωσδήποτε σε υπακοή, είτε ο φόβος μήπως έρθουν σε ρήξη με Αυτόν θα επιφέρει πάλι το ίδιο αποτέλεσμα. Διότι και μέσα από τα δύο πορεύεται ο λογισμός του χρήσιμου και του συμφέροντος.

Λέγοντας δε ότι ο λόγος δεν είναι δικός μου, δεν μας απομακρύνει διόλου από το δικό του πρόσωπο, καθότι είναι Λόγος και Θεός. Επειδή όμως λέει αυτά έχοντας μορφή δούλου και εμφανιζόμενος πλέον με ανθρώπινο σχήμα και όντας αληθινά όμοιος με εμάς, δεν θέλει να θεωρείται ο λόγος του ως ανθρώπινος, αλλά ως όντως θεϊκός και βασιλικός, αναφέροντάς τον αναγκαστικά στο πρόσωπο του Πατέρα, ώστε, μην έχοντας διαιρέσει τον εαυτό του, να μην οδηγήσει στο να νοούνται στο εξής δύο υιοί, αφού είναι ένας Υιός και πριν από τη σάρκωση και μετά τη σάρκωση. Διότι ένας είναι ο Χριστός, και όχι δύο, όπως ισχυρίζονται κάποιοι. Επειδή ο Λόγος, όντας Θεός εκ του Πατρός, έγινε σάρκα, σύμφωνα με τη φωνή του Ιωάννη, όχι επειδή μεταβλήθηκε σε σάρκα, αλλά επειδή έκανε δική του σάρκα τον ναό από την αγία Παρθένο.

Προχωρώντας στη συνέχεια, προσθέτει σε αυτά τα εξής: εάν λοιπόν ο ίδιος λέει αυτά: «Εγώ εξήλθα από τον Πατέρα και έχω έρθει», και πάλι «και ο λόγος που ακούτε δεν είναι δικός μου, αλλά του Πατέρα που με έστειλε» και «όλα όσα έχει ο Πατέρας είναι δικά μου», είναι φανερό ότι εύλογα έλεγε και εκείνο: «Ο Πατέρας είναι μέσα σε μένα και εγώ μέσα στον Πατέρα», ώστε να είναι ο Λόγος που το λέει αυτό μέσα στον Θεό, και μέσα στον Λόγο ο Πατέρας, επειδή ο Λόγος είναι δύναμη του Πατέρα. Διότι αξιόπιστος μάρτυρας τον ονόμασε «δύναμη Θεού και σοφία Θεού». Συνεπώς, δεν λέει ο Σωτήρας το «εγώ και ο Πατέρας είμαστε ένα» εξαιτίας της απόλυτης συμφωνίας σε όλα τα λόγια και τα έργα, όπως υποστήριξε ο Αστέριος, αλλά επειδή είναι αδύνατον είτε να μερίζεται ο Λόγος από τον Θεό είτε ο Θεός από τον δικό Του Λόγο. Επειδή, αν ο Αστέριος νομίζει ότι ο Σωτήρας το είπε αυτό εξαιτίας της συμφωνίας στα πάντα, και δεν θέλει να μάθει την αλήθεια προσέχοντας τη δεύτερη οικονομία, είναι αναγκαίο να του υπενθυμίσουμε πώς ενίοτε, κατά το φαινόμενο, είναι δυνατόν να παρατηρηθεί ασυμφωνία. Διότι έτσι μας διδάσκουν τα χωρία των Γραφών. Τι είδους συμφωνία υπάρχει άραγε την ώρα του πάθους, όταν λέει «Πατέρα, αν είναι δυνατόν, ας παρέλθει από εμένα αυτό το ποτήριο», και προσθέτει και εκείνο «πλην όμως, όχι όπως θέλω εγώ, αλλ' όπως εσύ»; Διότι, πρώτον, το να λέει «ας παρέλθει αυτό το ποτήριο» δεν αποτελούσε δείγμα συμφωνίας· αλλά και αυτό που προστίθεται στη συνέχεια φαίνεται να μη σχετίζεται καθόλου με συμφωνία, αφού λέει «ας μη γίνει το δικό μου θέλημα, Πατέρα, αλλά το δικό σου».

Τώρα όμως, με το να λέει «όλα όσα έχει ο Πατέρας είναι δικά μου», φαίνεται ο Υιός να πλεονεκτεί έναντι του Πατέρα· ενώ με το να δηλώνει ότι ούτε του δικού του λόγου δεν είναι κύριος, αλλά και αυτού είναι κύριος ο Πατέρας (διότι λέει «ο λόγος που ακούτε δεν είναι δικός μου, αλλά του Πατέρα που με έστειλε»), δείχνει τον Πατέρα να αφαιρεί τα όσα ανήκουν αποκλειστικά στον Υιό. Και τα δύο όμως, σύμφωνα με την αντίληψη του Αστερίου, φαίνεται να μην έχουν λεχθεί με λογική συνέπεια. Διότι έπρεπε αυτός που συμφωνεί να μην αποσπά τα δικαιώματα που ανήκουν στον άλλον, διότι αυτό βέβαια συνιστά πλεονεξία, αλλά να θεωρεί ότι τα ιδιώματα του καθενός είναι κοινά. Ώστε, όταν από τη μια αποβλέπουμε στην ανθρώπινη σάρκα, δεν θα βρούμε ότι ο Σωτήρας έχει πει το «εγώ και ο Πατέρας είμαστε ένα» με τον τρόπο που έγραψε ο Αστέριος, διότι 〈ο Σωτήρας δεν είπε «εγώ και ο Πατέρας είμαστε ένα» εξαιτίας της απόλυτης συμφωνίας σε όλα τα λόγια και τα έργα〉, όπως αυτός έγραψε. Διότι, αν ίσχυε αυτό, οπωσδήποτε θα έλεγε: εγώ και ο Πατέρας συμφωνούμε σε όλα μεταξύ μας. Τώρα όμως είπε: «εγώ και ο Πατέρας είμαστε ένα». Επομένως, εάν σε εκείνα υπήρχε κάποια ασυμφωνία, και επειδή είναι ανάγκη ο Δεσπότης να λέει την αλήθεια, πρέπει να γνωρίζουμε με ακρίβεια για τον Σωτήρα ότι, όταν λέει «εγώ και ο Πατέρας είμαστε ένα», τότε δεν το λέει αυτό αποβλέποντας στον άνθρωπο τον οποίο προσέλαβε, αλλά στον Λόγο που προήλθε από τον Πατέρα.

Έμαθα δε ότι πέρασαν από εσάς μερικοί, οι οποίοι έφεραν κακή διδασκαλία κάποιου αλλόκοτου και πονηρού πνεύματος, στους οποίους δεν επιτρέψατε να περάσουν για να σπείρουν τα ζιζάνια, κλείνοντας τα αυτιά σας, ώστε να μην αποδεχθείτε την πλάνη που κήρυτταν αυτοί, όντας πεπεισμένοι ότι το λαοπλάνο πνεύμα δεν λαλεί τα του Χριστού, αλλά τα δικά του· διότι είναι ψευδολόγο. Το Άγιο Πνεύμα όμως δεν λαλεί τα δικά του, αλλά τα του Χριστού, και όχι από τον εαυτό του, αλλά από τον Κύριο, όπως ακριβώς και ο Κύριος κήρυττε σε εμάς αυτά που προέρχονται από τον Πατέρα. Διότι λέγει: «Ο λόγος που ακούτε, δεν είναι δικός μου, αλλά του Πατέρα που με έστειλε». Και για το Άγιο Πνεύμα: «Δεν θα μιλήσει», λέγει, «από τον εαυτό του, αλλά θα πει όσα ακούσει από εμένα». Και για τον εαυτό του λέγει προς τον Πατέρα: «Εγώ σε δόξασα επί της γης· το έργο, που μου έδωσες, το ολοκλήρωσα· φανέρωσα το όνομά σου στους ανθρώπους». Και για το Άγιο Πνεύμα: «Εκείνος θα με δοξάσει, διότι θα λάβει από το δικό μου και θα το αναγγείλει σε εσάς». Επομένως, ο καθένας δοξάζει εκείνον από τον οποίο και έλαβε αυτό που θα πράξει· και εκείνον κηρύττει και τα δικά του λόγια αναγγέλλει.

Εάν λοιπόν, ενώ συναναστράφηκαν μαζί του τόσο πολύ χρόνο, δεν μπορούν ακόμη να αντέξουν εκείνη την ουσία, ή μάλλον ούτε καν την κατανοούν· τι θα πάθαιναν, εάν τους είχε φανερωθεί κατ' αυτόν τον τρόπο από την αρχή; Γι' αυτόν τον λόγο και συντρώγει μαζί τους, ώστε να μην θεωρηθεί το γεγονός ως φάντασμα. Διότι, αν βλέποντάς τον πάνω στα νερά νόμισαν κάτι τέτοιο, καίτοι εμφανιζόταν με την ίδια όψη και δεν είχε αποχωριστεί από αυτούς για πολύ καιρό, τι θα υποπτεύονταν, εάν τον έβλεπαν αμέσως αναστημένο, αυτόν που είχαν δει να κρατείται στον τάφο και να είναι τυλιγμένος στα σάβανα; Γι' αυτόν τον λόγο συνεχώς τους λέει ότι θα φανερωθεί, καθώς και το γιατί θα φανερωθεί και το πώς, ώστε να μην τον θεωρήσουν φάντασμα. «Εκείνος που δεν με αγαπά, δεν τηρεί τους λόγους μου. Και ο λόγος που ακούσατε δεν είναι δικός μου, αλλά εκείνου που με έστειλε». Επομένως, όχι μόνο εμένα, αλλά ούτε και τον Πατέρα αγαπά εκείνος που δεν ακούει αυτούς τους λόγους.

Τον λόγο μου αυτόν θα τον επιβεβαιώσει ο θείος Παύλος, ο οποίος δεν διστάζει να παραδώσει στο ανάθεμα όχι μόνο ανθρώπους, αλλά και ουράνιους αγγέλους, αν και γνωρίζουν περισσότερα από τους ανθρώπους, εφόσον τολμούν να προσθέσουν κάτι. Και πολύ δικαιολογημένα, θα έλεγα εγώ. Διότι ο Κύριος Ιησούς, του οποίου τον νου αξιώθηκε να έχει ο ίδιος ο μακάριος, λέει: «Αυτά λοιπόν που εγώ λέω, τα λέω όπως ακριβώς μου τα έχει πει ο Πατήρ, και ο λόγος που ακούτε δεν είναι δικός μου, αλλά του Πατρός που με έστειλε. Και όλα όσα άκουσα από τον Πατέρα μου σας τα ανήγγειλα». Πουθενά όμως στους δικούς Του λόγους δεν έχει βρεθεί να αναφέρεται ότι το Πνεύμα εκπορεύεται από Αυτόν. Και αν αυτό δεν βρίσκεται στους δικούς Του λόγους, τότε δεν θα υπήρχε ούτε στους λόγους του Πατρός, ο οποίος είναι η αιτία και των δύο, εννοώ δηλαδή το να εκπορεύεται το Πνεύμα και από τον Υιό.

Εξάλλου, είναι απολύτως αληθινό να νοούμε και να πιστεύουμε το εξής: όταν το ένα πρόσωπο μάς μιλάει, εφόσον τα υπόλοιπα συνυπάρχουν αχώριστα με αυτό, οπωσδήποτε έχουν μιλήσει και αυτά και μιλούν σε εμάς. Διότι όσα το Πνεύμα λέει στον καθένα, αυτά λέγονται σε εμάς από τον Πατέρα διά του Λόγου. Και όσα λέγονται από τον Υιό εν Πνεύματι, είναι λόγια του Πατέρα. Και όταν μιλάει ο Πατέρας, και ο Υιός και το Πνεύμα συμμαρτυρούν σε όσα λέγονται. Διότι δεν συμβαίνει, σαν να είναι το καθένα διαχωρισμένο από τα άλλα δύο, να είναι διαφορετικά όσα λέγονται από αυτό, αλλά όλα όσα λέγονται από τον Θεό, λέγονται εν Τριάδι, από τον Πατέρα διά του Υιού εν Αγίω Πνεύματι, και αυτά προέρχονται από τον ένα Θεό. Και το μαρτυρεί ο Υιός, λέγοντας για τον εαυτό Του: «Εγώ δεν μίλησα από τον εαυτό μου, αλλά ο Πατέρας που με έστειλε, Αυτός μου έδωσε εντολή τι να πω και τι να μιλήσω». «Όσα λοιπόν εγώ μιλώ, καθώς μου έχει πει ο Πατέρας, έτσι μιλώ». «Και ο λόγος που ακούτε δεν είναι δικός μου, αλλά του Πατέρα που με έστειλε». Για δε το Πνεύμα λέει: «Διότι δεν θα μιλήσει από τον εαυτό Του, αλλά όσα ακούσει θα μιλήσει, και θα σας αναγγείλει τα μελλοντικά». Ας προχωρήσουμε όμως σε αυτό που ήταν εξαρχής ο σκοπός μου.

Γι' αυτό και έλεγε: «Γιατί με αποκαλείτε Κύριε, Κύριε, και δεν κάνετε αυτά που λέω;»· «Εκείνος που έχει τις εντολές μου και τις τηρεί, αυτός είναι που με αγαπά»· και: «Όποιος δεν με αγαπά, δεν τηρεί τους λόγους μου»· και: «Εάν με αγαπάτε, τηρήστε τις εντολές μου», «όπως ακριβώς εγώ», λέει, «έχω τηρήσει τις εντολές του Πατέρα μου και παραμένω στην αγάπη του». Αλλά και σε εκείνον τον πλούσιο, που ζητούσε να μάθει τι πρέπει να κάνει για την αιώνια ζωή, αυτό απάντησε: «Εάν θέλεις να εισέλθεις στη ζωή, τήρησε τις εντολές». Ο προφήτης Δαβίδ, εξάλλου, αποφάνθηκε κάτι φοβερό λέγοντας: «Καταραμένοι», λέει, «είναι όσοι απομακρύνονται από τις εντολές σου». Ο Σολομών δε, ο σοφότατος γιος του, είπε: «Όποιος φυλάσσει την εντολή, προφυλάσσει την ίδια του την ψυχή».

Και ο ίδιος ο Κύριος, σχετικά με τη δική Του διδασκαλία, αναγγέλλει τα εξής στους μαθητές Του: «τα λόγια που εγώ σας λέω, δεν τα λέω από τον εαυτό μου, και ο λόγος που ακούτε δεν είναι δικός μου, αλλά του Πατέρα που με έστειλε»· και σχετικά με τα θεία σημεία: «ο Πατέρας όμως που μένει μέσα μου, αυτός επιτελεί τα έργα». Σύμφωνα λοιπόν με αυτά τα λόγια, όταν ο Υιός κρίνει, ο Πατέρας κρίνει διά του Υιού, και όταν ο Υιός διδάσκει, ο Πατέρας διδάσκει διά του Υιού, και όταν ο Υιός θαυματουργεί, ο Πατέρας επιτελεί τα έργα διά του Υιού. Κατά τον ίδιο τρόπο, και όταν ο Υιός κτίζει, ο Πατέρας κτίζει διά του Υιού, επειδή Αυτός είναι η αιτία του Υιού και όλων όσα ανήκουν στον Υιό. Μήπως λοιπόν και όλα αυτά, και τα παρόμοια που είναι πολλά, είναι άξια διόρθωσης ή επισήμανσης ή ακόμη και οβελισμού; Διότι, εάν δεν συμβαίνει αυτό, όταν ο Λόγος δημιουργεί, ο Πατέρας αναμφίβολα δημιουργεί διά του Λόγου· και τα πάντα έχουν γίνει από τον Πατέρα διά του ίδιου του Λόγου· επειδή και το ότι ο Ίδιος είναι δημιουργός προέρχεται από τον Πατέρα, ως χαρακτήρας της υποστάσεως και απαύγασμα της δόξας του οποίου εξέλαμψε προαιωνίως. Όταν πάλι ο απόστολος λέει ότι ο Θεός μας μίλησε μέσω του Υιού, «διά του οποίου εποίησε και τους αιώνες», τι άλλο εννοεί παρά ότι ο Πατέρας διά του Υιού εποίησε και όλα τα όντα, δηλαδή και αυτούς ακόμη τους αιώνες;

Αν όμως θεωρείται σωστό, ας συμπεριληφθούν και το «μόνου» και το «αυτού»· ποιος από αυτούς που φρονούν ορθά δεν ομολογεί ότι το Άγιο Πνεύμα εκπορεύεται από αυτόν μόνο τον Θεό και Πατέρα ως από πρώτη αρχή, και ότι όλα όσα έχει ο Υιός τα έχει από τον Πατέρα; Εγώ, λοιπόν, φοβάμαι μήπως κάποιος καταλογίσει τέλεια αδυναμία στη Δύναμη του Θεού, και στέρηση ζωής στην Αυτοζωή, και αλογία στον Ενυπόστατο Λόγο, ισχυριζόμενος ότι ο Κύριος τα μαρτυρεί αυτά για τον Εαυτό Του, όταν λέει: «Δεν μπορώ να κάνω τίποτα από τον εαυτό μου», και «Ζω εξαιτίας του Πατέρα», και «Ο λόγος που ακούτε δεν είναι δικός μου, αλλά του Πατέρα που με έστειλε», ενώ ο Κύριος τα λέει αυτά προς τιμήν του Πατέρα και για την αναγωγή στο πρώτο αίτιο, και για να μη φανεί ότι είναι αντίθεος και ότι εκφωνεί τους λόγους Του προερχόμενος από κάποια άλλη εξουσία, το ότι δηλαδή: «Ο λόγος που ακούτε δεν είναι δικός μου, αλλά του Πατέρα που με έστειλε».

Αμφιβάλλει καθόλου κανείς από όσους διαθέτουν νου; Για ποιο λόγο άραγε είπε ότι το Πνεύμα της αληθείας εκπορεύεται από τον Πατέρα, χωρίς να προσθέσει το «μέσω εμού», μολονότι ονομάζοντάς το «Πνεύμα της αληθείας» μαρτύρησε ότι το Άγιο Πνεύμα είναι δικό του; «Διότι εγώ είμαι», λέει, «η αλήθεια». Και για τον δικό του λόγο τι λέει; Όχι ότι «Ο λόγος ο δικός μου προέρχεται από τον Πατέρα», αλλά ότι «Ο λόγος που ακούτε δεν είναι δικός μου, αλλά του Πατέρα που με έστειλε». Τι θα είχε συμβεί, λοιπόν, αν τυχόν είχε πει ο Κύριος ότι «Το Άγιο Πνεύμα δεν είναι δικό μου» ή ότι «δεν εκπορεύεται μέσω εμού»; Αν και την καλοπροαίρετη και συνετή ακοή ούτε αυτός ο λόγος δεν θα την έβλαπτε, για τις αιτίες που έχουμε εκθέσει.

Ακούμε δε και τον μέγα Παύλο να διδάσκει ότι η μέλλουσα κρίση θα πραγματοποιηθεί από τον Πατέρα μέσω του Υιού· ή τι άλλο σημαίνει το να λέει ο ίδιος κατ' αυτόν τον τρόπο προς τους Ρωμαίους μέσω επιστολής: «Όταν θα κρίνει ο Θεός τα κρυπτά των ανθρώπων σύμφωνα με το ευαγγέλιό μου, μέσω του Ιησού Χριστού»; Και ο ίδιος δε ο Κύριος σχετικά με τη δική του διδασκαλία έτσι διακηρύσσει στους μαθητές: «Τα λόγια τα οποία εγώ σας λέω, δεν τα λέω από τον εαυτό μου», και «Ο λόγος που ακούτε δεν είναι δικός μου, αλλά του Πατέρα που με έστειλε», ενώ για τα θεία σημεία λέει: «Ο δε Πατέρας που μένει σε μένα, αυτός κάνει τα έργα». Σύμφωνα λοιπόν με αυτά τα λόγια, όταν κρίνει ο Υιός, ο Πατέρας κρίνει μέσω του Υιού, και όταν διδάσκει ο Υιός, ο Πατέρας διδάσκει μέσω του Υιού, και όταν ο Υιός θαυματουργεί, ο Πατέρας κάνει τα έργα μέσω του Υιού· κατά τον ίδιο τρόπο, και όταν δημιουργεί ο Υιός, ο Πατέρας δημιουργεί μέσω του Υιού, λόγω του ότι Αυτός είναι ο αίτιος του Υιού και όλων των έργων του Υιού.

«Εκείνος που δεν με αγαπά, δεν τηρεί τα λόγια μου. Και ο λόγος που ακούτε δεν είναι δικός μου, αλλά του Πατέρα που με έστειλε.» Ο Ιούδας, από πολλή δειλία, νόμιζε ότι, όταν ο Κύριος πεθάνει, θα τους εμφανίζεται σε όνειρο· γι' αυτό και ρωτά, όπως έχει ειπωθεί. Ο Κύριος όμως, διαλύοντας την υπόνοιά του, λέει ότι, όπως ακριβώς ο Πατέρας εμφανίζει τον εαυτό του, έτσι και εγώ θα εμφανίσω σε εσάς τον εαυτό μου. «Διότι εγώ», λέει, «και ο Πατέρας θα έρθουμε» προς αυτόν που φυλάει τα λόγια μου. Δεν θα σας εμφανιστώ στον ύπνο σας, αλλά επειδή πρόκειται να έρθω μαζί με τον Πατέρα, όπως είναι φυσικό να εμφανίζεται ο Πατέρας, έτσι θα γίνει και η δική μου εμφάνιση σε εσάς. Και με το να πει ότι «θα κατοικήσουμε μαζί του», ανατρέπει την υπόνοια του Ιούδα. Διότι τα όνειρα, λέει, δεν παραμένουν· εγώ όμως, όταν εμφανίζομαι, θα παραμείνω μαζί με τον Πατέρα· άρα η επίσκεψή μου δεν θα είναι σαν όνειρο. Και τους προλέγει, όπως είπα, ότι θα εμφανιστεί, για να μην τον θεωρήσουν φάντασμα, και ταυτόχρονα τους παρακινεί να τηρούν τις εντολές του, γνωρίζοντας ότι σε όσους τις τηρούν, εμφανίζεται και ο ίδιος και ο Πατέρας· όπως, αντίθετα, από εκείνον που δεν τηρεί τις εντολές απομακρύνεται και ο ίδιος και ο Πατέρας, εφόσον δεν τον αγαπά. «Διότι εκείνος που δεν με αγαπά», λέει, «δεν τηρεί τα λόγια μου»· επομένως, όποιος δεν αγαπά τον Υιό, δεν αγαπά ούτε τον Πατέρα· διότι ο λόγος του Υιού είναι και λόγος του Πατέρα.