Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ 14:25

Για να μη νομίζουμε, λοιπόν, ότι ο λόγος του είναι ανθρώπινος, ούτε να αποξενώσουμε τη διδασκαλία του Ευαγγελίου από τη θεία φύση, αλλά να πιστεύουμε ότι ανήκει στον Θεό που είναι πάνω από όλους, οικονομικώς και πάρα πολύ ορθώς, επειδή ακριβώς εμφανίστηκε με ανθρώπινη μορφή, αποδίδει και πάλι τον λόγο στη θεία φύση, ως στο πρόσωπο του Θεού και Πατέρα, από τον οποίο και μέσα στον οποίο υπάρχει κατά φύση, ως απαύγασμα και Λόγος του και χαρακτήρας της υπόστασής του. <Αυτά σας τα είπα ενώ μένω κοντά σας· ο δε Παράκλητος, το Άγιο Πνεύμα, που θα στείλει ο Πατέρας στο όνομά μου, εκείνος θα σας τα διδάξει όλα και θα σας υπενθυμίσει όλα όσα σας είπα εγώ.> Και πάλι ο λόγος έχει το ανθρώπινο στοιχείο, και δεν απέχει πολύ από τα δικά μας μέτρα, σε ό,τι αφορά την πρέπουσα κατανόηση των λεγομένων. Διότι πότε, ευλόγως θα ρωτήσει κανείς, δεν είναι μαζί μας ο Χριστός ως προς τη δύναμη της θεότητάς του, μολονότι πληροί τα πάντα και από τίποτα στο σύμπαν δεν απουσιάζει, αλλά μάλλον συγκρατεί με άρρητη δύναμη τη γη και τον ουρανό, και δεν λείπει ούτε από τα βάθη της αβύσσου; Διότι, πού δεν υπάρχει ο Θεός;

Πρέπει να σημειωθεί πάλι ότι, λέγοντας πως τα πάντα θα αποκαλυφθούν στους αγίους μέσω του Πνεύματος, δεν τους παραδίδει σε άλλον δάσκαλο· μην το νομίσεις αυτό· αλλά τους παρουσιάζει στον εαυτό Του μέσω του Πνεύματος, μην όντας πλέον ορατός με τα σαρκικά μάτια, αλλά θεωρούμενος θεοπρεπώς με τα νοητά μάτια της καρδιάς. <Ειρήνη σας αφήνω, την ειρήνη τη δική μου σας δίνω· όχι όπως δίνει ο κόσμος, σας δίνω εγώ· ας μην ταράζεται η καρδιά σας ούτε να δειλιάζει.> Αφού υπενθύμισε στους αγίους αποστόλους την ανάβαση στους ουρανούς, και αφού τους προετοίμασε να κατανοήσουν ότι ως προς αυτό θα παραμείνουν μόνοι τους, με το να πει «Αυτά σας τα είπα μένοντας μαζί σας», αντιλαμβάνεται πάρα πολύ γρήγορα, καθώς είναι κατά φύση Θεός, ότι ο λόγος του τους ενέβαλε όχι μικρό τρόμο, αλλά τους θορύβησε φοβερά, και φορτώνοντάς τους με το βάρος της λύπης θόλωσε τον νου του καθενός. Διότι τι θα μπορούσε να είναι πιο δυσβάσταχτο από τη λύπη; Και τι είναι τόσο βαρύ, όσο η στέρηση των πιο ευχάριστων πραγμάτων, και το να υπομένει κανείς την απροσδόκητη απώλεια των πιο αγαπημένων προσώπων; Τους καθησυχάζει, λοιπόν, ενώ ήταν ταραγμένοι από λύπη και φόβο. Διότι η αφορμή και η ρίζα της λύπης, το ότι δηλαδή επρόκειτο να αναχωρήσει από αυτούς και να αναληφθεί προς τον Πατέρα, ήταν κατά κάποιον τρόπο απολύτως δικαιολογημένη, γεννούσε όμως την υποψία ότι θα υπέφεραν τα πάντα, και μάλιστα πολύ εύκολα, αφού δεν θα ήταν πλέον παρών, τουλάχιστον με την ορατή μορφή του σώματος, Εκείνος που είχε τη δύναμη να τους σώζει.

Και πάλι λέγει: Και εγώ θα παρακαλέσω τον Πατέρα, και θα σας δώσει άλλον Παράκλητο, για να είναι μαζί σας στον αιώνα, το Πνεύμα της αληθείας, το οποίο ο κόσμος δεν μπορεί να λάβει, διότι ούτε το βλέπει ούτε το γνωρίζει. Εσείς όμως το γνωρίζετε, διότι μένει κοντά σας και θα είναι μέσα σας. Και πάλι λέγει: Αυτά σας τα έχω πει, ενώ μένω ακόμη μαζί σας. Ο δε Παράκλητος, το Πνεύμα το Άγιο, το οποίο θα στείλει ο Πατέρας στο όνομά μου, εκείνος θα σας τα διδάξει όλα και θα σας υπενθυμίσει όλα όσα σας είπα. Και πάλι λέγει: Όταν όμως έλθει ο Παράκλητος, τον οποίο εγώ θα σας στείλω από τον Πατέρα, το Πνεύμα της αληθείας, το οποίο εκπορεύεται από τον Πατέρα, εκείνος θα μαρτυρήσει για εμένα. Και πάλι ο Σωτήρας: Διότι, εάν εγώ δεν απέλθω, ο Παράκλητος δεν πρόκειται να έλθει προς εσάς. Εάν όμως πορευθώ, θα τον στείλω προς εσάς. Και όταν έλθει εκείνος, θα ελέγξει τον κόσμο για την αμαρτία και για τη δικαιοσύνη και για την κρίση. Και στη συνέχεια πάλι: Έχω ακόμη πολλά να σας πω, αλλά δεν μπορείτε να τα βαστάξετε τώρα. Όταν όμως έλθει εκείνος, το Πνεύμα της αληθείας, θα σας διηγηθεί όλη την αλήθεια. Διότι δεν θα μιλήσει από τον εαυτό του, αλλά θα μιλήσει όσα ακούσει, και θα σας αναγγείλει τα μελλοντικά. Εκείνος θα με δοξάσει, διότι θα λάβει από το δικό μου και θα σας το αναγγείλει. Όλα όσα έχει ο Πατέρας είναι δικά μου. Γι' αυτό σας είπα ότι θα λάβει από το δικό μου και θα σας το αναγγείλει.

Έτοιμη είναι η καρδιά μου, Θεέ, έτοιμη είναι η καρδιά μου· θα άσω και θα ψάλω, και τα εξής. Ο Σωτήρας στις διδασκαλίες του προς τους μαθητές είπε τα εξής για το Άγιο Πνεύμα: «Εάν με αγαπάτε, τηρήστε τις εντολές μου· και εγώ θα παρακαλέσω τον Πατέρα, και θα σας δώσει άλλον Παράκλητο, για να είναι μαζί σας στον αιώνα, το Πνεύμα της αληθείας». Και πάλι: «Αυτά σας τα έχω πει όσο μένω μαζί σας· ο δε Παράκλητος, το Άγιο Πνεύμα το οποίο θα στείλει ο Πατέρας στο όνομά μου, εκείνος θα σας διδάξει τα πάντα και θα σας τα υπενθυμίσει». Και αλλού: «Έχω ακόμη πολλά να σας πω, αλλά δεν μπορείτε να τα βαστάξετε τώρα. Όταν όμως έλθει εκείνος, το Πνεύμα της αληθείας, θα σας φανερώσει την αλήθεια, διότι θα λάβει από ό,τι είναι δικό μου και θα σας το αναγγείλει». Μέσω αυτών των λόγων αποδεικνύει αφενός ότι τα όσα προέρχονται από τον ίδιο είναι ανώτερα και δεν μπορούν να τα χωρέσουν οι απόστολοι· διότι λέγει «δεν μπορείτε να τα βαστάξετε»· αφετέρου ότι το Πνεύμα της αληθείας, το οποίο χορηγείται από αυτόν και αποστέλλεται στους αποστόλους από αυτόν, τους αναγγέλλει όλη την αλήθεια.

Διότι δεν λέγεται ότι εμφύσησε στο πρόσωπό τους, ούτε ότι εμφύσησε πνοή ζωής ούτε Άγιο Πνεύμα, όπως έχει καταγραφεί για τον Αδάμ ότι «ενεφύσησε ο Θεός στο πρόσωπό του πνοή ζωής», αλλά αναφέρεται ότι πρώτα εμφύσησε και έπειτα είπε: «λάβετε Πνεύμα Άγιον». Το ότι δε ο ίδιος δίδει το Πνεύμα, τον παρουσιάζει και πάλι διαφορετικό από αυτό που δίδεται· διότι δεν θα μπορούσε να είναι ο ίδιος αυτός που δίδει και αυτό που δίδεται, αλλά εκείνος που το παρέχει ήταν ο Σωτήρας, αυτό που δίδεται το Άγιο Πνεύμα, ενώ αυτοί που το λαμβάνουν οι απόστολοι, και το εμφύσημα είχε καθαρτική ενέργεια, όπως είπα, για τους αποστόλους ή και ενεργητική για τη μετάδοση του Αγίου Πνεύματος, διότι είναι δυνατόν να νοηθεί και με τους δύο τρόπους. Όμως εκ τούτων αποδεικνύεται ότι το Άγιο Πνεύμα είναι κάτι διαφορετικό από τον ίδιο, όπως και από τα όσα ακολουθούν, διά των οποίων πάλι έχει καταγραφεί να λέγει: «εάν κάποιος με αγαπά, θα τηρήσει τον λόγο μου, και ο Πατέρας μου θα τον αγαπήσει, και προς αυτόν θα έλθουμε και θα κατοικήσουμε κοντά του». Στα οποία προσθέτει: «αυτά σας τα έχω πει ενώ μένω κοντά σας· ο δε Παράκλητος, το Πνεύμα το Άγιο, το οποίο θα πέμψει ο Πατέρας μου στο όνομά μου, εκείνος θα σας διδάξει τα πάντα και θα σας υπενθυμίσει όλα όσα σας είπα». Ακούς πώς χρησιμοποιεί τον πληθυντικό λέγοντας «θα έλθουμε και θα κατοικήσουμε κοντά του» αναφερόμενος στον εαυτό του και στον Πατέρα, και πώς, ομιλώντας για το Άγιο Πνεύμα ως για κάποιον άλλο, έλεγε: «εκείνος θα σας διδάξει τα πάντα».

Τέτοιο ήταν και το «εγώ θα παρακαλέσω τον Πατέρα και θα σας δώσει άλλον Παράκλητο, για να είναι μαζί σας στον αιώνα, το Πνεύμα της αληθείας». Επομένως, ο Παράκλητος, για τον οποίο δίδασκε τόσα πολλά, ήταν διαφορετικός από τον ίδιο. Εύλογα, λοιπόν, πρόσθετε πάλι λέγοντας: «Αυτά σας τα έχω πει όσο μένω κοντά σας· ο δε Παράκλητος, το Άγιο Πνεύμα που θα στείλει ο Πατέρας μου στο όνομά μου, εκείνος θα σας διδάξει τα πάντα και θα σας υπενθυμίσει όλα όσα σας είπα». Διότι, εγώ μεν μέχρι τώρα σας έχω πει αυτά, λέει, το δε Πνεύμα της αληθείας, το οποίο επίσης θα στείλει ο Πατέρας μου, θα σας διδάξει τα πάντα, όσα τώρα δεν έχετε μάθει επειδή δεν μπορείτε να τα χωρέσετε· αλλά όταν έλθει εκείνος, εννοώ ο Παράκλητος, θα αναπληρώσει τη διδασκαλία, δημιουργώντας σας παράλληλα την ανάμνηση όσων λέγονται τώρα από εμένα. Και πάλι προσθέτει: «Όταν δε έλθει ο Παράκλητος που εγώ θα σας στείλω από τον Πατέρα, το Πνεύμα της αληθείας το οποίο εκπορεύεται από τον Πατέρα, εκείνος θα μαρτυρήσει για εμένα». Μέσα από όλα αυτά αποδεικνύει σαφώς ότι εκείνος που αποστέλλεται από τον ίδιο και πρόκειται να μαρτυρήσει για αυτόν, είναι διαφορετικός από τον εαυτό του. Αναπτύσσει δε τον συλλογισμό του ακόμη περισσότερο και με όσα προσθέτει στη συνέχεια: «Αλλά εγώ σας λέω την αλήθεια, σας συμφέρει να αναχωρήσω εγώ. Διότι, εάν δεν αναχωρήσω, ο Παράκλητος δεν θα έλθει σε εσάς· εάν όμως πορευθώ, θα τον στείλω σε εσάς».

Αλλά και όταν προσερχόταν στο σωτήριο πάθος, έλεγε στους δικούς του μαθητές: «Αν με αγαπάτε, τηρήστε τις εντολές μου. Και εγώ θα παρακαλέσω τον Πατέρα, και θα σας δώσει άλλον Παράκλητο, για να μένει μαζί σας εις τον αιώνα, το Πνεύμα της αλήθειας»· και πάλι: «Αυτά σας τα έχω πει ενώ μένω μαζί σας. Ο δε Παράκλητος, το Πνεύμα το άγιο, το οποίο θα στείλει ο Πατέρας στο όνομά μου, εκείνος θα σας διδάξει τα πάντα»· και πάλι: «Όταν έλθει ο Παράκλητος, τον οποίο εγώ θα σας στείλω από τον Πατέρα, το Πνεύμα της αλήθειας, το οποίο εκπορεύεται από τον Πατέρα, εκείνος θα μαρτυρήσει για εμένα και θα σας οδηγήσει σε όλη την αλήθεια».

Ακόμη, «εάν με αγαπάτε, τηρήστε τις εντολές μου, και εγώ θα παρακαλέσω τον Πατέρα, και θα σας δώσει άλλον Παράκλητο, για να μένει μαζί σας στον αιώνα: το Πνεύμα της αλήθειας, το οποίο ο κόσμος δεν μπορεί να λάβει, διότι δεν το βλέπει ούτε το γνωρίζει. Εσείς όμως το γνωρίζετε, διότι μένει κοντά σας και θα είναι μέσα σας». Ακόμη, «αυτά σας τα έχω πει ενώ μένω μαζί σας. Ο δε Παράκλητος, το Άγιο Πνεύμα, το οποίο θα στείλει ο Πατέρας στο όνομά μου, εκείνος θα σας τα διδάξει όλα και θα σας υπενθυμίσει όλα όσα σας είπα». Ακόμη, «σας συμφέρει να αναχωρήσω εγώ. Διότι, εάν εγώ δεν αναχωρήσω, ο Παράκλητος δεν θα έλθει σε εσάς. Εάν όμως πορευθώ, θα τον στείλω σε εσάς». Ακόμη, «όταν όμως έλθει εκείνος, το Πνεύμα της αλήθειας, θα σας οδηγήσει σε όλη την αλήθεια. Διότι δεν θα μιλήσει από τον εαυτό του, αλλά θα μιλήσει όσα ακούσει, και θα σας αναγγείλει τα μελλοντικά». Ακόμη, «όταν σας παραδώσουν, μην μεριμνήσετε πώς ή τι θα μιλήσετε, διότι θα σας δοθεί εκείνη την ώρα το τι θα πείτε. Διότι δεν είστε εσείς που μιλάτε, αλλά το Πνεύμα του Πατέρα σας είναι που μιλάει μέσα σας».

Διότι σε αυτόν που τηρεί τις εντολές, υπάρχει ο Θεός και Πατέρας· αλλά όχι όπως στον Υιό, έτσι και σε αυτόν. Διότι στον μεν Υιό υπάρχει κατά φύση, στον δε άνθρωπο κατά σχέση. «Αυτά σας τα είπα, ενώ μένω κοντά σας· ο δε Παράκλητος, το Πνεύμα το Άγιο, το οποίο θα πέμψει ο Πατέρας στο όνομά μου, εκείνος θα σας τα διδάξει όλα, και θα σας υπενθυμίσει όλα όσα σας είπα.» Επειδή όσα έλεγε ο Κύριος ήταν ασαφή για τους μαθητές, και άλλα μεν δεν τα κατανοούσαν καθόλου, ενώ για τα περισσότερα είχαν αμφιβολίες, για να μην τον ρωτούν πάλι και λένε:

Ποιες εντολές οφείλουμε να τηρούμε; Τους απαλλάσσει από τις ενοχλήσεις και την ταραχή, λέγοντας ότι ο Παράκλητος θα καταστήσει σε εσάς κατανοητά τα ασαφή και δυσνόητα. «Αυτά» λοιπόν, που σας φαίνονται ασαφή, «σας τα είπα, παραμένοντας μαζί σας», και όντας μαζί σας. Εάν όμως αναχωρήσω, θα διδαχθείτε τα πάντα. Δεν πρέπει λοιπόν να λυπάστε για την αναχώρησή μου, η οποία πρόκειται να γίνει πρόξενος τόσων αγαθών και τόσης σοφίας.